سارا طالبى زاده

در حاشيه غربى جاده مشهد - توس، بعد از طى كردن يك مسير ۱۵ كيلومترى، بناى آجرى مكعب شكلى، در قلب دشت توس، به مشتاقان ميراث و گردشگران داخلى و خارجى، خوشامد مى گويد.
اين بنا كه ازنظرعظمت، قطر پايه ها، قدرت ايستايى و گنبد،داراى معمارى خاص و ويژه اى است، داراى پيشينه اى در پرده ابهام بوده كه هنوز نحوه كاربرى و تاريخ ساخت آن در ميان محققان، معماران و باستان شناسان، مورد ترديد است. اما آنچه قابل توجه بود، آن است كه «هارونيه»، يگانه اثر بر جاى مانده از شهر باستانى توس است.

توس در گذر تاريخ
توس در دوران مختلف تاريخى به دليل موقعيت جغرافيايى، همواره از اعتبار خاصى به لحاظ نظامى، سياسى، تجارى و مذهبى برخوردار بوده به طورى كه در صدر اسلام به چهار ناحيه به نام هاى نوغان (مشهد فعلى)، دادكان (چناران) ،تروغبه (طرقبه) و طابران تقسيم شده كه در ميان آنها «طابران» ازاهميت خاصى برخوردار بوده است.
طابران شهرى داراى چهار دروازه با مسجد جامع و خانقاه ها بود، به طورى كه «مقدسى» در سده چهارم هجرى آن را با شهر يثرب مقايسه مى كند. معمارى منازل اين شهر به صورت خانه ـ باغ بود كه در مجموع ،محله هاى مختلفى را شكل مى داده است.
در بخشى ازاين شهر نيز فعاليت هاى صنعتى مانند: سفالگرى، سنگ تراشى، رنگ رزى و آهنگرى انجام مى شد كه البته با حمله مغولان به نواحى مختلف خراسان، طابران توس نيز ازاين حملات بى نصيب نمى ماند، اما ديگر بار در همان قرن حيات دوباره يافته و تا اواخر سده ششم محل تجمع بعضى از عرفا و متصوفان مى شود. به استناد تاريخ، توس از ولاياتى بود كه مردمش در برابر لشگريان تيمور پايدارى كردند اما اين شهر بار ديگر در سال ۷۹۱ هجرى چنان تخريب شد كه براى هميشه سربلندى و شكوه گذشته را از دست داد و به تلى از خاك تبديل شد. به طورى كه امروز از آن شهر پرآوازه تنها چند تپه، ويرانه ها، بقاياى ارگ طابران، بناى هارونيه و همچنين چند روستاى كوچك باقى مانده است.
گمانه هاى تاريخ
هارونيه بنايى است پر رمز و راز كه متأسفانه تنها در متون تاريخى، جغرافيايى و سفرنامه هاى سياحان در دوره قاجاريه به آن اشاره شده واظهار نظر محققان، معماران و باستان شناسان بسيارى نيز در سده معاصر درباره آن با شك و ترديد بيان شده است.
به اعتقاد برخى، هارونيه طرح يك آتشكده را در ذهن تداعى مى كند، اما بر اساس باور عامه مردم، اين بنا زندان هارون الرشيد است كه حضرت امام موسى كاظم (ع) مدتى را در آن به اجبار حكومت عباسى زندانى شد و همچنين محل قتل عده اى از سيدان و علويان دوره عباسى بود كه البته نه تنها بنا از لحاظ شكل و نقشه هيچ گونه شباهتى به زندان ندارد، بلكه براساس مستندات تاريخى نمى توان هيچ گونه ارتباطى ميان اين اثر و هارون الرشيد خليفه عباسى يافت؛ چرا كه هارون در سال۱۹۳ هجرى قمرى وفات يافت، در حالى كه اصل بنا را با توجه به شكل معمارى، از دوره ايلخانى (قرن هشتم هجرى) مى دانند كه بخشهايى در دوره تيمورى به آن الحاق شده است. از طرف ديگر به دليل تشابه سبك معمارى بنا به معمارى رازى، اين بنا را به قرن ششم هجرى نيز نسبت مى دهند.
در حفارى هايى هم كه به سال ۱۳۵۴ در اين بنا انجام شد، ضمن پيدا شدن سفالهاى مربوط به دوران سلجوقى، تيمورى و صفوى، جرز بسيار قطورى از سنگ و ملات ساروج ـ كه كاملاً يادآور پى بناى آتشكده هاى ساسانى است، مشاهده شد و نتايج آثار به دست آمده حاكى است پى اين بنا سابقه اى خيلى پيش از قرن ششم داشته است.
اعتقاد مستشرقان و باستان شناسان خارجى نيز بر اين موضوع صحه مى گذارد، به طورى كه«هرتسفلد» مستشرق آلمانى _ اين بنا را به عهد سلجوقيان نسبت داده و آن را بنايى ناتمام از آن دوران معرفى كرده است و «دونالد ويلبر» فرانسوى و « آرتور پوپ» آمريكايى بر اين عقيده اند كه بنا متعلق به دوره ايلخانى است.
