احمد جلالى فراهانى
باور اين موضوع كه ايرانى ها درمدت يك سال ۱۵۰ ميليارد تومان صرف خريد داروهاى آنتى بيوتيك كرده باشند كمى دشوار است اما حقيقت دارد.كافى است مرورى دوباره داشته باشيم بر گفته هاى معاون دارو و غذاى وزارت بهداشت و درمان كه هفته گذشته در جمع اعضاى كميسيون بهداشت داشته است.دكتر رسول ديناروند در اين نشست گفته است ۵ داروى اول پرمصرف كشور آنتى بيوتيك است و ايرانيان در سال ۸۵ معادل ۱۵۰ ميليارد تومان آنتى بيوتيك مصرف كرده اند.او افزود: مصرف غيرمنطقى دارو در كشور يكى از چالش هاى نظام سلامت كشور است.به گفته او در مدت يك سال گذشته ۷۵۰ ميليون رانيتيدين و ۹۰۰ ميليون آموكسى سيلين در كشور مصرف شده كه بررسى اين داروها نشانه پراكندگى بيمارى ها در كشور نيز هست.
اين در شرايطى است كه قريب به اتفاق كارشناسان و متخصصان علوم پزشكى بر اين عقيده هستند كه مصرف خودسرانه آنتى بيوتيك ها گذشته از اين كه از نظر اقتصادى موجب خسارات زيادى به كشور مى شود، سبب ايجاد مقاومت دارويى باكترى ها هم مى شود.نمونه واضح آن دارويى مشهور به نام آمپى سيلين است كه تاچند سال پيش بر اغلب عفونت هاى تنفسى فوقانى مؤثر بود، اما امروزه به دليل اين كه بسيارى از باكترى ها به آن مقاوم شده اند، ديگر كمتر استفاده مى شود.داروهاى آنتى بيوتيك البته تنها داروى پر مصرف ايرانى ها در سال گذشته نبوده است و قرص استامينوفن از جمله داروهاى پر مصرف سال گذشته است.بنا بر آمار ارائه شده از سوى معاون دارو و غذاى وزارت بهداشت سال گذشته در كشور بيش از ۱‎/۵ ميليارد قرص استامينوفن مصرف شد كه ۵۰۰ ميليون آن قرص كدئين بوده است.مصرف اين مقدار قرص استامينوفن در ايران آن هم در طول يك سال در شرايطى اتفاق مى افتد كه مطابق قانون هيچ داروخانه اى حق ندارد بدون نسخه پزشك چنين قرص هايى را به فروش برساند.اما جالب اينجاست كه بر اساس گزارشات ارائه شده از سوى وزارت بهداشت و درمان، آمار فروش قرص استامينوفن كدئين در داروخانه هايى كه با تأمين اجتماعى قرارداد دارند در سال گذشته معادل ۲۴ميليارد تومان برآورد شده است و يكى از پرفروش ترين داروها در كشور به شمار مى رود.
جزو ۲۰ كشور اول
براساس آمار سازمان جهانى بهداشت، كشور ما به لحاظ مصرف دارو، جزو ۲۰ كشور نخست دنياست و در آسيا بعد از چين مقام دوم را دارد.برخى هاالبته معتقدند اين آمار دقيق نيست و ما در اين زمينه هم در دنيا رتبه اول را كسب كرده ايم.چنان كه به گفته دكتر منتصرى معاون غذا و داروى دانشگاه علوم پزشكى شيراز، ايران بالاترين رتبه مصرف سرانه دارو در جهان را دارد.آمار رسمى وزارت بهداشت مى گويد در ۸ سال گذشته، متوسط تعداد داروهاى تجويز شده در هر نسخه، بيش از ۴ قلم بوده است كه در حال حاضر متوسط كشورى آن به ۳‎/۶ قلم رسيده است.اين در حالى است كه ميانگين جهانى در اين زمينه كمتر از ۲ قلم در هر نسخه است.
