زهره افشار
|
|
|
كشاورز نمونه زيتونكار ايرانى امسال ۱۳/۸ تن در هكتار زيتون توليد كرد كه اين ميزان بيش از ۸ برابر ميانگين جهانى و ۵ برابر ميانگين كشورى است. كشاورز نمونه شاليكار ما به توليد ۱۶ تن و ۵۳۰ كيلوگرم برنج پرمحصول در هكتار دست يافت، يعنى ۵ برابر ميانگين جهانى و ۴ برابر ميانگين كشورى. كشاورز نمونه گندمكار ما توانست از هر هكتار ۱۳/۱ تن گندم آبى برداشت كند، درحالى كه ميانگين جهانى توليد گندم آبى ۲/۹ تن و ميانگين كشورى آن ۳/۹ تن در هكتار است. كشاورز كلزاكار ۵ برابر ميانگين جهانى و كشورى توليد كرد و به ركورد ۸/۴ تن در هكتار رسيد. اين آمار گوياى ۲ واقعيت است، نخست اين كه كشاورزى ايران ظرفيت بالايى براى افزايش توليد با همين سطح زير كشت فعلى را دارد و اين ظرفيت مى تواند كشور را به حد بى نيازى كامل برساند و ديگر اين كه، به كارگيرى تكنولوژى نوين و انتقال يافته هاى علمى به مزارع تا چه حد مى تواند در افزايش توليد مؤثر باشد، آيا بخش كشاورزى توانسته با ارزيابى كار كشاورزان نمونه و علل موفقيت آنها، اين پيام را به مسئولان براى توجه بيشتر آنها به بخش و كشاورزان براى لزوم به كارگيرى تكنولوژى نوين برساند؟
هفته گذشته در بيست و دومين دوره از معرفى توليد كنندگان برتر بخش كشاورزى كشور، ۱۱۶ كشاورز به عنوان نمونه كشورى انتخاب و مورد تقدير قرار گرفتند. انتخاب كشاورزان نمونه هر سال و همزمان با هفته جهاد كشاورزى، به عنوان راهكارى براى تشويق سرمايه گذارى و ايجاد ارتباط مستقيم كشاورزان با مسئولان به منظور انتقال مسائل و مشكلات بخش كشاورزى و در نهايت حل آنها از سوى مسئولان صورت مى گيرد. انتخاب كشاورز نمونه در كشور از سال ۱۳۶۴ از سوى وزارت سابق كشاورزى آغاز و تاكنون ادامه دارد. امسال از مجموع ۱۱۶ كشاورز نمونه انتخاب شده، ۳۰ نفر در زيربخش زراعت، ۲۳ نفر در باغبانى، ۱۷ نفر در امور دام، ۳ نمونه در امور عشاير، ۹ نفر در ترويج و نظام بهره بردارى، ۵ نفر در آبخيزدارى، يك نفر در پرورش كرم ابريشم، يك نفر از بانك كشاورزى، ۶ نفر در زير بخش شيلات، ۱۳ نفر در تشكل هاى بخش كشاورزى و ۸ نفر در زير بخش صنايع و امور زيربنايى فعاليت دارند. ۱۱ نفر از كشاورزان نمونه انتخاب شده، خانم هستند. از كشاورزان نمونه انتخاب شده، يك نفر داراى دكترا، ۵ نفر فوق ليسانس، ۳۲ نفر ليسانس، ۳۷ نفر ديپلم و ۳۵ نفر تحصيلات زير ديپلم دارند. ميانيگن سنى منتخبان ۴۵/۵ سال است كه مسن ترين كشاورز ۸۰ ساله و جوانترين آنها ۲۳ ساله است.