براساس آخرين تحقيقات انجام شده، هارونيه متعلق به آخرين دوره معمارى پس از حملات سپاهيان مغول و آرامش نسبى طابران بوده است كه در سده هشتم هجرى و در دوره حكومت كوتاه مدت شيعى مذهب سربداران در خراسان به عنوان يك مقبره و يا خانقاه به همراه ابنيه الحاقى ديگر بنيان شده كه به دليل حمله سپاهيان «آل كرت» و سقوط زود هنگام سربداران، تكميل اين مجموعه معمارى هرگز به پايان نرسيده است.
هارونيه و روايت هاى تاريخى
در هدف از ساخت بنا و كاربرى هارونيه نيز اختلاف نظر وجود دارد. برخى اين مكان را مدرسه يا خانقاه و همچنين مدفن امام محمد غزالى ميدانند و برخى ديگر آن را مسجدى مى دانند كه بعد از هجوم مسلمانان به ايران بر روى آتشكده ساسانى ساخته شده است. از آنجا كه در قسمت شمالى بنا، يك رديف اتاق ديده مى شود، اين سؤال در ذهن گردشگران ومحققان ايجاد مى شود كه اين مكان بايد محلى براى تدريس ومكانى علمى باشد.
عبدالحميد مولوى با استناد به برخى منابع تاريخى، هارونيه را خانقاه خواجه عثمان بن هارون استاد معين الدين چشتى قطب صوفيه چشتى در هند مى داند كه به يادبود پدرش در قرن ششم خانقاهى در طابران توس ساخته است. وى اين نظريه را كه اين بنا خانقاه و مقبره امام محمد غزالى بود رد مى كند چرا كه مورخان و جهانگردانى كه از قرن ششم و هفتم به بعد به توس سفر كرده اند، مدفن غزالى را خارج از باروى شهر (قبرستان عمومى شهر) ذكر كرده اند حال آن كه براساس برخى منابع مكتوب، هارونيه داخل حصار توس قرار داشته است، اما در كنار همه موارد ذكر شده، شايد بتوان بناى هارونيه را بر اساس روايتى تاريخى، همان خانقاه شيخ عبدالله فرجستانى فرض كرد. چنانچه در متون آمده است : امير نظام الدين على مقارن با حكمرانى ارغون خان مغول ( ۶۹۰ - ۶۸۳ ه. ق ) شيخ وجيه الدين عبدالله را به توس دعوت كرد و چون اين دعوت پذيرفته شد، امير و همسرش اسباب، املاك و زمين هاى بسيارى را نثار قدوم اين درويشان كردند و سه خانقاه بنا شد.
بر اساس اين روايت، هارونيه بايد در دهه هاى اوليه سده هشتم و در دوران آخرين حكومت ايلخانيان ساخته شده باشد.
ساختار معمارى هارونيه
براى نخستين بار، طرح ونقشه اين بناى ارزشمند بعد ازمطالعات و بررسى هاى دقيق به وسيله ديز( Diez ) تهيه شد كه در كتابى منتشر شد. بناى هارونيه، بنايى آجرى است و جز معدود ابنيه تاريخى است كه هيچ گونه تزئين كاشى در آن به كار نرفته است.
در يك نگاه كلى از نظر معمارى اين بنا با پلانى مستطيل شكل و ارتفاعى تقريبى ۲۵ متر مشتمل بر ورودى ايوانى شكل به انضمام پيش طاق، گنبد خانه، رشته پلكان هايى در گوشه ها و سه اتاق فرعى است. نماى بيرونى بنا و نيم ستون هاى تزئينى آن از دو قسمت بدنه و ساختار گنبدى، شكل گرفته است.
در ضلع شمالى بنا، محرابى مزين به مقرن كارى و گچبرى قرار دارد كه بر روى آن چهار بار در يك رديف عبارت «الدنيا ساعه» كتيبه شده است ( اين عبارت دليل ديگرى است بر مقبره بودن بنا، چون جمله مذكور را فقط در مقابر به كار مى برند).
ارتفاع بنا از ضلع غربى به شرقى كاسته شده و نوعى تقارن در نماى شمالى و نماى جنوبى آن ديده مى شود، به نحوى كه ساختار معمارى بنا نسبت به محور شرقى و غربى حالت قرينه اى دارد.
بقعه هارونيه به خاطر اندازه و حجم كوچكش، بنايى بسيار جالب است كه آرامگاه سلطان سنجر در مرو را تداعى مى كند. مقايسه اين دو بنا با بناى جبل سنگ (گنبد جبليه) در كرمان كه مربوط به قرن هفتم هجرى بود و روشن تر از دو بناى مذكور خصلت ساسانى در آن آشكار است، پيشرفت معمارى را مدنظر قرار مى دهد. بناى توس اگر چه كوچك تر است، در تناسب با وقارش به آرامگاه الجايتو شباهت زياد دارد. شيارهاى عمودى كه به نما ظاهرى نيرومند مى دهد، سرمشق آن در گنبد سلطانيه است، و پاره اى از اسپرهاى گچبرى ، مقبره بايزيد در بسطام را به خاطر مى آورد.