در اين باره دكتر رسول ديناروند، معاون غذا و داروى وزارت بهداشت، با اشاره به اين كه فرايند تجويز و مصرف دارو در كشور غيرمنطقى است مى گويد: مسائل مختلفى در اين زمينه قابل بررسى است كه رعايت نكردن ضوابط علمى و تحويل داروى بدون نسخه از سوى برخى داروخانه ها و بالا بودن قلم هاى دارويى در نسخه هاى تجويزى از سوى پزشكان از مهم ترين آنهاست و نشان دهنده غيرمنطقى بودن فرايند تجويز و مصرف دارو در كشور است.
او با اشاره به برنامه وزارت بهداشت براى اصلاح فرهنگ تجويز و مصرف دارو، مى گويد: همه گروه ها در اين مسأله دخالت داشته و بايد در امر درمان براى اين گروه ها برنامه خاصى تنظيم شود.ما نمى توانيم در اين موضوع يك قشر خاص را هدف قرار دهيم، چرا كه همه افراد دست اندركار از پزشكانى كه دارو را تجويز مى كنند تا داروسازان و عرضه كنندگان آن در اين زمينه مسئول هستند.
مصرف دارو درد يا درمان؟
به اعتقاد اكثر كارشناسان، ناآگاهى جامعه و فرهنگ و باورهاى غلط رايج در ميان مردم، دليل افزايش تجويز و مصرف دارو نسبت به استانداردهاى جهانى است.دكتر منتصرى با تأكيد بر اين مطلب مى گويد: «تصور عامه مردم ايران اين است كه پزشك خوب داروهاى بيشتر و متنوعى را تجويز مى كند.در حالى كه با مصرف هرچه بيشتر دارو سيستم سلامت كشور رو به بهبودى نرفته بلكه بيمارى ها را افزايش مى دهد.»
او با بيان اين كه فرهنگ مصرف دارو در كشور نداريم، خاطرنشان مى كند: «مردم فراموش مى كنند كه هر دارويى كه مصرف مى كنيم به داروى ديگرى نياز دارد كه عوارض آن را از بين ببرد.اما اگر بپذيريم كه علت درخواست دارو از سوى بيماران ناآگاهى آنها و باورهاى غلط رايج ميان مردم است، اين سؤال مطرح مى شود كه چرا پزشكان آگاه به اين درخواست نابجا پاسخ مثبت مى دهند؟» تنها يك پاسخ وجود دارد: بعضى پزشكان به منظور نگهدارى بيماران خود و جلوگيرى از مراجعه آنها به پزشك ديگر، مطابق ميل بيمار رفتار مى كنند و داروهايى كه مورد نياز بيمار نيست را بنا به تقاضاى فرد بيمار برايش تجويز مى كنند.اين را هم البته مى شود به مشكلات اقتصادى پزشكان و هزار و يك علت ديگر ربط داد.
خودسرانه ها
بر اساس تحقيقات انجام شده، ايرانى ها ۱۰ تا ۱۵ درصد مجموع داروهاى كشور را بدون مشورت با پزشك مصرف مى كنند.اين را دكتر سعيد واقفى، دبير انجمن داروسازان كشور مى گويد.به گفته او، مسكن ها بيشترين داروهايى هستند كه مردم به صورت خودسرانه مصرف مى كنند.
دكتر واقفى ادامه مى دهد: علاوه بر مسكن ها، قطره هاى چشمى و آنتى بيوتيك ها نيز بيشترين ميزان مصرف خودسرانه را دارند.البته آنتى بيوتيك ها به علت نوع تأثير دارويى، بدترين داروهايى هستند كه به اين شيوه مصرف مى شوند، چراكه در صورت عدم نياز بدن به اين دارو مانند سم عمل مى كند و ميكروب هاى بدن را نسبت به داروها مقاوم مى كند و در صورت ايجاد عفونت در بدن ديگر آنتى بيوتيك در درمان بيمارى مؤثر نخواهد بود.اين در حالى است كه بسيارى از مردم آنتى بيوتيك ها را بدون تجويز پزشك مصرف مى كنند و اين مسأله موجب شده كه آنتى بيوتيك ها از پرمصرف ترين اقلام دارويى در كشور باشند.
