قزوين ـ خبرنگار «ايران»: بخشى از قلعه تاريخى سميران در قزوين در پى بارندگى هاى ممتد به زير آب رفت.
محمدرضا رضايى، مسئول كاوش باستان شناسى سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى استان قزوين در اين باره گفت: بخشى از مناره ها و پلكان هاى دوسويه اين مجموعه تاريخى به دليل قرار گرفتن در حوضه آبگير سد سفيدرود در فصل زمستان تا اوايل بهار به زير آب مى رود.
وى افزود: قلعه سميران، آرامگاه بزرگ ساسان و قسمتى از آرامگاه كوچك كه بالاى صخره قرار دارند به صورت جزيره در وسط آب قرار مى گيرند و راه رسيدن به آن مسدود مى شود. وى افزود: براى حفظ و نگهدارى آثار با ارزش اين منطقه بايد كارى كرد تا آب كمترى در فصل زمستان در اين منطقه جمع شود.
وى با بيان اين كه محوطه تاريخى سميران بيش از ۳ هزار هكتار وسعت دارد و يكى از باارزش ترين محوطه هاى تاريخى در استان قزوين به شمار مى رود، تصريح كرد: ميزان اعتبارات هزينه شده براى مرمت و بازسازى اين بناى تاريخى در سال ۸۵ ۲۰۰ ميليون ريال است و كار بررسى و كاوش اين بناى تاريخى از سال ۸۴ با كاوش گروه باستان شناسان آغاز شده، ولى به دليل نبود اعتبار لازم كار كاوش و بررسى در سال ۸۵ انجام نشد.
وى اظهار داشت: با تأمين اعتبارات لازم كار كاوش در محوطه سميران از مهرماه امسال آغاز خواهد شد ولى با توجه به وسعت اين منطقه، لازم است كه يك پايگاه پژوهشى در منطقه ساخته شود تا كاوش كامل قلعه در طول چند سال ادامه يابد. وى گفت: براى كاوش در اين منطقه در سال ۸۶ ، ۵۰۰ ميليون ريال برآورد هزينه شده است. مجموعه تاريخى سميران در كنار رود قزل اوزن در بخش طارم در دره اى واقع شده كه حفره آبگير سد سفيدرود است و در سال هاى پرباران آب سد بالا آمده و قسمت هايى از اين محوطه را به زير آب برده و راه دسترسى به برخى از آثار آن قطع مى شود.

نام ايران و ايرانيان همواره از ابتداى تاريخ بشريت با عنوان پيام آور صلح، رحمت و قانونمدارى بر تارك زمين درخشيده است، گواه آن را با گذرى در لابلاى ستون هاى تودرتوى تاريخ تخت جمشيد مى توان ديد.
سينه ستبر تاريخ در مهد تمدن كه با ديوار ديوار و نقش نقش تخت جمشيد پيش روى ما قراردارد، گواهى مى دهد كه نام ايران از ابتدا با صلح و قانون، رحمت و مروت گره خورده است.
گوشه هايى از تاريخ ايران كه اكنون در قالب الواح و ستون هاى تخت جمشيد، خاستگاه تمدن پارسى نمايان است، صلح، قانون، محبت وخيرخواهى براى جهانيان را برابر چشم جهانيان قرار داده است، نشانه هايى كه كسى را ياراى انكارش نيست.
خيرخواهى براى مردم و ملل، دعوت به صلح و قانونمدارى و توجه به حقوق شهروندى از جمله مواردى است كه از سنگ نوشته هاى تخت جمشيد استنتاج مى شود.
در اين كتيبه ها به روشنى مشخص است كه مردم به رعايت قانون و پرستش اهورا مزدا دعوت شده اند.
تخت جمشيد را همگان به درستى خاستگاه تاريخ و تمدن كهن پارسى و ياد آور عظمت و غرور ملى ايرانيان مى دانند.
اكنون در بهارى ديگر، زمانى كه تاريخ، جامه اى نو با سالى جديد شمسى بر تن كرده است، تخت جمشيد بيش از پيش پذيراى مسافران و گردشگران داخلى و خارجى است.
هزاران نفر گردشگر وقت مى گذارند، اينجا مى آيند تا تاريخ را از نزديك ببينيد و توجه كنند كه ايران، درتاريخش، عظمت، پاكى، خلوص، مروت، خيرخواهى، صلح، قانونمدارى و بهترين ها را براى ديگران به ارمغان آورده است.
