گزارش خانم گلفيه عين الدين آوا، از سفر به ايران

 اشاره: در چهارمين همايش بين المللى بانوان قرآن پژوه كه چندى پيش در تهران برگزار شده، سركار خانم گلفيه عين الدين آوا، مترجم و پژوهشگر قرآنى از كشور روسيه، بنا به دعوت سازمان مدارس و حوزه هاى علميه خارج از كشور شركت كرده بود و به سبب ترجمه قرآن كريم به زبان تاتارى مورد تكريم و تقدير جناب آقاى احمدى نژاد، رياست جمهورى اسلامى ايران، قرار گرفت. وى پس از بازگشت از ايران در يكى از روزنامه هاى روسيه گزارشى از سفر خود را درج كرد كه حائز اهميت است و نوع نگاه وى را درباره جمهورى اسلامى ايران، مردم و مسئولان ايران و فعاليت هاى دينى و مذهبى كشورمان مى رساند. خانم گلفيه در اين سفر بسيار تحت تأثير ديدار خود با رئيس جمهورى قرار گرفته و از مردمى بودن ايشان مى گويد و عنوان گزارش سفر خود را نيز «مردمى شايسته رئيس جمهورى خود» گذاشته است. با توجه به اهميت موضوع اين گزارش، متن درج شده اين سفرنامه را به نقل از مطبوعات روسيه پى مى گيريم.
روز ۳۰ نوامبر در شهر تهران، پايتخت جمهورى اسلامى ايران، چهارمين همايش بين المللى بانوان قرآن پژوه برگزار شد. هر سال در اين سمينار خانم هايى كه با قرآن كريم مرتبط هستند، جمع مى شوند. امسال خانم گلفيه عين الدين آوا از دانشگاه اسلامى روسيه در اين سمينار شركت داشت. سفر نامه وى را پيش روى شما قرار مى دهيم.
هواپيمايى جمهورى اسلامى به گرمى از مسافران خود استقبال مى كند. همانطورى كه دستور اسلام است، كاركنان هواپيما با حجاب كامل و با غذاى حلال و دعاى مخصوص قبل از حركت و با احترام به ميهمانان خود، طبق دستور اسلام عمل مى كنند.
شهر تهران از هواپيماى ما كه به زمين نزديك مى شود، استقبال مى كند. اين شهر از دشت تا دامن كوه گسترده است. چون تهران روز به روز بزرگ مى شود، فرودگاه در داخل شهر است. به همين جهت ما در تاريكى شب تهران را تماشا مى كرديم كه در دل شب با هزاران چراغ درخشان بود. در شهر تهران، فرودگاه جديدى بنا كرده اند كه از شهر فاصله دارد. ديگر تهران نمى تواند از ميهمانان خود باهزاران چراغ خود استقبال كند.
خودرويى كه براى استقبال ما آمده بود، در شهركه ۱۲ ميليون جمعيت دارد، توقف زيادى نداشت و به سمت جنوب، شهر قم حركت كرد. فاصله ميان تهران و قم ۱۲۰ كيلومتر است و در مسير چيزهاى زيادى ديديم.
* تقريباً پس از يك ساعت قم نمايان شد.
اين شهر كنار جاده واقع شده است، بعضى از آنجا عبور مى كنند و بعضى داخل آن مى شوند. اين شهر را كه در دل صحرا است، واتيكان مسلمانان ناميدند. در واقع شهر قم مركز دينى ايران است. اكثر سازمان ها و مؤسسات دينى حكومت ايران در اين شهر است. چاپ وترجمه قرآن كريم، تعليمات قرآنى، مدارس و دانشگاه هاى اسلامى، دين، معارف و علماى دينى و فعاليت هاى تبليغى، همه در اين شهر است.
در اين شهر، مكان هاى مقدس هم وجود دارد: قبر مطهر فاطمه معصومه(س) كه از نسل پيامبر اسلام حضرت محمد(ص) است، مسجد جمكران و مسجدى كه در آن خضر نماز خوانده است. مردم قم و ايران به اين مقدسات علاقه مندند و احترام عجيبى مى ورزند. داستان تسميه اين شهر هم عجيب است. طبق روايات، به شيطان گفته شده: قم (بلند شو) و در آنجا شهرى را تأسيس كردند. به اين سبب تمام بليات از اين شهر دور مى شود.
