فيروز حريرچى استاد زبان و ادبيات عرب
ـ متولد ۱۳۲۰ تبريز
ـ پايان تحصيلات متوسطه در زادگاه
ـ دريافت كارشناسى زبان وادبيات فارسى ازدانشگاه تهران ۱۳۴۲
ـ دريافت دكتراى زبان وادبيات عربى ازدانشگاه تهران ۱۳۵۴
ـ مربى زبان وادبيات عربى در سال ،۱۳۴۸استاديار از سال ،۱۳۵۶ دانشيار از سال ۱۳۶۳
ـ استاد زبان وادبيات عربى دانشكده ادبيات و علوم انسانى دانشگاه تهران از سال ۱۳۶۹
ـ عضو فرهنگستان بين المللى زبان و ادبيات عربى سوريه از سال ۶۷ تا كنون
ـ راهنمايى، مشاوره و نظارت بر ۵۰ پايان نامه دكترا و كارشناسى ارشد
ـ چهره ماندگار حوزه ادبيات عرب در چهارمين همايش چهره هاى ماندگار
ـ برخى از آثار تأليف و ترجمه او عبارت اند از:
ـ تأليفات :موشح در ادبيات عرب ؛ چاپ اول، تهران، بى تا، ۱۳۴۲
ـ دراسة وجيزة حول اشعار هاتف العربية ؛چاپ اول، تهران، انتشارات طهورى، ۱۳۴۳
ـ پارسيان عربى نويس چاپ اول، كتاب فروشى فروغى، ۱۳۴۵
ـ اساس العربية (لالهادى للشادى) تأليف: ابوالفضل ميدانى نيشابورى، تصحيح و توضيح: فيروز حريرچى، چاپ اول، تهران، مركز فرهنگى علامه طباطبايى، ۱۳۶۱
ـ ترجمه ها : امثار سائره از شعر متنبى تأليف: صاحب بن عباد ، ترجمه، تفسير، شرح لغات و اعراب از: دكتر فيروز حريرچى، چاپ اول، تهران، انتشارات سحر، ۱۳۵۶
ـ دفاع از اسلام تأليف ، دكتر واگلرى، انتشارات فروغى، اسفند ۱۳۶۱
ـ جوهره نوشته: محمد بن ابوبكر انصارى تلمسانى برى ، امير كبير ۱۳۶۱
ـ قانون ، تأليف: قاضى قضاعى، چاپ اول، تهران، امير كبير، ۱۳۶۲
ـ امثال و حكم ، تأليف: محمد بن ابى بكر عبدالقادر رازى، ترجمه تصحيح و توضيح از : دكتر فيروز حريرچى، چاپ اول، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، مرداد ۱۳۷۱
ـ ام سلمه ، تأليف: على محمد على دخيل، مؤسسه انتشارات امير كبير، ۱۳۷۳
ـ كتاب البلغه (فرهنگ عربى و فارسى) تأليف: ابويوسف يعقوب كردى نيشابورى، مقابله و تصحيح متن، به اهتمام مجتبى مينوى و فيروز حريرچى.
ـ فرهنگ اصطلاحات سياسى (انگليسى، عربى، فارسى) تأليف: جمال بركات، ترجمه: دكتر فيروز حريرچى، دكتر صادق آئينه وند ، چاپ اول، تهران، مركز نشر فرهنگى رجاء

بعد از نفوذ و تسلط اعراب درايران كه به گسترش زبان وادبيات عرب در ايران منجرشد، دانشمندان و اديبان و حكماى ايرانى ،از فرصت گسترش زبان عرب در ممالك زير اراده حاكميت اعراب،استفاده كردند و آثارى به زبان عربى نوشتند تا حوزه تمدن ايران بزرگ را به كشورهاى زيرمجموعه حاكميت اعراب بكشانند.به همين دليل است كه بسيارى از آثار شاخص حكماى ايرانى بعد از اسلام به زبان عربى نوشته شده است.از اين جهت دانش زبان و ادبيات عرب در كشور ما علاوه بر وجوه مشترك دينى،در بازشناسى فرهنگ و تمدن گذشته ايران عزيز نيز راه گشاست. فيروز حريرچى يكى از استادان شاخص زبان و ادبيات عرب در مجامع دانشگاهى ايران امروز است. حريرچى مى گويد «... ايرانيان، صاحب انديشه بودند و وقتى قرآن كريم را خواندند، ديدند كه در اين كتاب آسمانى آرمان هاى جديدى هست، از آن استقبال كردند و در گسترش و غناى زبان عربى كوشيدند و شاهكارهايى در اين زبان پديد آوردند. چندين دهه است كه زبان انگليسى در كشور ما نفوذ دارد و بسيارى از نويسندگان ما اين زبان را فرا گرفته اند، شما يك اثر انگليسى از يك نويسنده ايرانى درباره زبان و ادبيات و فرهنگ لغات انگليسى به من نشان بدهيد كه در بين مردم انگلستان يا آمريكا مرجع يا شاهكار باشد؛ نداريم، چون در اين زبان انديشه جديد پيدا نكرده ايم. » فيروز حريرچى سال ۱۳۲۰در تبريزمتولد شد ،تحصيلات متوسطه را در زادگاه اش به پايان برده و براى ادامه تحصيل راهى تهران شده است...