جلال برزگر
برف و يخبندان غبار را در كابل فرونشانده و جلوه اى تازه به شهر عطامى كند، در سرما، درخشان و بى خش، مقاومت و سختكوشى افغان ها عيان است. حرمان و اميد با سرنوشت آنها عجين است و با سقوط رژيم طالبان، اميدوارترند و سفره دار و ميزبان هيأت ها و گروه هاى مختلف خارجى كه قرار است در رفع چالش ها و بازسازى كشورشان به آنها كمك كنند، از كشورهاى دور و اعضاى مختلف جامعه جهانى گرفته تا همسايه ها. مردم افغانستان به همراه افكار عمومى بين المللى از عملكرد هر يك از اين گروه ها و دسته جات كشورهاى مختلف ارزيابى خود را دارند؛ بخشى را در تأمين امنيت ناتوان دانسته و حتى در مواردى به اقدامات آنها مشكوك اند و بعضى را در كمك به رفع بحران توليد موادمخدر ناموفق مى بينند. در امر بازسازى هم برخى را موفق تر و بعضى را كاهل مى دانند. موقعيت ايران اما ويژه است، مشتركات فراوان تاريخى، فرهنگى، دينى و تعلق به حوزه تمدنى مشترك، ايران و افغانستان را به هم پيوند داده و آنها را شريك غم و شادى يكديگر ساخته است. دود آتش افغانستان سه دهه است كه به چشم ايران مى رود و حالا دو طرف با اشتراك و تعامل كمر به مهار و كنترل آن بسته اند. هفته گذشته دومين نشست، همكارى هاى مشترك ايران و افغانستان در كابل برگزار شد. رياست اين نشست برعهده وزراى امور خارجه دو كشور بود؛ هيأت هاى ايرانى و افغانى متشكل از نمايندگان بخشهاى دولتى و خصوصى پيش از مذاكرات ورزا سند دومين نشست همكارى ها را در خلال رايزنى و مشورت  هاى خويش فراهم آورده بودند كه در نهايت اين سند شامل موارد متعدد همكارى در زمينه هاى اقتصادى، سياسى، امنيتى، علمى وفرهنگى به امضاى وزراى امور خارجه رسيد. كارشناسان ايرانى كه به علت بدى آب و هوا با يك روز تأخير به كابل رسيده بودند، در مذاكرات فشرده دو روزه با طرف هاى افغانى توانستند، حاصل مباحث را جمع بندى و به نشست نهايى ارائه كنند. پيشتر مذاكرات مقدماتى در سفرهاى مسئولان افغانى به تهران از جمله در جريان سفر احمد ضياء مسعود معاون اول رئيس جمهورى افغانستان، به عمل آمده بود. همكارى در زمينه بيمه و بانك، همكارى هاى گمركى، آغاز مطالعه براى ساخت خط راه آهن با مشاركت و سهم ۶۰ درصد ايران و ۴۰ درصد افغانستان از ايران تا هرات، تعاملات بيشتر اتباع، بازرگانان و استادان و دانشجويان از جمله مهم ترين توافقات تجارى و اقتصادى و فرهنگى ميان دو كشور در جريان نشست كابل بود كه مورد توافق قرار گرفت. ضمن اين كه توافق شد حجم تبادلات تجارى دو كشور از ۵۰۰ ميليون دلار ظرف يك سال با افزايش صددرصدى به يك ميليارددلار برسد.
