آقاى دكتر !كمتر از ۲ سال از روى كار آمدن دولت نهم مى گذرد، دولت در اين مدت موفق به خلق گفتمانى شده كه بازتاب آن را در سطح جامعه و در عرصه سياسى به خوبى مى توان مشاهده كرد. مؤلفه هاى اصلى اين گفتمان چيستند؟
زمينه اصلى دولت نهم يا به يك اصطلاح گفتمان شكل گيرى و تداوم اين دولت ، عدالت و عدالت گسترى است. با مؤلفه هايى نظير معنويت خواهى، خدمت رسانى، تحول خواهى و ... كه جملگى در پرتو همان زمينه معنا و مفهوم مى يابد. البته اين موضوع در حوزه هاى مختلف سياست، اجتماع، فرهنگ در حال بسط و نضج مى باشد. كه البته بايد از طرق مختلف به بسط تئوريك اين زمينه توجه بيشترى شود. چون نظريه پردازى علمى و نظرى است كه مى تواند به استحكام، ثبات، دوام و تداوم آن بينجامد. اين نظريه پردازى در عين حال به تقويت دولت كنونى منجر مى شود. بنابراين نخبگان اصول گرا از نقش تاريخى در اين زمينه برخوردار مى شوند.
اگر امروز از سوى رسانه هاى مهاجم چه در خارج و چه داخل به اخلال با تحريف و يا انكار و حتى تحقير و تمسخر اقدامات دولت مواجهيم، همه ناشى از مقابله جدى و عزم و اراده اى استكبارى است كه در مواجهه با اين مهم، جان سختى مى كند. گفتمان عدالت زمينه هميشگى انقلاب اسلامى بوده است. ولى اين كه به عنوان شاخصه تحركات و سياست هاى يك دولت قرار گيرد با موانعى همراه بوده كه دولت نهم عمليات اجراى عدالت را بدست گرفته و بنيان هاى نظرى و عملى اين گفتمان را هم در همان چارچوب هاى اوليه انقلاب و انديشه هاى امام(ره) و رهبر انقلاب ترسيم نموده است.
با اين وصف، بايد اين گفتمان به صورت عميق تر در ادبيات جامعه نهادينه بشود و من فكر مى  كنم تا حد زيادى اين موضوع مى تواند تعميق پيدا كند.
فكر مى كنيد گفتمان عدالت محور دولت نهم بيشتر در چه حوزه هايى نمود پيدا كرده است ؟
اجازه بدهيد من در اين زمينه از حوزه سياست خارجى شروع كنم . اقدامات رئيس جمهور و دولت در اين حوزه خود حاوى دو بخش است. يك بخش، در حوزه سلبى و ديگرى حوزه ايجابى؛ تصور مى كنم آقاى رئيس جمهور در حوزه سلبى تا حد زيادى موفق بوده اند. به همين دليل من اسم اين دولت را «دولت شالوده شكن» مى گذارم. آقاى رئيس جمهور تا حد زيادى توانسته است از مناسبات ظالمانه استكبارى در سطح داخلى و خارجى تكوين زدايى كند. بويژه در حوزه خارجى، نه به صورت نمادين و تصنعى بلكه به صورت واقعى، مبارزه مدبرانه اى را با استكبار آغاز نمود كه هدف اين مبارزه مقابله با بى عدالتى سياسى، اقتصادى و فرهنگى در دنياى امروز است. به گونه اى كه اكنون دغدغه  اصلى استكبار به سركردگى ايالات متحده، مواضع ايران است. گويا استكبار در شكل دهى به نظم نوينى كه پس از سال هاى جنگ سرد و نظام دو قطبى به دنبال آن بود ناموفق بوده است.
 اكنون نشانه هاى استيصال غرب هويداست. اگر به ياد بياوريد در همان سال هاى ابتدايى فروپاشى شوروى، بحث از نظم نوين جهانى يا حاكميت نظام تك قطبى بود. پس از ماجراى ۱۱ سپتامبر، بحث از تحقق دموكراسى آمريكايى و حاكميت استانداردهاى غربى وتجويز قالب بندى هاى آمريكايى براى دنياى در حال گذار و بخصوص خاورميانه اسلامى و بيش از همه ايران به ميان آمد. هنوز مركب تجويز مدل خاورميانه بزرگ و سپس خاورميانه جديد و البته حاكميت نظام سلطه بر بخش وسيع و استراتژيك جهان خشك نشده است. ولى امروز پس از گذشت كمتر از يك دهه، آمريكايى ها با موضعى انفعالى در مقابل گفتمان جديد و رفتار سياسى دولت احمدى نژاد خود را گرفتار مى يابند. ديگر بحثى از دموكراسى و تجويز آن براى ايران نيست. آقاى كلينتون و خانم آلبرايت و نسخه هاى پى درپى آنها را به ياد مى آوريد ؟ نه فقط براى ايران بلكه كليت خاورميانه اسلامى ديگر بحثى از دموكراتيزاسيون غربى نيست. آنها مى خواستند ما را رام فزون خواهى هاى خود كنند. اما امروز خود گرفتار شده اند. اين تفاوت و اختلاف فاحشى است. نه فقط عراق به مثابه دومينوى دموكراسى خواهى از نوع آمريكايى عمل نكرده بلكه آنها در گرداب عراق هم گرفتار شده اند.
