Iran Newspaper - گزارش

گزارش: حميده احمديان راد

ممكن است انسان توانسته باشد بسيارى از بيمارى هاى واگيردار را كنترل كند، ولى درگير گروه ديگرى از بيمارى ها شده كه بزودى ۷۰درصد بيمارى ها را تشكيل خواهند داد. عامل اين گروه از بيمارى ها يك موضوع ظاهراً ساده و پيش پا افتاده است : بى تحركى!
براساس برآوردهاى سازمان بهداشت جهانى ، رقم مطلق مرگ و مير ناشى از بيمارى هاى غيرواگيردار از ۲۸‎/۱ ميليون نفر در سال ۱۹۹۰ به رقم ۹۴‎/۷ ميليون نفر در سال ۲۰۲۰ خواهد رسيد. اين اتفاق به اين دليل رخ مى دهدكه ۶۰ تا ۸۰ درصد مردم جهان بى تحرك يا كم تحرك شده اند. اما نكته تأسف آور در مورد كشور ما اين است كه آمارها نشان مى دهد ۶۶درصد كودكان ما بى تحركند. اين به آن معناست كه در چنددهه آينده شهروندانى خواهيم داشت كه با انواع بيمارى هاى مزمن نظير بيمارى هاى قلبى وعروقى، ديابت، چاقى، پوكى استخوان و... دست و پنجه نرم مى كنند. به اين ترتيب نيروى كارى خواهيم داشت كه انرژى لازم را براى كاركردن ندارند، احتمالاً دست به گريبان انواع بيمارى ها هستند و هزينه درمان بيمارى هايشان در آينده كمرشكن خواهد بود. درحالى كه با ورزش و حتى پياده روى مى توان از بيمارى هاى ناشى از كم تحركى جلوگيرى كرد.

چرا كم تحركيم؟
بى تحركى انسان ها به گسترش فناورى و ماشينى شدن زندگى بر مى گردد. اين طرز زندگى باعث شده بشر امروز عادت هاى جديدى كسب كند. به خاطر بعد مسافت ديگر كسى نمى تواند فاصله خانه تامحل كارش را پياده طى كند. ضمن اين كه عادت استفاده از خودرو باعث شده هيچ كس تمايل نداشته باشد تا حتى مسيرهاى كوتاه را هم پياده طى كند. گسترش ادارات باعث شده بسيارى از مشاغل كاملاً بى تحرك باشند. معضل به حدى جدى است كه كارشناسان به كارمندان توصيه مى كنند وسايل كارشان و حتى تلفن را كمى دورتر قرار دهندتا دست كم مجبور شوند كمى بدنشان را كش دهند تا آن وسيله را بردارند يا از آن استفاده كنند!
تهديد سلامت نسل آينده
كودكان ديگر مانند گذشته مسير خانه تا مدرسه را پياده طى نمى كنند. اكثر آنها با سرويس مدرسه رفت وآمد مى كنند يا والدين آنها را مى رسانند. با وجود تلويزيون ، سى دى هاى فيلم و كارتون و گسترش استفاده از رايانه و بازى هاى رايانه اى ، كودكان بتدريج بازى هاى پرتحرك را كنار مى گذارند. به طورى كه اعتياد به اينترنت به يكى از مشكلات مبتلابه نوجوانان تبديل شده و آنها را كم تحرك كرده است. خانه هاى كوچك و آپارتمانى هم به اين مشكل دامن مى زند.
دراين شرايط تنها راه حل هايى كه باقى مى ماند اين است كه هركس براى زمانى از روز برنامه ريزى كند و اين زمان را به ورزش و حركت اختصاص دهد. راه حل ديگر اين است كه مدارس ورزش راجدى بگيرند و والدين اين نكته را بپذيرند كه ورزش هم اهميتى مانند درس خواندن دارد و به همان اندازه كه به درس خواندن بچه ها حساسند و آن را جدى مى گيرند، ورزش را هم جدى بگيرند.
