|
گفت و گو با محمد فياض، رئيس كميسيون جرگه امن افغانستان
تروريسم در افغانستان بومى نيست
|
|
|
مژگان توسلى
با وجود گذشت نزديك به ۵ سال از سقوط طالبان در افغانستان و تلاش براى تشكيل دولتى مستقل و ملى در اين كشور كماكان از اين سرزمين خبر ناامنى و آشوب به گوش مى رسد. اين اخبار حكايت از تحرك طالبان در بعضى از نقاط اين كشور دارد؛ واقعه اى كه روابط كابل ـ اسلام آباد را با بحران تازه روبه رو كرده است، طورى كه پيشنهاد اخير پاكستان مبنى بر تشكيل نوار مرزى به بروز جنگى سرد بين دو كشور منجر شده است.
براى پايان دادن به موج تازه بحران هاى موجود ميان دو كشور، به تازگى حامد كرزاى رئيس جمهور افغانستان در سفرى كه به ايالات متحده آمريكا انجام داد و پيشنهاد تشكيل جرگه امن منطقه بين كابل ـ اسلام آباد را مطرح كرد كه مورد توافق جورج بوش هم قرار گرفت. در راستاى تشكيل اين جرگه، هيأتى از افغانستان به ايران سفر كرد و فرصتى دست داد تا با محمد فياض كه رياست اين هيأت را برعهده دارد گفت وگو كنيم.
فياض در حال حاضر مسئول روابط مجلس سنا در وزارت دولت در امور پارلمانى است. او مسئول هيأت كميسيون تدوين جرگه امن منطقه را در سفر به تهران برعهده داشته و در مأموريت تهران بر آن بود تا نظر مساعد جمعى از شخصيت هاى مهاجر افغانى را به عنوان نامزد در اين جرگه فراهم آورد.
پيش از بحث مأموريت شما در تشكيل جرگه اين منطقه، مايلم تحليل شما را نه به عنوان يك مقام مسئول در افغانستان بلكه به عنوان يك كارشناس در مورد حوادث جارى افغانستان بدانم. ارزيابى شما از جنگ سرد بى سابقه اى كه بين كابل و اسلام آباد وجود دارد، چيست؟ مگر نه اين كه اين دو كشور در حال حاضر از متحدان آمريكا محسوب مى شوند؟
مشكل افغانستان و شايد به عبارتى مشكل منطقه، تروريسم است. مشكلات موجود در افغانستان معلول عمليات خرابكارانه و تروريستى است. تروريست از خارج از افغانستان وارد اين كشور مى شود. در واقع آنها در خارج آموزش داده شده و تجهيز و بعد وارد خاك افغانستان مى شوند و همين امر منجر به ناامنى در افغانستان شده است و بالطبع دامنه اين ناامنى فراگير مى شود و در سطح منطقه تأثير مى گذارد و امنيت ديگر كشورهاى همسايه را نيز به مخاطره مى اندازد. من معتقدم همان طور كه ملت و دولت افغانستان تلاش مى كند، پاكستان و جامعه جهانى نيز بايد تلاش صادقانه و مسئولانه انجام دهند. چون دامنه تروريسم اختصاص به يك كشور ندارد و ممكن است امنيت كل جهان را به مخاطره اندازد، از همين رو مشاركت همه كشورهاى منطقه و جامعه جهانى براى مبارزه با تروريسم آرزوى ملت افغانستان است.
بيشتر توضيح دهيد، آيا جنگ سرد اسلام آباد و كابل پايان مى يابد؟
وقتى افغانستان از سوى نيروهاى شوروى سابق اشغال شد، بالطبع نيروهاى جهادى در كشورهاى همسايه از جمله پاكستان حضور داشته، از حمايت آنها برخوردار بودند. ما اميدوار بوديم، با پايان اشغال افغانستان اين نيروها در كشورهاى ديگر مورد استفاده قرار نمى گرفتند كه متأسفانه پاكستان موضع خود را ادامه داد و از نيروى خاصى حمايت كرد. اين نيروهاى خاص با نظرات خاص مسائل را در افغانستان دنبال كردند و تا امروز اين سياست را ادامه دادند و اين يكى از عوامل مشكلات موجود منطقه و افغانستان شد و طرح جرگه امن منطقه هم يكى از راه هايى است كه براى خاتمه دادن به اين مشكل و ايجاد يك فضاى امن و ايجاد شرايط خاص براى همجوارى بين دو كشور پيش بينى شده است.
