احسان تقدسى
دوستى دو كشور ايران و پاكستان بر سابقه اى ۵۹ ساله استوار است اين رقم در ترازوى تاريخ روابط بين الملل چندان توجه برانگيز نيست، اما با اندكى تأمل مى توان دريافت كه اين عدد در عين حال نشاندهنده سن و سال كشور جوان پاكستان است، به اين ترتيب روشن مى شودكه علقه هاى مودت و دوستى در بدو تولد سرزمين اسلامى پاكستان بسته شده است.
بيش تر ناظران روابط بين الملل در توصيف و نمونه هاى «همسايگى بدون بحران» گوشه چشمى به روابط آرام و عميق اين دوپاره آسيا داشته اند.
«ميراث دوستى» ما و همسايگان اردوزبانمان بيش و پيش از همه، مديون انديشه بنيانگذاران كشور پاكستان است، شخصيت هايى چون محمدعلى جناح كه پس از حدود نيم قرن از اسطوره هاى دنياى سياست ايرانى ها هستند.
اما در گذر زمان نيز دولت هاى وقت در تهران و اسلام آباد در ترفيع اين عمارت دوستى كوشيده اند تا اين كه امروز در اصول سياست خارجى دوطرف اين اتحاد به يك امر خدشه ناپذير تبديل شده است. از ميانه قرن بيستم كه كشورى با نام با مسماى پاكستان در نقشه آسيا پديدار شد، چندين دولت با انواع گرايش هاى سياسى در تهران و اسلام آباد جابه جا شده است، اما جايگاه ديرين پاكستان در ترازنامه ديپلمات هاى ايران و موقعيت ايران در سرلوحه سياست خارجى پاكستانى ها دست نخورده مانده است.
اكنون براى اثبات واقعيت روح دوستى حاكم بر دو كشور قرائن راسخ ترى در دست است. تهران و اسلام آباد داراى دولت هايى با گرايش و ساختار متفاوت هستند، آنها بويژه در عرصه سياست خارجى خط مشى از دوجنس متفاوت پيش گرفته اند، يكى همپيمان آمريكاست و ديگرى
رودرروى واشنگتن، اما هيچ گاه دامنه اين تضاد و دوگانگى آهنگ مناسبات آنها را دچار لرزش نمى كند. از اين رو نكته تأمل برانگيز در پيوندهاى دوستى ايران و پاكستان، محيط سراسر تنش دوكشور است. دوكشور هر كدام در مجاورت يكى از بحران هاى بزرگ جهانى (افغانستان وعراق) واقع شده اند و همه اسباب سوءتفاهم و تنش در پيرامون آنها مهياست.
پس از ماجراى ۱۱سپتامبر و جنگ افغانستان كه تحولات سياسى بزرگ را در صحنه سياسى پاكستان رقم زد، بسيارى از ناظران از پايان فصل بلند دوستى تهران و اسلام آباد سخن گفتند اين نگرانى بار ديگر در پرونده هسته اى و ماجراى عبدالقدير خان تكرار شد و هر لحظه در انتظار گشودن حفره اى تازه در بناى همگرايى دوكشور بودند، اما كشتى دوستى دو رفيق ديرين در اين بحر مواج به دور از توفان ها و تندبادها، به حركت آرام خود ادامه داد.
بنابراين امروز پس از گذشت ۶سال از جنگ افغانستان و اردوكشى حريف و دشمن اصلى ايران، ديدار مشرف از تهران مى تواند حاوى پيام ها و معانى بسيار باشد و بى ترديد ناظران سياسى در لبخندهاى رهبران دوكشور نشانه هايى از يك توفيق ديپلماتيك را جست وجو خواهند كرد، توفيقى كه در سايه عبور هوشيارانه آنها از پيچ هاى نفس گير بحران هاى منطقه به دست آمده است.