سال ،۱۳۳۸سال ورود او به دانشگاه تهران است.حريرچى كارشناسى زبان وادبيات فارسى را در دوران شكوه واوج اين رشته در دانشگاه تهران و در دوره حضور بزرگانى چون فروزانفر ،همايى و ديگران در سال ۱۳۴۲ازدانشگاه تهران مى گيرد و بى درنگ با توجه به علاقه اى كه به ادبيات عرب پيدا مى كند، تحصيل اين رشته را پى مى گيرد.حريرچى دكتراى زبان وادبيات عربى را ازدانشگاه تهران و در سال ۱۳۵۴گرفته است، اما او در طول دوران تحصيل تدريس را نيز آغاز مى كند و از سال ۱۳۴۸ ابتدا به عنوان مربى زبان وادبيات عربى و از سال ۱۳۵۶به عنوان استاديار در دانشگاه تهران درس داده است.او از سال ۱۳۶۳ دانشيار شده و سرانجام از سال ۱۳۶۹ به عنوان استاد زبان وادبيات عربى در دانشكده ادبيات و علوم انسانى دانشگاه تهران درس داده است. فيروز حريرچى از سال ۶۷ تاكنون عضو فرهنگستان بين المللى زبان و ادبيات عربى سوريه نيز بوده است.او در كنار تدريس ،تحقيق و تفحص در متون مرتبط با زبان عربى را به جد دنبال كرده و آثارى را در اين حوزه تأليف و ترجمه كرده است. فرهنگ اصطلاحات سياسى انگليسى، عربى، فارسى نيز از ديگر ترجمه هاى مشترك فيروز حريرچى است.اين كتاب تأليف جمال بركات، با همكارى حريرچى و دكتر صادق آئينه وند منتشر شده و چاپ اول آن را مركز نشر فرهنگى رجاء درتابستان ۱۳۶۸ به چاپ رسانده است.اين اثر ، ترجمه كتاب «قاموس المصطلحات الدبلوماسية» تأليف جمال بركات است. بركات از دانشمندانى است كه سال ها در جمع آورى مصطلحات سياسى تجربه اندوخته و عمر خود را در پست هاى مهم سياسى در كشورهاى مختلف جهان صرف كرده است. فرهنگ اصطلاحات سياسى او شامل اصطلاحات و واژه هايى است كه در مكاتبات و قرادادهاى بين المللى به كار مى رود.
فيروز حريرچى مدتى نيز رياست انتشارات دانشگاه تهران را بر عهده داشته است. انتشارات دانشگاه تهران در سال ۱۳۲۵ با چاپ كتاب «وراثت» به صورت مستقل و رسمى آغاز به كار كرد.
حريرچى درباره اين دوران مى گويد:« من ۶ ، ۷ سال مسئول انتشارات بودم. شايد از كسانى بودم كه بسيار طولانى رئيس اينجا بودند. در آن زمان هم رئيس دانشگاه تهران و وزير علوم جناب آقاى دكتر عارفى بودند كه ايشان مؤسسه انتشارات و چاپ را به من واگذار كردند و به اصرار آنها آمدم اينجا. بعد قانونى را گذرانده بودند كه چون مركز نشر دانشگاهى وجود دارد، ديگر مؤسسه انتشارات دانشگاه، حق چاپ كتاب را ندارد. من براى اين كه چاپخانه كارش را ادامه بدهد خدمت دكتر شهيدى رسيدم. گفتم آقا اكنون كه لغت نامه دهخدا ناياب شده و چون اين لغت نامه پيش از اين هم چاپ شده، اجازه بده ما اينجا تجديد چاپ كنيم. خود آن تجديد چاپ براى ما كار بسيارى ايجاد كرد. برخى كتاب ها را هم كه چاپ مى كرديم تجديد چاپ بودند. به محض اين كه دانشگاه باز شد، چون قانون اين بود، تا باز نشدن دانشگاه ها، چاپخانه هاى دانشگاه ها نمى توانند چاپ كنند، زيرا اين وظيفه به عهده مركز نشر دانشگاهى است. من از همين استفاده كردم. زمان رياست آقاى دكتر عباس شيبانى بود، گفتم آقا، دانشگاه ها باز شده، قانون هم گفته بود تا باز شدن دانشگاه ها كتاب چاپ نشود.
