گروه سياسى ـ حسن وزينى : ايگور ايوانف دبير شوراى امنيت ملى روسيه در سفر به ايران زمانى كه با مقام معظم رهبرى ديدار داشت، با پيشنهاد روشنى براى تشكيل سازمانى به منظور ساماندهى امور بازار گاز جهان مواجه شد. اين پيشنهاد به سرعت مورد توجه بسيارى از محافل خبرى و مربوط به حوزه انرژى جهان قرار گرفت.بسيارى از رسانه ها و مطبوعات روسيه نيز از اين پيشنهاد استقبال كردند. ايران و روسيه به عنوان دو كشور مهم و بزرگ توليد كننده گاز جهان كه به تنهايى بيش از يك سوم گاز جهان را در اختيار دارند، اكنون در حال بررسى اين طرح هستند.با كمال دانشيار، رئيس كميسيون انرژى مجلس درباره اهميت اين پيشنهاد گفت و گو كرده ايم.
> تشكيل اوپك گازى اين بار با ابتكار و پيشنهاد ايران بار ديگر در صدر كانون توجه بازار انرژى نشست. از نظر شما اين ابتكار و طرح از چه اهميتى برخوردار است؟
در اين دوره با شرايط سياسى كه در جهان وجود دارد، ارائه پيشنهاد تشكيل سازمانى مانند اوپك در بازار گاز كاملاً بموقع صورت گرفت و اين امر نشانگر آن است كه ايران مى خواهد در صحنه بين المللى بويژه در بخش انرژى حضور فعال ترى داشته باشد. واضح است كه ديپلماسى فعال تر ايران در بخش انرژى مى تواند توان و كارايى كشور را در صحنه بين المللى افزايش دهد.همچنين اين پيشنهاد در شرايطى ارائه شده كه كشورهاى خريدار گاز اين كالا را به قيمت غير واقعى خريدارى مى كنند. بنابراين تشكيل اوپك گازى براى منطقى و واقعى كردن قيمت گاز، ساز و كار و راهكارى مؤثر به نظر مى رسد. از سوى ديگر، بر خلاف آنچه مخالفان اين تشكل مى گويند، اوپك گازى خدمت بزرگى به كشورهاى مصرف كننده خواهد بود، زيرا در صورت تشكيل، امنيت و ثبات به بازار گاز خواهد بخشيد و تأمين نياز كشورهاى مصرف كننده و وارد كننده را به نحوى تضمين خواهد كرد كه از فراز و نشيب هاى سياسى به دور ماند. با توجه به اين كه گاز در كشورهاى محدودى وجود دارد، توليد كنندگان عمده همچون ايران، روسيه، قطر و الجزاير مى توانند نسبت به تشكيل چنين سازمانى اقدام كنند.
>اين پيشنهاد قبلاً نيز از سوى برخى مقام هاى ايرانى در ديدارهاى خارجى مطرح شده بود، چه شرايط و تحولاتى باعث شد مقام معظم رهبرى اين مسأله را به طور صريح مطرح كنند؟
انتخاب زمان طرح پيشنهاد از سوى مقام معظم رهبرى بسيار مدبرانه بود. در واقع زمان ارائه اين پيشنهاد را مى توان يك گام رو به جلو براى ايران و عقب نشينى براى آمريكا تعبير كرد، چون آمريكا با ايجاد بحران در صحنه بين المللى باعث شده است كشورهاى توليد كننده انرژى هوشيارتر شوند. در چنين شرايطى، احتمال موفقيت اين طرح بيشتر از زمان ديگرى است.
> آيا پيش از اين، مطالعات كارشناسى اين طرح صورت گرفته است؟
بله، مطالعات مقدماتى آن در وزارت نفت ايران انجام شده است و اين مطالعات اكنون مى تواند مبناى بررسى هاى كارشناسى بين المللى شود. البته بايد دقت كرد سرنوشت اين سازمان در صورت تأسيس و تشكيل، مشابه اوپك نفتى نشود كه آمريكا كنترل زيادى بر آن دارد.
> پيش بينى مى كنيد اين طرح از سوى كشورهاى توليد كننده استقبال شود؟
بله، آنها استقبال خواهند كرد. منافع اين كشورها با اين ساز و كار بهتر و بيشتر تأمين خواهد شد. بديهى است كه تشكيل اين سازمان قدرت چانه زنى و پيگيرى و تأمين منافع ملى اين كشورها را در صحنه بين المللى افزايش خواهد داد.
> فكر مى كنيد كشورهاى مصرف كننده چه واكنشى نشان دهند، آيا در مقابل اوپك گازى مقاومت خواهند كرد؟
بله، مقاومت خواهند كرد، اما حداكثر توان آنها اين است كه همان گونه كه در مقابل اوپك نفتى، سازمان بين المللى انرژى تشكيل دادند، در مقابل اوپك گازى هم سازمانى تشكيل دهند تا بتوانند از منافع شان حمايت كنند. علاوه بر اين، ممكن است تلاش كنند اين سازمان را از اهداف خود منحرف كنند. از اين رو بايد هوشيار بود و به موقع اقدام هاى مناسبى انجام داد.
> نخستين قدم براى تشكيل اوپك گازى، بايد چگونه برداشته شود؟
فكر مى كنم بهتر است نشست مشتركى با حضور ايران، روسيه، قطر و الجزاير به همراه ساير كشورهاى توليد كننده گاز برگزار شود و در اين نشست اساسنامه سازمان تصويب شود و مشابه آنچه اوپك عمل مى كند، در يكى از كشورها، دفتر مركزى براى اين سازمان تأسيس گردد.
> آيا ضرورت ندارد كنفرانسى بين المللى با حضور سياستمداران، صاحبنظران انرژى و كارشناسان تشكيل شود؟
ايران مى تواند برگزار كننده نشست اوليه باشد و در اين جلسه درباره ساز و كار تشكيل اين سازمان تصميم گيرى شود.