Iran Newspaper - ديپلماتيك

سليمان حيدرپور

نشست ۲۳ ژانويه بوش با دموكرات ها يك رخداد مهم بود. از آن رو كه سرمنشأ يك جدال عميق درساختارسياسى آمريكا است. هرچند افكارعمومى ازتضاد كنگره وكاخ سفيد درباره بحران عراق باخبر بودند، اما پس ازاين نشست بود كه روشن شد رقيبان خانگى رئيس جمهورآمريكا سرسازش با راهبرد بلند پروازانه او ندارند. اما در پى اين نشست، وقتى كه دموكرات هاى كلافه از لجبازى مردان كاخ سفيد فرماندهان ارتش رابراى ارائه تصويرى واقعى ازناوگان نظامى اين كشوردرمناطق جنگى به كميته نيروهاى مسلح سنا فراخواندند، مسائل مهمترى باز درباره توانايى ارتش آمريكا ودرواقع كارآمدى ماشين جنگى بوش آشكارشد.
بعد ازاين نشست روشن شد كه سياست جديد بوش درعراق قرار است از سوى ژنرالى اجراشود كه خود دكترين ۲۵۷صفحه اى جديدى براى ارتش آمريكا در عراق نوشته است. ژنرال ديويد پترائوس كه جانشين جورج كيسى درعراق شده است برخلاف بوش خواستار فرسايشى كردن تلاش هاى نظامى همراه بارشته اى ازاقدام هاى اجتماعى سربازان براى تأمين امنيت شده است. اين ژنرال حتى برخلاف رئيس كل قواى آمريكا، در تئورى خود اصولاً اعتقادى به «عمليات زودرس» و «ميانبر» نداشته و آن را شكست خورده قلمداد كرده است. وى در اين تئورى اساس كار را تسخير ذهن و مغزهاى مردم عراق انگاشته است و در تعقيب قرار دادن ستيزه جويان را وظيفه بعدى سربازان آمريكايى مى داند.
اين كه ارتش آمريكا پس از نزديك به ۴ سال حضور در عراق و با به جا گذاشتن بيش از ۳ هزار كشته و ۲۰هزار زخمى و بيش از ۳۰۰ميليارد دلار هزينه مالى، به دستور پرزيدنت بوش و دكترين ژنرال پترائوس وادار به اجراى خط مشى نوين دوگانه يعنى از يك سو «زود نتيجه ده» و از سوى ديگر «فرسايشى كردن» جنگ براى برقرارى امنيت در بغداد شده، معمايى پيچيده است. ارتشى كه نتوانسته است در طول ۴ سال گذشته با داشتن بيش از ۲۰۰هزار نيرو و در فرمان بودن ژنرال هاى ارتش، امنيت مركز فرماندهى يعنى بغداد را برقرار كند و حتى دژ مستحكم نظامى آمريكا در امتداد خيابان حيفا،
پر خشونت ترين مكان بغداد، در امان نباشد، چگونه مى تواند با داشتن ۱۵۰هزار نيرو بعلاوه ۲۰هزار نيروى تازه نفس، اين خواسته هاى متضاد را پياده كند؟
بوش در حالى براى تسريع در كار و نتيجه گيرى نظامى برق آسا و بيرون آوردن آمريكا از بدنامى جنگ عراق، دستور اعزام ۲۱ هزار و ۵۰۰ سرباز تازه نفس به منطقه داده است كه ژنرال پترائوس، فرمانده نظامى جديد آمريكا در عراق، براى برقرارى امنيت در اين كشور و از ميان بردن ستيزه جويان براى هر هزار عراقى تقاضاى ۲۰تا ۲۵نفر نيرو كرده است (مجموعاً حدود ۷۵۰هزار نفر)
بنابراين حاكميت سياسى آمريكا درداستان ادامه جنگ عراق با تضاد بزرگى روبرو شده است. تضادى كه درآن ازيك سو بوش خواهان پيروزى زودرس با ۱۷۰هزار نيرو در عراق است وازسوى ديگر آقاى پترائوس براى اجرايى كردن دكترين خود با عنوان «اسپات اويل» دست كم به ۷۵۰هزار نيرو نياز دارد(آمريكايى ها از مدتها پيش، استراتژى «اسپات اويل» يعنى برقرارى ثبات در يك نقطه و سپس گسترش آن به ساير مناطق را در عراق دنبال مى كنند اما تا كنون موفقيتى بدست نياورده اند. اين طرح مربوط به ژنرال تامسون انگليسى است كه عليه جنگ هاى چريكى ژاپن در برمه به كار گرفته شد، اما همين طرح در ويتنام به كار گرفته شد كه با شكست همراه بود)
افزون براين دوگانگى، چالش هاى بزرگتر درجنگ عراق پيش روى آمريكاست كه بدون در نظر گرفتن پيداكردن راه حلى براى اين چالش ها، كسب پيروزى زود هنگام از نوع خم رنگرزى، «كوئيك فيكس» آقاى بوش و حتى طرح درازمدت «اسپات اويل» ژنرال پترائوس براى استراتژى نوين آمريكا دور از تصور است.