در مدت دو هفته، با شهر قم، سازمان ها، مؤسسات مذهبى و خادمين دينى آشنا شديم. اين شهر به دين خدمات بزرگى مى رساند. ما با چشم هاى خود آثار اين سازمان ها را ديديم.
قرآن كريم و كتاب هاى دينى فراوان است. مجله هاى اسلامى و كتاب هاى دينى در سراسر جهان پخش مى شوند. قرآن و تفسير آن به ۱۰۶ زبان جهان ترجمه و چاپ مى شود.
بعد از شهر مدينه، قم دومين شهرى است كه قرآن كريم را چاپ مى كند. در چاپخانه اسوه بوديم كه با زيبايى و تميزى عجيبى كار مى كرد. مدير آن مركز به ما گفت: اين احترام و زيبايى به خاطر قرآن كريم است.
در شهر قم، چند دانشگاه اسلامى بين المللى وجود دارد كه دو تا از آنها جامعة الزهرا و بنت الهدى مخصوص خانم ها است. تمام شرايط براى خانم ها در اين مدارس فراهم شده است. تهيه امكانات زندگى، تغذيه، پوشاك به عهده مدرسه است. همچنين به طلاب دختر شهريه پرداخت مى شود. هر دو سال يك بار بليت رفت و برگشت به كشورشان به آنها داده مى شود. امور مربوط به پاسپورت و ويزا هم به عهده مدرسه است. ساختمان مدرسه جامعة الزهرا بسيار زيباست. طلاب و استادان خانم هستند و بعضى از خدمه مردند كه اجازه ورود به ساختمان آموزش را ندارند.
علاوه بر شهر قم، چند روزى هم در شهرهاى تهران، اصفهان و مشهد بوديم. زيبايى اين شهرها و فرهنگ و آداب و رسوم مردم، دل هاى ما را مجذوب خود ساخت. مردم به يكديگر و ديگران احترام مى گذارند. اولين چيزى كه توجه را جلب مى كرد اين بود كه وقتى كسى وارد مى شد، آنها بلند مى شدند و به او سلام مى دادند و وقتى مى خواست آنها را ترك كند نيز به احترام او بلند مى شدند و براى ايشان دعا مى كردند. در خانواده ها هم اين سنت است. زن و مرد به يكديگر احترام مى گذارند و در كارها شوهر هميشه به همسر خود كمك مى كند.
در ايران، روزهايى متعلق به خانم هاست. در اين روزها، مردم جشن مى گيرند. مردها در اين روز با دادن هديه از همسران خود تكريم مى كنند. شايد بعضى از خوانندگان تصور كنند من در مدت كوتاهى كه در ايران بودم، خيلى چيزها را درست نفهميده ام و اشتباه كرده ام اما در ايران خانواده هايى از روسيه هستند كه چند سال است كه در ايران درس مى خوانند. آنها نيز با من همفكرند.
چون حكومت ايران اسلامى است، به آموزش قرآن كريم توجه زيادى مى شود. بچه ها از كوچكى با قرآن آشنا و تربيت مى شوند. يك يا دو سال قبل از مدرسه ابتدايى آنها به مدرسه هاى مخصوص قرآن مى روند. در مدارس معمولى نيز درس هاى قرآن كريم و معارف دينى براى بچه ها گنجانده شده است.
در زمينه قرآن و آموزش قرآن در كنار مردها، زن ها هم مشغول اند. همه اينها را ما ديديم. دليل اين ادعا، چهارمين سمينار بين المللى قرآن پژوهان است كه ما نيز در آن شركت داشتيم. در همايش امسال خانم هايى از سراسر جهان جمع شده بودند كه شامل، مفسران و مترجمان و استادان قرآن كريم و نويسندگان مى شدند.
يكى از شركت كنندگان، خانم ۸۳ ساله اى از كاشان بود كه در زمينه تفسير قرآن زحمت زيادى كشيده بود و انسان هاى زيادى را تربيت كرده بود.
همچنين در شهر تهران در موزه قرآن كريم از هنرهاى دستى خانم ها بازديدى داشتيم.
در سمينار غير از خانم ها، مردها نيز شركت داشتند. همچنين رئيس جمهور ايران حضور داشت. از ورود رئيس جمهور حاضران مؤدبانه استقبال كردند و پس از اتمام سخنان او، ايشان را بدرقه نمودند.