مگر سياست هاى دولت جديد با دولت هاى قبلى چه تفاوتى دارد كه منجر به چنين تأثيراتى شده است؟
فكر مى كنم بيش از همه، نوع استراتژى دولت جديد و همگام با آن، تاكتيك هاى به كار گرفته شده ، مؤثر است. نوع ديپلماسى اين دولت در مقايسه با دولت هاى پيشين كه عمدتاً بر پايه تنش زدايى استوار بودند متفاوت است. سياست «تنش زدايى» بيش از آنكه به منافع ملى ما و ارتقاى آن و از سويى اعتلاى جايگاه و منزلت جمهورى اسلامى بينجامد به انفعال ما منجر شد و در مقابل استكبار را گستاخ تر نمود. آن زمان كه آقاى دكتر احمدى نژاد دولت را تحويل گرفت قفل سياست خارجى ما زنگ زده بود. آقاى رئيس جمهور به سرعت وارد عمل شد و سعى كرد قفل زنگ زده سياست خارجى را باز نمايد.
ديپلماسى فعال، دولت جمهورى اسلامى را از موضع انفعال خارج ساخت و اين بار ما ديگر در مقام پاسخگو عمل نمى كرديم بلكه استكبار و در رأس آن ايالات متحده را به چالش كشيديم. اگر بيش از دو دهه، دائماً از سوى غرب در خصوص حقوق بشر و تضييع حقوق اقليت ها، زنان، تشكل هاى سياسى و غيره مورداتهام بوديم، بواسطه پرداختن به موضوعات ديگر، در عين زير سؤال بردن ساز و كارهاى حقوق بشرى غرب و آمريكا، كمتر مورد اتهام واقع شديم. در واقع از اين به بعد، نو محافظه كاران آمريكايى مورد سؤال قرار گرفتند و از آنها در پى پاسخگويى و دفاع از خود برآمدند. ديپلماسى فعال دولت بر اين پايه استوار بوده كه ايران يك واحد سياسى مستقل و داراى حاكميت است، همانگونه كه آمريكايى ها چنين فرضى را براى خود متصورند.
ما يك واحد سياسى هستيم و ايالات متحده هم يك واحد سياسى است، چرا بايد ما حقوقى را براى آمريكا قائل باشيم اما طرف مقابل به حقوق ما بى احترامى كند؟ چرا ايالات متحده و برخى ديگر از مخالفين ما بايد از فناورى هسته اى برخوردار باشند و حتى بمب هسته اى دراختيار داشته باشند ولى ما از كاربرد صلح آميز انرژى هسته اى درحوزه صنعت محروم باشيم؟
مگر اين سؤالات قبلاً مطرح نمى شد يا دولت هاى قبلى در مواجهه با غرب اين پرسش ها را به ميان نمى كشيدند؟
بحث ناديده انگاشتن حقوق بشر در غرب و بويژه ايالات متحده موضوعى نيست كه فقط دولت جديد به آن پرداخته باشد و يا آن را كشف كرده باشد. اين امرى بديهى است و همه عالم مى دانند كه مثلاً در زندان هاى ابوغريب و گوانتانامو چه مى گذرد. از آن فراتر همه مى دانند كه برخلاف آنچه كه غربى ها تبليغ مى كنند آنگونه نيست كه دولت هاى غربى بر حيطه زندگى شخصى مردم خود نظارت و دخالت بى حد و بيجا نداشته باشند.
امروز حتى خانه هاى اتباع آمريكايى و يا انگليسى از ديد دوربين هاى مراكز دولتى و امنيتى دور نيست. اين موضوعى است كه حتى موردنقد محافل دانشگاهى و روشنفكرى غرب است. همانگونه كه جنگ طلبى و آدم كشى آنها موردانتقاد است.
موضوع اين است كه غرب توانسته است درطول ساليان متمادى، سايه اى از ترس و نگرانى را برسرملل ضعيف بيندازد و با دردست داشتن و بكارگيرى سلاح هاى مرگبار هر نفسى را در سينه خشك نمايد.