كشورهاى پيشرفته و بويژه ژاپن و كشورهاى درحال رشد ديگرى كه اصولاً قدهاى كوتاهى دارند، سالهاست با صرف هزينه هاى زياد مى كوشند قد كودكان را بلندتر كنند. طبيعى است از روش هاى مؤثر براى رسيدن به اين هدف، ورزش است. اين درحالى است كه گفته مى شود كودكان ايرانى كوتاه قد شده اند و برخى از نوجوانان به بيمارى هاى مفصلى ، آرتروز،فشار خون و مشكلات ستون فقرات مبتلا شده اند.
مبارزه با بى تحركى را بايد از كودكى شروع كرد
هرچه كودكان در سنين پايين تر ورزش را شروع كنند، هم به آن عادت مى كنند و هم نسل سالم ترى پرورش مى يابد.
در كشورهاى پيشرفته كه رفتن كودكان به كودكستان اجبارى است كودكان از همان ابتدا تحرك را مى آموزند.
سينا اميرى جامعه شناس مى گويد: در كشورهاى پيشرفته بچه ها از سن ۳ سالگى به كودكستان مى روند. در كودكستان ها مربيان تا حد امكان شرايطى را به وجود مى آورند و بازى هايى به آنها مى دهند تا بچه ها انرژى شان تخليه شود. در شهرهاى كوچك، مدارس عموماً كنار ورزشگاه ها قرار دارند و در وسط روز به بچه ها اختصاص داده مى شوند. در كشور ما ورزش كودكان غالباً مختص تابستانهاست. در حالى كه دراين كشورها بچه ها هر روز يا يك روز در ميان به محض تعطيل شدن مدرسه به باشگاه هاى مختلف ورزشى فرستاده مى شوند و به طور جدى ورزش مى كنند. در كشور فرانسه دولت بودجه اى براى ورزش كودكان و نوجوانان اختصاص داده و اين بودجه را به صورت يارانه دراختيار خانواده ها قرار مى دهد و به طور دقيق نظارت مى كند كه اين بودجه براى ورزش مصرف شده باشد.
در كشورهاى ديگر والدين نيز به اندازه ما نسبت به صدمه خوردن و حتى شكستن دست و پاى بچه هايشان هنگام بازى و ورزش حساس نيستند. در مدارس كشورهاى پيشرفته، هركسى كه از خود استعداد ويژه اى نشان مى دهد به مدارس ورزش معرفى مى شود تا استعدادش پرورش داده شود يا اين امكان را پيدا مى كند كه نسبت به بقيه دانش آموزان ساعت هاى بيشترى را به ورزش و تمرين بپردازد.
نكته جالب اين است كه در مدارس اين كشورها بچه هايى كه در زمينه ورزش بهترند، محبوبيت بيشتر و موقعيت ويژه اى بين همسالانشان پيدا مى كنند كه بهتر از موقعيت و محبوبيت شاگردان درسخوان است. درحالى كه در كشور ما والدين از بچه ها مى خواهند تنها به فكر درس باشند و آنها را بويژه در طول سال تحصيلى از ورزش منع مى كنند.
طبيعى است وقتى كسى ورزش را از كودكى شروع مى كند، در بزرگسالى هم آن را ادامه مى دهد و درنتيجه جاافتادن فرهنگ ورزش، ارائه خدمات ورزشى براى كسانى كه در اين حرفه فعاليت مى كنند هم صرفه اقتصادى پيدا مى كند.
به اين ترتيب ورزش در اين كشورها يك صنعت بزرگ است كه در آن عده زيادى فعاليت مى كنند و براى ارائه خدمات ورزشى هرروز فكر جديدى ارائه مى دهند.
ضمن اين كه چون مردم در اين كشورها ورزش مى كنند، انرژى بيشترى هم براى كاركردن دارند و بهره وريشان بالاست. نكته ديگر اين است كه آنها هدف از ورزش را آوردن مدال نمى دانند.
اين كشورها مانند شوروى سابق نيستند كه افراد بااستعداد را گلچين كنند و فقط آنها را براى آوردن مدال پرورش دهند، بلكه بنا را بر اين مى گذارند كه امكانات ورزشى را عادلانه بين همه توزيع كنند و در اين ميان هركس كه مى تواند، استعدادش را هم بروز مى دهد.
خدمات نامناسب و ناكافى ورزش
در شرايطى كه ورزش به صورت نياز و به عنوان رشته اقتصادى در بخش خدمات به شكلى كه موردانتظار است مطرح نشده، طبيعى است كه بايد بى تحركى را به عنوان تهديدى جدى براى مردم و بويژه نسل هاى آينده تلقى كنيم.
