براساس قانون اساسى جمهورى اسلامى ايران، اداره امور كشور بايد به اتكاى آراى عمومى انجام شود، همانطور كه قانون اساسى مقرر كرده است مداخله سيستم در حكومت به وسيله رياست جمهورى، مجلس شوراى اسلامى، مجلس خبرگان و شوراهاى كشور تحقق مى يابد، بنابراين نهادهاى حكومتى را نهادهاى اعمال حق حاكميت ملى مى نامند.
شوراى شهر و روستا در ايران از سال ۱۲۸۶ يعنى بيش از ۱۰۰ سال قبل تشكيل شده است.
از ۱۲۸۴ تا ۱۳۰۴ خورشيدى، آرمان خواهى هاى مشروطيت
در اين دوران كه مصادف با آخرين سال هاى سلطنت خاندان قاجار و روى كار آمدن حاكميت پهلوى است، نخستين قانون بلديه يا به تعبير امروزى قانون شهردارى، به تصويب مجلس مى رسد.
اين قانون مصوب ۲۰ ربيع الثانى ۱۳۲۵ قمرى، مصادف با ۱۲۸۶ خورشيدى است و ۵ فصل و ۱۰۸ ماده دارد كه عناوين فصل هاى پنج گانه آن عبارتند از:
فصل اول: قواعد كلى
فصل دوم: در باب تشكيل انجمن بلديه
فصل سوم: ترتيب و وظايف انجمن بلديه
فصل چهارم: اداره بلديه
فصل پنجم: در باب مستخدمين بلديه.
اختصاص دو فصل از ۵ فصل قانون بلديه نشان دهنده اهميت محورى انجمن در ساختار بلديه يا شهردارى است. اين قانون سازمان مديريت شهرى را تركيبى از انجمن بلديه و اداره و شعب جز آن مى داند. اين قانون به تفصيل موضوعاتى مانند چگونگى انتخاب اعضا و تعداد آنان، شرايط انتخاب كنندگان و انتخاب شوندگان، محرومان از انتخاب، ترتيب انتخاب اعضاى انجمن و تعداد آنان و چگونگى اداره آنان را بيان كرده است. نكته قابل توجه در زمينه شرايط انتخاب كنندگان و انتخاب شوندگان اين است كه قانون واجدان شرايط را محدود به تمكن مالى كرده است. بر اساس ماده ۱۲ قانون آنها بايد اين شرايط را داشته باشند:
ـ حداقل سن ۲۱ سال
ـ دادن ماليات يا داشتن خانه و مستغلات يا اراضى در محدوده شهر كه در شهرهاى بزرگ هزار و در شهرهاى متوسط پانصد و در شهرهاى كوچك سيصد تومان ارزش داشته باشد.
نكته ديگر اين كه بر اساس ماده ۱۵ قانون، گروه نسوان و اشخاص معروف به ارتكاب قتل و سرقت، مجازات ديدگان قانونى به سبب جنحه رضايت، ورشكستگان و اشخاص خارج از رشد در زمره محرومان از انتخاب قرار داشتند.
ماده ۶۰ فصل سوم قانون، زمان تشكيل انجمن را يك هفته پس از انجام انتخابات اعضاى انجمن بلديه تعيين كرده بود. بر اساس ماده ۶۳ و۶۴ زمان عضويت چهار سال بود و فعاليت در انجمن افتخارى محسوب مى شد. رئيس انجمن از ميان اعضا و با اكثريت آرا انتخاب مى شد. حكم رئيس انجمن پايتخت و كرسى هاى ايالت (مركز استان) از طرف شاه و رؤساى انجمن بلديه شهرهاى ديگر از طرف وزيرداخله (كشور) ابلاغ مى شد.