< سير ديپلماتيك روابط دوهمسايه
روابط دو كشور بعد از استقلال پاكستان در آبان ماه۱۳۲۶ و با تأسيس سفارت ايران در كراچى آغاز شد. بلافاصله پس از آغاز به كار سفارت ايران در پاكستان دوكشور گسترش روابط را در دستور كار خود قرار دادند و در همين راستا مقام هاى دوكشور بارها با يكديگر ملاقات كردند. در بهمن ماه۱۳۲۸ شاه معدوم ايران به پاكستان رفت و در اين سفر عهدنامه مودت به عنوان اولين سند مكتوب دوجانبه بين دوكشور به امضا رسيد. در سال ۱۹۵۵ ميلادى روابط رو به رشد ايران و پاكستان با عضويت در پيمان بغداد و بعد از آن در سال۱۹۵۸ ميلادى با عضويت در پيمان سنتو وارد مرحله تازه اى شد.
روابط ايران و پاكستان در دور جديد با ابتكار عمل هاى ديپلماتيك همراه بوده است. براى نمونه ايران كوشيد در اختلاف ميان پاكستان و افغانستان نقش ميانجى را براى از ميان بردن كدورت بين دوكشور ايفا كند همچنين در اختلاف ميان پاكستان و هندوستان بر سر مسأله كشمير نيز ايران همين نقش ميانجى را به خود گرفت. با پيروزى انقلاب، پاكستان نخستين كشورى بود كه «ايران اسلامى» را به رسميت شناخت و در اقدامى متقابل، با آغاز جنگ تحميلى و حمله صدام به ايران پاكستان از معدود كشورهايى بود كه از نخستين روز جنگ مخالفت شديد خود را با اين حمله ابراز داشت. نقطه عطف روابط ايران و پاكستان را در سال هاى پس از انقلاب بايد سفر رئيس جمهور وقت ايران (مقام معظم رهبرى) به پاكستان دانست كه با استقبال گرم ديگر مقام هاى سياسى آن كشور اسباب افزايش چشمگير روابط را فراهم آورد.
هم اكنون روابط ايران و پاكستان در بالاترين سطح خود در جريان است. مسافرت هاى هيأت هاى سياسى، تشكيل كنفرانس ها و نمايشگاه هاى مختلف و روابط فرهنگى و بازرگانى و تنظيم قراردادها و موافقت نامه ها و يادداشت هاى تفاهم متقابل، همه و همه نشان از گرمى روابط ايران و پاكستان دارند. در فهرست طرح هاى همكارى دوكشور، طرح خط لوله صلح از اهميتى استراتژيك برخوردار است.
< پيوندهاى فرهنگى
ايرانيان ومردم پاكستان داراى اشتراكات فرهنگى و مذهبى فراوان هستند و اين امر چاشنى نزديكى هر چه بيشتر دوملت به يكديگر است. نخستين موافقت نامه فرهنگى بين دوكشور در اسفندماه ۱۳۳۴ به امضا رسيد و بدين ترتيب زمينه براى همكارى هاى بيش تر فراهم شد و براساس آن صدها دانشجو استاد و هنرمند به دوكشور مسافرت كردند كه البته اين سير روابط پس از انقلاب گسترش چشمگيرى داشته است.
هم اكنون تعداد زيادى دانشجوى ايرانى در دانشگاه ها و مدارس عالى پاكستان در رشته هاى مختلف به تحصيل اشتغال دارند و تعداد قابل ملاحظه اى دانشجوى پاكستانى نيز در دانشگاه ها و مؤسسه هاى آموزشى ايران مشغول تحصيل اند. جالب اينجاست كه در بيش تر دانشگاه هاى پاكستان، كرسى زبان و ادبيات فارسى دائر است. نشانه ديگر مناسبات عميق دوكشور، وجود كانون ها و خانه هاى فرهنگ است. هم اكنون ايران در شهرهاى راولپندى، پيشاور، كويته، لاهور، كراچى، ملتان، اسلام آباد و حيدرآباد داراى خانه فرهنگ است. همچنين كلاس هاى تدريس زبان فارسى در مراكز ملى پاكستان افتتاح شده است.
< انتظارات اقتصادى بر زمين مانده
از جمله آزردگى هاى مقام هاى دو كشور اين بوده كه برخلاف پيوندهاى سياسى و فرهنگى، روابط اقتصادى تهران ـ اسلام آباد از حجم بالايى برخوردار نيست. از اين رو نخستين توقع از دولت هاى دوطرف اين بوده كه بسترسازى لازم براى ارتقاى سطح روابط تجارى انجام شود بويژه آن كه بخش خصوصى وارد عمل شود.