در مورد شباهت هارونيه با مقبره سلطان سنجر و گنبد سلطانيه نيز مى توان چنين گفت در هر سه بنا، بخش انتقالى حساس از گنبدخانه به گنبدى كه در بالاى آن قرار گرفته به طرز زيبايى به وسيله دهليزهاى گوشه اى كه سه كنج ها را پنهان ساخته انجام پذيرفته است و اين حسن عمل برخلاف گنبدهاى اوليه سلجوقى است كه در آنها سه كنجها به صورتى ناهنجار از بيرون نمايان است. قاعده مدور گنبد كه اغلب در دورههاى پيش فقط به صورت هشت گوشه برهنه اى بود، داراى رواقهايى است كه دهليزهاى آنها با آجرچينى هاى مشبك تزيين شده و بدين طريق بدون اين كه چيزى از سادگى كل بنا بكاهد، صلابت حجم آن را تعديل كرده است.
نگاهى به پلان هارونيه
شواهد ساختمانى و اجزا و عناصر معمارى اين بقعه ،حاكى از شباهت حدودى بنا به سبك رازى دارد.
الف - فضاى داخلى :
بخش اصلى بنا، گنبد خانه اى به مساحت ۱۴۴ متر مربع شامل چهار شاه نشين آراسته به طاق هايى مزين به مقرن كارى است. در چهار ضلع جنوبى، غربى، شمال شرقى و شمالى، رشته پلكان هايى از نوع پله پيچ دايره اى با شعاعى حدود ۱۳۰ ‎/ ۱ متر در داخل جرزهاى قوى تعبيه شده كه فضاى قسمت پائين را به فضاهاى گوشوار دالان هاى بخش فوقانى و پشت بام ارتباط مى دهد. همچنين در ضلع شمال شرقى فضاى مركزى، سه اتاق قرار دارد كه در دو اتاق آن محراب هايى با ظاهر و نمايى ساده در داخل ديوار تعبيه شده است. پوشش فضاى ميانى اين قسمت مزين به گچبرى هاى بسيار زيبا و قاب هايى تزئينى است و پوشش اتاق هاى طرفين به صورت «چهار ترك» است.
ب - ويژگى هاى گنبد بنا:
گنبد آجرى هارونيه به صورت دوپوش و به قطر تقريبى ۱۲ متر به شيوه آذرى بنا شده است.
در نقاطى از ساختار اين گنبد محل هايى به عنوان بادگير براى تهويه فضاى داخلى تعبيه شده و وجود كلاف چوبى به صورت پايه هاى قوى پيرامون گنبد داخلى باعث استحكام، مانع از نشست آن شده و به نوعى، لرزه گير نيز محسوب مى شود.
پوشش بيرونى گنبد كه به مرور زمان و براثر عوامل طبيعى فرو ريخته بود، در سال ۱۳۵۶ شمسى با نظارت رئيس دفتر فنى خراسان و به دستان تواناى استاد هادى حيدرى برپا شد.
«افسورسان پائلوى» در مقاله خود، گنبد اين بنا را با گنبد كليساى سانتاماريا ( مريم مقدس ) مقايسه كرده است.
هارونيه پس از مرمت
گرچه هارونيه پس از اقدام هاى مرمتى و حفاظتى كه بر روى آن انجام شده بنايى نسبتاً سالم و يكدست مى نمايد و با مقايسه تصاوير آن در قبل و بعد از مرمت درمى يابيم كه ساخت و ساز مجدد بخشهاى فروريخته و تخريب شده هارونيه موفقيت آميز بوده است، اما با نگرشى فنى و علمى، مى توان اشكالاتى بر اين مرمت گرفت ؛همچون عدم تشخيص بخشهاى بازسازى شده و قديمى بنا از يكديگر و يا اين كه براساس شواهدى كه در دست است، هارونيه داراى در ورودى عظيمى بوده ، اما آنچه از اين در باقى مانده، پاشنه اى است كه در محل يافت شده است، در حالى كه بعد از مرمت و به جهت حفاظت داخل بنا در چوبى ساده اى براى ورودى آن تعبيه شده كه فاقد هويت است و هيچ گونه سازگارى اى با روح بنا ندارد.
مآخذ و منبع:
۱- حسينى، سيد محسن، فصلنامه مشكوة ، شماره ۴۹
۲- شايا ن فر، زهره، هفته نامه آساره، شماره ۱۳

ربيع الاول ماه مباركى براى همه مسلمانان است، چرا كه پيامبر اكرم (ص) دراين ماه ديده به جهان گشود . اين روزها كه در هواى بهارى آغاز سال ۸۶ و بهار معنوى ربيع الاول هستيم، بازار عروسى درسراسر كشور به ويژه جنوب همراه با همه آداب و رسوم خاص اقليم هاى مختلف داغ است.