تازگى ها در خبرها آمده بود، خورشيد قصورى، از ناتو خواسته كه طالبان را به رسميت بشناسند، فكر مى كنيد چرا مقام هاى پاكستانى بار ديگر استراتژى مذاكره با طالبان را در پيش گرفته اند و پاكستان در اين مسير چه اهدافى را دنبال مى كند؟
اول اين كه قصورى موضوع درخواست خود از ناتو را براى به رسميت شناختن طالبان كه در رسانه ها مطرح شده بود، تكذيب كرد وگفت اين توطئه اى براى تخريب وى بوده است. دوم اين كه مذاكره با نيروهاى مخالف موضوعى نيست كه مورد مخالفت افغانستان باشد. در واقع راه نظامى را به عنوان تنها راه حل نمى دانيم و معتقديم مسائل بايد از طريق مذاكره و گفت وگو و براساس اصول و معيارهاى قانون اساسى دنبال و حل شود، اما اين كه پاكستان استراتژى مذاكره با طالبان را مطرح مى كند بستگى به تشخيص و سياست آنها دارد، ولى آنچه به افغانستان مربوط مى شود اين است كه مذاكره با هر گروهى مطابق اصول و معيارهايى كه در جهت مصالح، منافع ملى و قانون اساسى افغانستان باشد راهى است كه بايد طى شود.
پس شما هم مذاكره با طالبان را قبول داريد؟
اين طرح كه از طريق مذاكره پاره اى مسائل حل و به عمليات تروريستى خاتمه داده شود، طرحى مثبت است.
در حال حاضر طالبان در چه مناطقى از افغانستان بويژه در جنوب نفوذ دارند؟
هيچ منطقه اى در كنترل طالبان نيست و فقط آنها به طور پراكنده پاره اى عمليات انتحارى و تروريستى را انجام مى دهند.
جبهه جديد طالبان از نظر تشكيلاتى چگونه هستند آيا همچنان متشكل از عرب ها و پاكستانى ها هستند يا آن كه نيروهاى بومى نيز در ميان آنها ديده مى شود؟
در حال حاضر از عرب ها و پاكستانى ها در عمليات خرابكارانه حضور دارند و موارد زيادى ديده شده كه برخى نيروهاى خاص به دليل اقدام هاى خرابكارانه دستگير شده اند. البته جمعى از آنها نيز بومى هستند و عوامل اقدام هاى تروريستى به طور عمده در بيرون از مرز آموزش و تجهيز مى شوند.
روند اوضاع را چگونه مى بينيد، در حال حاضر امنيت افغانستان در چه وضعى است؟
اردوى ملى با كمك نيروهاى جامعه جهانى بر مناطق تسلط دارند و نيروهاى مخالف نيز قدرت برخورد رودررو و ايجاد جبهه هاى نظامى و جنگى و توان لازم را ندارند. اقدام هاى مخالفان به برخى مين گذارى ها و اقدام هاى انتحارى خلاصه مى شود كه البته منجر به ناامنى هايى نيز شده است.
فكر مى كنيد طرح تشكيل ديوار مرزى كه از سوى پاكستان مطرح شده امنيت افغانستان را به ارمغان خواهد آورد؟
خير، افغانستان مخالفت خود را با اين طرح اعلام كرد، چون اين حركت دوستانه نيست و نشان از حسن نيت ندارد. از طرف ديگر در دو طرف مرز افرادى زندگى مى كنند كه روابط خويشاوندى قومى با يكديگر دارند. قطع مناسبات مردمى، عملى غيرانسانى و غيراخلاقى است.
در وضع فعلى آيا دولت افغانستان قادر به حفظ امنيت كشور هست يا اين كه همچنان به نيروهاى خارجى نياز دارد؟
بعد از توافقات بن و تشكيل اداره دولت افغانستان، پليس و اردوى ملى به وجود آمد. البته هنوز كامل نشده، اما با نهايى شدن اين تشكيلات افغانستان خود قادر به برقرارى ثبات در افغانستان خواهد بود. به طور قطع بعد از شكل گيرى كامل پليس ملى و اردوى ملى، ملت و دولت افغانستان نيازى به حضور نيروهاى خارجى نخواهند داشت.
آيا چشم اندازى از اوضاع افغانستان در سال ۲۰۰۷ داريد؟
تاكنون افغانستان گام هاى مؤثرى برداشته است. ضمن تدوين قانون اساسى، همه نهادهاى قانونى و منتخب مانند رئيس جمهور، كابينه، شوراى پارلمانى، شوراهاى ولايتى و دولت قانونى فعال هستند. در امر بازسازى فعاليت هاى اقتصادى، آموزشى و فرهنگى گام هاى مفيدى برداشته شده است. البته بايد پذيرفت كه حل مشكلات افغانستان بعد از ۲ و نيم دهه ناامنى و بحران نياز به زمان بيشترى دارد. ما اميدواريم تلاش ها همچنان تداوم يابد و جامعه جهانى حمايت بيشتر و مؤثرترى در عرصه هاى مختلف بويژه بازسازى افغانستان به عمل آورد. به اميد آنكه افغانستان آينده درخشانى داشته باشد.
به مأموريت جديد شما بپردازيم ، گفته مى شود براى رايزنى در مورد تعيين اعضاى جرگه امن منطقه به ايران سفر كرده ايد، اين جرگه چه زمانى مطرح شده و به چه منظورى دنبال مى شود؟
با توجه به وضعيتى كه افغانستان از نظر ناامنى و اقدام هاى تروريستى و خرابكارانه داشت در سفرى كه حامد كرزاى رئيس جمهور افغانستان، به آمريكا داشت، در نشستى سه جانبه (بوش، مشرف و كرزاى پيشنهاد تشكيل جرگه امن منطقه را ارائه كرد كه به عنوان يكى از راه هاى حل مشكلات و ايجاد امنيت در منطقه مطرح است. اين موضوع مورد تأييد پرويز مشرف رئيس جمهور پاكستان نيز قرار گرفت و جامعه جهانى هم آن را مورد حمايت قرار داد.