سلام كردن يكى از دستورهاى اسلام است و نه رئيس جمهور و نه مردم از اين دستور خارج نيستند.
رئيس جمهور ايران، محمود احمدى نژاد، مردى ساده و متواضع است. او سخن خود را با بسم الله و حمد و صلوات شروع مى كند. نزديكى رئيس جمهور و مردم با يكديگر كاملاً مشهود است. هر مردمى شايسته رئيس جمهور خود است. خداوند تعالى براى ايرانيان محمود احمدى نژاد را كه با رئيس جمهورى هاى ديگر فرق مى كند، انتخاب كرد. ايشان برگزيده مردم خود است و اين مردم ويژگى هايى دارند كه اسلام به آن فرمان داده است.
بعد از سفر به ايران، به اين نتيجه رسيدم كه ما مى توانيم از آن مردم خيلى چيزها ياد بگيريم و خود را با آن صفات زيبا آراسته كنيم.

خانم گلفيه عين الدين آوا، مترجم و پژوهشگر اسلامى از كشور روسيه، در سال ۲۰۰۱ در رشته زبان و ادبيات عربى و تاتارى از دانشگاه دولتى قازان فارغ التحصيل شد. وى فارغ التحصيل مدرسه عالى اسلامى محمديه در قازان نيز هست.
او از سال ۲۰۰۳ در بخش پژوهشى دانشگاه اسلامى قازان مشغول به كار شد. همزمان در مقطع دكتراى انستيتوى تاريخ آكادمى علوم تاتارستان تحصيل كرد و موضوع رساله دكترايش «مطبوعات براى زنان با زبان تاتارى در قرن ۱۹ و اوايل قرن ۲۰» است. خانم گلفيه عين الدين آوا در زمينه تدوين كتاب هاى درسى دينى - اسلامى مدارس نيز با دانشگاه هاى روسيه همكارى دارد.
با توجه به وجود تفاسير متعددى از قرآن كريم به زبان تاتارى قديم و ضرورت ترجمه و توضيح آنها به زبان و ادبيات تاتارى معاصر، خانم گلفيه كتاب هاى زير را به رشته تحرير درآورده است:
۱- تحليل البيان فى تفسير القرآن در ۴ جلد كه در سال ۲۰۰۴ ميلادى توسط دانشگاه اسلامى روسيه به چاپ رسيده است.
۲- شركت فعال در نگارش كتاب «الاتقان فى تفسير القرآن الكريم».
۳- همكارى در ترجمه و ويرايش كتاب «المنتخب فى تفسير القرآن الكريم» از زبان روسى به زبان تاتارى با مقايسه متن عربى.
همچنين بخش پژوهش و ترجمه دانشگاه اسلامى روسيه با مشاركت مستقيم خانم گلفيه عين الدين آوا بيش از ۴۰ جلد از آثار نويسندگان مسلمان را در زمينه تعليمات دينى، شريعت اسلامى و اخلاق و تربيت اسلامى منتشر كرده است. او علاوه بر فعاليت هاى پژوهشى قرآنى، برنامه هاى راديويى در زمينه اسلام و برنامه هايى براى كودكان در روسيه اداره و اجرا مى كند.
در چهارمين همايش بين المللى بانوان قرآن پژوه كه به همت مؤسسه معارف اسلامى امام رضا(ع) و ديگر مؤسسات ذيربط در تهران برگزار شد، از خانم گلفيه عين آوا به عنوان مترجم قرآن كريم و آثار تفسيرى به زبان تاتارى توسط رئيس جمهورى آقاى دكتر احمدى نژاد تكريم و تجليل به عمل آمد.

در چهارمين همايش بين المللى بانوان قرآن پژوه اثر گرانقدر و نفيس هنرمند گرامى سركار خانم زينت السادات امامى تحت عنوان تابلوى معراج مورد تقدير و تجليل ويژه قرار گرفت.

به مناسبت برگزارى چهارمين همايش بين المللى بانوان قرآن پژوه كه چندى پيش در تهران با همكارى نهادهاى ذيربط برگزار شد، كتاب ارزشمندى با عنوان «گنجينه نور» منتشر شد كه حاوى شناختنامه و فهرست ۴ هزار عنوان آثار پژوهشى و پايان نامه هاى قرآنى بانوان است.