در مرور بخش هايى از وصيتنامه داريوش بزرگ، وقتى به قانون، محبت و انسان مدارى مى رسيم، پايه هاى صلابت ايران و ايرانيان بيشتر پيش چشمان نمايان مى شود.
تخت جمشيد كه در فهرست آثار و ميراث فرهنگى جهانى به ثبت رسيده و سازمان ميراث فرهنگى و گردشگرى و همچنين يونسكو بر آن نظارت دارند، هر سال پذيراى هزاران نفر از دوستداران ميراث كهن ايرانى ، ميهمانان نوروزى و علاقه مندان به تاريخ و تمدن پارسى است.
براساس آمارهاى موجود تخت جمشيد هم رديف آرامگاه حافظ در شيراز از جمله مكان هايى است كه بيشترين آمار بازديدكننده را دارد.
مجموعه تاريخى تخت جمشيد مشتمل بر كاخ هايى است كه دردوره پادشاهان ايران باستان بنا نهاده شده است و گرچه سرانجام اين بارگاه با عظمت به دست اسكندر مقدونى به آتش كشيده شد و از ميان رفت، اما عظمت و شكوه آن همچنان ماندگار است.
تاريخ بناى تخت جمشيد به ۵۱۲ پيش از ميلاد مسيح باز مى گردد و براساس آنچه درمتون تاريخى آمده است ساخت اين مجموعه تاريخى كهن۱۵۰سال به طول انجاميده است.
داريوش اول در سال ۵۱۸ قبل از ميلاد بناى تخت جمشيد را آغاز كرد و تالار آپادانا و كاخ تچر را بنيان نهاد، اين دو كاخ كه هنوز قسمت هايى از آن بر جامانده است، زيباترين بخش سنگى مجموعه تخت جمشيد است كه بيننده را مسحور عظمت و شكوه خود مى كند.
پس از داريوش، خشايارشاه پسرش تالار هديش را در مجموعه كهن تخت جمشيد بنا نهاد و طرح تالار بزرگ صد ستون نيز در زمان همين شاه ايرانى بنيان گذاشته شد.
اردشير اول ديگر شاه ايرانى تالار صد ستون را تكميل ساخت كه از آن براى پذيرايى ازميهمانان و اقوام و ملل مختلف كه به تخت جمشيد مى آمدند استفاده مى شده است.
مجموعه تاريخى تخت جمشيد كه وسعت آن ۱۲۵هزار متر مربع است، بيش از۲هزار سال در زيرخاك مدفون بوده و در سال هاى بعد قسمت هاى مهم آن از زير خاك بيرون مى آيد.
عظمت نهفته در سنگ سنگ بناى تخت جمشيد، چشم هر انسان ايرانى يا غير ايرانى را درخودمى گيرد و او را به اوج نقطه تاريخ مى برد، جايى كه تنها گزينه اى كه وجود دارد، بشريت است، نژاد و رنگ و سليقه ها آنجا جايى ندارد.
يكى از اقدام هاى جالبى كه در تخت جمشيد براى عينيت بخشيدن بيشتر به عظمت و تاريخ و تمدن پارسى به اجرا گذاشته شده است، احياى برنامه نور و صدا در تخت جمشيد و روايت تاريخ ساخت اين بناى كهن با نورپردازى و پخش صدا در دل تاريك شب خاطره شكوه تاريخ و تمدن پارسى است كه تاريخ را در چشم هر بيننده اى نمايان مى سازد.
اين برنامه كه در شب هاى مختلف در محل تخت جمشيد اجرا مى شود، به برنامه نور وصدا موسوم است و نظر مسافران و گردشگران را به خود جلب كرده است.
اكنون نيز، تخت جمشيد مانند هميشه همگان را به ويژه در ايام نوروز به سوى خود فرا مى خواند.
تخت جمشيد در شهرستان مرودشت در۴۰كيلومترى شمال شيراز واقع شده است.

منصور محرابى فرد

هفتكل با شقايق هاى سوزان و خانه هاى شيروانى و جمعيتى معادل ۱۵ هزار نفر در مركز خود در ۱۰۰ كيلومترى شرق اهواز واقع در استان خوزستان و در كناره كوهپايه زاگرس در فصل بهار و ايام نوروز پذيراى ۵۰ هزار ميهمان نوروزى بود.