اين جرگه قرار است كه فقط ميان دو كشور پاكستان و افغانستان باشد يا ديگر كشورهاى منطقه را هم به مشاركت در آن دعوت خواهد كرد؟
اين جرگه ميان دو كشور همسايه يعنى افغانستان و پاكستان و تحت نظارت جامعه جهانى برگزار مى شود. اعضاى اين جرگه از سازمان هاى رسمى و منتخب مانند شوراى ملى و شوراهاى ولايتى تشكيل مى شود و شخصيت هاى سياسى، اجتماعى، علمى و ملى و نمايندگان اصناف و قشرهاى بيرون از سازمان هاى دولتى هم در آن حضور دارند. اعضاى اين جرگه به طور مساوى بين دو كشور افغانستان و پاكستان انتخاب و تعيين مى شوند. نخستين نشست با حضور رئيس جمهور دو كشور در افغانستان و دومين نشست در پاكستان برگزار خواهد شد.
تركيب اين نهاد چگونه است و اين جرگه، از چه تعداد افراد تشكيل مى شود؟
پيشنهاد كميسيون تدوير جرگه امن منطقه ۳۳۱ نفر را از طرف افغانستان پيشنهاد كرده است كه البته نهايى شدن آن بستگى به توافق دو طرف دارد.
اهداف اصلى اين جرگه چيست و قرار است چه بخشى از مشكلات و مسائل افغانستان را حل وفصل كند؟
اجازه دهيد قبل از هر چيز تعريفى كامل از جرگه ارائه كنم. جرگه به مجلسى گفته مى شود كه تعدادى از علما، بزرگان، ريش سفيدان، روشنفكران و منتقدان، براى حل مشكلات محلى، قومى و ملى در آن شركت مى كنند و تصميمات لازم را اتخاذ مى كنند. جرگه ها به طور عمده محلى، قومى و ملى هستند كه اين جرگه امن منطقه از نوع سوم يعنى جرگه بزرگ ملى است و در آن از شخصيت هاى بانفوذ و بااعتبار ملى از سراسر افغانستان و از بين همه اقوام و اقشار اين كشور استفاده مى شود.
قطع مداخلات تروريسم و حملات تروريستى و تأمين امنيت مداوم در افغانستان و پاكستان، تشخيص عوامل ناامنى و مبارزه فراگير با آنها، جست وجوى مكانيزم مؤثر براى همكارى دو كشور و دو ملت همسايه و هم فرهنگ در ريشه كن كردن خشونت و افراط گرايى، تقويت هرچه بيشتر مناسبات دوستانه و حسن همجوارى ميان دو كشور و بالاخره جلوگيرى از عبور و مرور و تخريب كاران، گروه هاى مسلح و قاچاقچيان اسلحه و مواد مخدر ميان دو كشور، مهم ترين اهداف تشكيل اين جرگه است. اين جرگه پيشنهاداتى براى تأمين امنيت و جلوگيرى از عمليات تروريستى خواهد داشت و از آنجا كه مورد حمايت جامعه جهانى است تجربه خوبى براى حل مشكلات خواهد بود. در اين جرگه فرصتى به دو ملت و شخصيت هاى علمى و نخبگان داده شده تا مسائل را بررسى كنند كه از اين لحاظ اهميت دارد.
آيا ضمانت اجرايى براى تصميمات آن وجود دارد؟
بله، تحت نظارت سازمان ملل و جامعه جهانى خواهد بود و اميدواريم وقتى دراين جرگه اراده هر دو ملت بيان مى شود و با حضور دو رئيس جمهور و جامعه جهانى، گام هاى مؤثرى براى پايان دادن مشكلات موجود برداشته شود.
چرا اين جرگه را يك تحول در افغانستان مى دانيد؟
چون از تمام اقوام و ولايات و از همه اقشار و اصناف موجود در دو كشور و همه نهادهاى مدنى در آن حضور دارند.
و همچنين احزاب؟
كلمه احزاب اصلاً مطرح نيست، همه اقوام، ولايات و نهادهاى ملى، علمى و اصناف در آن حضور دارند. در واقع اراده ملت افغانستان در آن لحاظ مى شود، جرگه شكل قومى ندارد.
مشاركت پاكستان هم به همين صورت خواهد بود؟
ما از پاكستان انتظار داريم كه نگاهى مشابه ما به جرگه داشته باشد.
آيا مشخص شده كه جرگه امن منطقه چه زمانى شروع به كار خواهد كرد؟
زمان آن هنوز مشخص نيست و بعد از نشستى كه كميسيون هاى دو طرف خواهند داشت، مشخص مى شود. البته طرف افغانى تمايل دارد تا قبل از پايان سال جارى هجرى شمسى برگزار شود و در اين باره در حال مذاكره با طرف پاكستانى هستيم.
|