پيش از اين نيز ايران با ساخت جاده دوغارون به هرات و تأمين برق و انرژى مناطق همجوار در افغانستان و به اجرا درآوردن چندين طرح زيربنايى، سهم و نقش درخورى در روند بازسازى افغانستان به عمل آورده و در فرايند سياسى نيز حامى روند دولت سازى و تشكيل نهادهايى چون پارلمان و ارتش ملى در افغانستان بوده است. در واقع ايران از زمان برگزارى اجلاس بين المللى «بن» پس از واقعه ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ تا امروز در طرح بزرگ بين المللى مربوط به تحولات نوين افغانستان حضور داشته و از جمله اصلى ترين حاميان منطقه اى دولت مركزى كابل محسوب مى شود، ضمن اين كه مرزبندى خود با آمريكا را حفظ كرده و سياست هاى آمريكا در منطقه از جمله افغانستان را به ديده ترديد نگريسته و نقد كرده است. دولتمردان افغان نيز از اقوام و طوايف مختلف تاكنون مانند اغلب مردم اين كشور از رويكرد مثبت ايران به كشور خود ابراز رضايت و از آن قدردانى كرده اند، آنها اين رويكرد و همكارى با ايران را از الزامات همسايگى و نتيجه طبيعى اشتراكات فراوان و وابستگى به يك حوزه تاريخى و تمدنى مى دانند. اين نكات در سخنان وزراى امور خارجه دو كشور در جريان دومين كميسيون، همكارى هاى مشترك نيز مورد تأكيد قرار گرفت. رنگين دادفر اسپنتا، وزير امور خارجه افغانستان در گشايش نشست نهايى و در جمع هيأت هاى دو طرف خطاب به وزير امور خارجه و هيأت ايرانى حاضر اظهار داشت: به خانه و كشور دوم خود خوش آمديد، ارزش هاى تاريخى و دينى ما را به هم پيوند داده است، امروز بر ماست تا با تكيه بر گذشته پرافتخارمان و با اتكا به نمادهاى بزرگ فرهنگى مشترك مانند مولوى، ابوريحان و خواجه عبدالله انصارى كه گواه سهم انكارناپذير ما در مدنيت جهانى هستند به مسير خود ادامه داده و با در انداختن طرح هاى بزرگ به نتايج مفيدى براى مردم كشورها و منطقه خويش برسيم. اسپنتا افزود: ما در دشوارترين روزها شما را كنار خود ديده ايم و به دوستى با شما وفاداريم و خود را به گسترش و تقويت دوستى ها برپايه احترام متقابل متعهد مى دانيم.
اسپنتا با اشاره به اين كه تروريسم هنوز از افغانستان قربانى مى گيرد و به علت رويارويى با آفت تروريسم، توانايى افغانستان براى نابودى موادمخدر كافى به نظر نمى رسد از حمايت صادقانه ايران از دولت قانونى افغانستان و همكارى در بازسازى كشورش تشكر كرد. وى برهم نظرى كشورش در شمارى از موضوعات بين المللى با ايران از جمله تأمين حقوق مشروع فلسطينيان در چارچوب موازين سازمان ملل و محكوم كردن اسلام ستيزى در غرب تأكيد كرده و دستاوردهاى ايران را دستاوردهاى كشور خود و منطقه دانست و با آرزوى رفاه و ترقى براى ملت ايران گفت: دوستى ما با شما مبتنى بر سياست مستقل افغانستان و توجه جدى جمهورى اسلامى ايران به افغانستان و منافع مردم اين كشور است. وى درباره پرونده هسته اى ايران هم گفت: معتقديم مسأله بايد از طريق مذاكره و گفت وگو و به روش هاى مسالمت آميز با درنظرداشتن حقوق ايران به عنوان يكى از كشورهاى منطقه حل و فصل شود.
منوچهر متكى ، وزير امور خارجه ايران هم در سخنان خود ايران و افغانستان را يك روح در دو بدن خواند و در بخشى از سخنانش گفت: ما شاخ و برگ هاى درختى با ريشه هاى مشترك هستيم و تعالى ملت هايمان كنار هم و پيوند خورده است. متكى در ادامه گفت: مقاومت مردم سلحشور افغانستان رمز حفظ هويت افغانستان بوده و هست و اگر روزى كشورهاى بزرگ فكر مى كردند با هجمه ارتش هاى سرخ و سياه مى توانند براين كشور سيطره پيدا كنند مردم افغانستان به سينه آنها دست رد زدند . وى در بخش ديگر سخنانش اظهار داشت: با وجود رسوب برخى مسائل همچون تروريسم، اما در جبين مردم افغانستان غلبه بر اين مشكلات نمودار است. وى با اشاره به درك متقابل دوطرف از هم يادآور شد: از اين روست كه اجلاس در فضاى دوستى و برادرى برگزار شد و با وجود فشردگى و شرايط آب و هوايى نامناسب درمدت كوتاه به توافقات مهمى دست يافته است كه اميدواريم در كنار تفاهمات گذشته سنگ بناى يك همكارى گسترده اقتصادى و فرهنگى بر مبناى تفاهمات سياسى مسئولان دو كشور باشد. وزير امور خارجه ايران در مدت اقامت دوروزه خود در كابل با حامدكرزاى رئيس جمهورى افغانستان نيز ديدار كرد. وى در اين ديدار با كرزاى درباره مسائل منطقه اى و بين المللى و همكارى هاى دوجانبه مذاكره كرد. فرستاده تهران در كاخ گلخانه كابل اظهار داشت: امنيت، پيشرفت و قوت افغانستان را ، امنيت ، پيشرفت و قوت خودمان مى دانيم و در اين زمينه آماده هرگونه همكارى هستيم. بنابر گزارش هاى رسمى موجود كرزاى نيز گفت: ايران بى شك دوست ماست و ما از مساعدت هاى كشور شما در طول
۵ سال گذشته براى بازسازى افغانستان تقدير مى كنيم.