رودرروى افكارعمومى
نخستين چالش از درون آمريكاست كه اهميت بيش از ديگر چالش ها دارد. مخالفت افكار عمومى با سياست هاى جنگى جورج بوش، امروزبه پديده اى سازمان يافته تبديل شده است كه مخالفت كنگره در حاكميت دموكرات ها در انتخابات اواخر سال گذشته، بدان افزوده شده است. بوش در اين رابطه براى تغيير افكارعمومى آمريكا به انواع شگردها دست زده است.
او از يك سو براى راضى كردن مردم و كنگره براى گرفتن حمايت آنها از ادامه جنگ در عراق، و از سوى ديگر براى از دست ندادن انتخابات رياست جمهورى سال ۲۰۰۸ براى جمهورى خواهان،وعده يك پيروزى نظامى زودهنگام در عراق و يا به قولى در منطقه راداده است. به همين دليل او دست به يك عمل انتحارى ديگر و شايد هم رها كردن آخرين تيرهاى باقى مانده دركمان كاخ سفيد براى بحران عراق زده است.
اما هيچ نشانه اى ازتمكين افكارعمومى ونمايندگان مجلس دربرابراين ترفندها نيست. ازهمين روست كه درادامه اعتراض هاى شهروندان اين كشور، كنگره با طراحى چند تن از سناتورهاى جمهوريخواه و دموكرات قطعنامه اى عليه طرح جنگى بوش در افزايش نيرو در عراق، ارائه كرده اند. اين اقدام نخستين رأى گيرى عليه جنگ در كنگره است كه روز چهارشنبه ۲۴ژانويه ۲۰۰۷به بحث گذاشته شد و پس از شنيدن نقطه نظرهاى ژنرال ديويد پترائوس فرمانده نظامى جديد آمريكا در عراق، رأى گيرى اين قطعنامه در كميته روابط خارجى سناى آمريكا انجام گرفت و رأى آورد. سناتورهاى منتقد، طرح جديد بوش را عليه منافع ملى، ضد افكار عمومى و برخلاف نظر اكثر نمايندگان كنگره دانستند. در برابر اين اعتراض ها جورج بوش، ديك چنى و سناتور جان مك كين، نامزد رياست جمهورى در سال ،۲۰۰۸ يك پاسخ كليشه اى داشتندكه: اگر آمريكا عراق را رها كند موجب جسور شدن ستيزه جويان و حمله القاعده به خاك آمريكا مى شود.
افزايش تابوت هايى كه از بغداد مى آيد
هيچ چيز به اندازه بالا رفتن رقم تلفات سربازان آمريكا وافزايش تابوت هايى كه از عراق به سمت آمريكا سرازير مى شود براى كاخ سفيد ويران كننده نيست. از اين رو، قاطبه مشاوران بوش گفته اند كه، اگراين روند ادامه يابد، ممكن است، اعتراض هاى شفاهى و پارلمانى در آمريكا به زنجيره تظاهرات ضد جنگ، مانند دوران جنگ ويتنام در برابر كاخ سفيد بينجامد. اگر مرورى بر جنگ چند سال اخير آمريكا در عراق شود، روشن خواهد شد كه ده ها بار از عبارت «مرگبارترين روز براى سربازان آمريكا» براى توصيف حوادثى كه هركدام تعداد زيادى ازسربازان آمريكا رابه كام مرگ مى فرستند استفاده شده است. تنها بانگاهى به بيستم ژانويه ۲۰۰۷ يعنى نزديك به
۴ سال پس از اشغال عراق، يعنى زمانى كه شمار كشته هاى نيروهاى آمريكا به رقم ۲۵نفردر عراق مى رسيد، مى توان دريافت كه شعار ثبات و امنيت در بغداد كه آمريكايى ها در ابتداى جنگ سر مى دادند، چه كابوسى رابراى آمريكايى هارقم زده است، سهل است كه واشنگتن مى خواست عراق الگوى دموكراسى براى كشورهاى خاورميانه شود. خانم هيلارى كلينتون، نامزد دموكرات ها براى انتخابات رياست جمهورى آينده، نيز كه اخيراً از عراق ديدن كرده، اقراركرد كه اوضاع امنيتى به مراتب بدتر از ۲ سال گذشته است و او مجبور بوده است از كلاه جنگى حتى در ديدار از مناطقى كه امنيت در آن برقرار است استفاده كند.