كار سومى كه كردم همين اساسنامه و آئين نامه شوراى انتشارات است. اساسنامه اش زمان من به تصويب رسيد كه در آن زمان افرادى مانند دكتر عباس شفيعى، دكتر ابوالقاسم گرجى و دكتر ابراهيم زاده استادان برجسته عضو شوراى انتشارات بودند كه اين قانون را نوشتند. خوشبختانه هر روز هم بهتر مى شود. و الحمدالله من نگاه مى كنم مى بينم كه قوانين بهترى تصويب مى شود. اضافاتى هم شده كه هر روز تكميل تر مى شود و اين جاى خوشبختى است. فيروز حريرچى دردانشكده علوم انسانى دانشگاه آزاد اسلامى واحد قم نيز تدريس مى كند و مدير گروه زبان و ادبيات عرب آن دانشكده است.او همچنين در يك دوره طولانى يعنى از آغاز سال ۱۳۵۹ تا دى ماه ۱۳۶۴ مديريت مجتمع ومدرسه عالى علوم قضايى و ادارى قم را برعهده داشته است. همچنين رياست انجمن زبان و ادبيات عربى كه از سال۸۲ فعال شده نيز با او بوده است. حريرچى در كنار تدريس و تحقيق،حضور در مجامع علمى مرتبط با حوزه مطالعاتى اش را نيز به جد دنبال مى كند و در اين مجامع حضور فعال دارد.«مقاله تأثير الامثال العربية فى شعر حافظ الشيرازى»، در كنگره بين المللى حافظ، در سوريه و «مقاله دراسة الاشعار العربية سعدى الشيرازى»، دركنگره بين المللى سعدى در اين كشور از جمله مقاله هاى ارزشمند حريرچى در اين همايش ها و كنگره هاست.
حريرچى با همان وسواس كه در كار تحقيق و تدريس به كار مى برد، به آثار تأليفى و ترجمه ديگران نيز نظر مى كند و ديدگاه ونظرياتش را با رعايت جوانب علمى و تحقيق ارائه مى كند.خصوصيتى كه با نگاه محافظه كارى رايج در ميان مؤلفان و مترجمان منافات دارد و از حسن علمى و اخلاقى حكايت مى كند.او درباره كتاب «تاريخ و تطور علوم بلاغت» نوشته دكتر شوقى ضيف كه از برجسته ترين كتاب هاى تحليلى درباره تاريخ بلاغت و سير تحول آن است وآقاى دكتر محمدرضا تركى آن را به فارسى برگردانده است، نمونه اى از اين تعهد علمى و اخلاقى را با نگارش نقدى به نمايش گذاشته است: «با وجود گذشت حدود ۴۰ دهه از تأليف اين كتاب، ترجمه فارسى از آن وجود نداشت تا دانشمندان و استادان و دانشجويان فارسى زبان، در مسائل بلاغى به آن مراجعه كنند. اما دكتر محمدرضا تركى، با درك درست اين نياز، به ترجمه آن اقدام كردند. براى تأييد اين حرف كه دكتر تركى، با دقت و نكته بينى اين كتاب را ترجمه كرده اند، مى توان به اين نكته اشاره كرد كه همان طور كه در مقدمه كتاب عنوان شده است هر كجا كه پسوند «عربى» در ادامه كلماتى مانند بلاغت و فرهنگ و... آمده است، مى توان آن را حذف و كلمه«اسلامى» را جايگزين آن كرد. اين كار كاملاً درست است، زيرا عرب، پيش از اسلام بلاغت نداشته است. البته ايرانيان بلاغت داشته اند (همان طور كه حافظ مى گويد كه ايرانيان قبل از اسلام بلاغت داشته اند). از فيروز حريرچى در چهارمين همايش چهره هاى ماندگار در كنار ۲۲ چهره علمى، فرهنگى و هنرى داخلى و بين المللى ديگر در رشته ادبيات عرب تجليل شد. فصلنامه  «مجله الجمعيه الايرانيه للغه العربيه و آداب ها» به صاحب امتيازى انجمن ايرانى زبان و ادبيات عربى و مدير مسئولى فيروز حريرچى نيز امسال مجوز گرفته و به كوشش او منتشر مى شود.