هم اكنون بيشترين صادرات پاكستان به ايران برنج و بيشترين واردات اين كشور از ايران نيز نفت است. پاكستانى ها در توصيف موانع روابط تجارى، وجود تعرفه هاى سنگين در مورد واردات خود به ايران را اصلى ترين دليل حجم پائين تبادلات اقتصادى ميان دو كشور مى دانند، ايرانى ها نيز بازار پاكستان را فاقد ظرفيت لازم براى جذب سرمايه مى  خوانند.
در هرحال بنابر آمار بهار ۸۵ ميزان تجارت ميان دو كشور حدود نيم ميليارددلار بوده است. هم اكنون صادرات ميوه پاكستان به ايران و خريد گاز مايع از ايران از طرح هاى مشترك ميان دو كشور است. پاكستانى ها معتقدند اگر طرح خريد گاز LPG از خراسان به پاكستان عملى شود گام بزرگى در راه توسعه روابط ميان دو كشور برداشته خواهد شد، اما مادر طرح هاى مهم دو طرف، خط لوله صلح است كه انتظار مى رود منافع سرشارى را عايد دوطرف كند.
صاحبنظران و كارشناسان مسائل ايران و پاكستان همواره در پى يافتن پاسخى بر اين پرسش بوده اند كه چرا دايره گسترش روابط دو كشور از سطح معينى فراتر نمى رود؟ هر ناظرى از زاويه نگرش خود به اين پرسش پاسخ داده است، چنان كه برخى گفته اند از ديد ايران دو عامل يا دو ملاحظه مانع از جهش در روابط دو كشور بوده است: ملاحظه اول به روابط پاكستان و آمريكا برمى گردد و اين كه خصومت هاى آمريكا برضد ايران موجب شده تا تهران همواره آهنگى محتاطانه در روابط خود با كشورهايى داشته باشد كه متحد استراتژيك آمريكا محسوب مى شوند.
ملاحظه دوم به افغانستان مربوط مى شود يعنى حمايت هاى پاكستان از طالبان پيش از سقوط آن نيز از مواردى بود كه مانع از گسترش روابط در گذشته مى شد البته اين عامل اكنون كمرنگ شده است.
در برابر ملاحظات طرف هاى ايرانى، ناظران پاكستانى نيز به پاره اى موانع بر سر راه گسترش روابط با تهران اشاره مى كنند كه از آن جمله اند رابطه ايران و هند، فعاليت تهران براى تقويت كريدور شمال به جنوب و البته در كنار اين ها بايد نوع متفاوت نگاه هر دو كشور به افغانستان را نيز افزود: زيرا تهران حكومتى قدرتمند و با ثبات را در كابل خواستار است، اما اسلام آباد براساس اصول سياست خارجى خود از روى كارآمدن دولتى متمركز در كابل حمايت نكرده است.
به هرروى ايران وپاكستان هر يك انديشه ها و جايگاه خاص خود را در نظام بين الملل دارند.
نمى توان از تهران واسلام آباد انتظار داشت كه ملاحظات، ديدگاه ها و شايد رويكردهاى اغلب متفاوت خود را در موضوع هاى مختلف بين المللى كنار بگذارند، اما مى توان انتظار داشت كه موانع و چالش هاى فرارو را به حداقل برسانند.
تجربه هاى گذشته اين نكته را ثابت كرده كه اراده سياسى نخستين شرط لازم براى تحول در روابط دو طرف است و اكنون سفر مشرف مى تواند نشانه اى از بروز اين اراده سياسى ميان رهبران سياسى پاكستان و ايران براى گسترش روابط باشد.
همه زيرساخت هاى فكرى براى برداشتن گام تحول آفرين مهياست؛ دو كشور داراى آرام ترين و بى دغدغه ترين رابطه همسايگى هستند. در طى ساليان دراز، آنها هيچ گاه نسبت به هم ادعاهاى ارضى نداشته اند. مقوله تنش زاى اپوزيسيون ميان دو كشور جايگاهى ندارند. از سوى ديگر نگاه دو طرف به همديگر تحت تأثير الگوهاى عقيدتى و ايدئولوژيك توسعه طلبانه نيست.