درواقع با آنكه از رموز و پيچيدگى هاى استكبارى آگاه اند، با اين حال در يك بده و بستان دائمى، حاضر شده اند به باج خواهان امتياز دهند. ولى اگر قوى دلى طاغوت ستيز، به طلسم شكنى بپردازد از او حمايت مى كنند. اين طلسم شكنى همان شالوده شكنى از مناسبات ظالمان است كه در قبل به آن اشاره كردم.
مردم ما در جريان حدوث انقلاب اسلامى به رهبرى امام فقيد رضوان الله تعالى عليه حركتى شالوده شكنانه انجام دادند.
امام ما، رهبر و معمار اين انقلاب، همان قوى دل طاغوت ستيز بود و مردم ما نيز با حمايت از او بپاخاستند و تا به حال نيز با همان انگيزه دينى و الهى دستاوردهاى انقلاب را حفظ كرده اند و آن را تعميق مى بخشند و فكرمى كنم هيچگاه اين دغدغه دينى را كنار نخواهندگذاشت.
اين راهبردى بود كه از سوى رهبر معظم انقلاب حضرت آيت الله خامنه اى نيز تداوم يافت و موردتعقيب جدى ايشان بود. احمدى نژاد بخش هايى از اين دغدغه را كه در جريان عمل مورد غفلت برخى سياستمداران و مسئولان دولتى واقع شده بود در كوران عمل سياسى به منصه ظهور رساند.
در رابطه با ديپلماسى ايران در پرونده هسته اى اين تفاوت را چگونه ارزيابى مى كنيد؟
تيم هدايت كننده ديپلماسى كشور در دوره قبل، به دنبال رضايت اتحاديه اروپا و سه كشور اروپايى بود. درواقع تعامل گسترده سياسى و اعتماد و همكارى با اين سه كشور مبناى عمل آن تيم بود.
جالب اين است كه طرف مقابل هم دائم ما را تهديد به ارجاع پرونده به سوى شوراى امنيت مى كرد و از آن شورا غولى ساخته بودند و بدين صورت از ما باج خواهى مى كرد. برخى از مذاكره كنندگان در فضاى رعب با اينها مذاكره مى كردند و تمام هم و غم ايشان اجتناب از ارجاع پرونده به شوراى امنيت بود.
به دنبال اين راهبرد بود كه تعليق را پذيرفتيم. اما در دوره جديد، دولت اعلام كرد حاضر به تعليق فعاليت هاى صلح آميز هسته اى خود نيست. چرا كه هيچگونه تخلفى در اين زمينه انجام نداده است. اين ايستادگى از طرف ديگر مورد توجه جدى رهبرى و مردم نيز بود.
درعين حال چنين رويكردى خود سبب ساز يك جنبش عمومى در راستاى احقاق حقوق ايرانى شد كه تصور مى كنم در تاريخ معاصر ما جاى مناسبى بازخواهدكرد. نمى خواهم از آن ارتقابخشى هاى بى حاصل و صورى انجام دهم. ولى اگر از مسأله نهضت ملى شدن صنعت نفت مهمتر نباشد، كمتر نيست.
شما تعبيرى براى دولت فعلى به كار برديد به نام
« دولت شالوده شكن»  و اين تعبير را هم بر مبناى پيگيرى عدالت مى دانيد، در حوزه داخلى ما چه اقدام هاى شالوده شكنانه اى از دولت را شاهد بوده ايم؟
در حوزه داخلى هم فكر مى كنم اقدام هاى مؤثرى صورت گرفته است. مقوله صورت بندى گفتمان، امرى ساده نيست كه در فرصت محدودى تحقق پذيرد. اين موضوعى است كه مستلزم صرف فرصت زيادى است ولى سرعت آن چنان بالا بود كه در فاصله اندكى از صورت بندى هاى گفتمانى گذشته، مفصل زدايى شد و مفصل بندى جديدى صورت گرفت. به صورتى كه امروز شما از زمينه  هاى گفتمانى دوره قبل، اصلاً خبرى نمى بينيد. هرچقدر هم تئوريسين هاى گفتمانى گذشته تلاش مى كنند، باز به نتيجه نمى رسند. دليل اين امر، بيش از هر چيز مى تواند در بى ريشه بودن و كم مايه بودن مؤلفه گفتمانى روشنفكرى چه لائيك و چه روشنفكرى دينى باشد كه به صورت ترجمه اى وارد ادبيات سياسى ما شد. اين گفتمان ها هيچگاه نتوانستند رسوب گذارى كنند و نهادينه گردند. گرچه از همان ابتدا نتيجه كار اينها معلوم بود.