ماده ۷۰ در ۲۱ زمينه وظايف انجمن را بر مى شمارد. وظايفى مانند «انتخاب اجزاى بلديه و مستخدمين» «تعيين مقررى براى مستخدمين بلديه» « مداقه عمل در بودجه»، «تبديل عوارض جنسى به نقدى»، «تعيين تعديل نرخ گوشت، نان و ديگر ارزاق و ميزان اجرت كالسكه هاى كرايه و تراموا و ديگر اسباب حمل و نقل» و تعيين محلى براى سپردن و نگاهدارى اطفال و مجانين.
ماده ۷۱ مقرر كرده بود فهرست جلسه هاى سال آينده انجمن در برج حوت تهيه و اعلان شود. اما نكته قابل تأمل در ماده ۷۸ اين قانون است كه نشانگر توجه قانون گذار به وضع فوق العاده يا مخاطره آميز است؛ اين ماده مقرر مى دارد براى اعتبار قرار دادهاى انجمن بلديه حتماً بايد نصف اعضا حاضر باشند و در جلساتى كه در مواقع بليات ارضى و سماوى و يا جنگ به طور فوق العاده تشكيل مى شود، از اين قاعده صرف نظر خواهد شد و قرار داد انجمن با حضور هر قدر از اعضا معتبر خواهد بود.
ارتباط ميان انجمن بلديه و حكومت در موارد ۸۵ تا ۸۸ بيان شده است. برخى از قرار دادهاى انجمن مانند «تعيين قيمت اراضى شهر كه فروخته يا ابتياع شود»، «تعديل و تسفيل قيمت نان، گوشت و ديگر ارزاق» و «تغيير در نقشه شهر و ترتيب نقشه جديد»، «تمامى دستورالعمل هايى كه انجمن بلديه براى ادارات بلديه و ادارات خيريه -كه در شهر است- ترتيب مى دهد» بايد به امضاى حاكم مى رسيد و برخى ديگر مانند «تسخير عوارض جنسى شهر»، «به خرج شهر، كوچه ها و پياده رو ها را پاك كردن و نگه داشتن مستحفظين حريق و تنظيفات بلديه و ترتيب زير آب سازى ها»، « استقراضات و ضمانت هايى كه از طرف شهر مى شود» و «ترتيب دستورالعمل هاى مراجعه به ادارات خيريه و حفظ اموال غير منقول شهر در پايتخت و كرسى هاى ايالت و ولايت» به امضاى وزير داخله.
ماده ۹۰ اين قانون وظيفه وضع قواعد و مقررات را درباره موضوعاتى مانند بهداشت و نظافت و ايمنى شهرى بر عهده انجمن گذارده بود. بر اساس اين ماده انجمن بلديه مى تواند قواعد را در باب تنظيفات كوچه ها و دستورالعمل هاى راجع به ساختن پشت بام ها و ناودان ها و پاكيزگى مجارى و اقدام هاى ضد عفونت و تميزى ميدان ها و اقدام هاى ضد حريق و حفظ حراست اهالى از مواد محترقه و غيره ترتيب نمايد.
ماده ۹۳ قانون بلديه سال ۱۲۸۳ مقرر كرد كه اداره بلديه به رياست رئيس انجمن بلديه «كلانتر» باشد. كلانترنام قديم شهردار بود. بنابراين قانون مذكور، رئيس انجمن بلديه را به عنوان رئيس اداره بلديه يا شهردارى شناخت. قانون همچنين مقرر كرده بود كه كلانتر يكى از اعضاى اداره بلديه را به انتخاب انجمن بلديه به عنوان معاون خود انتخاب كند و معاون -كه به حكم وزير داخله استقرار يافت- در هنگام غيبت يا بيمارى كلانتر قائم مقام او باشد.
همچنين ماده ۱۰۴ قانون، كلانتر، معاون كلانتر، اعضاى اداره بلديه و منشى اين اداره را جزو مستخدمان دولتى محسوب كرده و در ترفيع رتبه و ديگر حقوق حكم مستخدمان دولتى برايشان مى شناخت. مدت خدمت اين افراد ۴ سال بود. در صورت استعفا، انفصال كلانترها در پايتخت و كرسى هاى ايالت منوط به اجازه شاه بود اما در شهرهاى متوسط و كوچك و نيز در مورد معاونان كلانترها به طور كلى منوط به اجازه وزير داخله بود.