استامينوفن سم است
بنا بر تحقيقات انجام شده از سوى سازمان بهداشت جهانى در سال ۲۰۰۶ميلادى، آسپيرين، ايبوپروفن و استامينوفن از اصلى ترين عوامل دارويى هستند كه فشار خون را بالا مى برند و خطر بيمارى قلبى را در مردان افزايش مى دهند.
پژوهشگران در تحقيقى كه بيش از ۴ سال به طول كشيد، سرانجام متوجه شدند كه ۳ داروى فوق از اصلى ترين تهديدات قلبى مردان محسوب مى شوند. اين تحقيق كه ميان سال هاى ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۶ ميلادى انجام شده است، فشار خون ۱۶ هزار مرد را براى مدت ۴ سال مورد بررسى قرار داده اند.مردانى كه ۶ يا ۷ روز هفته استامينوفن (پاراستامول) مصرف مى كردند، نسبت به مردانى كه اين دارو را مصرف نمى كردند ۳۴ درصد بيشتر فشار خون بالا داشتند.در مورد آسپيرين و مسكن هاى شبه آسپيرينى يا داروهاى ضد التهابى غير استروئيدى(NSAIDs) مانند ايبوپروفن و ناپروكسن نيز يافته هاى مشابهى بدست آمد.
ميزان مصرف داروهاى آسپيرينى هم در بالا بردن فشار خون نقش داشت.مردانى كه بيش از ۱۵ عدد از اين قرص ها را درهفته مصرف مى كردند، ۴۸ درصد بيشتر در معرض فشار خون بالا بودند.داروهاى شبه آسپيرينى هم بر توانايى عروق در گشاد شدن اثر مى گذارند و هم سبب تجمع سديم در بدن مى شوند( دو عاملى كه مى تواند موجب بالا رفتن فشار خون شود).اين تحقيق نشان مى دهد مردانى كه امروزه تعداد بيشترى مسكن نسبت به گذشته مصرف مى كنند، خطرات بيشترى در مقابل مشكلات قلبى از جمله حملات قلبى براى آنان پديد آمده است.با اين همه آيا ايرانى ها به تبعات مصرف بى رويه دارو مى انديشند؟
دشمنى در لباس دوست
كدئين دارويى است كه اغلب مردم دنيا با نخستين سردرد آن را استعمال مى كنند.اين در حالى است كه مسموميت كبدى و مشكلات كليوى، از عوارض مصرف بى رويه و بدون نسخه داروى استامينوفن كدئين است و اگر بيش از ۱۰گرم در روز مصرف شود سبب تجمع در كبد مى شود.
كدئين يك ماده مخدر است كه براى كاهش درد بر روى سيستم اعصاب مركزى(مغز و طناب نخاعى) اثر كرده، درد را تخفيف مى دهد.اثرات ناشى از مصرف استامينوفن كدئين شامل يبوست، سرگيجه، خواب آلودگى، خشكى دهان، برافروختگى، سبكى سر، كاهش اشتها، تهوع، مشكل يا درد هنگام ادرار و تعرق است.
در كشورهاى پيشرفته ۳۰۰قلم دارو در ليست otc(يعنى فروش دارو بدون نسخه كه حتى بدون تجويز پزشك هم مى توان از داروخانه تهيه كرد) قرار دارد، اين در حالى است كه در كشور ما به لحاظ بعضى محدوديت ها، اين داروها از ۷۰ قلم تجاوز نمى كند.