على كبريائى زاده
تصور نمى رفت اين چنين شتابان، در بامداد سى ام آذر ماه (۲۱دسامبر) صفرمراد نيازاف يكباره از صحنه قدرت تركمنستان كنار رود. از اين رو به محض انتشار خبر مرگ نيازاف براى چندين ساعت اين كشور در رأس اخبار منطقه قرار گرفت. با اين واقعه، اين كشور كم جمعيت وثروتمند آسياى مركزى وارد مرحله حساس ومهمى از حيات خود شد. مرحله اى كه بسيارى از تحليلگران آن را زمينه ساز تحولات و تغييرات ارزيابى كرده      اند. بنابراين اهميت اين مقطع با وقايعى كه در اكتبر سال ۱۹۹۱ اتفاق افتاد قابل قياس است.
< ساختار ظريف قدرت
آنچه كار رابر جانشينان نيازاف دشوار كرده ، بافت حساس سياسى اين كشور است.
نيازاف با احتساب دورانى كه از سال ۱۹۸۵ به عنوان دبيركل حزب كمونيست در مصدر امور بمدت ۲۱ سال با اقتدار تمام بر تركمنستان حكومت كرد. ترديدى نيست يكى از عومل مهم و تأثير گذارى كه موجب شد نيازاف در اين مدت بتواند فرمانروايى آرام و بى تنشى را داشته باشد بافت قبيله اى جامعه تركمنستان است. در جامعه قبيله اى اطاعت از رئيس قبيله يك اصل مهم واساسى است وچون مردم اين كشور در مقايسه با مردم ساير جمهورى هاى آسياى مركزى از تجانس بيشترى برخوردارند لذا آنچه كه به عنوان انقلاب هاى رنگين و مخملين در اين جمهورى ها ديده مى شود به جا معه تركمن ها راه نيافته است.
صفرمراد نيازاف از قبيله تكه بود، اين قبيله يكى از قبايل قدرتمند و پرنفوذ در بين ديگر قبايل(يموت، ارسارى، گوگلان، سالور، نخور) تركمنستان است واتفاقاً اين نفوذ را در انتخاب كفيل رياست جمهورى پس از مرگ نيازاف نيز مى توان مشاهده كرد.
تركمن باشى در مدت زمامدارى به خوبى توانست مناسبات ويژ ه اى را با همسايگان خود و حتى قدرت هاى بزرگ برقرار نمايد به گونه اى كه با وجود تمام انتقادهايى كه كشورهاى قدرتمند و سازمان هاى حقوق بشر به جهت دموكراسى و حقوق بشر به وى داشتند اما هيچگاه حاضر نشد دربرابراين فشارها كوتاه آيد. دليل اساسى مسامحه و محافظه كارى قدرتهاى بزرگ در اين باره را بايد در منافعى دانست كه به واسطه منابع گازى تركمنستان عايد آنها مى شود.
از همين روست كه برقرارى توازن بين واشنگتن- مسكو از فرازهاى مهم ديپلماسى نيازاف محسوب مى شود وسياست بيطرفى تركمنستان در منازعات و مجادلات بين المللى را بايد سياستى سودمند توصيف كرد.
با اين همه از نگاه منتقدان، باوجود اين كه تركمنستان پنجمين كشورى است كه منابع عظيم گاز را دراختيار دارد، ولى برنامه هاى آموزشى، بهداشتى و رفاه اجتماعى دراين كشور در سطحى نامطلوبى قرار دارد، ۶۰ درصد مردم اين كشور زير خط فقر زندگى مى كنند.
بسيارى از تحليلگران موضوع انتخاب جانشينى مناسب براى نيازاف، تركمنستان را با دورجديدى از رقابت ها مواجه نمايد،اين رقابت ها مى تواند از يك سو ميان قدرت هاى داراى منافع در اين كشور همچون روسيه، آمريكا و حتى چين باشد. دراين حلقه مسكو نقش كليدى دارد. به يقين روسيه به دليل نفوذ سنتى و منافع سرشارى كه از رهگذر خريد سالانه ۶۰ ميليارد متر مكعب گاز به قيمت هر متر مربع ۴۵ دلار و فروش آن به كشورهاى اروپايى به قيمتى در حدود سه و يا چهار برابر ، از آينده تركمنستان نخواهد گذشت و صحنه را ترك نخواهد كرد. به همين دليل در نخستين واكنش ها پس از درگذشت نيازاف وزير امورخارجه روسيه اعلام كرد: هر كسى در تركمنستان به قدرت برسد بايد منافع مسكو حفظ شود. از سوى ديگر آمريكا هم به دليل نياز اروپا به انرژى وهم به دلايل استراتژيك درپى محدود كردن نفوذ ايران و روسيه است. چنان كه بارها مقام هاى آمريكايى اعلام نموده اند نگرانند كه خلأ موجود در تركمنستان سبب رشد قدرت هاى منطقه شود.