هفتكل يكى از بخش هاى نفتخيز خوزستان است كه روزگارى بسيار پررونق بود، اين روزها به يمن بهار، آب و هوايى كاملاً معتدل به خود گرفته است.
نام هفتكل از ۲ كلمه هفت و كل ـ به معنى سنگ چين ـ با بهره بردارى از يك داستان قديمى يعنى سرگذشت هفت برادر رشيد و دوست داشتنى درست شده است. اكثر مردمان منطقه ازطايفه بختيارى و ترك هستند. قبل از پيدايش نفت اين منطقه پوشيده از نيزارهاى بلند بود كه به خاطر سم پاشى هاى مكرر از بين رفته اند. هفتكل دومين منطقه بعد از مسجد سليمان است كه در آن اكتشافات نفت صورت گرفت. اين منطقه هنوز ۵۰ هزار بشكه نفت صادر مى كند. اكثر مردمان اين ناحيه كارگران و بازنشستگان شركت ملى نفت ايران هستند.
از ديگر منابع هفتكل؛ معادن سنگ وآهك و سيمان است. هم اكنون در اين منطقه يك كارخانه سيمان و كوره هاى آهك و معادن بسيارى از سنگ مشغول بهره بردارى هستند.
روستاهاى سرتيوك، بُن آسياب، جارو، مه سنبلى، پَر بى كس، ۳۰ مايلى، شاه نشين، آب لشكر، چمن لاله، گزين و.... از روستاهاى اين بخش زيبا هستند كه در اين ايام داراى چشم اندازهاى بسيار زيبايى هستند.
اين بخش كه در ميانه كوهپايه زاگرس در عمق پايين ترى واقع شده در اين فصل كاملاً به رنگ سبز ديده مى شود، شقايق ها و نرگسى هاى هفتكل در تنوع رنگارنگ بهارى بيش از همه چشم هر مسافرى را نوازش مى دهد.
چشم انداز ديگر هفتكل خانه هاى شيروانى است كه همزمان با پيدايش نفت در اين مناطق ساخته شده اند. اين خانه ها به صورت يك، ۲ ، ۳ و ۷ خوابه ساخته شده اند. روزگارى كارگران شركت نفت در اين خانه ها زندگى مى كردند. البته استعمارگران انگليسى در هفت خوابه ها بودند.
اين خانه ها كه به آن ها بنگله مى گفتند با سنگ هاى تراشيد ه ا ى كه از معادن سنگ اطراف هفتكل استخراج مى شد به صورت شيروانى و ويلايى در ميانه يك باغ بزرگ بنا شدند. اين خانه ها بعد ازانقلاب به مردم هفتكل واگذار شد.
از ديگر مكان هاى ديدنى در مركز بخش هفتكل كليساى بزرگ اين شهر است. بالاى در ورودى اين كليسا به سبك معمارى غربى گنبدى وجود دارد كه زنگ بزرگى در آن بود. ـ اين زنگ تا همين چند سال گذشته به عنوان زنگ دبيرستان به صدا در مى آمد ـ. بعد از خروج استعمارگران انگليسى از هفتكل اين كليسا به عنوان دبيرستان با نام «رودكى» سال ها فرزندان اين بخش زيبا را به جامعه بزرگ ايران هديه كرد. هفتكل هم اكنون پوشيده از شقايق هاى سوزان و نرگسى ها است با خانه هايى شيروانى و مه رقيقى كه هر صبح آدمى را به دريايى از خاطرات مى برد.

مهسا جزينى
ساماندهى و مرمت بازار اصفهان در پيچ و خم ادارى و قانونى متوقف شده است. نزديك به ۲ سال است كه هيأت امناى بازار هيچ جلسه اى نداشته و مصوبات پيشين هم همچنان در لابه لاى پوشه ها خاك مى خورد، بدون اين كه كسى يا نهادى متولى پيگيرى و اجراى آن باشد. طرح جامع مرمتى و ساماندهى هم كه قرار بود همان زمان تهيه شود همچنان به تعويق افتاده تا آنجا كه بعد از اين مدت بالاخره قرار شده مشكلات مرمتى، ايمنى دسترسى ها و سيماى ظاهرى بررسى و در يك طرح جامع ارائه شود.