مؤسسه معارف اسلامى امام رضا (ع) و مركز فرهنگى بانوان قرآن پژوه نسبت به جمع آورى پايان نامه هاى قرآنى بانوان از دانشگاه ها و مراكز آموزش عالى سراسر كشور اهتمامى ويژه داشته اند و درنظر دارند در سال جارى نيز به مناسبت پنجمين همايش بين المللى بانوان قرآن پژوه جلد دوم كتاب «گنجينه نور» را كه حاوى شناختنامه و فهرست ۴ هزار عنوان ديگر از آثار پژوهشى و پايان نامه هاى قرآنى بانوان است، منتشر كنند.
مؤسسه معارف اسلامى امام رضا (ع) همچنين تاكنون موفق به شناسايى ۱۰ هزار پايان نامه قرآنى آقايان نيز شده است كه البته براى ۵ هزار از اين پايان نامه ها، شناختنامه و فهرست عناوين تهيه و تدوين شده و انتشار حداقل ۵۰ جلد از پايان نامه هاى برتر و ممتاز را هم دردست اقدام دارد.
جمع آورى و تشكيل مركز پايان نامه هاى قرآنى مشتمل بر ۵ هزار عنوان پايان نامه و پژوهش در زمينه معارف و علوم قرآن كريم براى استفاده علاقه مندان و پژوهشگران قرآنى در حوزه علميه قم از ديگر اقدام هاى اين مؤسسه قرآنى است.

«الميزان فى تفسير القرآن»، تفسير كامل قرآن به قرآن به زبان عربى در بيست جلد، اثر فيلسوف و مفسر نامدار شيعى معاصر، سيد محمد حسين طباطبايى (۱۳۲۱ق ـ ۱۳۶۰ ش) است.تفسير به معنى گزارش كردن و شرح دادن است و در واقع علمى است كه حقيقت معنى آيات قرآن را بيان مى كند.
علامه طباطبايى تفسير قرآن را در ۱۳۳۳ ش آغاز كرد و در ۲۳ رمضان ۱۳۹۱ ‎/ ۲ آبان ۱۳۵۰ به پايان برد.
انگيزه شروع اين تفسير از هنگام تدريس علامه در حوزه علميه قم براى طلاب علوم دينى شكل گرفت كه وى با اصرار شاگردانش به جمع آورى آن دروس پرداخت.
نخستين جلد الميزان در ۱۳۳۴ ش و جلد بيستم آن در ۱۳۵۰ ش در تهران توسط دارالكتب الاسلاميه و همزمان در بيروت توسط مؤسسه اعلمى به چاپ رسيد.
علامه طباطبايى درباره تفسير خود از قرآن مى گويد كه ابتدا در روايتهاى كتاب بحارالانوار بسيار جست و جو و انديشه كرده است و هفت رساله با هفت موضوع تأليف كرده و بعد به تفسير قرآن پرداخته است.او در مقدمه كتاب در بخشى تحت عنوان «بيان آيات» اين هفت موضوع را اين چنين نام مى برد؛
۱ـ آشنايى با صفات خداوند مانند قدرت، علم، يكتايى و ...
۲ـ آشنايى با افعال خداوند مانند قضا و قدر و ...
۳ـ شناخت مسائلى در مورد جهان كه با انسان ارتباط دارد مانند آسمان، زمين، ملائكه، جن، شياطين و...
۴ـ شناخت مسائل مربوط به انسان قبل از دنيا.
۵ـ شناخت مسائل مربوط به انسان در دنيا.
۶ـ شناخت مسائل مربوط به انسان بعد از رحلت از دنيا (برزخ و معاد)
۷ـ آشنايى با اخلاق انسانى و مراحلى كه مردان حق مى پيمايند مانند ايمان، احسان و ...