در سطح داخلى هم ميان جناح هاى موجود كه در حال حاضر قدرت را در دست دارند، رقابت جدى در جريان است و نخستين نشانه هاى آن نيز از همان روزهاى نخست با دستگيرى آتايف رئيس مجلس كه بايد طبق قانون اساسى تاانتخاب رئيس جمهور جديد كفالت رياست جمهورى را به عهده بگيرد آشكار شد. البته برخى موضوع دستگيرى آتايف را در راستاى بافت قبيله اى ارزيابى مى كنند و اعتقاد دارند حتى در زمان اتحاد جماهير شوروى هميشه قبيله تكه عهده دار مناصب مهم بوده وشخص نيازاف نيز وابسته به همين قبيله بود. چنان كه قربان قلى بردى محمداف هم از اين قبيله به شمار مى رود. اين رقابت ها درروزهاى بعد نيز با دستگيرى وزير دفاع اين كشور ادامه يافت.
در سوى ديگراين رقابت ها مربوط به منازعات اپوزيسيون با كسانى است كه در حال حاضر زمام امور را به عهده دارند. بر اين اساس به محض انتخاب محمداف به عنوان كفيل رياست جمهورى اين امر مورد اعتراض اپوزيسيون واقع شد حتى آنان ادعا كردند در صورت برگزار نشدن انتخاباتى سالم نسبت به سرنگونى دولت اقدام خواهند كرد اما به دليل عدم ارتباط ميان اپوزيسيون و مردم انتظار نمى رود موفقيتى نصيب آنان شود. لذا پس از اعلام اورازوف شخصيت سرشناس مخالف مبنى براين كه قصد دارد وارد تركمنستان شود محمد اف اعلام كرد به هواپيماى حامل او اجازه فرود نخواهد داد. اين امر گوياى اين بودكه اپوزيسيون در داخل كشور از مقبوليت چندانى برخوردارنيست. براساس اعلام مراداف وزير امور خارجه سابق و مسئول اتحاد دموكراتيك اپوزيسيون تركمنستان در حاشيه گردهمايى رهبران احزاب سياسى تركمنستان در وين ، رهبران ۹ حزب مخالف دولت پيرامون
موضوع هايى مانند گسترش دموكراسى، مبارزه براى حقوق بشر و آزادى بيان در عمل به وحدت نرسيدند.
درسطح خارجى نيز تا كنون هيچ يك از قدرت هاى بزرگ حمايت چندانى از اپوزيسيون نكرده اند زيرا تمايل ندارند با حمايت از گروه هاى مخالف منافع خود را به خطر اندازند. كشورهاى اروپايى و آمريكا وساير كشورهاى داراى منافع در اين كشور قصد دارند روابط خود را با رهبران جديد تركمنستان گسترش دهند. در اين راستا ولاديمير پوتين رئيس جمهورى روسيه در پيامى به قربان قلى بردى محمداف كفيل رياست جمهورى تركمنستان بر تعميق روابط با اين كشور تأكيد كرد . هو جين تائو رئيس جمهورى چين نيز با ارسال پيامى براى قربان قلى بردى محمداف كفيل رياست جمهورى تركمنستان بر گسترش روابط همه جانبه با اين كشور تأكيد كرد.