گزارش پيش رو نگاهى به آداب و رسوم ازدواج در هرمزگان دارد كه براى علاقه مندان به فولكلور ايران جذاب است.

شب هاى پنج شنبه و جمعه، اعياد و روزهاى فرخنده سال، صداى بوق خودروهاى تزئين شده با گل و تور نظر هر بيننده اى را در خيابان هاى شهرهاى هرمزگان جلب مى كند. زوج هاى جوان در ميان هلهله و شادى اقوام و آشنايان زندگى مشترك خود را جشن مى گيرند كه در اصطلاح محلى به آن «هيش» گفته مى شود. مراسم ازدواج در ميان مردم هرمزگان با آداب و رسوم سنتى برگزار مى شود و با وجود مهاجرپذير بودن استان، اين سنت ها هنوز دستخوش تغيير نشده است. به گفته مردم، برخى از خانواده ها با توجه به رسوم سنتى فاميلى، دختر و پسر را از كودكى نامزد مى كنند و در سن مناسب آنان را به عقد يكديگر درمى آورند. در بسيارى از مواقع هم نزديكان پسر از جمله مادر يا خواهر، دخترى را انتخاب كرده و پس از بررسى هاى لازم، او را به پسرشان معرفى و سپس زمينه ازدواج زوج ها فراهم مى شود. در مراسم نامزدى، خانواده داماد يك قطعه طلا يا ساعت همراه با يك دست لباس محلى بندرى و ديگر لوازم را در يك چمدان تزئين شده گذاشته و به عنوان نشانه براى عروس هديه مى آورند. در اين مراسم كه مقابل خانه عروس برگزار مى شود، اقوام و نزديكان و همسايه ها به جشن و پايكوبى مى پردازند و با شيرينى، شربت و ميوه از آنان پذيرايى مى شود. مدتى پس از مراسم نامزدى، خانواده داماد به همراه شمارى از بزرگان فاميل به خانه عروس مى آيند و پس از مشورت با پدر عروس روزى را براى برگزارى مراسم عقد و عروسى تعيين مى كنند. قبل از برگزارى مراسم، برخى از اقوام هر دو خانواده به همراه عروس و داماد براى خريد عروسى به بازار مى روند. همچنين چند روز قبل از عقد، برخى از زنان فاميل در خانه عروس جمع شده و براى دعوت كردن اقوام و آشنايان مشورت و كمك مى كنند. اين عده كه شمار آنها ۵ تا ۱۰ نفر است با پوشيدن لباس هاى آراسته و نو و با نواختن نوعى آوا موسوم به «كل زنى» آشنايان را براى انجام مراسم جشن دعوت مى كنند.
مراسم حنابندان دراين استان از اهميت خاصى برخوردار است و به طور معمول در سه شب برگزار مى شود. يك شب قبل از مراسم عقد، اقوام نزديك در خانه عروس جمع مى شوند و يكى از نزديكان عروس حنا را با نقش هاى گل و برگ به دست و پاى عروس مى گذارد و با شربت و شيرينى از ميهمانان پذيرايى مى شود. عصر روز بعد، مراسم جشن «هيش» در خانه عروس با حضور اقوام و آشنايان هر دو خانواده برگزار مى شود. در هرمزگان سفره عقد را با يك جلد قرآن مجيد، آينه، گل و گلاب، شيرينى، شكلات و ميوه با زيبايى خاصى مى آرايند و با استفاده از گل و شكوفه و كاغذهاى رنگى درو ديوار اتاق را تزئين مى كنند. در برخى از روستاهاى هرمزگان پس از برگزارى مراسم عقد، عروس صورت خود را با پارچه سفيدى مى پوشاند و تا شروع مراسم عروسى در اتاق مى ماند و تا يكى دو روز از خانه بيرون نمى رود. پس از برگزارى مراسم عقدكنان، دومين حنابندان مانند حناى شب اول انجام مى شود. عصر روز بعد خانواده داماد در سينى بزرگى ظرفى از حنا كه با گل و شمع تزئين شده، مقدارى، شكلات، شيرينى و گلاب به همراه چمدان لباس به خانه عروس مى آورند. در هنگام بست حنا به دست و پاى عروس، فاميل دور او جمع مى شوند و پارچه سبزى را روى سر عروس مى اندازند و همه با هم شعر مخصوص حنا را مى خوانند. صبح روز بعد با توجه به تعداد زياد مدعوين خانواده عروس از صبح بسيار زود براى تهيه ناهار عروسى كارشان را شروع مى كنند تا به نحو مطلوبى از ميهمانان پذيرايى شود. شب عروسى اقوام و آشنايان به رقص و پايكوبى پرداخته و هديه هاى خود رابه عروس و داماد مى دهند. در اين مراسم، داماد به مدت سه روز در خانه عروس باقى مى ماند و در اين مدت دوستان و اقوام نزد آنان آمده و همراه با هدايايى پيوندشان را به آنان تبريك مى گويند. به گفته دست اندركاران امور اجتماعى، روند ازدواج در استان هرمزگان در چند سال اخير سير صعودى داشته است. آنان مى افزايند، بهبود معيشت خانواده و ايجاد اشتغال براى جوانان و امنيت شغلى براى آنان بر روند صعودى ازدواج ها در منطقه خواهد افزود.

