فاطمه اميرى

منصوره لبيبى رانكوهى شيميستى است كه علاوه بر سال ها فعاليت در آزمايشگاه هاى كنترل كيفى وزارت بهداشت و آزمايشگاه هاى كيفيت مواد غذايى در اداره استاندارد، در زمينه تغذيه، تركيبات مواد غذايى و تأثير آنها نيز مطالعه و تحقيق كرده و حاصل يافته هايش را در چند كتاب تغذيه نيز به چاپ رسانده است. علاقه و حس تعلق اش به وطن را مى توان در لابه لاى اظهارنظرهايى كه درباره سلامتى وتغذيه مردم بويژه كودكان مى كند، دريافت. او آرزوهاى بزرگى دارد. اين آرزو كه با رعايت دستورهاى ساده بهداشتى و غذايى، كودكان از چنان وضع سلامتى و جسمى برخوردار شوند كه هيچ كودكى در بزرگسالى با عوارض بيمارى دست به گريبان نشود. او مى گويد: وطن موجب پيوند تك تك ما با مردم آن است . اگر دكتر چمران توانست خاك آمريكا را با تمام امكانات رفاهى اش رها كند و به يارى كودكان لبنان برود، چرا ما نتوانيم هر كدام دكتر چمران ديگرى باشيم. تنها ابزارى كه من دارم عقل و ايمان است كه توقف نمى كند. صالح است و شهامت انديشيدن به راه هاى تازه را دارد. در اين گفت وگو منصوره لبيبى رانكوهى محور سخنانش را بيمارى اى به ظاهر ساده اى قرار مى دهد كه هر سال در فصل سرما همه ما منتظر آن هستيم: «سرماخوردگى».

آيا واقعاً سرماخوردگى مى تواند بيمارى بسيار جدى تر از آنچه ما فكر مى كنيم، باشد؟!
بله، سرماخوردگى مى تواند پايه بسيارى از بيمارى ها باشد. اين بيمارى به ظاهر ساده كه با فين فين و آب ريزش يا احساس سرماى ناگهانى در بدن و احياناً سردرد و گلودرد تظاهر مى كند، بهتر است در همان مراحل اوليه جدى گرفته شود. چنانچه فرد مبتلا از لحاظ تغذيه اى مورد توجه قرار نگيرد، سيستم دفاعى بدن به قدرى ضعيف و ناتوان مى شود كه لوزه ها به شدت آسيب مى بينند و اين آسيب به صورت درد، تورم و عفونت خود را نشان مى دهد. اگر مردم مى دانستند بدن از بيمارى سرماخوردگى تا چه حد آسيب مى بيند، سعى مى كردند تا حد امكان خود را از ابتلا به آن در امان نگه دارند.
آيا در بيمارى سرماخوردگى واقعاً بدن دچار چايش مى شود؟
خير، بيمارى سرماخوردگى يعنى اين كه سيستم دفاعى بدن كارآيى خود را از دست مى دهد. به عبارت ديگر لوزه ها كه كنترل سيستم دفاعى بدن را به عهده دارند به دليل نداشتن مقاومت يا نداشتن سربازهاى مدافع كافى، آن قدر تحليل مى روند كه عفونت، لوزه ها را دربرمى گيرد. ظاهر شدن عفونت چيزى نيست جز لاشه سربازهاى دفاعى بدن كه قادر نشده اند در برابر دشمن ايستادگى كنند. در اين مرحله است كه تب و لرز و بالا رفتن سريع درجه حرارت بدن پيش مى آيد. چيزى كه جز تسليم كل سيستم بدن در برابر مهاجم نيست! اين عمل به طور خودكار اتفاق مى افتد تا بدن عجز و ناتوانى خودش را به دشمن ابراز كند، به اين خيال كه شايد دست از او بردارد! همين است كه پس از يك حمله شديد و درگير بدن با درجه حرارت بالا، بيمار احساس رخوت و سستى مى كند.