محمود نوروزى مدير مرمت و بازسازى بازار بزرگ اصفهان درسازمان نوسازى و بهسازى شهردارى مى گويد: برآوردى كه ما امسال براى مرمت بازار داشتيم، چيزى در حدود ۶۰۰ ميليون تومان بود، اما به علت همكارى نكردن بازاريان و نهادهاى خدماتى و تأسيساتى نتوانستيم به آن جامه عمل بپوشانيم، سازمان ميراث فرهنگى هم امسال ۱۰۰ميليون تومان براى مرمت بازار تخصيص داده بود، اما جداى از مرمت، دسترسى تأسيسات و موارد ايمنى هم بايد همزمان ديده شود كه اكنون رها شده است.
براساس مصوبه هيأت امناى بازار اصفهان تأمين هزينه هاى بازار به شكل مساوى ۳ بخش شده است. يك سوم را ميراث، يك سوم را شهردارى و يك سوم را هم بايد كسبه و بازاريانى كه هويت فضاى بازار عامل گردش كارشان است، پرداخت كنند.
مدير مرمت و بازسازى بازار مى گويد ما به ۲ علت معتقديم كسبه بايد در مرمت بازار مشاركت داشته باشند، يكى اين كه دو سوم عمر خود (از صبح تا شب) را در بازار مى گذرانند و ديگر اين كه اگر در ساماندهى آن سهيم نشوند براى حفظ آن هم ارزشى قائل نخواهند بود. حسن روانفر، معاون حفظ و احياى سازمان ميراث فرهنگى هم مى گويد: متأسفانه همكارى مردم در بازار به بن بست خورده است. كوچك و بزرگ بودن فضاى مغازه ها، تفاوت ميزان سود و درآمد به نسبت شغل، موقوفه بودن بخشى از مغازه ها و ... موجب شده پرداخت قسط سوم (سهم بازار) با مشكل روبه رو شود. روانفر مى گويد: انجمن اسلامى بازار در هيأت امناى بازار نماينده دارند، اما برخى بخش هاى بازار مى خواهند نماينده اى جداگانه از بين خودشان در هيأت امنا داشته باشند.
به گفته روانفر مسأله هماهنگ نبودن كسبه را مى توان از طريق اتاق اصناف به نوعى حل كرد يا اين كه با خردكردن هيأت امنا و تشكيل هيأت امناهاى جداگانه براى هر بازار (طرحى كه در دستور كار است) اين اختلاف را كم و كار را روان تر كرد. وى در نهايت از پيگيرى هاى سازمان ميراث فرهنگى براى تشكيل جلسه هيأت امنا بعد از ۲ سال خبر مى دهد.
\ بازار بتدريج به حاشيه مى رود
بازار اصفهان با چندين بازارچه تو درتو و فرعى از ميدان نقش جهان شروع و به بخش قديمى تر شهر يعنى مسجد عقيق متصل مى شود. طول اين بازار ۵‎/۵ كيلومتر است كه بعد از بازار حلب دومين بازار طولانى جهان است. اگرچه با احتساب ادامه بخش جنوبى بازار تا دروازه حسن آباد و چهار سوى نقاشى (كه هم اكنون تخريب شده) مى توان آن را طولانى ترين بازار دنيا هم لقب داد كه همين مسأله نشانگر اوج اهميت تاريخى ـ گردشگرى ـ اقتصادى و فرهنگى آن و لزوم حفظ و پويايى آن است. با اين حال به جز بخشى از بازار اصفهان كه از ميدان نقش جهان و سردر قيصريه آغاز مى شود و كمابيش رونق گذشته را دارد، اما در بخش هاى قديمى تر وضع اين گونه نيست.
بازار از آن هياهو و شور خالى مى شود و تجارت و كاسبى كم كم از بازار رخ برمى كشد و خود را به حاشيه خيابان هاى اطراف و پاساژهاى نوساز مى كشاند. خانه هاى مسكونى اطراف، پروانه تجارى مى گيرند. هم اكنون نزديك به ۵۰ تا ۶۰ سراى متروك يا نيمه متروك در محدوده بازار اصفهان وجود دارد كه مى توان
آن ها را مرمت كرد و كسبه را به جاى كوچ به سوى پاساژهاى نوساز در آن جاى داد و هويت واقعى بازار را حفظ كرد. اين درحالى است كه مسأله اصلى دسترسى ها و تهيه فضاى مناسب پاركينگ اتومبيل است. در صورتى كه اين مشكل حل شود انگيزه ماندن هم تقويت مى شود. هم اكنون ورود و خروج موتورسوارها در بخش هايى از بازار ممنوع شده.