بر ناظران امور منطقه روشن است كه مقطع برگزارى دومين نشست، همكارى هاى مشترك ايران وافغانستان و سفر وزير امور خارجه ايران در رأس هيأتى بلندپايه و پرشمار به كابل، بر اهميت ابعاد سياسى اين سفر افزوده است. دولت افغانستان اين روزها در تنظيم روابط خود با پاكستان دچار چالش هاى جدى شده است، گسترش دامنه ناامنى ها در نواحى جنوب و شرق افغانستان موجب جدال لفظى پررنگى بين دولت هاى كابل و اسلام آباد شده است. افغانستان، پاكستان را هنوز حامى طالبان مى داند و پاكستان دولت مركزى افغانستان را به بى اطلاعى و احاطه نداشتن بر همه نواحى كشور خود متهم مى كند، اين در حالى است كه ايران به عنوان دوست هر دو كشور افغانستان وپاكستان سعى در بهبود رابطه آنها دارد. با وجود سكوت دولت هاى كابل و اسلام آباد در باره نقش نيروهاى نظامى پيمان آتلانتيك شمالى (ناتو) و آمريكا، اما توانايى اين نيروها در تأمين امنيت افغانستان عملاً موردترديد مجامع و محافل مختلف منطقه اى و بين المللى قرار گرفته و برخى روش هاى اين نيروها در كنار آمدن با طالبان، با توجه به تماميت طلبى و اعمال روش هاى خشونت آميز از سوى وابستگان طالبان زيرسؤال رفته است. باتوجه به روابط نزديك پاكستان با آمريكا در ماجراى پرافت و خيز مبارزه با تروريسم، برخى محافل افغان، بيم آن دارند كه پاكستانى ها با دراختيارداشتن دواهرم آمريكا و احتمالاً طالبان، پروژه عبور از كرزاى را كليدزده و قصد جاانداختن آن نزد اعضاى جامعه جهانى را داشته باشند.
باتوجه به همه جوانب و حتى احتمالات موجود و همچنين چالش هاى سخت امنيتى و اقتصادى و رفاهى كه دولت كابل با آن مواجه است، تعامل امروز ايران و افغانستان جلوه اى بارز از ادامه توجه ايران به افغانستان در روزهاى سخت است و نفس سفر وزير امورخارجه و هيأت ايرانى خبر از آن مى دهد كه ايران روابط خوب خود را با دولت افغانستان حفظ كرده وفقط دوست روزهاى خوش اين دولت نيست. درواقع تهران عملاً دل در گرو تأمين ثبات و امنيت افغانستان دارد و فكرمى كند راهكار بهتر تقويت خودباورى دولتمردان افغان و انتقال هرچه بيشتر امور و تصميم گيرى به دولت وپارلمان افغانستان است، چه در اين صورت و با تأمين بيشتر ثبات و امنيت، بهانه هاى حضور نيروهاى نظامى خارجى در افغانستان به عنوان يكى از كشورهاى منطقه، هرچه كمتر خواهدشد.

«محمد عمر داودزى» يك سال و نيم است كه به عنوان سفير دولت افغانستان در تهران حضور دارد. داود زى پيش از اين در دفتر رئيس جمهور افغانستان مشغول به كار بوده و از افراد نزديك به حامد كرزاى محسوب مى شود. با او در لابى هتل سيرنا كابل گپ مى زنيم. داودزى درباره دومين نشست همكارى هاى مشترك ايران وافغانستان مى گويد: هيأت هاى كارشناسى ايرانى و افغانى از دستگاه هاى مختلف مذاكرات بسيارسازنده اى صورت دادند كه تقريباً همه اين مذاكرات درباره بازسازى و توسعه افغانستان و گسترش همكارى ها ميان دو كشور مسلمان و برادر و همسايه بوده است. سفير افغانستان در ايران دومين سفر «منوچهر متكى» وزير امورخارجه كشورمان به كابل را سفرى مهم و به لحاظ نتايج و دستاوردها بسيارخوب و سازنده ارزيابى كرده و مى گويد: اين نتايج بى شك در رشد و استحكام روابط ايران و افغانستان مؤثر خواهدبود.