به نظر شما راه حل اساسى چيست؟
متأسفانه، بيمارى سرماخوردگى با تمام پيامدهايى كه درباره آن گفتيم، فقط به دليل اپيدمى بودنش، براى بيشتر مردم يك پيشامد نامأنوس يا خطرآفرين نيست، بلكه بايد بگويم مردم به راحتى آن را پذيرا شده اند، حتى يك بچه ۴ ساله هم به غلط باور دارد كه اين بيمارى بايد پيش بيايد و كسى احساس خطر جدى هم بابت آن نمى كند. اما در بيمارى سرماخوردگى چون در نهايت لوزه ها درگير مى شوند خطر براى بدن حتمى است. لوزه ها مثل ساير غدد درون ريز وظايف مهمى به عهده دارند و چه بسا اتفاق افتاده است كه پزشكان به دليل ندانم كارى خود مردم، مجبور مى شوند لوزه ها را جراحى كنند! به اين طريق كارايى سيستم دفاعى بدن به دست خود شخص به خطر مى افتد و بيمارى هاى گوناگون در سيستم دفاعى ضعيف بدن قادر مى شوند به شخص حمله كنند، اين بيمارى ها ممكن است ويروسى يا ميكروبى و يا حتى روحى باشند!
آيا خطر آسيب پذيرى اين بيمارى در تمام سنين وجود دارد؟
بله، ولى پيامدهاى آن به يك صورت نيست، مثلاً در بزرگسالان ممكن است شدت خطر به دليل قدرت دفاعى بيشتر بدن خيلى كم باشد. در نوجوانان، كودكان و حتى جوانان شدت عمل بيمارى مى تواند بيشتر باشد، حتى در پاره اى موارد ممكن است با بالا رفتن زياد درجه حرارت بدن، تب و لرز شديدى پيش بيايد و تشنج عارض شود.
غير از مواردى كه گفتيد، سرماخوردگى چه عوارض جانبى ديگرى دارد؟
مهمترين عارضه همان ضعف سيستم دفاعى بدن است. گاهى هم ممكن است درگيرى يك غده درون ريز (لوزه ها) منجر به درگيرى ساير غدد درون ريز بشود، بايد بگويم، متأسفانه مردم ما فكر مى كنند پزشكان موظف هستند به آنها رژيم تغذيه اى صحيح را آموزش دهند. در حالى كه اين وظيفه به طور كلى يك فرهنگ فردى است و حتى شيوه زندگى آبا و اجدادى هم مى تواند در آن دخالتى نداشته باشد.
چگونه مى توان از اين بيمارى در امان بود؟
دور بودن از اين بيمارى بسيار ساده و آسان است. با دادن رژيم غذايى سلامتى ساز به كودكان به طور بنيادى مى توان سيستم دفاعى آنها را حتى در بزرگسالى، بلكه حتى در كهنسالى تضمين كرد.
منظورتان از رژيم غذايى سلامتى ساز چيست؟
رژيم غذايى سلامتى ساز به آن مقدار از موادغذايى خاص گفته مى شود كه نياز روزانه سلول ها را تأمين كند. من در اين باره حاصل سال ها كار مطالعاتى و تحقيق را در كتابهايم جمع آورى كرده ام و واقعاً اعتقاد دارم با رعايت فرهنگ تغذيه اى درست، بيمارى ها فرصت حمله به سيستم دفاعى بدن را نخواهند يافت.
موادغذايى مورد نياز سلول ها با غذايى كه مردم روزانه مصرف مى كنند، تأمين نمى شود؟
غذايى كه مردم به طور روزانه مصرف مى كنند، رژيم غذايى سلامتى ساز نيست. متأسفانه كسى به گمان خودش بهترين رژيم غذايى را در روز دريافت مى كند و از همين باور نادرست، ناغافل به خطر مى افتد و بيمارى سرماخوردگى زنگ خبر همين خطر است. تا به مردم هشدار بدهد كه به دنبال چاره انديشى باشند. پيروى از رژيم هاى غذايى سنتى يا غيرسنتى هم به طور كامل جوابگوى نياز سلول هاى بدن نيست. زنان به عنوان مسئول تغذيه خانواده موظفند با مطالعات درست، سلامتى را به تك تك افراد خانواده هديه داده و بيمارى ها را كه مهمترين آنها سرماخوردگى است، از وجود اعضاى خانواده دور سازند. اگر صبح ها فرزندان مان را با يك رژيم غذايى سلامتى ساز وارد اجتماع كنيم، مى توانيم اطمينان داشته باشيم كه آنها هرگز دچار بيمارى ها، بويژه سرماخوردگى نخواهند شد. رژيم غذايى مورد نياز سلول ها عبارتند از پروتئين ها، لبنيات و ويتامين ها (به تعداد لازم و كافى، البته به صورت قرص هاى ويتامين) و دور نگه داشتن افراد خانواده از مصرف كربوهيدرات هاى سريع جذب شوند ، نظير (قند، شكر و شيرينى ها).