گروه شهرستانها ـ قائم مقام توليت آستان قدس رضوى از مقاوم سازى و تحكيم گنبد رضوى خبر داد.
احمد علوى در آئين گشايش نمايشگاه بناهاى تاريخى همزمان با هفته و روز جهانى بناها و محوطه هاى تاريخى در كتابخانه مركزى آستان قدس رضوى افزود: قدمت برخى ابنيه حرم مطهر رضوى به هزار سال مى رسد و در سال هاى اخير بحث مقاوم سازى را جدى تر پى گرفته ايم.
وى ادامه داد: در چند سال اخير ۲ سردر ساعت و نقاره خانه حضرت را با آخرين روش ها، مقاوم سازى كرديم.
قائم مقام توليت آستان قدس رضوى با تأكيد بر تحكيم و مقاوم سازى گنبد رضوى به عنوان يك بناى ارزشمند تاريخى گفت: مقاوم سازى اين بنا و ديگر بناهاى تاريخى حرم رضوى در دستور كار سازمان عمران و توسعه حريم حرم حضرت رضا(ع) قرار گرفته و در بودجه، ۲۵۰ ميليارد ريالى اين سازمان براى امسال پيش بينى شده است.
علوى خاطرنشان كرد: با وجود آن كه در سال هاى پس از انقلاب فضاهاى گسترده و بناهاى متعددى در حرم رضوى ساخته شده و سبك معمارى انقلاب اسلامى را دارد، ولى تلاش شده است معمارى آن با دوره هاى پيشين هماهنگ باشد.
در نمايشگاه ياد شده كه تا ۳۰ فروردين داير است، عكس هايى تا ۱۳۰ سال قدمت از منوچهرخان عكاس باشى، عبدالله قاجار از عكاسان دربار ناصرى و... در معرض ديد عموم قرار دارد.

كيش ـ خبرنگار «ايران»: بخش مهمى از اختيارات، تسهيلات و قوانين و مقررات وزارت بازرگانى به سازمان منطقه آزاد كيش تفويض شد.
به گزارش روابط عمومى و امور بين الملل سازمان منطقه آزاد كيش، اين اقدام به منظور شناسايى مشكلات و موانع و رفع تنگناهاى موجود و همچنين ايجاد سهولت در جذب سرمايه گذارى داخلى و خارجى، رونق فعاليت هاى تجارى، اقتصادى و بازرگانى و جذب هر چه بيشتر گردشگران انجام شده است.
بنابر اين گزارش سيدمسعود ميركاظمى وزير بازرگانى در ابلاغيه اى به سازمان هاى تابعه آن وزارتخانه بر ضرورت توسعه صادرات، صادرات مجدد و سرمايه گذارى هر چه بيشتر در مناطق آزاد و ويژه اقتصادى تأكيد كرد.
در اين ابلاغيه وزير بازرگانى با اشاره به اين كه سازمان هاى مناطق آزاد به نمايندگى از طرف دولت، بالاترين مقام اجرايى منطقه محسوب مى شوند، بر ضرورت صدور كارت بازرگانى براى فعالان اقتصادى در مناطق آزاد و اعتبار آن در چارچوب موازين قانونى در ديگر نقاط كشور، برخوردارى صادركنندگان كالا در مناطق آزاد از همه امتيازات، تسهيلات، مشوق ها و جوايز صادراتى از ابتداى سال ،۱۳۸۶ انتقال و برگزارى بخشى از نمايشگاه هاى تخصصى بين المللى در مناطق آزاد و همچنين معاف بودن اتباع خارجى از تشريفات و مقررات رايج به منظور خروج كالاى همراه مسافر در مناطق آزاد تأكيد كرده است.
براين اساس، از اين پس كارت بازرگانى صادر شده از سوى مديريت بازرگانى سازمان منطقه آزاد كيش در سرزمين اصلى داراى اعتبار بوده كه اين امر بسيارى از مشكلات موجود در تجارت و بازرگانى فعالان اقتصادى منطقه را مرتفع خواهد كرد.

شميرانات- خبرنگار «ايران»: همزمان با فرارسيدن روز جهانى بناها و محوطه هاى تاريخى، نمايشگاه «دماوند، سرزمين يادگاران» در مجموعه فرهنگى - تاريخى نياوران برگزار مى شود.
