سارا جعفرى

به منظور صيانت از فرهنگ ملى - اسلامى و رعايت قوانين كشور، شوراى عالى انقلاب فرهنگى در مصوبه اى فيلترينگ اينترنت و تعيين مصاديق آن را به كميته اى مركب از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى، وزارت اطلاعات و صدا و سيما واگذار كرده است.
اين كميته براساس آئين نامه اى مشخص سايت ها و پايگاه هاى اطلاع رسانى غيرمجاز را فيلتر مى كند. اين روزها برخى از افراد و گروه هاى سياسى اين مسأله را مورد انتقاد قرار داده اند و اظهار مى دارند فيلترينگ سايت ها با بندهايى از قانون اساسى مغايرت دارد و حقوق مسلم شهروندان در آزادى بيان و مبادله آزاد اطلاعات رعايت نشده است و ديگر اين كه بسيارى از سايت هاى مجاز شامل سايت هاى سياسى، علمى، تخصصى و خدمات دهى نيز مسدود شده است در حالى كه ادامه فعاليت آنها منع قانونى ندارد و اين بيشتر به خاطر نقص و اشتباههاى سامانه فيلترينگ است .
فيلترينگ سايت هاى غيرمجاز
صمد مؤمن بالله، معاون امور حقوقى و مجلس وزارت ارتباطات و فناورى اطلاعات در گفت وگو با خبرنگار «ايران» در اين باره مى گويد: فيلترينگ اينترنت در كشور به وسيله كميته تعيين مصاديق انجام مى شود كه اعضاى آن مشخص هستند. آنها براساس آئين نامه اى همه سايت هايى كه در حوزه هاى مختلف اقدام به اطلاع رسانى مى كنند را مورد بررسى قرار داده و اگر سايتى يا پايگاه اطلاع رسانى اى به صورت غيرمجاز و غيرقانونى خارج از چارچوب قانون اساسى و برخلاف مصالح نظام جمهورى اسلامى فعاليت دارد، آن را فيلتر مى كند و بيشتر سايت هايى كه مسدود شده اند مربوط به سايت هاى مستهجن و غيراخلاقى است. همچنين تعدادى از سايت هايى كه عليه نظام جمهورى اسلامى به درج مطالب مى پرداختند در اين رديف قرار دارند.
كمتر از ۱۰ سايت را فيلتر كرده ايم
وى درباره تعداد و چگونگى سايت هاى فيلتر شده مى افزايد: برخى از سايت ها با دستور قضايى فيلترينگ شده كه بيشتر شامل سايت هاى غيراخلاقى و مستهجن است و در حال حاضر بنا بر آمارهايى كه ارائه شده، نزديك به ۹۰ هزار سايت در اين زمينه مسدود شده است. اما درباره سايت هاى سياسى و برخى از سايت هايى كه مخل آزادى و مصالح نظام جمهورى اسلامى است ، تصميم گيرى به وسيله كميته تعيين مصاديق كه زير نظر شوراى عالى انقلاب فرهنگى است انجام مى شود و وزارت ارتباطات و فناورى اطلاعات صرفاً مجرى دستورات اين كميته است. اما سايت هايى را كه اين وزارتخانه تعطيل كرده است تعداد آن كمتر از ۱۰ مورد است و آن هم به دليل شكايتى كه عليه صاحبان آن سايت ها شده و در نهايت براساس دستور قضايى، وزارت ارتباطات فناورى، آن سايت را مسدود كرده است. چند مورد هم به خاطر شكايت تعدادى از نمايندگان مجلس شوراى اسلامى بود و موارد ديگر بنا بر شكايت برخى از شخصيت هاى سياسى و اجتماعى است.
تأسيس سايت با هدف ايجاد بحران در كشور
معاون امور حقوقى و مجلس وزارت ارتباطات و فناورى درباره محتواى برخى سايت ها مى گويد: متأسفانه در حال حاضر به دليل گسترش اينترنت در كشور تعداد زيادى سايت تأسيس شده كه در حوزه هاى سياسى، اجتماعى، علمى، فرهنگى، هنرى، ورزشى، اقتصادى، دينى، تخصصى، خدمات دهى و سرگرمى براساس ضوابط و مقررات آزادانه مطالبى منتشر مى كنند و هيچ مشكلى هم ندارند. اما در كنار آن، سايت هايى وجود دارد كه با انتشار اخبار و اطلاعات كاذب و غيرواقعى و با هدف ايجاد بحران در كشور راه اندازى شده اند و دفاتر آنها هم خارج از كشور است. اين سايت ها قطعاً فيلتر مى شوند و اين كار در راستاى حفظ هويت ملى و دفاع از كيان نظام جمهورى اسلامى است و فكر نمى كنم كسى مخالف فيلترينگ اين گونه سايت ها باشد.