از داودزى درباره اولويت هاى سياست خارجى افغانستان سؤال كرده و پاسخ مى شنوم: براى دولت افغانستان روابط با همسايه ها از اهميت و اولويت برخوردار است. همين طور روابط با جهان دور و جامعه بين الملل كه درحال حاضر به دليل شرايط خاص افغانستان و سابقه جنگ ها و درگيرى هاى داخلى و مسائل مربوط به مبارزه با تروريسم و موادمخدر در كشور ما حضور دارند هم براى دولت مهم بوده و درواقع اين دو نوع رابطه يعنى با همسايه ها و جامعه جهانى براى دولت كابل هم عرض و با اهميت تلقى مى شوند. داودزى مى افزايد: آنچه درباره جمهورى اسلامى ايران معلوم و مبرهن است اين كه ايران هم در دوره جهاد ما برضد تجاوز اتحاد شوروى سابق با ما همكارى كرده و به مهاجران ما پناه داد و هم در جهاد و مبارزه بر ضد تروريسم و حاميان آنها در افغانستان ايران تنها كشورى بود كه ازما حمايت كرد، چون آن موقع ديگر كشورها مواضع ديگرى داشتند، وى ادامه مى دهد: ما اين حمايت ها و كمك هاى بزرگ ايران را هرگز نمى توانيم فراموش كنيم و روابط مان را با ايران گذشته از هرنوع امتحانى مى دانيم. ديپلمات ميانسال افغانى كه از طايفه پشتون هاى افغانستان است، اما فارسى را به خوبى ديگر اقوام و طوايف اين كشور صحبت مى كند ادامه مى دهد: پس از سقوط طالبان، كشورهايى در افغانستان حضور پيدا كرده اند كه برخى روابط خوبى با ايران ندارند، با وجود اين ايران بسيار سخاوتمندانه و فعال در جهاد بازسازى افغانستان ايفاى نقش مى كند كه اين نشان مى دهد، رابطه ما با ايران مستقل از روابط باديگر كشورهاست و در حال حاضر اعتماد بين افغانستان و ايران در سطحى است كه در ۳۰سال گذشته نبوده و اعتماد بين رهبرى و حكومت هاى دوكشور بالاتر از دهه ها و حتى قرون قبل است.
داود زى ادامه مى دهد: ما مى خواهيم با همه همسايگان روابطى همچون رابطه مان با ايران داشته باشيم، يعنى از همه همسايگانمان انتظار داريم در بازسازى و تأمين امنيت و ثبات در افغانستان سهم گرفته و شركت كنند. در حال حاضر بيشترين سهم در بازسازى افغانستان در ميان همسايگان را ايران بر عهده دارد .
از سفير افغانستان درباره ۲ موضوع مهم در مناسبات ايران و افغانستان مى پرسم يكى مسأله مهاجران افغانى در ايران و ضرورت ضابطه مند شدن بيشتر حضور آنها و ديگرى بحث آب هاى مشترك دوكشور. داودزى پاسخ مى دهد: در هر ۲ موضوع مورد اشاره شما موضع دو كشور يكسان بوده و تفاوتى ندارد، در مبحث مهاجران، ايران مى خواهد مهاجران با عزت و به صورت تدريجى به كشورشان بازگشته و در بازسازى افغانستان سهم گرفته و ايفاى نقش كنند. ما نيز چنين خواسته اى داريم چون به تجارب و آموخته هاى مهاجرانمان در ايران نياز داريم، اما درباره مكانيزيم و روش هاى اجرايى مباحثى وجود دارد، مطابق كنوانسيون هاى بين المللى بازگشت مهاجران بايد داوطلبانه و تدريجى باشد و مهم تر از همه اين كه اول بايد ظرفيت جذب اين افراد در افغانستان ايجاد شود. با ايجاد ظرفيت جذب در واقع بارى از دوش ما و كشور برادر و همسايه ايران برداشته خواهد شد، اما به نظر ما تعجيل در اين روند موجب مى شود به چالش هاى افغانستان و منطقه در زمينه جنايات سازمان يافته و تجارت موادمخدر و همين طور گسترش ناامنى ها، دامن زده شود، مطمئن هستم با صبر و درايت ملت بزرگوار و دولت ايران خواهيم توانست به بهترين روش هاى اجرايى براى بازگشت مرحله بندى شده مهاجران به افغانستان دست پيدا كنيم، كما اين كه در حال حاضر هم توافقاتى صورت گرفته