مهم ترين داروهاى بدون نسخه شامل مسكن ها، آنتى هيستامين ها، داروهاى ضداحتقان و ضدسرفه است.اين گزارش حاكى است مسكن هايى كه در تركيب آنها مواد مخدر وجود دارد مانند استامينوفن كدئين و اكسپكتورانت كدئين از جمله داروهايى هستند كه در صورت مصرف خودسرانه و طولانى مدت منجر به اعتياد افراد مى شوند.
البته مصرف داروهاى ضددرد كه جنبه مخدر دارند، گاهى ناگزير است اما اين مصرف بايد زير نظر پزشك باشد چون مشكل اعتيادآورى دارند.اين در حالى است كه كارشناسان يكى از دلايل افزايش اين نوع اعتياد را دردسترس بودن انواع مسكن ها مى دانند.در حال حاضر در كشور ما هر شخصى مى تواند به راحتى و بدون نسخه پزشك به انوع مسكن ها دسترسى داشته باشد.
به گفته محققان، مصرف داروهاى مسكن و خواب آور داراى آثار و عوارض مخربى است كه اغلب تا چند ساعت باقى مى ماند.داروهاى مسكن و خواب آور موجب تغييرات رفتارى يا روانى همچون سرخوشى مختصر، رفتار نامناسب جنسى، پرخاشگرى، اختلالات دركى، اختلال قضاوت، رخوت، خواب آلودگى، شل شدن عضلات، به هم خوردن تعادل و اختلال عملكرد شغلى و اجتماعى مى شوند.
همچنين مصرف طولانى داروهاى مسكن و خواب آور، عوارضى شامل افسردگى، سردرد، ناراحتى گوارشى، آسيب كبدى و اختلال حافظه در پى دارد.زنانى كه به طور مداوم از استامينوفن و بروفن استفاده مى كنند نيز دو برابر افراد معمولى در خطر ابتلا به فشار خون بالا هستند.

شرح وظايف دبيران شوراهاى حل اختلاف
بهروز رضوانى آبكنار
با تأسيس و راه اندازى شوراهاى حل اختلاف، بسيارى از دعاوى مدنى و شكايات كيفرى كه پيچيدگى قضايى كمترى دارند، بدون رعايت تشريفات دست و پا گير مقررات قوانين آئين دادرسى مدنى و كيفرى به اين شورا محول مى شود تا با بهره گيرى از مشاركت مردمى مسائل ميان طرف هاى درگير حل و فصل گردد.
بهروز رضوانى آبكنار، دبير حوزه رياست و بازرسى دفاتر مجتمع شماره ۲ شوراى حل اختلاف تهران و مؤلف اين كتاب، مزاياى تأسيس شوراهاى حل اختلاف را فهرست وار به ترتيب زير برشمرده است:
- كاهش مراجعات مردم به محاكم قضايى
- توسعه مشاركت هاى مردمى
- رفع اختلافات به صورت محلى
- حل و فصل امورى كه ماهيت قضايى پيچيده اى ندارند
- جذب افراد تحصيلكرده بيكار و...
او هدف خود از تأليف اين كتاب را در پيشگفتار چنين مطرح كرده است: «با تجربه اى كه به واسطه تدريس اين واحد درسى در آموزش دبيران مجتمع شماره ۲ شوراى حل اختلاف تهران به دست آمده و از آنجا كه اين دوره، اولين دوره آموزشى شوراهاى حل اختلاف است كه به صورت رسمى اجرا گرديده، كمبود كتابى براى تدريس كادر دفترى شوراى حل اختلاف ملموس و محسوس بوده و خود انگيزه اى شد براى گردآورى نكات مهم در نحوه اداره بهتر و شايسته تر دفاتر حوزه هاى مزبور.»