< نخستن زنگ رقابت
شرايط فعلى و روند امور كشور تركمنستان درمسير انتخابات قرار گرفته است. پس از آن كه مجلس خلق مصلحتى تاريخ برگزارى انتخابات را ۱۱ فوريه (۲۲ بهمن ماه )اعلام و شش نامزد پست رياست جمهورى را مشخص كرد، هر شش نفر در قالب برنامه هاى تلويزيونى و سفر به استان ها به بيان طرح ها و ديدگاه هاى خود پرداختند. اگرچه تشابهات بسيارى بين سخنان هر شش نفر از جمله تأكيد همگى بر ادامه مشى و سياست هاى نيازاف و تأكيد بر ادامه سياست بيطرفى ديده مى شود اما قربان قلى بردى محمداف كه علاوه بر برخوردارى از حمايت مجلس خلق مصلحتى از پشتيبانى سازمان امنيت و نهادهاى نظامى آن كشور نيز برخوردار است و حتى برخى وى را رئيس جمهورآينده تركمنستان بشمارمى آورند، در نطق هاى انتخاباتى خود خبر از انجام برخى اصلاحات داد. از جمله اصلاحات آموزشى وتبديل مدت زمان تحصيل تا ديپلم از ۹ سال به ۱۰ سال و انجام اقدام هايى كه سبب به رسميت شناختن مدرك ديپلم اين كشور در تمامى كشورها شود. اين درحالى است كه نيازاف در فرمانى مدت زمان تحصيل در اين كشور را از ۱۰ سال به ۹ سال كاهش داده بود. وى همچنين وعده داده كه آموزش زبان هاى خارجى و درس ورزش را كه در مدارس اين كشور حذف شده است، احيا و دانش آموزان مستعد را براى ادامه تحصيل راهى برخى از كشورها خواهد كرد . او وعده داده استفاده از اينترنت و فناورى هاى جديد علمى را براى همه اتباع اين كشور فراهم خواهد كرد.
اگرچه ناظران آنچه وعده داده شده را در زمره اصلاحات اساسى در تركمنستان لحاظ نمى كنند اما همين مقدار براى جامعه محدودى مثل تركمنستان در نوع خود يك قدم به پيش محسوب مى شود. اين نكته زمانى اهميت پيدا مى كند كه بدانيم بسيارى از دانشكده ها و مراكزى كه در زمينه امور هنرى و آموزش هنر فعالت داشتند تعطيل شده است. همچنين شرايط اعلام شده براى آموزش هاى غير تركمنى به حدى سخت و دست و پاگير است كه عملاً انجام آن را ناممكن مى نمايد. كاهش ميزان دانشجويان، افت تحصيلى، بيكارى، ممنوعيت پخش هرگونه موسيقى از تلويزيون، از جمله ديگر مواردى است كه نشان مى دهد تا چه ميزان جامعه نياز به تغيير وتحول دارد لذا دور ازانتظار نيست كه برنده ميدان انتخابات فوريه كسانى باشند كه برشعار اصلاح وتغيير پامى فشارند.

در شناسنامه ژنرال كهنه كار پاكستان ثبت شده كه او متولد دهلى هند است (۱۱ آگوست ۱۹۴۳) اما مشرف همه مدارج و پلكان هاى قدرت را در اسلام آباد طى كرده است. او در ۱۲ اكتبر ۱۹۹۹ با سرنگون كردن نواز شريف نخست وزير وقت پاكستان قدرت را در اين كشور در دست گرفت. مشرف به لحاظ رسته نظامى كماندو و از افسران سابق ارتش پاكستان است. او در عين حال درخانواده اى سياست پيشه رشد يافته است.
پدر مشرف سفير پاكستان در تركيه بود و بر اين اساس خود وى نيز كه به زبان تركى تسلط دارد علاقه خاصى به تركيه دارد. مشرف همواره از پايه گذاران تركيه به نيكى ياد مى كند. رئيس جمهور ۶۴ ساله پاكستان پس از استعفاى ژنرال جهانگير كرامت به عنوان دوازدهمين فرمانده ارتش پاكستان منصوب شد. براساس اظهارات منابع پاكستانى، مشرف از ابتدا به نواز شريف با لحاظ ديدگاه هاى سياسى اختلاف بنيادينى داشت كه اختلاف بر سر سياستگذارى در كشمير تنها مشتى از اين خروار محسوب مى شود.
ژنرال پرويز مشرف جزو رزمندگان جنگ محسوب مى شود. او در سال ۱۳۴۳ ش در يك هنگ توپخانه مشغول خدمت شد و در سال ۱۳۴۴ در جنگ هاى هند و پاكستان حضورى فعال داشت.