اما كسبه براى حمل ونقل خود يا جا به جايى كالاها ناگزير از ورود اتومبيل به بازارند. به گفته نوروزى وجود انبارهاى كالا و باراندازها در بازار ورود اتومبيل را ناگزير مى كند كه مى توان با انتقال انبار به خارج از بازار، اين مشكل را تا حدى برطرف كرد و با تعبيه پاركينگ هايى به فواصل در مكان هاى مناسب از ورود اتومبيل به بازار جلوگيرى كرد.
\ كوتاهى درمرمت بازار
در مصوبه نهم دى ماه سال ۱۳۸۳ هيأت امناى بازار اصفهان براساس بند «ج» ماده۱۶۶ برنامه سوم توسعه كميته مرمت و بازسازى، از همه دستگاه هاى دولتى درخواست كرده كه با استفاده از اعتبارات موجود آن دستگاه نسبت به اصلاح و ايمن سازى تأسيسات موجود دربازار با نظارت دفتر فنى استاندارى اقدام عاجل انجام دهند و با همكارى سازمان مديريت و برنامه ريزى استان، هزينه هاى آن را در اعتبارات سال آتى پيش بينى كنند. بند ج ماده ،۱۶۶ همه دستگاه هاى خدماتى را مكلف كرده درباره احيا و مرمت بافت هاى تاريخى از بودجه هاى جارى اقدام به خدمات دهى كنند. اين در حالى است كه هيچ يك از دستگاه هاى خدماتى به جز آتش نشانى همكارى لازم را در اين مدت از خود نشان نداده اند. براى اطفاى آتش سوزى احتمالى دربازار، آتش نشانى به هماهنگى بيش تر با سازمان آب نياز دارد. همچنين ايمن نبودن تأسيسات برق و گاز در گذشته موجب آتش سوزى در بازار شده و به همكارى بيش ترى از سوى اين نهادها نيازمند است. وى مى گويد: ما پيش از آغاز كار مرمتى در بخشى از بازار از چند ماه پيش با همه دستگاه هاى خدماتى براى ارائه خدمات و نوسازى و ايمن سازى تأسيسات آن محدوده نامه نگارى كرديم، اما آنها يا دير حاضر مى شوند (براى نمونه بعد از كف سازى كه ما دوباره مجبور به شكافتن بستر مى شويم) يا اين كه حاضر به هزينه كردن از بودجه هاى جارى خود نيستند و انتظار دارند هزينه خدمات به آنها پرداخت شود. نوروزى مى گويد: ساخت كانال هاى خاص در جريان مرمت براى اين است كه تأسيسات كه هم اكنون در فضاى بيرونى كار شده و خطرساز است به داخل اين كانال ها منتقل شود، اما در جريان كار به علت همكارى نكردن نهادها اين اتفاق نمى افتد. نكته جالب اين است كه امضاى مديركل يا نماينده نهاد خدمات دهنده مربوط هنوز پاى مصوبه هيأت امنا هست.
مشكل بازار به همين ها محدود نمى شود؛ سنگينى سقف ها يكى از مهم ترين عوامل خطرساز است. قطر خاك دستى اى براثر كاهگل كردن مداوم بام ها در چند قرن گذشته تا امروز گاه به ۶۰ سانتى متر يا يك متر مى رسد. اين فشار بيش از حد در بخش هايى كه ميراث يا شهردارى مرمت كرده كاهش يافته و خاك اضافى برداشته شده، اما در باقى بخش ها سنگينى، همچنان خطر ريزش سقف ها را تهديد مى كند. در برخى قسمت ها نيز كسبه مرمت هايى غيراصولى (ايزوگام يا آسفالت بدون اقدام به سبك كردن سقف) انجام داده اند. بازار قيصريه هم اكنون از نقاط خطرخيز است و در اولويت مرمت قرار دارد. بازار اصفهان بازتاب هويت فرهنگى اقتصادى شهر اصفهان است كه نمى توان براحتى از كنار آن گذشت.