منظور شما از ويتامين ها آن هم به تعداد لازم و كافى چيست؟ و آيا از طريق غذاها اين ويتامين ها قابل دريافت نيستند؟
دريافت ويتامين ها وقتى كه بافت ها دچار آسيب جدى مى شوند، از طريق رژيم غذايى كافى نخواهد بود. به عنوان مثال در بيمارى سرماخوردگى وقتى لوزه ها دچار عفونت شوند مصرف آب مركبات به تنهايى كافى نخواهد بود. اندام آسيب ديده يا لوزه ها بايد از طريق قرص هاى ويتامينى به درستى حمايت و بازسازى شوند. در اين صورت حملات بعدى مى تواند شديدتر هم باشد. طورى كه ظرف مدت يك سال اگر لوزه ها چند بار دچار حمله هاى عفونى شوند، پزشكان ناچار خواهند شد لوزه ها را جراحى كنند كه اين مسأله به تصديق خود پزشكان به طور عملى از دست دادن سلامتى افراد منجر خواهد شد. متأسفانه پس از ۱۵ سال كار تحقيقى و سال هاى مديد كار آزمايشگاهى در زمينه موضوع هستى سازى با عنوان تغذيه هنوز از اين كه كودكان و نوجوانان ما دچار چرك و عفونت در لوزه ها مى شوند يا افراد ميان سال دچار پيرى زودرس مى شوند و افراد سالمند بدون عصا قادربه راه رفتن نيستند رنج مى برم و واقعاً فكر مى كنم بايد براى حذف اين صحنه ها از زندگى روزمره مردم كارى كنيم.
پيشنهاد شما براى عادت دادن مردم به فرهنگ تغذيه اى صحيح چيست؟
بايد از دوران كودكى بدن كودكان را به صورت پايه اى طورى قوى كنيم كه امكان بيمارى حتى ابتلا به سرماخوردگى در آينده را در آنها از بين ببريم. اين هم كار مشكلى نيست كه سيستم دفاعى بدن را با دادن يك رژيم غذايى درست تقويت كرده و آن را جزو برنامه هاى لاينفك زندگى كودك و نوجوان قرار دهيم. مى توان اين كار را از مدارس شروع كرد. آنچه مدنظر من است، برنامه اى است كه در تمام مدارس و مهدهاى كودك به اجرا گذاشته مى شود و كل سيستم دفاعى بدن را با استفاده از ويتامين ها بعد از معاينه كودكان زير پوشش قرار مى دهد.
آيا اين كار براى دولت و دستگاه هاى دولتى هزينه بر نخواهد بود؟
اين كار نه فقط براى دولت هزينه اى نخواهد داشت، بلكه پزشكان و خانواده ها از روبرويى مداوم با بيمارى فصلى سرماخوردگى كودكان و نوجوانان نيز نفس راحتى خواهند كشيد. هدف اين است كه سيستم دفاعى بدن كودكان به طور بنيادى مقاوم شود.
مشابه چنين طرحى كه مدنظر شما است، تاكنون در كشورهاى ديگر هم اجرا شده است؟
تا جايى كه من اطلاع دارم، فقط در ژاپن طرح ايمن سازى سيستم دفاعى بدن چند سالى است كه در مدارس اين كشور آن هم به طور پراكنده شروع شده است. البته روش كار آنها با آنچه مدنظر من است، كاملاً تفاوت دارد. در ژاپن، كودكان دبستانى را صبح ها در هواى برفى با پاى برهنه به مدت يك يا چند دقيقه در حياط مدرسه وادار به دويدن مى كنند. اين عمل به سيستم دفاعى بدن فقط در حد همان بيمارى سرماخوردگى يارى مى دهد. اما ما مى توانيم در كشور خودمان در مهدهاى كودك و مدارس طرحى را به اجرا بگذاريم كه كل سيستم دفاعى بدن كودكان را تحت پوشش قرار دهد. آن هم فقط در قالب يك دستورالعمل بسيار ساده كه كودكان قبل از خروج از خانه بايد رعايت كنند و واقعاً به اين نكته معتقدم كودكانى كه با رژيم غذايى صحيح تغذيه مى شوند، با وجود درگير شدن همكلاسى شان با بيمارى سرماخوردگى، بيمار نمى شوند و اين موضوع ثابت مى كند كه ما بايد كارى كنيم كه سيستم دفاعى بدن به طور طبيعى فعال شود. در آخر اين كه سرماخوردگى را جدى بگيريم و نقش تغذيه درست را در رابطه با بالا بردن سيستم دفاعى بدن باور كنيم.