پس از اين مشرف، سير رشد در ساختار ارتش را به آسانى طى كرد او در مسئوليت هاى نظامى زيادى خدمت كرد و تا مرحله فرماندهى يك لشكر پياده و يك سپاه ضربتى پيش رفت و در دوران خدمت خود موفق به دريافت چندين مدال و نشان نظامى شد. نواز شريف ۲ هفته پيش از كودتاى مشرف مدت فرماندهى مشرف را به مدت ۲ سال تمديد كرد، اما تنها چند روز بعد بر خلاف وعده خود پرويز مشرف را كه مشغول ديدارى رسمى از سريلانكا بود از سمت خود بركنار كرد.
مشرف به محض شنيدن خبر بركنارى خود از رياست ستاد فرماندهى ارتش پاكستان، سفر خود به سريلانكا را نيمه كاره رها كرد و با بازگشت به پاكستان دستور داد ارتش خانه نواز شريف را محاصره كرده و كنترل همه نقاط حساس از جمله ايستگاه هاى قطار و فرودگاه ها را برعهده بگيرد. پس از اين در ۱۲ مه ۲۰۰۰ دادگاه رسمى پاكستان از مشرف خواست براى قانونى كردن حضور خود در سمت رياست جمهورى پاكستان اقدام به برگزارى انتخابات كند.
اين ژنرال كهنه كار در ۱۴ دسامبر ۲۰۰۳ مورد سوء قصد قرار گرفت كه جان سالم به در برد. ما جرا از اين قرار بود كه بمب قدرتمندى بر سر راه كاروان حامل رئيس جمهورى پاكستان منفجر شد، اما به وى آسيبى نرسيد. ۱۱ روز پس از آن يعنى در ۲۵ دسامبر ۲۰۰۵ ، ۲ مرد مسلح كوشيدند با اتومبيل بمب گذارى شده خود، مشرف راترور كنند كه اين بار نيز وى در حالى جان سالم به در برد كه در اين حمله ۱۶ غير نظامى پاكستانى كشته شدند.
> خاطره هاى جنجال آفرين
يكى از ماجراهاى بسيار جالب دوران حكومت مشرف حكايتى است كه وى از ريچارد آرميتاژ معاون وقت كالين پاول در وزارت خارجه آمريكا بيان مى كند.
مشرف در ۲۴ سپتامبر ۲۰۰۶ با حضور در برنامه «۶۰ دقيقه» شبكه سى بى اس آمريكا با اشاره به حوادث يازدهم سپتامبر و آمادگى آمريكا براى حمله به افغانستان گفت كه ريچادر آرميتاژ مسئولان امنيتى پاكستان را تهديد كرده بود كه در صورت همكارى نكردن آنها با آمريكا در جنگ برضد تروريسم، پاكستان نيز هدف حمله آمريكا قرار خواهد گرفت و اسلام آباد بايد آماده بمباران و بازگشت به عصر حجر باشد. مشرف همچنين در گفت وگو با جان استوارت در «برنامه روز» در ۲۶ سپتامبر ۲۰۰۶ گفت كه كالين پاول وزير خارجه وقت آمريكا در تماس تلفنى به وى هشدار داده بود كه: «پاكستان يا با ماست يا بر ضد ما»
پس از اين مصاحبه هاى جنجالى ريچارد آرميتاژ عباراتى را كه مشرف از وى نقل كرده بود، تكذيب كرد، اما جورج بوش در واكنش به اين سخنان گفت كه شايد سوء تعبيرى انجام گرفته است.
پيوستن پاكستان مشرف به جنگ بر ضد تروريسم البته اسباب ناخشنودى بسيارى از گروه هاى داخلى اين كشور را كه بيشتر آن جزو حاميان گروه طالبان و يا گروه هاى ضد آمريكايى هستند، فراهم ساخت.
تا جايى كه پس از عمليات هوايى مشرف عليه مدرسه باجور، مناسبات او با احزاب سياسى- دينى پاكستان و ائتلاف عمل متحده به سردى گراييد ، ائتلافى كه اكثريت مجلس را در اختيار دارد و با سياست هاى مشرف بويژه اصلاحات او در قوانين مدنى مخالفت مى كند.