وى در جاى ديگرى از همين پيشگفتار افزوده است: «علت اين كه در اين مجموعه به مبحث دادخواست به تفصيل پرداخت شده اين است كه در شوراها بيشترين اقدام هاى لازم در پرونده هاى حقوقى به عهده دبير است، از اين رو بر اساس تجربيات آموزشى خود موارد مرتبط با آن و شرح و بسط و حتى نمونه سؤالات مربوط به آن ضرورى بوده است.»
دكتررضا صفرپور، قاضى دادگاه تجديد نظر استان تهران و سرپرست مجتمع شماره ۲ شوراى حل اختلاف تهران، در مقدمه اى كه بر كتاب «شرح وظايف دبيران شوراى حل اختلاف» نگاشته، خاطرنشان كرده است: «كارى كه آقاى بهروز رضوانى آبكنار عهده دار اجراى آن شده اند، راهگشاى اميدبخشى است و جامعه كاركنان شوراهاى حل اختلاف نيازمند مطالعه و بررسى اين موضوع هستند و بايد انجام مى شد...»
كتاب «شرح وظايف دبيران شوراهاى حل اختلاف» كه در قالب يك كتاب درسى و آموزشى تمام حوزه ها و وظايف شوراهاى حل اختلاف را دربرمى گيرد، شامل موارد زير است:
- آيين نامه اجرايى ماده ۱۸۹ قانون برنامه سوم و ماده ۱۳۴ قانون برنامه چهارم توسعه و تمام مواد آن
- انواع دفاتر مورد استفاده در شوراهاى حل اختلاف و نحوه ثبت آنها
- انواع اوقات دادرسى
- طبقه بندى وظايف ايرن
- نحوه تشكيل پرونده كيفرى
- نحوه تشكيل پرونده حقوقى
- شرح مواد قانونى مرتبط با دادخواست و شرايط آن
- سؤالات تستى و تشريحى مربوط به دادخواست
- مواد قانونى مرتبط با ابلاغ در ق.آ.د.م
- اوراق مشمول قواعد ابلاغ
- صورتجلسه و اركان آن
- نحوه تنظيم فرم صورتجلسه و غيره
اين كتاب در ۲۸۰ صفحه در قطع وزيرى و به قيمت ۳۵۰۰ تومان از سوى انتشارات فرهيزش به چاپ رسيده است.

سى و ششمين فصلنامه علوم سياسى منتشر شد
فصلنامه علوم سياسى به صاحب امتيازى دانشگاه باقرالعلوم(ع) و مديرمسئولى حميد پارسانيا و سردبيرى دكتر نجف لك زايى منتشر شد.
اين فصلنامه با هدف پاسخگويى به نيازهاى جامعه اسلامى، معرفى بنيادهاى نظرى انقلاب اسلامى، تبيين تفكر اسلامى شيعى در عرصه انديشه سياسى و... منتشر مى شود.
در اين شماره «علوم سياسى» مى خوانيم:
جهانى شدن و اسلام‎/ فقه روابط بين الملل‎/ جهانى شدن و سرانجام نزاع گفتمان ها‎/ جهانى شدن و اصلاح طلبى‎/ اهداف تجاوز ۲۰۰۶ اسرائيل به لبنان‎/ دولت بزرگ اسلامى؛ امكان يا امتناع؟ با تأكيد برديدگان امام خمينى(ره)‎/ انديشه سياسى ابن رشد‎/ سياست و ديانت در ديوان اقبال‎/ شورا؛ بين نص و تجربه تاريخى‎/ و...
انتشار دهمين شماره ۱۵خرداد
فصلنامه تخصصى در حوزه تاريخ پژوهى ايران معاصر ۱۵ خرداد، به صاحب امتيازى و مديرمسئولى دكتر سيدحميدروحانى از سوى بنياد تاريخ پژوهى ايران معاصر منتشر شد.