از ديگر آثار ترجمه شده حرير چى بايد از ترجمه امثال و حكم محمد بن ابى بكر عبدالقادررازى ياد كرد.او كتاب را از ميان فهرست ميكروفيلم هاى كتابخانه مركزى ، پيدا كرده و پس از تصحيح و توضيح به زبان عربى ، نخست در سال ۱۳۶۵ رايزنى فرهنگى جمهورى اسلامى ايران در سوريه ، چاپ كرده واز آن پس در مقاطع فوق ليسانس و دكترى رشته زبان وادبيات عرب در دانشگاه تدريس كرده است . ترجمه اين كتاب به دانشجويان رشته هاى فارسى نيز اين امكان را مى دهد كه از امثال و حكم عربى اسلام بهره جويند. امتياز اين كتاب در مقابل كتب ديگر از اين دست ، موضوعى بودن امثال و حكم است كه تا زمان تأليف اين كتاب ، بى سابقه است .مصحح و مترجم در بيرون آوردن مآخذ و منابع اين امثال و حكم ، زحمت فراوان كشيده است . كتاب «قانون» سخنان اميرالمؤمنين على بن ابيطالب (ع) نيز از ديگر آثار فيروز حريرچى است.
نويسنده اين كتاب قاضى قضاعى اين اثر را در۹ باب شامل حكمت هاى سودمند، سرزنش دنيا، ادعيه، شعر و موعظه و امثال آن با الهام از نهج البلاغه تدوين كرده است.
المجالس الحسينيه نيز از ترجمه هاى حريرچى است. مؤلف در اين كتاب عوامل بروز عاشورا و فلسفه گريه و اعتقادات شيعه پيرامون عاشورا و امام حسين (ع) را بيان مى كند. اين كتاب را به نام «شيعه و عاشورا» فيروز حريرچى ترجمه كرده است.
حريرچى درباره نبود منابع تازه و آثار شاخص تأليفى در اين دوران مى گويد:«استادان علوم انسانى مانند مرحوم استاد مدرس رضوى، دكتر معين، جلال الدين همايى و غيره كه در يك دوره اى درس خوانده اند كه بايد درس عامل پيشرفت مى شد. به عبارتى ديگر اغلب استادان آن روزگار تأليف و تصنيف مى كردند كه مى بينيد بعدها بهترين شغل ها را پيدا كردند. يعنى مبنا اين بود كه استادان بايد درخشان باشند تا بتوانند به هر حال همكارى با نظام دانشگاهى بكنند يا از لحاظ ايدئولوژى بتوانند نظام را تقويت بكنند. البته اين را بگويم كه اين ها افراد بسيار برجسته اى بودند. دوم اين كه من يادم هست مرحوم دكتر معين هفته اى فقط ۴ ساعت تدريس مى كردند و بقيه اوقات را فقط در منزل يا حتى هنگامى كه سفر مى كردند، در تحقيق و مطالعه بودند. اين طبيعى است كه با اين شرايط مى توانستند از لحاظ معنوى گام بردارند. من يادم هست كه مرحوم جلال همايى خودشان تعريف مى كردند كه در شبانه روز فقط ۵ ساعت مى خوابيد. يك روز آمد ديد كه جلوى اسمش خط قرمز كشيدند. گفت آقاى حريرچى اين چيه؟ گفتم استاد يك مقدار حقوق استادها را زياد كرده اند ولى گفته اند كه بايد در اينجا تحقيق كنيد. مرحوم همايى گفت من كه در عمرم در شبانه روز فقط ۵ ساعت مى خوابم، اين همه كتاب و مقاله نوشته ام تازه فهميدم كه من تمام وقت نبودم! به همين دليل به من برگشت و گفت اين ها دانشگاه را با گودال گلوبندك اشتباه گرفته اند. بهتره شما جوان ها باشيد. زمان آقاى جهانشاه صالح بود. با تمام شدت و قوت گفت من اين تمام وقتى را قبول ندارم .با تقاضاى خودشان بازنشسته شدند كه يادم هست اين شعر را در اول نامه شان نوشته است: «رسم است كه مالكان تحرير آزاد كنند بنده پير» گفت: كه من وقتى كه شبانه روز، همه سال هاى عمر من، براى تحقيق كوتاه است، در اينجا نشستن به چه معناست.؟اين يكى از آفت هايى است كه اين نوع تمام وقتى به آن ضرر زده ، بويژه به رشته هاى علوم انسانى. چون ممكن است براى نمونه پزشكى ،امكانات تحقيقاتى را كه بايد در دانشكده داشته باشد و در خانه ندارد اما با وجود بيماران بسيار مى تواند تحقيقاتش را بيشتر كند. او بايد هميشه در آزمايشگاه باشد، اما استادان علوم انسانى وضعشان فرق دارد. اغلب ماها يا آن علما كتابخانه هاى بسيار خوبى داشتند كه اغلب هم به دانشگاه تهران هديه كردند. » فيروز حريرچى با چند دهه سابقه تدريس ، نزديك به ۲۰۰ عضو هيأت علمى براى دانشگاه هاى كشور تربيت كرده و از اثرگذاران رشته خود در دانشگاه هاى كشور بوده است. برايش آرزوى طول عمر و سلامتى داريم.