هرمز برادران
آئورا مورالس نماينده مجلس ونزوئلا در توصيف سوسياليسم موردنظر چاوز مى گويد: از نظر سياسى، اجتماعى، اقتصادى، بين المللى و جغرافيايى، سوسياليسم قرن بيست و يكم يعنى مردم سالارى بيش تر براى دنيا و بويژه براى مردم ونزوئلا. او در ادامه گفت: يك حركت مردمى لازم است تا سيستم جديد را جايگزين سيستم قديمى كنيم تا دولتمردان، نمايندگان خوب و واقعى مردم باشند. برپايه اين اصل معتقديم در ونزوئلا قانونى نخواهد بود مگر آن كه مردم آن را تصويب كنند.»
ديدگاه اين مقام ونزوئلايى، انديشه غالب بر فضاى كنفرانس تهران بود و اغلب ميهمانان اجلاس با آئورا مورالس در تحليل پديده سوسياليسم آمريكاى لاتين هم رأى بودند چنان كه مارتيلوف كارشناسى كه از روسيه به ايران آمده و به زبان اسپانيولى سخن مى گفت، از زاويه اى ديگر شرايط سياسى آمريكاى لاتين را تحليل مى كند و مى گويد:«تلاش هاى آمريكا براى تحكيم برترى خود سبب شده تا رفتار كشورها، اتحاديه  ها و بلوك هايى كه درقرن جديد قادر به رقابت مشترك يا جداگانه با آمريكا هستند، راديكال تر شود. وى گفت: «ما در دنياى امروز متقاعد شده ايم كه نظام جهانى جديدى لازم است كه به دغدغه آينده در زمينه هاى صلح، مبارزه با موادمخدر، تروريسم، جنايت، محيط زيست و .... پاسخ دهد و آمريكاى لاتين اين پتانسيل را دارد.»
خانم روسايو پورتل معاون مدير كل اقتصادى وزارت امور خارجه اروگوئه ديگر ميهمان آمريكايى تبار اين كنفرانس، معتقد بود كه ريشه هاى دو پديده واگرايى آمريكاى لاتين از ايالات متحده و همگرايى جديد آن با جهان جنوب، از جمله ايران را بايد در فرهنگ سياسى اين سرزمين جست وجو كرد. او گفت: خلقيات سياسى ـ فرهنگى مردم منطقه، ما رابه سمت همگرايى با جنوب كشانده و بدون آن، راه رسيدن به همگرايى غيرممكن است البته اين همگرايى ميان ايران و آمريكاى لاتين نيز مطرح شده است به همين دليل بايد ابتدا فرهنگ و علايق يكديگر را بشناسيم. چرا كه همگرايى يك ابزار استراتژيك است. رندى سفير اروگوئه در ايران دريچه جديدى بر اين بحث بازمى كند و مى گويد: «شما ايرانى هستيد اما مشتركات زيادى در خلق و خوى شما و ما وجود دارد. فاصله جغرافيايى مهم نيست، بلكه نزديكى قلب هايمان مهم تر است. اگر همبستگى داشته باشيم مى توانيم بعد مسافت را فراموش كنيم، بنابراين برهمبستگى تأكيد مى كنم و اين كه بايد در همه راه ها با هم باشيم.»
خوزه فلاويو سارايوا استاد دانشگاه برزيل نيز به صورت كاربردى واقعيت هاى صحنه آمريكاى لاتين را تحليل كرد و گفت: «ما توانسته ايم در آمريكاى لاتين تشكيلاتى را براى تحقق عدالت در كشورهاى آمريكاى لاتين بويژه برزيل پياده كنيم. تشكيل دولت هاى ملى، صنعتى شدن كشورها، افزايش توليدات داخلى و صادرات و رفع مشكلات فنى ما را به آينده جديد ارجاع مى دهد. بنابراين با اين شرايط، امكان ندارد كه به سيستم هاى گذشته بازگرديم.»
اين استاد دانشگاه برزيل، با بيان اين كه آمريكاى لاتين را مى توان به دو بخش تقسيم كرد گفت: «آمريكاى جنوبى ليبرال اوليه و آمريكاى جنوبى كه نگران تأثير سوء صنعتى شدن بر توسعه و رفاه اجتماعى است. او خاطرنشان كرد: در سال هاى ۲۰۰۵ و ۲۰۰۶ دوازده دولت جديد كه به طور كامل دموكراتيك هستند به قدرت رسيده اند. البته برخى از آنها به طور ناقص شكل گرفتند و برخى ديگر به درستى و حتى برخى از آن ها نيز در رابطه با پيشرفت سوسياليسم در منطقه اثرگذار و نقش آفرين بودند.»