است. وى درباره آب هاى مشترك ۲ كشور نيز مى گويد: هر آنچه ما و شما داريم متعلق به مردم خودمان و منطقه است براى نمونه در مورد آب رود هيرمند توافق نامه اى با ايران داريم كه در سال۱۳۵۱ نوشته شده و هر دو طرف خواهان عملى شدن توافقنامه با جزئيات آن هستند و در اين مورد هيچ مشكلى نداريم، البته مى دانيد كه دولت فعلى افغانستان فقط ۵سال از عمرش مى گذرد كه مدت كمى براى حل اين نوع مسائل است، البته نبايد از لفظ مسائل استفاده كرد و بهتر است بگوييم موضوع، دولت افغانستان اين اراده را دارد كه موضوع را به گونه اى حل و فصل كند كه مشكل خواهران و برادران ايرانى رفع شود، چون ما نيازهاى آ نها را درك مى كنيم و همچنين توقع درايم خواهران و برادران ايرانى مشكلات ما را درك كنند كه ما در چه موقعيتى قرار داريم، البته چنين دركى نسبت به افغانستان در ايران كاملاً وجود دارد. به سفير افغانستان مى گويم همان طور كه گفتيد اين درك بايد متقابل بوده و راههايى پيدا شود تا يك موضوع مابقى ظرفيت ها و فرصت هاى موجود بين دو كشور را تحت تأثير قرار ندهد، براى نمونه آب هريرود و سدى كه شما بالاتر از سد دوستى ايران و تركمنستان در دست ساخت داريد و سهم آب سد دوستى، موضوع فنى و مهمى است كه از گفته هاى شما مى شود نتيجه گرفت موضوع اين آب هم قابل فرمول بندى و حل و فصل در مذاكرات فنى است، همين طور است؟ داودزى پاسخ مى دهد: اين اراده نزد افغانستان و ايران وجود دارد كه همه موضوع هاى مورد علاقه و مشترك ۲ كشور با ديد مثبت بررسى و حل و فصل شوند، اما افغانستان نيازمند خوديابى بيشتر و فائق آمدن بر انواع مسائل و چالش هايى است كه با آنها دست به گريبان است، يعنى در وقت خود و زمانى كه افغانستان از لحاظ اوضاع داخلى آماده باشد، مى تواند درباره همه مسائل با رويكرد مثبت به تعامل و همكارى مطلوب براى ۲ طرف بپردازد و ما در حال حاضر با كمك جامعه جهانى و همسايگانمان و از جمله ايران در حال پيشرفت به اين سمت هستيم.

شكريه پيكان (احمدى)، نماينده پارلمان افغانستان (ولسى جرگه) و رئيس كميسيون بازماندگان شهدا و معلولان در پارلمان است. او مادر ۳ پسر و يك دختر است و مى گويد: همراه با كارهاى نمايندگى و كميسيون، كارهاى خانه و بچه دارى را هم خودش انجام مى دهد. وى درتمام طول سال هاى جنگ افغانستان را ترك نكرده است. او خواستار تعامل و آشنايى بيشتر با مجلس و زنان ايرانى است تا تجربه هاى آنها را بيشتر درك كند. با خانم پيكان درباره مسائل مختلف افغانستان و زنان اين كشور صحبت كرديم. او نماينده ولايت(استان) قندوز است. مى گويم قندوز آخرين نقطه اى بود كه در جنگ از تصرف طالبان خارج شد. گفته مى شد پايگاه طالبان و القاعده در آنجا بسيار قوى بوده است، مى گويد:
قندوز پايگاه اصلى و مركز طالبان در شمال شرق كشور و آخرين جايى بود كه آنها شكست خورده و پرونده شان بسته شد، وى در پاسخ به اين سؤال كه آيا انتخاب يك زن به عنوان نماينده از طرف مردم قندوز را بايد واكنش آنها به سلطه پررنگ طالبان در آنجا دانست؟ مى گويد: شايد بشود اين طور تعبير كرد، به هرحال مردم به من اعتماد كردند، البته بيشتر آنها مرا مى شناختند، چون من در آن محل زاده شده و در آنجا زندگى كرده ام و از مردم همان محل هستم. وى مى افزايد: بين زنان بيشترين رأى مردم به من بود به طورى كه در رديف مردان در پارلمان قرار گرفتم، چون بين همه زنان نماينده از بيشترين ميزان رأى برخوردار بودم در كميسيون هم ۲ نامزد بوديم كه من رأى بيشتر آورده و رئيس كميسيون شدم. مى پرسم: مسائل افغانستان در حوزه مسئوليت شما (شهدا و معلولان) خيلى زياد است، چگونه اين مسئوليت را پذيرفتيد، آيا نمى ترسيد از پس كارها برنياييد؟ پاسخ مى دهد: خير، نمى ترسم، در افغانستان ۳۰ سال جنگ بوده و مشكلات در سرتاسر كشور دامنگير مردم است، اما ما در برابر مصائب مقاومت كرده ايم و نمى ترسيم و تلاش خواهيم كرد تا مشكلات حل شود. مى گويم: منظور من از ترس اين است كه با وجود نابسامانى اقتصادى و خيل عظيم معلولان و خانواده هاى شهدا شما با چه طرح و برنامه اى پيش آمده ايد؟ واقعاً فكر مى كنيد مشكل مردم را مى توانيدحل كنيد؟ خانم پيكان مى گويد: در طول ۳۰ سال گذشته و در جنگ ها اقتصاد كشور ما بر هم خورده و از بين رفت، با وجود اين ما تلاش مى كنيم مشكلات مردم را در حد وسع و توان خويش حل كنيم، دولت ما درگير ضعف اقتصادى است وبه مشكلات معلولان وخانواده شهدا چندان توجه نمى شود، به اذعان آنها كه من را مى شناسند و ازكارهايم اطلاع دارند تلاش من در قبال معلولان و خانواده شهدا زياد بوده است و همه سعى من بر آن است كه زندگى خوبى براى آنها مهيا شود. درباره سنت هاى فرهنگى درست و نادرستى كه در جامعه سنتى افغانستان وجود دارد و تأثير آنها بر كار خانم شكريه و اين كه به قول معروف تيغ وى در كار به عنوان يك زن چقدر مى برد؟ مى گويد:
البته زنان در جامعه افغانستان هنوز راحت نيستند، هنوز جنگ در نواحى كشور جريان دارد بويژه در نواحى جنوب مشكلات خيلى زياد است و ناامنى هم دامنگير مردم است و ما كم و بيش از گسترش جنگ ها هراس داريم، همراه با هراس زنان از ناامنى، آزادى و رفاه هم آن چنان كه خواست زنان بوده فراهم نشده و به خواست هاى آنها پاسخ داده نشده است. كار براى زنان كم است و تعداد زن هاى بيوه و خانه نشين كه بخشى از آنها هم بى سواد هستند، زياد است، خانم هايى هم كه كار دولتى دارند حقوق آنها كفاف زندگى شان را نمى دهد. از همه بيشتر بيوه ها مشكل دارند كه توجه دولت به معيشت آنها بسيار كم است، به صورت ثبت شده حدود ۵ هزار و ۷۰۰ زن بيوه در كشور داريم كه تعدادواقعى بيشتر است، اما به همين تعداد ثبت شده، هم كمك مؤثرى صورت نمى گيرد. نماينده پارلمان افغانستان و رئيس كميسيون معلولان و شهدا ادامه مى دهد: ما در پارلمان طرح و پيشنهادهايى براى بهبود وضع زندگى معلولان و بيوه زنان مطرح كرده ايم كه در كميسيون تصويب شده ولى هنوز مورد بررسى همه همكارانمان در مجلس قرار نگرفته است و مى گويند بعد از پايان تهديدات و مسائل امنيتى در كشور به آن خواهند پرداخت. مهم ترين محور اين طرح افزايش معاش (حقوق) معلولان و بيوه زنان از ۳۵۰ افغانى به ۶ هزار افغانى براى هر معلول يا بيوه زن است كه معادل دلارى اش مى شود از ماهى ۷ دلار به ۱۲۰ دلار كه اين افزايش با مطالعه بودجه و عوايد داخلى دولت و بودجه هاى توسعه اى و ماليات ها و غيره در نظر گرفته شده است . وى ادامه مى دهد: تا به حال چند بار به دولت تذكر داده ايم، اما توجه نمى كنند، اما با تلاش هاى كميسيون ما، حقوق ماهيانه معلولان و نيازمندان از ۷ دلار به ۸ دلار رسيده است، اما آنچه ما تصويب كرده و خواهان اجراى آن هستيم همان ۱۲۰ دلار است. از ولايت قندوز ۷ مرد و ۲ زن نماينده در پارلمان افغانستان حضور دارند. خانم پيكان يكى از زنان نماينده اين ولايت، وضع امنيتى قندوز را به نسبت ولايات ديگر خوب مى داند و مى گويد منطقه ما، مردمان اهل فرهنگ و دانشمند