علامه طباطبايى در تأليف الميزان از منابع بسيارى درموضوعهاى تفسير، حديث، تاريخ، لغت و...استفاده كرده است.همچنين به توضيح و تفسير داستان پيامبران مانند حضرت آدم، ابراهيم، صالح، شعيب، يونس، يوسف، محمد (ص) و...مى پردازد.الميزان داراى ويژگى هاى خاصى است، مهم ترين ويژگى آن روش تفسير قرآن به قرآن است.علامه طباطبايى معتقد است كه آيات قرآن يكديگر را تفسير مى كند و توضيح يك آيه را با دقت مى توان از آيات ديگر استخراج كرد.او مى گويد: «همان طور كه قرآن صريحاً مى گويد: انا انزلنا عليك الكتاب تبياناً لكل شىء (نحل ‎/ ۸۹).(قرآن را براى بيان هر چيز بر تو نازل كرديم)، چطور مى توان قبول كرد كه قرآن بيان هر چيز باشد اما بيان خودش نباشد.»
نويسنده در اين تفسير سعى كرده موضوع هاى مشابه در سوره هاى مختلف را با هم تحليل و مقايسه كند.او ابتدا چند آيه از سوره مورد نظر را مى آورد و بعد معنى آيات را بيان مى كند سپس در بخش «بيان آيات» به مباحث موضوعى آيات مى پردازد.
علامه طباطبايى از روايت ها احاديث و اخبار صحيح از ائمه اطهار (ع) و پيامبر اكرم (ص) نيز استفاده كرده است.در اين تفسير ملاك ارزيابى احاديث خود قرآن است.مؤلف به جعل احاديث و نسبت دادن راويان مورد اطمينان در تاريخ اسلام توجه داشته است و از آوردن رواياتى كه سند آنها مشخص نيست خوددارى كرده است.توجه به فلسفه الهى از ديگر مشخصات الميزان است.نويسنده معتقد است كه فلسفه الهى همان مفاهيم قرآنى در ارتباط با خدا، انسان و جهاد است.در اين تفسير در زمينه مسائل اجتماعى و موضوعات روز نيز مسائلى آمده است مانند : آزادى، عدالت اجتماعى، مشكلات امت اسلامى، علل عقب ماندگى مسلمانان، حقوق زنها و... از ديگر خصوصيات الميزان اين است كه علامه در مورد يك موضوع خاص نظريات مختلف را آورده و به نقد و بررسى آنها پرداخته و علل رد يا قبول آنها را بيان كرده است.
مسأله امامت و وظيفه امام از مواردى است كه در اين تفسير به آن توجه بسيار شده است.علامه مى گويد: «امام نه حكمى را وضع مى كند و نه حكمى را كه در سنت ثابت است، بر مى دارد بلكه وظيفه امام، كشف حكم خدا در قضيه ها و موضوع هاى عام است.»
الميزان نخست به زبان عربى و در بيست جلد نوشته شد.پنج جلد نخست آن در ده جلد به فارسى ترجمه گرديد.اين ترجمه توسط استادان حوزه علميه قم صورت گرفت كه خود از شاگردان درس تفسير علامه طباطبايى بودند.آنان عبارت بودند از: ناصر مكارم شيرازى، محمد تقى مصباح يزدى، عبدالكريم نيرى بروجردى، محمد رضا صالحى كرمانى، سيد محمد خامنه اى، محمد جواد حجتى كرمانى، محمد على گرامى قمى و سيد محمد باقر موسوى همدانى.
پس از پيروزى انقلاب اسلامى بنياد علمى و فكرى علامه طباطبايى به چاپ اين مجموعه اقدام كرد، اما سيد محمد باقر موسوى همدانى ترجمه ديگر مجلدات را ادامه داد تا اينكه علامه از او خواست تا ده جلد اول را بار ديگر ترجمه كند تا تمام اين اثر به يك قلم نوشته شود، او نيز چنان كه در مقدمه جلد اول اشاره مى كند، ده جلد او را از نو به فارسى برگرداند.
الميزان به زبان هاى گوناگون از جمله انگليسى، اردو، تركى و اسپانيولى ترجمه شده است.ترجمه انگليسى آن از اول قرآن تا آيه ۷۶ سوره نساء است كه چهار جلد را در بر مى گيرد.ترجمه يك دست الميزان از سوى دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسين در بيست جلد منتشر شده است.ترجمه اى از خلاصه تفسير الميزان، به همت فاطمه مشايخ نيز صورت گرفته است.اين كتاب از سوره اعراف آغاز و با سوره هود پايان مى پذيرد.نويسنده در اين ترجمه سعى دارد مباحث اصلى تفسير الميزان را كتاب براى جوانان يادآورى كند.