شوراى بين المللى بناها و محوطه هاى تاريخى - ايكوموس، «منظرهاى فرهنگى و يادمان هاى طبيعى» را به عنوان شعار امسال و روز ۱۸ آوريل ۲۰۰۷ برگزيده است. با توجه به قابليت هاى منطقه زيبا و ارزشمند دماوند يكى از شاخص ترين آثار ايرانى است كه تناسب ويژه اى با اين شعار دارد و حتى مى تواند بر همين اساس در فهرست ميراث جهانى يونسكو به ثبت برسد، نمايشگاهى از آثار تاريخى - طبيعى اين منطقه از سوى اداره ميراث فرهنگى و گردشگرى دماوند و با همكارى مجموعه فرهنگى - تاريخى نياوران برگزار مى شود. در اين نمايشگاه تلاش شده با ارائه بيش از ۷۰ تصوير از بناهاى تاريخى و محوطه هاى طبيعى منطقه دماوند امكان آشنايى بيشتر با ناشناخته ها و ارزش هاى اين منطقه ملى فراهم شود. نمايشگاه «دماوند، سرزمين يادگاران» از ۲۸ فروردين ماه تا ۳ ارديبهشت ماه ۱۳۸۶ در تالار آبى كاخ نياوران برپا خواهد بود. دماوند در شرق استان تهران واقع شده است.

سارى، خبرنگار «ايران»: صيادان مازندرانى در فصل صيد مجاز، با ۳۰ درصد رشد، بيش از ۹ هزار تن ماهيان استخوانى از درياى خزر صيد كردند.
مهندس حبيب نژاد مدير كل شيلات استان مازندران با اعلام اين خبر افزود: صيادان ۵۳ شركت تعاونى پره استان با رعايت قوانين و مقررات صيد در اين مدت ؛ ۹۰۰۸ تن انواع ماهيان استخوانى را از درياى خزر صيد كرده اند، كه اين ميزان نسبت به سال گذشته از افزايش ۳۰ درصدى برخوردار بوده است.
وى بيشترين ميزان صيد را مربوط به ماهى سفيد با ۵ هزار و ۸۷۶ تن اعلام كرد كه در مقايسه با فصل صيد سال گذشته از رشد ۱۱۷ درصدى برخوردار بوده است.
مهندس حبيب نژاد سرانه صيد هر شركت تعاونى پره را در اين فصل صيد حدود ۱۷۰ تن و در هر مرحله پره كشى به طور ميانگين ۴۳۳ كيلوگرم اعلام كرد و افزود: علت افزايش صيد ماهيان استخوانى را مى توان ۳ عامل مهم از جمله رهاسازى با كيفيت خوب و استاندارد در سه سال گذشته، انجام اصلاح و لايروبى رودخانه هاى مهم شيلاتى و شرايط مساعد جوى در فصل صيد بيان كرد. وى از مردم استان بويژه ساكنان حاشيه رودخانه ها درخواست كرد با توجه به فصل تخم ريزى ماهيان و مهاجرت آنها به داخل رودخانه ها از صيد ماهيان شكم پر و مولد خوددارى كنند تا زمينه تكثير طبيعى ماهيان فراهم شود.
در ادامه مهندس اسداللهى رئيس بخش ماهيان خاويارى اداره كل شيلات استان گفت: از ابتداى فصل صيد (اول فروردين) تا به امروز ۸۱۰ كيلو خاويار استحصال شده كه نسبت به زمان مشابه سال قبل از رشد ۶۱ درصدى (۵۱۶ كيلو در سال گذشته) برخوردار بوده ايم. در زمينه گوشت نيز امسال ۴ هزار و ۷۵۴ كيلو گوشت ماهيان خاويارى به دست آمده است.
وى با بيان اين كه اگر از ذخاير موجود حفاظت بيشترى صورت گيرد و با صيد غيرمجاز برخورد جدى ترى شود، افزود: با همين امكانات موجود مى توانيم تا دو برابر توليد خاويار را افزايش دهيم و از آنجايى كه بيش از ۹۵ درصد خاويار توليدى صادر مى شود ادامه روند صيد مى تواند در افزايش صادرات اثر چشم گيرى داشته باشد.
مهندس اسداللهى دلايل افزايش را تحويل دهى شركت هاى پره، نظارت بيشتر پره و نظارت بيشتر ناظران پره بر روى شركت ها و افزايش صيد شركت هاى صيادى خاويارى اعلام كرد و افزود: بعد از دو سال وقفه در حضور ناظران پره، امسال بعد از شروع كار اين گروه عملكرد بهبود پيدا كرده است.
وى شمار قايق هاى صيد ماهيان خاويارى را ۱۲۵ فروند با ۲۲ مركز صيادى و نزديك به ۴۰ نفر صياد و ۱۴ مركز فرآورى خاويار اعلام كرد.

بجنورد ـ خبرنگار «ايران»: بارش بى سابقه باران در كمتر از يك ساعت در خراسان شمالى، موجب جارى شدن سيل در اسفراين و مرگ ۴ تن از هموطنان اسفراينى شد.
براين اساس يكشنبه گذشته در پى يك ساعت بارش شديد، سيلاب يك ميليون و ۲۵۰ هزار متر مكعب آب را وارد مخزن سد كرد و حجم ذخيره مخزن را به ۲۰ ميليون مترمكعب رساند. به گفته كارشناسان، با وجود كنترل سيل در بالادست توسط سد، در پائين دست سد نيز سيلاب شديدى راه افتاد و به ۴۰ خانه روستاى فرتان خسارت زد.