سازمان آشفته سربازان
«نظاميان آمريكا در عراق و افغانستان آمادگى و توان جنگيدن را از دست داده اند». اين سخن مشترك ۳ فرمانده ارشد پنتاگون درجلسه كميته نيروهاى مسلح سنا بود. اما آشفتگى توان ماشين جنگى پنتاگون تنها به ضعف تاكتيك ها و تحليل رفتن توان نظامى اين نيروها محدود نمى شود.
فروريختن اخلاقيات و بروز تنش هاى خانوادگى در بين سربازان آمريكايى مستقر در عراق از چالش هايى است كه به شدت فرماندهان نظامى اين كشور را نگران آينده حضور اين نيروها در عراق كرده است. چنان كه براساس گزارش رسمى پنتاگون ميزان طلاق در بين سربازان به شدت افزايش يافته است.
آشنا نبودن سربازان آمريكايى با زبان، فرهنگ و مناسبات حاكم برعراق و منطقه خاورميانه، به حساب نياوردن فاكتورهاى مذهبى از يك سو و نبود تجربه تعامل اجتماعى اين سربازان پس از اشغال يك كشور، آن هم در خاورميانه، چالش حل نشده دردرون نظام آمريكا است. حتى ژنرال پترائوس در دكترين خود علت شكست آمريكا را ناديده گرفتن فرهنگ و آداب و رسوم مردم عراق عنوان كرده است. او براى رفع اين نقيصه، بازسازى روابط سربازان با مردم و تسخيربه اصطلاح قلب ها و مغزهاى آنهارا پيشنهاد داده است، و۲۰تا ۲۵نيروى امنيتى براى امنيت هر هزار نفر عراقى تقاضا كرده است و اين در حالى است كه بوش براى افزايش ۲۰هزار نيروى بيشتر با اعتراض پردامنه مردم و كنگره آمريكا روبرو است.
سياست پنتاگون تا كنون در اعزام نيرو به عراق برپايه انديشه هاى رامسفلد طراحى شده بود. اين سياست تنها به مقابله صرف با تروريست ها عمل مى كرد و در اين راه همه حقوق انسانى از جمله آداب و رسوم و فرهنگ و مقدسات مردم مى توانست ناديده گرفته شود. رفتار ضد انسانى سربازان آمريكا با زندانيان در ابوغريب نمونه بارز اعمال چنين سياستى است.
درگيرى با گروه هاى سياسى - نظامى عراق
سخت ترين بخش استراتژى جديد بوش رويارويى او با جناح ها و احزاب عراقى است، كه حاضر به قرارگرفتن زير چتر آمريكا نيستند. ازطيف اهل تسنن تا گروه هاى شيعه اكنون راه خود راازلشكربوش جدا كرده اند. آنها به صراحت از ضرورت خروج آمريكا سخن مى گويند وبه طورجدى معتقدندكه مأموريت بوش پس ازاعدام صدام تمام شده است. تقابل اين جريان ها به نظرمى رسد مهم ترين مشكل بوش درعراق ۲۰۰۷ خواهد بود. ارتش المهدى مقتدا صدر، در رأس اين گروه ها است كه شمارى از نمايندگان مجلس و وزراى دولت عراق نيز زير مجموعه اين روحانى با نفوذ قراردارند. درگير شدن باگروه وى به منزله درگير شدن با بخشى از دولت عراق است. در اين صورت حتى دولت عراق ممكن است مشروعيتش را از دست بدهد و حضور آمريكا در عراق نيز بيش از پيش زير سؤال برود. بوش و ژنرال هاى او براى روبرو شدن با چنين چالشى تدبيرى نينديشيده اند. همچنان كه آنها تدبيرى براى مقابله با سيل كمكهاى مادى و نيروى انسانى كشورهاى عربى متحد واشنگتن در ستيز با سربازان آمريكا ندارند.