نكته قابل توجه و جالب ديگر در اين قانون آن بود كه كلانتر يا شهردار و كاركنان بلديه بايد نشان لباس ويژه اى مى داشتند. ماده ۱۰۶ مقرر مى كرد: «كلانتر و معاون او و اعضاى اداره بلديه و اجزاى دواير و انجمن هاى جزو آن، علامتى موافق نقشه و نمونه كه به امضاى همايونى رسيده خواهند داشت و لباس معينى به ترتيب مخصوص به آنها داده مى شود.»
در مجموع به نظر مى رسد با وجود نقدهايى كه امروز مى توان بر اين قانون داشت مانند بى توجهى به حقوق زنان، اما با در نظر گرفتن شرايط آن روز جامعه ايران، اين قانون نوآور بوده است. ضمن آنكه هيچ نهادى نمى توانست انجمن بلديه را منحل كند، قدرتى كه حتى امروزه هم شوراى اسلامى شهر از آن بهره مند نيست، براى داشتن درك بهتر از شرايط آن روز ايران، تنها كافى است اشاره شود كه بنا به احتساب بارير در آن دوره جمعيت ايران ۹‎/۸۶ ميليون نفر و اميد به زندگى كمتر از ۳۰ سال و ميانگين سنى جمعيت در حدود ۲۵ سال بود و ۹۰ درصد جمعيت شاغل، به كشاورزى و فعاليت هاى وابسته به آن اشتغال داشت و بقيه به خرده فروشى و خدمات عمومى و خصوصى مشغول بودند. بيش از ۹۵ درصد جمعيت بى سواد بود و به غير از شمار قابل ملاحظه اى مكتب خانه و معدودى كلاس كه از سوى مبلغان مسيحى اداره مى شد تنها ۲۱ مدرسه ابتدايى جديد و يك دبيرستان در كشور وجود داشت.
قانون بلديه سال ۱۲۸۶ شمسى با وجود نوآورى به سبب شرايط جامعه ايران هيچ گاه تحقق كامل نيافت و تشكيل انجمن بلديه به تهران و احياناً يكى ديگراز شهرهاى بزرگ كشور محدود گرديد.
از ۱۳۰۴ تا ۱۳۲۰ خورشيدى، از دست رفتن قانون بلديه مشروطيت
در اوضاع و احوالى كه برشمرديم، رضاخان در پى كودتاى سوم اسفند ۱۲۹۹ براى تصاحب قدرت گام هاى پرشتابى برداشت. او از هنگام كودتا كه به وزارت جنگ دست يافت تا سال ۱۳۰۲ كه به رئيس الوزرايى رسيد، در فاصله ۵كابينه تشكيل شده در اين دوره، موقعيت خود را در عرصه هاى گوناگون به سرعت تحكيم نمود و تمامى ارتش را به زير فرمان خود درآورد و با رسيدگى به افسران و سربازان در ميان آنان محبوبيت ويژه اى بدست آورد.
سركوب نهضت، شورش هاى عشيره اى و منطقه اى و برقرارى امنيت در راه ها موقعيت او را تحكيم كرد. او در سال ۱۳۰۴ در پى تصويب مجلس مؤسسان مبنى بر تغيير سلطنت از خاندان قاجار به پهلوى، شاه ايران شد. در دوره او در پرتو نوسازى (Modernization) با اقدام هايى از جمله بازسازى و تشكيل ارتش نوين، ساخت كارخانه هاى صنعتى، ايجاد راه هاى جديد و راه آهن سراسرى، تأسيس دانشگاه تهران، رواج آموزش نوين و تأسيس ادارات جديد، چهره ايران تا اندازه زيادى تغيير كرد. اما در زمينه مسائل شهرى، عمده توجه دولت رضاشاه به تغيير ظاهر شهرها به ويژه تهران بود. براى نوسازى شهرها احساس شد نخست بايد نهادهاى ادارى مناسب با قوانين مختلف از جمله قوانين شهردارى، شهرسازى و ثبت املاك بوجود آيد، اين فرايندى بود كه در اين دوره ۱۷ ساله به تدريج صورت گرفت. براى آغاز اصلاحات در اكتبر ۱۲۹۹ تهران يك مشاور آمريكايى در زمينه حكومت شهرى و يك مهندس آمريكايى برنامه ريزى شهرى را به خدمت گرفت.