مؤمن بالله در ادامه درباره محتواى غيراخلاقى بسيارى از سايت هاى خارجى مى گويد: اين سايت ها با فضايى كه در اينترنت اشغال كرده اند بيشتر به دنبال انتشار مطالبى درباره اشاعه مواد مخدر، ترويج بى بند و بارى، معرفى انواع مواد شيميايى روانگردان، تشويق به بى هويتى و سلب آزادى هاى جامعه، پوچ گرايى، توهين به اديان آسمانى و مقدسات، بى قانونى و هرج و مرج در جامعه هستند و در اين زمينه سرمايه گذارى هاى كلانى از سوى برخى كشورها صورت گرفته است. به طور مثال در اينترنت سايتى وجود دارد به نام « تبيان» كه اين سايت كاملاً مستهجن و غيراخلاقى است. اما به موازات آن سايت ديگرى با همين عنوان در ايران وجود دارد و متعلق به سازمان تبليغات اسلامى است كه بيشتر در زمينه هاى علمى، فرهنگى، آموزشى و دينى فعاليت دارد. بنابراين اگر تفكيكى درباره اين گونه سايت ها صورت نگيرد، كاربران اينترنت در جامعه دچار اشتباه مى شوند و پيامدهاى منفى به دنبال خواهد داشت. پس، فيلترينگ در اين موارد علاوه بر حفظ حقوق افراد به پالايش آلودگى هاى متنى و تصويرى سايت هايى خواهد پرداخت كه هويت فرهنگى جامعه را هدف گرفته اند.
آزادى اطلاعات، استراتژى دولت نهم
معاون امور حقوقى و مجلس وزارت ارتباطات و فناورى ، طرح دولت براى ساماندهى سايت ها و پايگاه هاى اطلاع رسانى را يك ضرورت مهم توصيف مى كند و مى گويد: در مصوبه اخير هيأت وزيران درباره ساماندهى پايگاه هاى اينترنتى به دسترسى آزاد و سالم اطلاعات اشاره شده كه نشان مى دهد دولت نهم اعتقاد جدى به آزادى اطلاعات دارد و در اين مسير ساز و كار مشخصى را تعيين كرده تا كاربران و استفاده كنندگان اينترنت آسانتر و راحت تر به سايت ها و پايگاه هاى اطلاع رسانى رجوع كنند و البته در حال حاضر برخى افراد نسبت به اين مصوبه معترض هستند و در اظهار نظرهايشان دائماً بر اين نكته تأكيد دارند كه اجراى اين طرح افراد را از حقوق عادى و اوليه خود محروم مى كند و نياز به تصويب قانون دارد و يا اين كه آن را نوعى اعمال سانسور و به كنترل درآوردن سايت ها مى دانند. اما در پاسخ به اين افراد بايد گفت اين طرح مصوبه هيأت وزيران است و مصوبات دولت هم لازم الاجرا است و ديگر اين كه چطور صاحبان سايت ها براى ثبت «دامين » ( هر فرد حقيقى يا حقوقى براى حضور در اينترنت بايد يك نام و آدرس مجزا براى خود داشته باشد . اين آدرس مجزا و انحصارى اصطلاحاً با نام دامين شناخته مى شود) حاضرند فرم پر كنند و اطلاعات خود را در اختيار يك سرويس دهنده خارجى بگذارند، ولى در داخل به مخالفت با آن مى پردازند . پس نه تنها اين طرح سانسور و اعمال محدوديت نيست، بلكه به رسميت شناختن حقوق مالكيت صاحبان سايت هاست و اين تصميم قطعاً به نفع كاربران اينترنت خواهد بود.
سامانه جديد فيلترينگ
وى درباره روش هاى فيلترينگ سايت ها مى افزايد: سامانه اى كه در حال حاضر براى فيلترسازى سايت ها و پايگاه هاى اطلاع رسانى استفاده مى شود، يك سيستم قديمى است و نيازمند آن است كه دوباره تعريف شود و به همين علت سامانه جديد و هوشمندى خريدارى شده كه اشتباهات و نقايص سامانه قبلى را ندارد. اما درباره چگونگى فيلترينگ سايت ها بايد بگويم كه كلاً در دنيا به دو روش فيلترينگ انجام مى شود. يكى فيلتر كردن نشانى هاى اينترنتى كه براساس فهرستى عمل مى شود و ديگرى فيلتر كردن محتوا است كه براى پهناى باند خيلى بالا انجام شدنى نيست. ما در ايران از روش نوع اول استفاده مى كنيم.
در اين روش سامانه ، آدرس هاى ممنوعه و كلماتى كه مشابه آن است را فيلتر مى كند كه همين مسأله موجب شده تا دانشمندان، پژوهشگران ، محققان و دانشجويان كشورمان نتوانند به دليل تشابه كلمات از سايت مورد نظر استفاده كنند. اما در سامانه جديد تغييراتى ايجاد شده و همه آدرس هايى كه در سايت ها داده مى شود به وسيله اين سامانه جمع آورى مى شود و پس از شناسايى سايت هاى غيرمجاز و ممنوعه، امكان مشاهده ديگر سايت ها حتى به خاطر تشابه كلمات ايجاد مى شود و به اين طريق ديگر همه سايت ها با يك نشانى مشابه فيلتر نمى شوند، مگر براساس تعريفى كه براى سامانه فيلترينگ شده، مسدود خواهند شد.