زياد دارد و آنها نمى خواهند فريب دشمن را خورده، وارد جنگ و درگيرى شوند، در پاسخ به اين سؤال كه بعد از ۵ سال آيا سياست هاى جامعه بين الملل درافغانستان نيازمند بازنگرى نيست و بعضى از عملكرد و رويه ها اشتباه نبوده است، اين زن نماينده پاسخ مى دهد: اشتباهات زياد بوده است، هنوز هم اشتباهات زيادى صورت مى گيرد، چون افراد زيادى هستند كه نزديك ۳ دهه از لوله تفنگ و ناامنى و تجارت مواد مخدر نان خورده اند و هنوز هم مى خواهند به اين كارها ادامه بدهند. وى درباره عملكرد و كارنامه نيروهاى خارجى حاضر در افغانستان هم مى گويد: به نظر من آنها در كارهايشان در حد لازم و آنچه ادعا كرده اند، موفق نيستند و دلايل را بايد خودشان بگويند و پاسخ بدهند. در بخش كمك ها تا جايى كه من ديده ام آنچنان كه خواست و نياز مردم است كمكى صورت نگرفته است. امنيت هم اوضاع خوبى ندارد و مردم از آن هراس دارند كه دامنه درگيرى و ناآرامى ها به شمال و شمال شرق كشور هم كشيده شود، اين ها دغدغه ها و مشكلات مشترك مردم افغانستان و زنان اين كشور است. البته ما اميد خود را از دست نخواهيم داد و تلاش هاى خود را ادامه مى دهيم، در اين مسير از لطف و مهربانى و همكارى مردم هم كيش و هم زبان خويش در ايران سپاسگزار بوده و قدردان محبت هاى آنها هستيم، فكر مى كنم زنان و نمايندگان مجالس ايران و افغانستان بايد تعامل و مراودات بيشترى با هم داشته باشند.

توليد و تجارت مواد مخدر در افغانستان از جمله دلايل توجه ايران به تحولات همسايه شرقى خود است، با وجود حضور نيروهاى بين المللى در افغانستان و ايفاى نقش مستقيم برخى كشورهاى غربى در برنامه مبارزه با كشت و تجارت مواد مخدر در افغانستان در حال حاضر توليد اين مواد نسبت به دوره قبل از سقوط طالبان رشدى بيشتر از ۱۰۰ درصد را نشان مى دهد. در اين باره پرسش هايى از «حبيب الله قادرى» وزير مبارزه با مواد مخدر دولت افغانستان را آماده داشتيم، اما به دليل حضور وى در مراسم حج با معاون او «ژنرال خداداد» گفت وگوى كوتاهى به عمل آمد. معاون وزير مبارزه با مواد مخدر درباره علل افزايش توليد و تجارت اين مواد در افغانستان مى گويد: شما مى دانيد كه جنگ هاى طولانى ۳۰ ساله موجب رونق توليد ترياك و ديگر مواد مخدر در افغانستان شده است و با وجود اين كه مبارزه بر ضد مواد مخدر يك موضوع ملى و بين المللى است ما امروز دامنگير اين امر پليد هستيم و بدين دليل امنيت در كشور ما آسيب ديده و رنجور است و از اين بابت قاچاقچيان و تروريست ها تقويت شده و همسايگان ما هم دچار تشويش ونگرانى اند. ژنرال خداداد مى افزايد: البته ما در افغانستان برنامه و استراتژى ملى مبارزه با مواد مخدر را درايم و در اين چارچوب فعاليت مى كنيم، بويژه در سال ۱۳۸۵ به ميزان فعاليت ما افزوده شده، مى دانيد كه با ايران هم يادداشت تفاهمى امضا كرده ايم و در مرز هاى هرات، فرا و نيمروز با ايران ۲۵ پست امنيتى و نيروهاى مرزى ايجاد شد، و همكارى هاى مشترك ونزديك ما با ايران براى مبارزه با مواد مخدر افزايش پيدا كرده است. معاون وزارت مبارزه با مواد مخدر افغانستان در باره افزايش بيش از ۱۰۰ درصدى توليد مواد مخدر در كشورش مى گويد: دلايل متعدد است از جمله وجود فساد ادارى و ضعف حكومت در ولايت ها (استان هاى) دور دست، همچنين حضور قاچاقچيان بين المللى و تروريست ها در افغانستان موجب نا امنى وتوليد بيشتر مواد مخدر شده است. وى درباره ضعف جامعه بين الملل در كمك جدى به مبارزه