آمريكاى لاتين كنونى به بازوهاى اقتصادى، سياسى، فرهنگى و ايدئولوژيكى خود مى بالد و مى كوشد سيستمى را كه در منطقه پياده مى كند بومى و خودساخته باشد. آمريكاى لاتين امروزه داراى شاخصه هايى است كه اگر برخى اصول و اركان آن وام گرفته از انديشه ها و تفكرات پيشين است اما مهر و نشان آمريكاى لاتين بر آن به طور كامل نمايان است. بالاخره صفرعلى اسلاميان كارشناس ايرانى و معاون اداره دوم آمريكاى لاتين ويژگى هاى بحث انگيز آمريكاى لاتين را چنين جمع بندى كرد:
«اين منطقه داراى ۵ ويژگى برجسته است: الف) الگوهاى شوروى سابق براى چپ هاى آمريكاى لاتين جذابيتى ندارد و براساس كمونيسم شوروى عمل نمى كند. ب) اين كشورها
مى كوشند از حياط خلوت آمريكا خارج شوند، اما در عين حال روابط خوبى با آن دارند. ج) چپ حاكم در آمريكاى لاتين با برنامه هاى نوليبراليسم مخالف و خواهان غلبه بر آن است.
هـ ) چپ حاكم، تأمين اجتماعى مردم منطقه، مبارزه با فقر و ساير موارد مشابه را سرلوحه كار خود قرار داده است. و) اتحاد ميان چپ ها قوى است و خواهان همكارى هاى نزديك تر و تحكيم اتحاديه هاى منطقه اى هستند.»
ابتكار جالب اجلاس تهران اين بود كه در كنار بحث آمريكاى لاتين پرونده يك معماى سياسى به نام آميا را گشود. معمايى كه سال ها است بر روابط ايران و آرژانتين سايه انداخته است. لذا همايش تهران ميهمانان ويژه اى از آن كشور دربرداشت كه عهده دار كرسى بحث و تحليل مناقشه آميا يا داستان پرونده انفجار مركز يهوديان در آرژانتين بودند.
لوئيس آنخل داليا و پدر لوئيس فيرونلى و ماريو كافى يرو اعضاى هيأت آرژانتينى در كنفرانس تهران را تشكيل دادند، آنها حامل پيامى با امضاى ۱۰ شخصيت برجسته آرژانتينى براى ايرانى ها بودند كه در آن واقعيات سياسى اين مناقشه، فاش شده است. داليا رئيس فدراسيون ۱۲۰ هزار عضوى «زمين و املاك» و از وزراى سابق آرژانتين بود كه درباره اين پرونده به خبرنگار «ايران» گفت: اين پرونده سبب شده تا روابط دو كشور در بدترين وضع قرار گيرد. آميا سبب شده تا پس از گذشت ۱۳ سال از اين انفجار، مسأله همچنان غيرقابل حل باقى بماند. او گفت: به دنبال بركنارى قاضى گالئانو به خاطر رشوه و فساد، اين پرونده به دست قاضى كاميكوواو دادستان آلبرتو مسيمان افتاده است. نكته هشداردهنده داليا اين بود كه تيم جديدى دست اندركار پرونده آميا شده است و با كپى بردارى مجدد از پرونده گالئانو و برخى حذف و اضافات اين پرونده را دوباره به جريان انداختند. وى افزود: اين دو نفر با افزودن دو تروريست سازمان مجاهدين خلق، ادعاى بزرگى را بر ضد ايران و اسلام مطرح كرده اند و خواستار دستگيرى مقام هاى ديگرى در رابطه با اين پرونده شده اند. اما آنان حتى يك مدرك درست هم در دست ندارند.»
داليا كه در دوره حضورش در كابينه آرژانتين، به دليل اعتراض شديد بر ضد قضات آرژانتينى مسئول پرونده، از كابينه كنار رفته است گفت: «لابى هاى صهيونيستى همواره كوشيده اند تا افكار عمومى آرژانتين را منحرف كنند. ما به خوبى متوجه فشارهاى وارده بر دولت آرژانتين از سوى شوراى جهانى يهوديان هستيم و قاطعانه به شما مى گوييم كه پرونده انفجار آميا تبديل به يك پرونده سياسى شده است. اين شخصيت آرژانتينى يادآور شد كه مقام هاى آمريكايى نيز در مسأله آميا دخالت مستقيم دارند، چنان كه تمامى شواهدى كه قاضى قبلى بر ضد ايران به طور گسترده به كار گرفته بود با لابى آمريكايى ها از سوى قاضى جديد هم به كار گرفته شده اند.
داليا از آنچه در روابط تهران و بوئنوس آيرس بروز كرده بود متأسف بود لذا گفت: ما براى تنوير افكار عمومى بايد مبارزه شديدى داشته باشيم. از جمله صحبت با افكار عمومى، با خبرنگاران و نمايندگان پارلمانى كشورمان.
