محمدرضا انوارى
وقتى سخن از شهرهاى توريستى ايران به ميان مى آيد، براى نخستين گزينه، اصفهان و بعد يزد، كرمان و چند شهر شمالى به ياد مى آيند.
در صورتى كه در فاصله ۱۱۰ كيلومترى اصفهان به يكى از قطب هاى گردشگرى كشور مى رسيم كه شايد بسيارى از ايرانيان حتى كمترين اطلاعى از آن نداشته باشند. چهارمحال و بختيارى است كه در همسايگى استان هاى اصفهان، لرستان و كهگيلويه و بويراحمد قرار دارد.
گردنه اى كه مرز اصفهان و چهارمحال و بختيارى را جدا مى كند «رخ» نام دارد كه در آينده اى نزديك جاى خود را به تونلى مى دهد كه مسير اصفهان تا شهركرد را نزديك تر مى كند. اين استان كه بام ايران نام دارد در ۵۰۰ كيلومترى تهران واقع است و به طور متوسط ۵ تا ۷ ساعت زمان لازم است تا اين فاصله را طى كنيد. كم و زياد شدن اين زمان بستگى به نوع وسيله نقليه اى دارد كه مى خواهيد با آن به سفر برويد. فقط بايد به خاطر داشته باشيد كه برخلاف آنچه تصور مى كنيد هم مرز اصفهان و نزديك تر از آن است كه فكر مى كنيد.
براى تهرانى ها كه فقط ۳ رودخانه در استان خود دارند، ديدن اين همه رود، تالاب و چشمه خالى از لطف نيست. راستى بايد بدانيد كه بهترين فصل استفاده از اين منطقه بهار و تابستان است.
فرخشهر؛ نخستين منطقه اى است كه در مسير شهركرد قرار دارد، منطقه  حفاظت شده تنگ صياد نيز در همان ناحيه واقع است. اين منطقه ۲۷ هزار هكتار وسعت دارد و تراكم گياهى آن در تابستان يادآور كوه هاى شمالى كشور است. منطقه اى كه زيستگاه حيواناتى مثل بز، قوچ، ميش، پلنگ، گرگ و عقاب طلايى است.
بختيارى ها به گويش بختيارى كه از شاخه هاى مهم زبان پهلوى و گنجينه اى از واژگان سره است، تكلم مى كنند. اين گويش پس از گذر سال هاى طولانى همچنان ناب و دست نخورده، باقى مانده است.
به هر جاى استان از جمله كوهرنگ، فارسان، اردل و لردگان كه سفر كنيد مردمى را مى بينيد كه با چهره اى گشاده و با لبخند گرم و صميمى ويژه بختيارى ها مى گويند: «خوش اويدين».
اما تالاب هاى استان از ديگر جاذبه هايى هستند كه بيش از هر چيز در سال هاى اخير مورد توجه قرار گرفته اند. چهارمحال و بختيارى ۵ تالاب دارد كه از نظر تنوع زيست محيطى، گردشگرى و اكوتوريستى در رتبه هاى بالاى ملى و بين المللى قرار دارند. در اين استان ۲۰ رودخانه دائمى در جريان است كه طول آنها به ۱۵۰۰ كيلومتر مى رسد. همچنين ۹۰۰ چشمه دائمى در اين استان منظرگاه هاى زيبايى را ايجاد كرده اند.
«اسفنديار حيدرى پور» رئيس سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى استان چهارمحال و بختيارى با اشاره به جاذبه هاى منحصربه فرد اين استان مى گويد: مجموعه جاذبه هاى استان چهارمحال و بختيارى بكر و دست نخورده است، از لحاظ تنوع محيطى نيز يكى از ۵ استان برتر كشور به شمار مى رود.
اين استان داراى يخچال هاى طبيعى، تالاب هاى متعدد و كوه هاى مرتفع است و ۳۰ درصد وسعت آن را جنگل فراگرفته است.
وى به آثار تاريخى اين استان اشاره مى كند و مى افزايد: حدود ۲۱۰ اثر ثبت شده در استان داريم و در سال ،۸۵ بيش از ۱۰۰ اثر ديگر نيز در حال ثبت است.
حضور عشاير بختيارى با شيوه زندگى خاص، آثار صنايع دستى، سرپناه ها و سياه چادرها، لباس هاى رنگارنگ و گويش بختيارى اهالى از جاذبه هاى چشمگير فرهنگى اين منطقه است كه با تلفيقى از پاكى، صداقت و ميهمان نوازى اين مردم، هر انسان آزاده اى را به انديشه و تأمل وادار مى كند.
حيدرى پور در ارتباط با عشاير اين استان و جاذبه هاى فرهنگى آن مى گويد: اين استان دومين جمعيت عشايرى كشور را داراست ولى آن طور كه بايد در آن به توريسم عشايرى توجه نشده است، با اين حال پروژه هاى خوبى از سوى بخش خصوصى پيشنهاد شده كه تأسيس يك هتل عشايرى از جمله آنهاست.
رئيس سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى استان چهارمحال و بختيارى به ديگر پروژه هاى گردشگرى استان اشاره مى كند و ادامه مى دهد: ۴ منطقه ويژه گردشگرى در اين استان داريم. اقدامات لازم در مورد ۲ منطقه ويژه شيدا و چغاخور به پايان رسيده و در انتظار امضاى موافقتنامه ها هستيم. مطالعه محور گردشگرى زاينده رود از كوهرنگ تا گاوخانى نيز در حال انجام است.