براساس تجاربى كه از سنت روشنفكرى و حتى روشنفكرى دينى ما بر جاى مانده است مفاهيم وارداتى غرب شايد بتواند در برهه اى از تاريخ به دليل مدرن بودن آن مورد توجه بخشى از طبقات اجتماعى قرار گيرد و حتى تأثيراتى بر جاى گذارد ولى هيچگاه در جامعه اى كه داراى ويژگى هاى بومى مختص خود مى باشد، نفوذ نمى كند و از دوام و تكرار برخوردار نمى شود. امروز با نگاهى گذرا به صفحات نشريات اين طيف، ديگر خبرى از مفاهيم گفتمانى كه در دوره قبل زير عنوان اصلاح طلبى رايج شده بود، نمى يابيم. در عوض آنچه را كه مردم به آن رأى دادند به سرعت در حال شكل گيرى و نهادينه شدن است. گرچه درحوزه نظريه پردازى متأسفانه در مورد آن بى مهرى شده است. ولى چون از عمق جامعه برخاسته لاجرم يك جامعه پذيرى مناسب را در باره آن از سوى مردم و جامعه شاهد هستيم.
آقاى دكتر! شما دراين گفت وگو اشارات مفصلى به گفتمان دولت در حوزه سياست خارجى و بعضاً داخلى داشتيد، به عنوان آخرين پرسش، فكر مى كنيد گفتمان عدالت خواهى در حوزه مسائل اقتصادى چه مقدار موفق بوده و چه موانعى پيش روى دارد؟
در واقع بايد گفت از مهمترين مسائل مورد بحث، همين موضوع است. ما شاهديك تحرك وسيع اقتصادى و زيربنايى در كمتر از دو سال اخير بوديم كه اقدامات دولت نهم براى مبارزه با بى عدالتى هاى اقتصادى مى باشد. اما سرعت عدالت خواهى در حوزه اين مسائل به اندازه پيشروى هاى مسائل خارجى نبوده است. من به صراحت مى گويم ، اين واقعيتى انكارناپذير است كه بخش زيادى از وقت و توان دولت در جهت اصلاح سيستم هاى گذشته و برداشتن رانت هاى دولتى در اقتصاد به كار رفته است. ما از يك سو شاهد فشارهاى بين المللى بر اين دولت هستيم؛ فشارى كه مى خواهد زندگى مردم ما را تحت الشعاع خود قرار دهد. از طرف ديگر دولت به دنبال يك سياست صحيح است كه تقريباً اميدهاى زيادى را در بخش هاى پائين دست جامعه ايجاد كرده و آن هم سياست تمركززدايى است . دولت مى خواهد تصميم سازى ، تصميم گيرى و توزيع امكانات را به سراسر ايران تسرى دهد و اين يكى از مؤلفه هاى عدالت اقتصادى است.
سفرهاى استانى دولت در همين راستاست. اگر چه تحركات وسيع عمرانى دولت و حركت به سوى آبادانى يك تورم مقطعى را ايجاد نمود و اين يك امر طبيعى است اما اين بدون توطئه مخالفان هم نبوده ولى اين دوره گذار به سرعت در حال طى شدن است. ما براى توسعه ساختارهاى زيربنايى خودبه زمان نياز داريم. دولت نهم درصدد است با يك شتاب فزاينده اين زمان را كمتر كند و فشار بر مردم را هم كاهش دهد. تقويت اقتصاد ملى و تمركز بر يك اقتصاد غيرنفتى درجهت ارتقاى استقلال ملى هم ازجمله سياست هاى اين دولت است.
در گزارش اخير صندوق بين المللى پول، كارشناسان از رشد قوى اقتصادى ايران و بهبود موفقيت خارجى اين رشد، تمجيد كردند و اين را نشانه عملكرد قوى دولت در بخش غيرنفتى دانستند. مسأله ديگر، مبارزه با اشرافيگرى دولت بودكه مردم را سخت آزار مى داد. اكنون به لطف سلامت مديران دولت و نظارت صحيح شخص رئيس جمهور، هزينه هاى اضافى دولت در اين بخش حذف شده و ما يك صرفه جويى عادلانه را شاهد هستيم. صندوق بين المللى پول در همين گزارش اخيرش از طرح هاى دولت ايران براى مهار مخارج دولت استقبال كرد و مردم هم اين را به خوبى لمس مى كنند. لذا بايد گفت دولت نهم با كار زياد و برنامه ريزى شجاعانه و على رغم فضاى رسانه اى مسمومى كه مخالفانش درست كرده اند، ان شاءالله موفق خواهد شد و همه جاى ايران از مواهب ايران مقتدر ، پيشرفته و ثروتمند بهره مند خواهند گرديد.