داليا كه پيشتر نماينده مجلس آرژانتين نيز بوده، با اشاره به نامه شخصيت هاى آرژانتينى براى ايرانى ها ادامه داد: ما
نامه اى را با خود آورده ايم كه حاوى افشاى اسناد پشت صحنه پرونده و نقش لابى هاى آمريكا و اسرائيل در آميا است. آنان با بدنام كردن جمهورى اسلامى ايران در پى انتقام جويى هستند و ما پس از ديدن اين واقعيت ها به ايران آمديم و نامه اى را از سوى شخصيت هاى برجسته كشورمان از جمله پدر فاريلنو، كشيش كاتوليك و «مادران ميدان ماه مه» كه از مبارزان كشورمان هستند به همراه آورده ايم. او خبر داد كه اتحاديه يهوديان آرژانتين از سفر ما باخبر شده اند و از سوى كليساى كاتوليك خواستار تنبيه شديد پدر فاريلنو شده اند.
در ميان هيأت آرژانتينى پدر فارينلو، كشيش كاتوليك و رهبر مذهبى دو محله پرجمعيت و فقير در بوئنوس آيرس كه همانند داليا از جعل واقعيات در آميا به شدت ناراحت بود گفت: در مورد آميا، همه ايران را متهم مى كنند زيرا مى خواهند كه بهانه اى براى تعرض به ايران داشته باشند.
مايرو كافى يرو نماينده سابق كنگره آرژانتين و عضو ديگر اين هيأت از ملت ايران خواست كه ملت آرژانتين را فراموش نكنند. وى اظهار داشت: «در چند سالى كه از پرونده آميا مى گذرد، متأسفانه دولت آرژانتين در اين زمينه كار جدى انجام نداده است. ما اطلاعات و شواهدى يافته ايم كه دلالت بر بى گناهى ايران دارد و اين اطلاعات را به افكارعمومى ارائه خواهيم كرد. همچنين مى خواهم كه ملت ايران نيز آرژانتينى ها را فراموش نكنند.»
سنگ بناى يك شناخت تازه
همايش تهران بحث خود را با طرح ضرورت شناخت آمريكاى لاتين، استعدادها و منابع اين سرزمين آغاز كرد و پايان اجلاس به همين جا ختم شد.
مهدى مصطفوى قائم مقام وزارت امور خارجه در جمع بندى اين همايش گفت: مردم ايران و آمريكاى لاتين مايل به شناخت يكديگر هستند. اما شناخت اندكى از هم دارند و اين تنها در صورتى حل مى شود كه كسانى كه از آمريكاى لاتين به ايران سفر مى كنند، پس از بازگشت تصورات پيشين آنها را كه بر اثر فشارهاى تبليغاتى به وجود آمده تغيير دهند.
مصطفوى با بيان اين كه حضور ميهمانان اين همايش فرصت مغتنمى براى شناخت يكديگر و توسعه مناسبات است، اظهار داشت: علت توجه ايران به آمريكاى لاتين فقط دلايل سياسى ندارد بلكه زمينه هاى مشترك سياسى و فكرى اسباب توسعه روابط در اغلب زمينه ها را فراهم كرده است. او يادآور شد كه چين، روسيه، هند و اروپا نيز توجه خاصى به آمريكاى لاتين دارند. تحولاتى در درون آمريكاى لاتين وجود دارد كه اين توجهات را به سوى خود جلب كرده است.
مصطفوى ايده همكارى ايران و آمريكاى لاتين را در چهارچوب تفكر جنوب - جنوب ارزيابى كرد و گفت: به نظر ما قدم گذاشتن در مسير جنوب - جنوب عملى و براى تحقق عدالت در روابط
بين المللى مفيد است.
مصطفوى در ادامه ، همكاران ديپلمات خود را مخاطب قرار داد و گفت: بايد روابط خود را با آمريكاى لاتين توسعه دهيم. ما به زودى در كشورهاى اين منطقه سفارتخانه داير مى كنيم و نمايندگى هايى را كه پيشتر بنا به دلايلى تعطيل شده اند بازگشايى و فعال مى كنيم. بناست كه در آينده در شيلى، كلمبيا، نيكاراگوئه، اروگوئه و اكوادور سفارتخانه داير كنيم. در بوليوى نيز نمايندگى خواهيم داشت.
به گفته مصطفوى بانك توسعه صادرات بزودى در كاراكاس بازگشايى مى شود و در زمينه هاى فرهنگى نيز گام هايى برداشته شده است كه از آن جمله مى توان به ايجاد كرسى زبان اسپانيولى در دانشگاه هاى ايران و كرسى زبان فارسى در كشورهاى آمريكاى لاتين اشاره كرد.
اين ديپلمات ايرانى همانند ديگر ميهمانان اجلاس، در احساسى از رضايت و اميد بود. اين سخن مقام ارشد وزارت خارجه همايش تهران تنها يك شروع است، سخن مشترك همه مدعوين بود و شروع يك دوستى تازه ميان دو سرزمينى كه با وجود دورى مسافت، به لحاظ فكرى بيش از هر زمانى به هم نزديك شده اند.