قانون بلديه مصوب ۱۲۸۶ لغو شد و براى تمركز بيشتر نظام برنامه ريزى و تأمين اعتبار مالى شهردارى ها، (قانون بلديه ديگرى در سال ۱۳۰۹ به تصويب رسيد. اين قانون انتخاب شهردار و ديگر اعضاى شهردارى را در اختيار وزارت داخله قرار داد.)
ادامه دارد

زوج ها تأمين كننده بودجه جديد وام ازدواج

قائم مقام معاونت امور مالى ادارى شهردارى تهران از پرداخت وام هاى ازدواج جديد به زوج هاى جوان تهرانى از طريق بازپرداخت وام هاى قبلى خبر داد.
به گفته مهندس ناصر امانى بسيارى از زوج هاى جوانى كه وام هاى مرحله قبل را دريافت كرده اند هم اكنون در حال پرداخت اقساط خود هستند و با اين كار ما مى توانيم بودجه وام هاى مرحله جديد را تأمين كنيم.وى از اتمام مرحله قبل پرداخت وام به متقاضيان خبر داد و گفت: تمامى زوج هاى جوان متقاضى وام كه در ستاد پيوند آسمانى ثبت نام كرده بودند تا پايان سال ۸۵ وام هاى خود را دريافت كردند و پرونده اين وام ها بسته شد.مرحله جديد پرداخت وام مانند گذشته نيست؛ دراين مرحله پرداخت وام به صورت كنترل شده صورت مى گيرد و فقط به افراد نيازمند پرداخت مى شود.

چهارمين جشنواره مطبوعات شهرى در «شهر اخلاق»

چهارمين جشنواره مطبوعات شهرى در پانزده رشته و سه بخش جنبى ، مرداد ماه امسال برگزار مى شود .
امسال علاوه بر اصحاب رسانه كه براساس سنوات گذشته آثارشان داورى خواهد شد، شهروندان تهرانى نيز مى توانند در كسوت خبرنگار افتخارى به تهيه خبر، مقاله، گزارش و يا گفت وگو با موضوع شهرى بپردازند كه آثار آنها نيز در بخش مربوطه داورى خواهد شد . دانش آموزان هم مى توانند با تهيه و ارسال روزنامه ديوارى در حوزه شهرى در جشنواره شركت كنند .رئيس سازمان فرهنگى هنرى شهردارى تهران ضمن اشاره به شعار سال گذشته اين سازمان« تهران ، شهر اخلاق» از اهداى جايزه ويژه به خالق اثر برتر در اين باره خبرداد.

توزيع ۳۰ هزارجلد كتاب عمو پورنگ
به گفته مدير كل آموزش و مشاركت هاى شهروندى شهردارى تهران، ۳۰ هزار از جلد اول كتاب عمو پورنگ ميان شهروندان ۵ تا ۱۱ سال تهرانى و شهرداران و ياوران افتخارى خانواده توزيع مى شود.
براى ارائه آموزش هاى شهروندى و آشنايى شهروندان ۵ تا ۱۱ سال بامسائل شهرى ، نخستين جلد از كتاب عمو پورنگ با عنوان «ماجراهاى عمو و امير» درميان خانواده هاى طرح شهردار خانواده توزيع مى شود. وى افزود: اين كتاب با تيراژ ۳۰هزارنسخه به تعداد شهرداران خانواده هاى تهرانى و در ۱۲ صفحه به صورت شعر كودك و با موضوع مدرسه ام دير شده، بزودى توزيع خواهد شد.