نزديكى اين استان به اصفهان و جاذبه هاى گردشگرى آن بخصوص تالاب چغاخور و گردشگاه سياه سرد، قابليت جذب گردشگران بسيارى را دارد، اما بايد ببينيم كه ظرفيت مراكز اقامتى اين منطقه چه مقدار است؟
حيدرى پور با اشاره به مراكز اقامتى استان تصريح مى كند: اين استان ۹ هتل با ۳۰۰ تخت دارد كه از ۴ ستاره تا يك ستاره هستند و البته اين وضع مناسب و آرمانى ما نيست.
وى ادامه مى دهد: بايد ۷۰۰ تخت ديگر به ظرفيت اقامتى ما اضافه شود به همين دليل بزودى هتل جديدى به بهره بردارى مى رسد. شركت توسعه گردشگرى نيز ساخت يك هتل با ۱۴۰ اتاق را در برنامه هاى خود قرار داده است. وى تأكيد مى كند: ۲ مجموعه بين راهى در مسير بلداجى به لردگان و يك مجموعه بين راهى هم در مسير تالاب چغاخور داريم. وقتى گردشگرى در منطقه اى رونق مى گيرد، اقتصاد آن قسمت هم شكوفا مى شود، ولى چه تعداد گردشگر به استان وارد شده اند و ميزان ماندگارى آنها چه مدت بوده است؟
حيدرى پور مى گويد: طبق آمار موجود ۶۰۰ هزار نفر عيد نوروز و يك ميليون و ۲۰۰ هزار نفر در فصل تابستان به اين استان سفر كرده اند، اما متأسفانه بيشتر گردشگران در اين استان اقامت نمى كنند، يعنى صبح مى آيند و شب بر مى گردند.
وى با اشاره به ضرورت ماندگارى گردشگر مى افزايد: اكثر كسانى كه به اين منطقه مى آيند، مايحتاج خود را هم مى آورند و از اين رو حضور آنها تأثيرى بر اقتصاد اين منطقه ندارد، در حالى كه اگر بتوانيم مدت حضور آنها را طولانى كنيم، بر اقتصاد منطقه تأثيرگذار خواهد بود.
طبيعت در خدمت گردشگرى
استان چهارمحال و بختيارى از لحاظ تنوع زيستى جزو ۵ استان نخست كشور است، وجود تالاب هاى مختلف مانند چغاخور، گندمان و دشت لاله هاى واژگون، طبيعتى بى نظير را در اين منطقه به وجود آورده است.
همچنين جنگل هاى هلن از زيباترين جنگل هاى اين استان است كه ارتفاع آن بيش از ۲ هزار متر بوده و بلوط، زالزالك و درخت هاى جنگلى در آن رشد مى كنند، آبشار سبز كوه آن نيز از بهترين آبشارهاى ايران به شمار مى آيد.
«داود شيوندى»، مديركل محيط زيست چهارمحال و بختيارى با اشاره به طبيعت اين استان مى گويد: تنوع آب و هوايى اين منطقه خاص است به طورى كه در يك منطقه برف و در منطقه ديگر هواى معتدل وجود دارد.
وى با اشاره به كوهستانى بودن اين استان تصريح مى كند: به علت وجود اكوتوريسم در استان، آموزش هاى اوليه طبيعت گردى را ارائه مى دهيم.
شيوندى با بيان اين كه توسعه اكوتوريسم تضادى با حفظ محيط زيست ندارد، مى گويد: بايد ظرفيت  منطقه را شناسايى و به صورت علمى و اصولى برخورد كنيم تا هيچ مشكلى پيش نيايد. به طور مثال در يك منطقه حفاظت شده بعد از اقدامات كارشناسى دقيق، مجوز شكار ۱۰ رأس داده مى شود و ما مى دانيم كه اين شكارها هيچ لطمه اى به حيات وحش نمى زند.
مدير كل محيط زيست چهارمحال و بختيارى به كميته راهبردى طبيعت گردى اشاره مى كند و مى افزايد: در سطح استان نيز كميته اى تشكيل شده است كه محيط زيست هم در آن حضور دارد و بر اساس آيين نامه اى كه ميان ما و سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى تنظيم شده در آينده اكوتوريسم به صورت گسترده آموزش داده مى شود.

جاذبه هاى چهارمحال و بختيارى
استان چهارمحال و بختيارى جاذبه هاى طبيعى فراوانى دارد كه در استان پراكنده اند، ولى معروف ترين آنها گردشگاه سياه سرد بروجن در ۶۵ كيلومترى شهركرد و نزديكى بروجن است. در شهرستان فارسان نيز چشمه پير غارده را مى بينيم كه با مركز استان ۳۵ كيلومتر فاصله دارد.
پل زهان خان نيز در ۲۹ كيلومترى شهركرد واقع است و وجود اين پل قديمى و دهكده توريستى زاگرس در حاشيه رودخانه آن، مناظر بكرى را ايجاد كرده اند. همچنين آبشار آتشگاه در شهرستان لردگان، چشمه رستم آباد شهرستان اردل و آبشار تونل اول كوهرنگ از جاذبه هاى مهم استان هستند. عمارت ستوده از جمله بناهاى تاريخى و داراى نقاشى هاى نفيس است كه در واقع جزو آخرين بخش هاى به جامانده از مجموعه ارگ چالشتر و مربوط به اواخر دوره صفوى تا آخر قاجاريه است.
البته به جز اين بناها، مسجد اتابكان در مركز شهركرد، مسجد جامع شهركرد با قدمتى ۲۰۰ ساله، عمارت آزاده، قلعه امير مفخم، بختيارى و بخصوص شيرهاى سنگى كه مظهر شجاعت و دليرى مردان اين منطقه است، از ديگر جاذبه هاى استان به شمار مى رود. طبيعت  زيباى چهارمحال و بختيارى، بخصوص دشت رنگارنگ پوشيده از لاله هاى واژگون آن در فصل بهار و تابستان جلوه ديگرى دارد. پس در سفر سال آينده اين استان را در نظر داشته باشيد.