به اين ترتيب بى تحركى با تغذيه نامناسب دست به دست هم مى دهند تا بعضى بيمارى هاى مزمن در آينده سلامت جامعه را تهديد كند.
از آنجايى كه خدمات ورزشى به عنوان يك بخش خدماتى جدى در كشور ما مطرح نشده، حتى خانواده هايى كه به اهميت ورزش پى برده اند هم با مشكلات جدى مواجه مى شوند. برخى از والدين صلاحيت مربيان آموزش دهنده ورزش در مهدكودك ها و كودكستان ها را زيرسؤال مى برند. بعضى از آنها هم نگرانند كه مربيان مهدكودك نتوانند از كودكان در ورزشگاه هايى كه كودكان را به آنجا مى برند، به خوبى مراقبت كنند.
مشكل امكانات ورزشى و ناشى بودن مربيان ورزش براى بزرگسالان هم وجود دارد.
يك شهروند مى گويد: من شيفته ورزش هستم. اما واقعاً چه امكانات ورزشى اى وجوددارد كه اين علاقه ام را دنبال كنم؟ ورزشگاه هاى دولتى خيلى شلوغ است. گاهى يك زمين براى بدنسازى، بسكتبال و بدمينتون مورداستفاده قرارمى گيرد. سالن ها به قدرى شلوغ است كه گاهى راكت يكى توى صورت ديگرى مى خورد و حتى پيش آمده كه بعضى ها به همين دليل بينى شان شكسته است. به طور كلى هم در ورزشگاه هاى خصوصى و غيرخصوصى مشكل مربى وجوددارد. مربيان بيشتر حالت كارمندى دارند و به نظرمى رسد تنها براى ازسر بازكردن كارى انجام مى دهند. مشكل ديگر اين است كه خدمات ورزشگاه هاى خصوصى گران است. تازه اين مسائل مربوط به مناطق بالاى شهر تهران است. با اين حساب تكليف شهرستان ها و مناطق جنوب شهر تهران مشخص است.
ممكن است چنين به نظر برسد كه ساختن ورزشگاه و ايجاد امكانات ورزشى هزينه بسيارزيادى مى طلبد ولى هزينه هاى بى تحركى مردم بسيار بيشتر از هزينه ايجاد امكانات ورزشى و جاانداختن فرهنگ ورزش ميان كودكان و نوجوانان است.
چنانكه كشورهاى پيشرفته براى جلوگيرى از هزينه هاى سرسام آور ناشى از بى تحركى مردم، امكانات ورزشى دراختيار آنها قرار مى دهند و با همه روش هاى ممكن كودكان و نوجوانان را به تحرك و ورزش وامى دارند. آنها مى دانند با اين هزينه اوليه هم نيروى كارپرانرژى اى خواهندداشت و هم ناچار نيستند ميزان زيادى از پول و امكاناتشان را صرف درمان انسان هاى بيماركنند.
سازمان بهداشت جهانى زندگى بدون تحرك را يكى از ده عامل مرگ و مير و ناتوانى در جهان ذكركرده. با وجود امكانات ورزشى اندك و بى تحركى كودكان و نوجوانانمان حتى در كودكستان ها و ساعت هاى ورزش مدارس بايد انتظار داشته باشيم كه در آينده اى نزديك بيمارى هايى نظير بيمارى هاى قلبى و عروقى، ديابت و چاقى بيش از پيش گريبانگير جامعه شود.
بررسى ها نشان داده همين حالا ۴۵ درصد مردم و ۶۰ درصد افراد بالاى ۶۰ سال تحرك كمى دارند يا بى تحركند.
كارشناسان مى گويند حتى اگر بسيار گرفتاريد و تنها ۱۰دقيقه براى خودتان وقت پيدامى كنيد، همان دقايق را ورزش كنيد. اگر كارمنديد و ساعت هاى متمادى ناچاريد پشت ميز بنشينيد، هرازگاهى بلند شويد و حركت كنيد. كودكان و نوجوانان را به تحرك واداريد. بى تحركى موضوعى است كه همه بايد آن را جدى بگيرند.