بنابراين، آنچه درطرح نوين بوش لحاظ نشده است واقعيات صحنه امروزعراق است. براين اساس بايد باسخن آن سناتور دموكرات هم عقيده شد كه طرح نوين، مورد حمايت «مؤسسه مطالعاتى اينترپرايز» كاخ سفيد، يعنى برقرارى امنيت در عراق، با اعزام نيروهاى تازه، نشأت گرفته از همان سياست گذشته نومحافظه كاران است كه با اسناد ساختگى، از جمله ارتباط عراق با خلبان عطا، وجود سلاح هاى متحرك ميكروبى در عراق، خريد اورانيوم از نيجر و انتشار ميكروب سياه زخم در آمريكا، توانستند عراق را مورد حمله نظامى قرار دهند.
با توجه به اين واقعيات يادشده، افزايش نيروى نظامى
۲۰ هزار نفرى تغييرى در آرايش و توانمندى نيروهاى ائتلاف ايجاد نخواهد كرد. وبه قول اصحاب كنگره اين افزايش نيرو را هم مى توان به منزله اعزام طعمه هاى بيشتر براى ستيزه جويان تلقى كرد. پس، دراين روزها بايد بيش از گذشته به صداى كنگره گوش سپرد. كار لوين رئيس كميته نظامى سناى آمريكا در مصاحبه با فاكس نيوز شديداً نسبت به گسترش جنگ در منطقه ابراز نگرانى كرده و اعلام مى كند: «مردم و اكثريت نمايندگان سناى آمريكا از سياست بوش حمايت نمى كنند». سناتور پاتريك ليهى اعلام كرد: «تنها راه متوقف كردن طرح بوش، رأى ندادن به بودجه نظامى در كنگره است. اين تنها راهى بود كه جنگ ويتنام را پايان داد». اومى افزايد: «در آن موقع نيز مردم مخالف بودند ولى هنگامى كه كنگره در آوريل ۱۹۷۵رأى داد، جنگ نيز پايان يافت». خانم هيلارى كلينتون، نامزد پيش روى دموكرات ها براى انتخابات رياست جمهورى كه پيش از اين از جنگ عراق دفاع مى كرد، اعلام كرده است كه «بوش همواره ما را به راه غلط اما سريعتر هدايت مى كند». و بدترين خبر براى ياران بوش اين بود؛ نظرسنجى كه در سپتامبر گذشته در عراق انجام گرفت نشان مى دهد كه ۶۱درصد عراقى ها، از جمله اكثريت شيعه و تقريباً همه اهل سنت، مقابله با نيروهاى ائتلاف را مورد تأييد قرار مى دهند. نظرسنجى كه نشريه «ميليتارى تايمز» آمريكا در ماه دسامبر ارائه داد نشان از افت حمايت از جنگ دارد. در اين نظرسنجى تنها ۴۱درصد با تصميم آمريكا براى اعزام نيرو به عراق موافق بوده و اين درحالى است كه در سال ۲۰۰۵ حدود ۵۶ درصد حامى اين تصميم بودند.
اكنون پرسش هاى جدى مطرح شده است: با توجه به اختلاف ميان كاخ سفيد و كنگره بر سر تشديد جنگ در عراق و گسترش آن در منطقه، اين دو دستگى تا چه ميزان جدى است؟ آيا كنگره موفق مى شود بوش را وادار به عقب نشينى سربازان آمريكا از عراق كند؟ آيا آمريكاى تحت رياست بوش به صرف جذب قلب هاى شكسته مردم عراق و يا برقرارى ثبات در نقطه اى از اين كشور، بيش از ۲۰ هزار نيروى اضافى و چندين فروند ناو هواپيمابر به خليج فارس اعزام كرده است؟ پاسخ به اين پرسش ها نياز به زمان دارد. اما آنچه اكنون پيداست نومحافظه كاران علاوه براين كه كنترل بر اوضاع عراق را از دست داده اند كنترل بر اركان سياست داخلى آمريكا نيز از چنگ آنها خارج شده است.