سيل افزون بر خرابى ۴۰ خانه روستايى و تلف كردن هزاران رأس دام، جان ۴ روستايى را نيز گرفت و ده ها تن را مصدوم كرد.
بهروز همتى استاندار خراسان شمالى با اشاره به اسكان موقت خانواده هاى سيل زده گفت: تا مهرماه امسال اين خانه ها بازسازى خواهد شد. وى با اعلام همدردى با آسيب ديدگان گفت: واحدهاى مسكونى تخريب شده با اعطاى وام ۵۷ ميليون ريالى بنياد مسكن، بازسازى مى شوند. وى علت بروز سيل را بارش شديد باران و تخريب خاكريز بالادست روستاى فرتان دانست.
به گفته كارشناسان، سد اسفراين با توان كنترل سيلاب نقش مهمى در جلوگيرى از بروز يك فاجعه داشت. چرا كه در صورت نبود اين سد، سيلاب عظيمى به شهر اسفراين وارد مى شد و مى توانست خسارات جانى و مالى بسيار زيادى برجاى بگذارد.
در اين حال محمدعلى خسروى معاون جمعيت هلال احمر خراسان شمالى از توزيع ۱۰۱ تخته چادر، ۶۰۰ تخته پتو، ۸۰ شعله چراغ و فانوس، يك تن قند، ۲ تن برنج و نيم تن روغن در ميان سيل زدگان خبر داد. وى افزود: ۶۳ امدادگر در منطقه به آسيب ديدگان كمك مى كنند.
\ سيل و بارش تگرگ در بردسكن
وقوع سيل و بارش تگرگ در بخش انابد شهرستان بردسكن سبب بسته شدن محورهاى ارتباطى اين شهرستان شد.
رئيس ستاد حوادث غيرمترقبه بردسكن گفت: وقوع سيل و بارش تگرگ دوساعت ادامه داشت كه موجب بسته شدن محور بردسكن به استان يزد شد كه با تلاش مأموران راه و ترابرى و پليس راه هم اكنون تردد دراين محور جريان دارد. حسن عليزاده همچنين با اشاره به خسارت هاى وارد شده به مزارع كشاورزى و راه هاى ارتباطى شهرستان بردسكن تصريح كرد هنوز از ميزان خسارت سيل وبارش تگرگ گزارشى اعلام نشده است. وقوع سيل در ده روز گذشته در شهرستان بردسكن بيش از ۱۵ ميلياردريال به مزارع، قنات ها و راه هاى ارتباطى بردسكن خسارت وارد كرد.
\ وضع راه ها
تردد وسايل نقليه مسافربر (اتوبوس و مينى بوس) و انواع كاميون در محور كرج - چالوس همچنان ممنوع است.
محمدرضا علامى، مسئول مركز اطلاعات راه ها درباره ديگر محورهاى ارتباطى كشور، اظهارداشت: در برخى محورهاى ارتباطى استان هاى آذربايجان شرقى و غربى و كردستان بارش باران و در مسيرهاى كوهستانى بارش برف اعلام شده است. به گفته وى، دراستان اردبيل گردنه الماس در مسير خلخال به اسالم برف توأم با كولاك اعلام شده است.
وى افزود: در استان آذربايجان غربى در مسير شاهيندژ به تكاپ در محل گردنه «مائين بلاغ» ارتفاع برف به ۵۰ سانتيمتر مى رسد و باوجود برف روبى و نمك پاشى مسير به دست عوامل راهدارى، عبور وسايل نقليه از اين مسير و گردنه «رمزيران» در مسير سردشت به داشتن زنجير چرخ نيازدارد.
وى گفت: در استان اردبيل محور فيروزآباد - ميانه به علت بارندگى و طغيان رودخانه زرج آباد و تخريب آبرو موقت تا اطلاع بعدى بسته و مسير جايگزين، محور گنجگاه - ميانه اعلام شده است.
علامى اظهارداشت: محور فرعى اطاقور املش واقع در استان گيلان نيز به دليل بارش باران هاى چندروز گذشته و نشست يكى از پايه هاى پل «كيازنيك» تا اطلاع بعدى بسته اعلام شده است. وى تصريح كرد: ديگر راه هاى ارتباطى كشور باز و تردد در آنها جريان دارد.

گرگان ـ خبرنگار «ايران»: با زهكشى ۲۸۰ هزار هكتار از اراضى شمالى استان گلستان، سيلاب هاى اين استان كنترل مى شود.
پرشدن ظرفيت رودخانه هاى گل آلود كه همواره رسوبات زيادى را با خود مى آورند و جايى براى آب باران و روان آب ها نمى گذارند موجب شده مردم گلستان در ساليان گذشته دچار سيلاب هاى شديدى شوند.
از سويى بالا آمدن سطح آب درون زمين حتى تا عمق نيم مترى خاك و نفوذ نكردن آب هاى سطحى در فصول پرباران نه تنها مشكل آبگرفتگى مزارع و از بين رفتن محصولات كشاورزى در برخى اراضى استان را موجب شده بلكه خانه ها و معابر در مناطق مسكونى اين مناطق را نيز دچار مشكل وخسارت كرده است.