|
|
|
حرف هاى كشاورزان نمونه
كشاورزان اگرچه به تناسب زمينه فعاليت و توليد خود هر يك گلايه ها و مشكلات خاص خود را دارند، اما همگى بر اين باورند كه بزرگترين مشكلات پيش روى كشاورزان در حال حاضر بيمه، بوروكراسى پيچيده ادارى براى گرفتن تسهيلات، نبود حمايت هاى پس از توليد نظير بسته بندى، بازار فروش محصولات، نبود زمينه صادرات و خرد بودن اراضى است. شهدوست پورمند مسن ترين كشاورز حاضر در جمع كشاورزان نمونه است كه از هر هكتار ۲۹/۱ تن محصول خرما و هر اصله ۱۸۲ كيلوگرم با كيفيت مطلوب برداشت كرده است. وى موفقيت خود را مرهون مراقبت ويژه از نخلستانش، آبيارى بموقع و سم و كود مناسب مى داند. وى مى گويد: خوشبختانه نياز مالى ندارم و تاكنون نيز براى دريافت وام به بانك مراجعه نكرده ام، ولى بزرگترين مشكل من در حال حاضر نبود بازار فروش و سيستم بسته بندى است. وى مى افزايد: من به عنوان يك كشاورز وظيفه خود را انجام داده ام و به توليد خوبى رسيده ام، ولى بخش اعظم محصول من در سردخانه انبار شده و خريدارى ندارد. محسن احمديان كشاورز نمونه در بخش توليد سبزى و صيفى گلخانه اى نيز مى گويد: من در ۱۳ سالى كه كشاورزى مى كنم، حتى يك بار براى گرفتن امكانات به وزارت جهاد كشاورزى مراجعه نكرده ام، چون يقين دارم قوانين سختگيرانه و بوروكراسى حاكم در بخش كشاورزى، مانع از حركت كشاورز است. وى كه از جمله نخستين صادر كنندگان صيفى و سبزى به كشورهاى حاشيه خليج فارس است، مى افزايد: محصولات گلخانه اى ايران از نظر كيفيت مى تواند با محصولات اروپايى رقابت كند، ولى متأسفانه حمايت هاى لازم براى صادرات صورت نمى گيرد، ضمن اين كه نبود بسته بندى مناسب در كشور، مانع توسعه صادرات است.
خداوردى خوجه كشاورز نمونه اى كه ۲۰ هكتار را به كشت گندم آبى اختصاص داده نيز به خبرنگار ما گفت: كشاورز در صورت داشتن زمين مناسب با كشت بموقع، استفاده از بذر خوب و توجه به زمين مى تواند محصول خوبى برداشت كند. وى توسعه مكانيزاسيون و يكپارچه سازى اراضى را متضمن موفقيت كشاورزان مى داند. اما سخنان مرتضى مرادى فر چغندركار نمونه حكايت ديگرى دارد. وى كه توانسته از هر هكتار ۱۵۰ تن چغندر قند برداشت كند، نبود بازار مناسب را بزرگترين مشكل دانسته و مى گويد: ضرورى است دولت شرايط دريافت تسهيلات كشاورزان را تسهيل كرده و نسبت به كاهش نرخ بهره بانكى اقدام كند.
وى مى گويد: در كشورما جوجه يكروزه را بيمه مى كنند ولى كشاورزى كه همه عمر و زندگيش را پاى توليد گذاشته بيمه نمى شود. در چنين شرايطى كشاورزان با چه اميد و انگيزه اى بايد فرزندانشان را براى ادامه كار در بخش كشاورزى تشويق كنند.
وى كه تنها حدود ۸ هكتار زمين براى كشاورزى در اختيار دارد مى گويد: هر ساله حدود ۵۰ هكتار زمين اجاره مى كنم.وى از مسئولان انتظار دارد شرايطى فراهم كنند تا كشاورزان با تجميع اراضى فرد در قالب تشكل هاى تعاونى توليد، فعاليت كنند.
قربان احمدپور كشاورز نمونه كه دبير آموزش و پرورش است و شغل ديگرش كندودارى است، توانسته از ۳۰ كندو ۹۰۰ كيلوگرم عسل و ۴۵ كيلوگرم موم به دست آورد. اين كندودار نمونه مى گويد: زمينه اشتغال در بخش كشاورزى بسيار بالا است و اگر دولت مى خواهد به مشكل بيكارى غلبه كند بد نيست به بخش كشاورزى هم نيم نگاهى بيندازد.
بازنگرى در روش انتخاب كشاورزان نمونه
هر چند انتخاب كشاورزان نمونه همه ساله با هدف ارج نهادن به توليدكنندگان برتر و ايجاد رقابت سالم بين توليدكنندگان براى توليد بيشتر و بهتر محصول، الگوبردارى از كشاورزان نمونه و انتقال تجربيات نخبگان كشاورزى به ديگر كشاورزان صورت مى گيرد ولى روند گزينش كشاورزان در سال هاى گذشته با نقدهايى از سوى كارشناسان مواجه بوده است.