در اين شماره ۱۵ خرداد مى خوانيم:
عزادارى امام حسين(ع) در دوره پهلوى اول‎/ مأموريت ويژه ژنرال هايزر براى سركوب انقلاب اسلامى‎/ امام خمينى(ره)، انقلاب اسلامى و شالوده شكنى سيطره گفتمان رسمى در حوزه سياست‎/ جستارهايى در آفت شناسى ريشه هاى انقلاب اسلامى‎/ تقدس بيت المقدس در اسلام‎/ كاوشگران تاريخ و دانشوران معرفت‎/ و...
شماره جديد فصلنامه سياسى اجتماعى «برداشت دوم» منتشر شد
اين فصلنامه به صاحب امتيازى مركز بررسى هاى استراتژيك رياست جمهورى و مديرمسئولى دكتر عليرضا ذاكر اصفهانى منتشر شد. «برداشت دوم» با هدف تبيين و تحليل مسائل و مشكلات كشور در عرصه هاى مختلف و ارائه راهكارهاى مناسب انتشار مى يابد.
در اين شماره «برداشت دوم» مى خوانيم:
تحولات سياسى ايران، با نگاهى به انتخابات دوم خرداد و سوم تير‎/ امنيت در چارچوب؛ مقدمه اى بر قانون امنيت ملى‎/ ايران و جهانى شدن در عرصه فرهنگ و سياست‎/ بازسازى مفهوم امنيت‎/ جايگاه چرخه سوخت هسته اى در بالابردن روحيه عزت ايرانى‎/ و...
هشتمين شماره فصلنامه رهيافت هاى سياسى و بين المللى منتشر شد
«رهيافت هاى سياسى و بين المللى» به صاحب امتيازى دانشكده علوم اقتصادى و سياسى دانشگاه شهيدبهشتى و مديرمسئولى دكتر منصور ميراحمدى انتشار يافت.
در اين شماره رهيافت هاى سياسى و بين المللى مقاله هايى به اين شرح مى خوانيم:
جايگاه منافع و امنيت ملى در ساختار سياست خارجى جمهورى اسلامى ايران‎/ آمريكا: از استراتژى تدافعى به استراتژى تهاجمى‎/ تأثير جنگ لبنان به راهبرد امنيت ملى اسرائيل‎/ بازيگران غيردولتى بين المللى و نقش آنها در سياست هاى بين المللى‎/ كارگاه و آزمايشگاه علوم سياسى؛ مدخلى بر بازنگرى علوم سياسى در ايران‎/ كارآمدى تجربه دولت اصلاحات؛ سنجش تئورى هاى گذرا به دولت دموكراتيك‎/ و...
معرفى طرح توزيع سهام عدالت
فقر و محروميت هميشه نتيجه اقدام انفرادى افراد و خانواده ها نيست و درمواردى به صورت قهرى به آنها تحميل شده است. معلوليت ها، زندگى در مناطق محروم، بى سرپرستى و بدسرپرستى و... جذابيتى ندارند كه افراد داوطلبانه آن را انتخاب كنند. دولت ها با شناخت ريشه اين ناكامى ها به حمايت از كسانى مى پردازند كه به هر دليل، در سطح بسيارپائين تر از استانداردهاى زندگى به سرمى برند. دولت جمهورى اسلامى ايران نيز تصميم گرفت دركنار واگذارى فعاليت هاى اقتصادى خود به بخش خصوصى، به هموطنان محروم كمك كند تا با دريافت سهام عدالت با هدف توزيع متعادل تر ثروت و درآمد، افزايش ثروت و ايجاد درآمد دائم براى كم درآمدترين خانواده ها و كاهش تصدى گرى دولت و انتقال مالكيت به عموم مردم، تغييرى اساسى در وضعيت اقتصادى كشور ايجادكند.
در كتاب «سهام عدالت» كه سازمان خصوصى سازى آن را در شمارگان ۵هزارنسخه منتشر كرده است، مقررات، دستورالعمل ها و چارچوب اجرايى طرح توزيع سهام عدالت براى علاقه مندان توضيح داده شده است.