مهندس «افراسياب ميرزايى» مدير طرح هاى آبيارى و زهكشى آب منطقه اى گلستان در اين مورد گفت: از سال ها قبل بسيارى از مناطق استان به دليل بى توجهى به اهميت مديريت آب و هدايت آب ها با مشكل سيلاب ها و خسارت به اراضى و منازل مردم مواجه هستند.
ميرزايى افزود: يكى از دلايل بروز سيل و آبگرفتگى اراضى در سال هاى اخير ورود رسوبات از بالادست به داخل مجارى خروجى دو رودخانه عمده استان يعنى قره سو و گرگانرود است كه موجب پرشدن مقطع رودخانه ها و در نتيجه طغيان در مواقع سيلابى مى شود.
وى تصريح كرد: براى نمونه در سال هاى گذشته حجم ورودى سيلاب ها از ميزان دبى رودخانه قره سو بيشتر بوده و اين امر موجب طغيان اين رودخانه و آبگرفتگى مزارع و شهرهاى اطراف شد كه طرح هاى زهكشى در هدايت روان آب ها به رودخانه هاى استان و در نتيجه كنترل سيلاب ها مى تواند مؤثر واقع شود.
وى افزود: براى جلوگيرى از خسارت سيلاب ها و روان آب هاى سطحى از مجموع ۲۸۰ هزار هكتار طرح زهكشى اراضى، در مرحله نخست ۱۰ هزار هكتار از اراضى اولويت دار شهرهاى گرگان، آق قلا، بندر تركمن و كردكوى كه در معرض آبگرفتگى شديد هستند و مردم مشكلات زيادى در آن مناطق دارند، زهكشى خواهند شد.
وى گفت: مطالعات فاز محدوده ۱۰ هزار هكتارى اراضى اولويت دار در آذرماه سال گذشته به پايان رسيده و مدارك و مستندات طرح براى دريافت رديف اعتبارى به وزارت نيرو و سازمان هاى مربوطه ارسال شده است. اين بخش طرح شامل ۲۶ كيلومتر زهكش اصلى و ۴۸ كيلومتر زهكش فرعى و تأسيسات مربوطه است كه برآورد اوليه هزينه اجرايى اين طرح بيش از ۷ ميلياردتومان است.
وى با بيان اين كه زهكشى در ۲۸۰ هزار هكتار از اراضى استان در مرحله پيش مطالعات اوليه قرار دارد، گفت: برآورد اوليه هزينه عمليات اجرايى براى كل طرح در حدود ۳۵۰ ميلياردتومان است كه با توجه به تخصيص اعتبار كنونى بيش از ۵۰ سال اجراى اين طرح به طول مى انجامد كه در آن زمان طرح از اهداف تعيين شده خارج و منطقه دچار تغييرات اساسى شده است.
اين مسئول گلستانى درباره تحقق اهداف طرح و تأمين منابع مالى طرح به تجارب كشورهاى مختلف از جمله تركيه اشاره كرد و گفت: اين كشور توانسته با جذب كمك هاى مالى از بانك توسعه اسلامى و ديگر مؤسسات مالى خارجى در مدت ۷ سال اجراى شبكه هاى آبيارى و زهكشى را در سطح ۴۰۰ هزارهكتار به پايان رساند.
وى همچنين ديگر نتايج حاصل از اجراى زهكشى در اراضى استان را جلوگيرى از شور شدن اراضى، بهبود وضع خاك، افزايش محصولات كشاورزى همراه با ايجاد شرايط مناسب براى كشت دوم در اراضى نامرغوب عنوان كرد و افزود: به طور حتم اجراى اين طرح موجب توسعه بخش كشاورزى در استان و افزايش توليد در كشور خواهد شد.
مهندس «سيدمحسن زمانى» مسئول شبكه هاى آبيارى وزهكشى جهاد كشاورزى گلستان نيز در مورد نتايج اين طرح گفت: در اراضى شمالى و شمال غرب استان كه كيفيت خاك آن پائين است، مى توان با انجام عمليات زهكشى و آبشويى كيفيت زراعى خاك را بهبود بخشيد و ضمن افزايش ميزان توليد در واحد سطح اراضى را براى كشت برخى ديگر از محصولات زراعى آماده كرد.
به گفته وى، خاك اراضى در نواحى شمالى شور و قليايى است كه بالابودن سطح ايستايى به خصوص در فصول بارندگى موجب زهدار شدن اين اراضى مى شود.
زمانى درباره اجرايى شدن اين طرح بزرگ زهكشى بيان داشت: تأمين نشدن اعتبار طرح مهم ترين مسأله براى اجرا و زمان بر شدن آن خواهد بود.
گفتنى است، براساس آمار در سال هاى ۸۰ تا ۸۴ بيش از ۱۶۰ مورد سيل بزرگ و كوچك در استان به وقوع پيوسته كه سبب ويرانى هزاران خانه و كشته شدگان شمار زيادى از هموطنان اين استان شد.