به عقيده اين كارشناسان بيشتر منتخبان سال هاى اخير كشاورزان متمولى بوده اند كه به دليل داشتن سرمايه لازم و زمين بزرگ توانسته اند از ادوات كشاورزى و امكانات خوب استفاده كنند. اين واقعيت نشان مى دهد سرمايه گذارى از اركان اصلى پيشرفت و توسعه پايدار بخش كشاورزى است، ولى نقطه ضعفى در روند انتخاب كشاورزان نمونه در سال هاى قبل به شمار مى رود. پيمان فلسفى مديركل دفتر برنامه ريزى هماهنگى ترويج جهاد كشاورزى در گفت وگو با خبرنگار ما در باره تغييرات صورت گرفته براى انتخاب كشاورزان نمونه در سال جارى تصريح كرد: امسال با بازنگرى در اكثر شاخص هاى انتخاب كشاورزى براى نخستين بار طبقه بندى كشاورزان بر اساس نوع نظام بهره بردارى و ميزان امكانات، سطح زير كشت و مقدوراتى كه دارند در اين شاخص ها لحاظ شد و به اين ترتيب ما كشاورزان را در زيربخش هاى زراعت، باغبانى، دام و شيلات در ۳دسته كشاورزان كوچك، متوسط و عمده مالك تقسيم بندى كرديم.
وى با اشاره به اين كه در گذشته بيشتر كشاورزان بزرگ و عمده مالك به عنوان كشاورز نمونه انتخاب مى شدند، خاطرنشان كرد: با دسته بندى جديد عرصه براى رقابت كشاورزان كوچك و خرده پا نيز فراهم شده است. فلسفى شيوه انتخاب كشاورزان نمونه امسال را متفاوت از سال هاى گذشته خواند و اظهار داشت: امسال از بين ۲ هزار و ۴۲۵ كشاورز تعداد ۴۸ نفر به روش المپيادى و ۶۸ نفر به روش غيرالمپيادى انتخاب شدند. وى گفت: امسال دو سوم كشاورزانى كه به روش المپيادى انتخاب شدند جزو كشاورزان كوچك بوده اند. به گفته وى كمترين زمين در اختيار كشاورزان نمونه امسال ۲ هكتار شاليكارى بوده است. وى افزايش بهره ورى، استفاده از روش هاى نوين، ابتكار، خلاقيت، نوآورى، بهينه سازى مصرف نهاده هاى كشاورزى مانند كود، سم وبذر، بهينه سازى مصرف آب، توجه به توليد محصول استراتژيك را از جمله شاخص هاى عمومى انتخاب كشاورز نمونه خواند و گفت: شاخص هاى اختصاصى هر رشته نيز متناسب با آن تعريف مى شود. وى اظهار داشت: امسال علاوه بر تدوين دستورالعمل انتخاب كشاورزان نمونه به روش المپيادى ۲۲ دستورالعمل جديد براى نحوه ارزيابى محصولات كشاورزى تدوين شد. مدير كل دفتر برنامه ريزى هماهنگى ترويج وزارت جهادكشاورزى تأكيد كرد: هر چند سرمايه، استفاده از نهاده هاى مناسب و مديريت مزرعه مى تواند در موفقيت كشاورزان نقش داشته باشد ولى بدون شك استفاده از علم و دانش نوين، خلاقيت، نوآورى و به كارگيرى دانش بومى مهمترين عامل موفقيت كشاورزان نمونه است.
|
|
|
مژده وزير به كشاورزان نمونه
محمدرضا اسكندرى وزير جهاد كشاورزى در گفت وگو با خبرنگار ما گفت: رشد بالاتر از هدف بخش كشاورزى مرهون تلاش تمامى كشاورزان بويژه كشاورزان نمونه است و من همانگونه كه رئيس جمهور محترم نيز به آن اشاره كردند اين نويد را مى دهم كه به جديت كاهش نرخ سود بانكى بخش كشاورزى را دنبال كنم. وى همچنين از طرح جديد وزارت جهاد كشاورزى براى تسريع انتقال يافته هاى علمى به مزارع خبر داد و گفت: اين طرح از شهريور ماه سال جارى اجرايى شده است. به گفته وى با اجراى اين طرح به كارگيرى كليه ظرفيت هاى موجود در بخش و هماهنگى بيشتر بين واحدهاى تحقيقاتى، ترويجى و فنى متوسط عملكرد توليد محصولات كشاورزى به عملكرد نمونه هاى بخش نزديك خواهد شد. وى خاطرنشان كرد: بخش كشاورزى ايران اين پتانسيل را دارد كه به كارگيرى فناورى نوين و تلاش كشاورزان با همين سطح زير كشت فعلى غذاى ۳۰۰ ميليون نفر را تأمين كند.