با مواد مخدر مى گويد: ما نمى خواهيم كسى را ملامت كنيم، ضعف اول از خود ماست، اين ما هستيم كه نتوانسته ايم پليس، و ارتش و نيروهاى دولتى را تقويت و مرزهاى خود را كنترل كرده و از اين كشت پليد جلوگيرى كنيم، وى مى افزايد: البته رونق بازار جهانى مواد مخدر و وجود تقاضا در اروپا و آمريكا و بسيارى از كشورهاى دنيا نيز از جمله دلايل مهم افزايش توليد مواد مخدر در افغانستان است. از ژنرال خداداد مى پرسم آيا قبول داريد برنامه هايى مانند كشت بديل به جاى خشخاش و در مجموع برنامه هاى وزارتخانه شما شكست خورده است، مى گويد: افغانستان در حال باز سازى است، همه كمك ها به افغانستان هم نمى تواند صرف مبارزه با مواد مخدر شود، كشت بديل فقط يكى از برنامه هاى توسعه در ميان كشاورزان ماست كه شايد آمارها موفقيت آن را نشان ندهد، با وجود اين ما نمى توانيم از پا نشسته يا دست روى دست بگذاريم، يعنى بايد سعى كنيم با حمايت از دهقانان و با استفاده از قانون و نيروهاى پليس و قواى حكومتى از كشت مواد مخدر جلوگيرى كنيم. وى درباره انتظارات خود از جامعه جهانى و كشورهاى منطقه مى گويد: در مرحله اول خودمان افغان ها مسئول هستيم و بايد از رواج اين پديده شوم جلوگيرى كنيم، همچنين كشورهاى همسايه يعنى ايران، پاكستان، تاجيكستان، ازبكستان و تركمنستان بايد براى رعايت مصالح خودشان و ما در مهار پديده مواد مخدر به افغانستان كمك كنند.
مى پرسم جامعه جهانى چطور؟ مگر انگليسى ها بيشترين سهم در مبارزه با مواد مخدر را در كشور شما به عهده ندارند؟ مى گويد: انگليس رهبرى نابودى كشت مواد مخدر در افغانستان را به عهده دارد و به ما كمك مى كند، آمريكا هم در اين زمينه مسئوليت دارد.
مى پرسم چه كمكى به شما مى شود كه ميزان توليد مواد مخدر حدود ۱۲۰  برابر شده است؟ ژنرال خداداد مى گويد: دلايل را گفتم، فساد ادارى، فشارهاى مافياى بين المللى كه ابعاد زد و بندهاى آنها چندان هم روشن نيست و پنهان كار مى كنند، همچنين وجود بقاياى القاعده و حاميان تروريست ها عمده ترين عوامل ادامه و افزايش توليد مواد مخدر در افغانستان است.
در پاسخ به اين سؤال كه مهم ترين برنامه وزارتخانه شما چيست؛ معاون وزارت مبارزه با مواد مخدر افغانستان مى گويد: كمك هاى بين المللى بايد بيشتر جذب شود، جامعه جهانى بايد به صورت جدى براى مبارزه با مواد مخدر در افغانستان مصمم باشد، همسايه ها و ديگر كشورها بايد كمك كنند تا اين پديده شوم در افغانستان از بين برود، ما براى همه اين اقدامات برنامه مدون داريم، همچنين استراتژى ملى مبارزه با مواد مخدر را در دستور كار داريم كه مفصل است و همه نهادها و سازمان هاى ما را شامل مى شود. وى در پاسخ به اين سؤال كه چقدر زمان لازم داريد تا تغيير محسوسى در توليد مواد مخدر ايجاد كنيد، مى گويد: فرآيند نابودى كشت و توليد مواد مخدر در افغانستان يك فرآيند طولانى و زمان بر است. مى گويم به ۲۰۰ سال زمان كه نياز نداريد؟ پاسخ مى دهد: نه، نه، فكر مى كنم امسال مشكل ترين سال براى ما باشد و در سال هاى بعد بى شك توليد را كاهش خواهيم داد . وى در پايان مى گويد: وزارتخانه هاى مربوط چون زراعت، آب و برق، احيا و توسعه دهات و راهسازى براى كمك به كشاورزان و پايان دادن به كشت مواد مخدر مصمم هستند و وزارتخانه ما هم برنامه دهنده و هماهنگ كننده دستگاه هاى اجرايى محسوب مى شود و اميدواريم بزودى براى مردم خود و كشورهاى منطقه خبرهاى متفاوت با آنچه هم اكنون مى شنوند داشته باشيم.