|
حرفه روزنامه نگارى نظام مند مى شود
خبرنگاركارآموز
تا روزنامه نگار ارشد
|
|
|
يكى از مهمترين اقدام هاى ارزنده معاونت امور مطبوعاتى وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى در سال گذشته، تدوين آئين نامه كار حرفه اى روزنامه نگارى است كه در نخستين قدم ، پيش نويس اين آئين نامه با همكارى استادان، كارشناسان ارتباطات و مسئولان معاونت امور مطبوعاتى براى همه روزنامه نگاران و فعالان عرصه مطبوعات ارسال شد تا آنها نيز پيشنهادها و انتقادهاى خود را نسبت به مفاد آن اعلام كنند. بر اساس گزارش هاى رسيده، در حال حاضر نقطه نظرات اصحاب مطبوعات جمع بندى شده و قرار است بزودى از سوى وزير فرهنگ و ارشاد اسلامى براى تصويب به هيأت دولت ارسال شود. به اعتقاد بسيارى از روزنامه نگاران و صاحب نظران حوزه مطبوعات اين طرح به همت و حمايت عليرضا مختارپور معاون امور مطبوعاتى وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى شكل گرفت كه به طور قطع نقطه درخشان در كارنامه اين مدير توانمند و متعهد حوزه فرهنگ ثبت خواهد شد.
تقويت و ارتقاى جايگاه روزنامه اى
عباس سليمى نمين روزنامه نگار و پژوهشگر رسانه در ارزيابى آئين نامه كار حرفه اى روزنامه نگارى مى گويد: «قانونمند شدن حرفه روزنامه نگارى امرى است كه مورد توافق تمام صاحب نظران و فعالان اين حرفه است و صاحبان انديشه و قلم ترديدى در آن ندارند. بنابراين انتظار مى رفت اين حرفه از ساليان پيش نظام مند شود اما اين امر به دلايل مختلف تا به امروز تحقق نيافته است، در نتيجه حرفه روزنامه نگارى ما از يك نظام يكپارچه و منسجم برخوردار نيست و به تناسب آن نيز نهادهاى صنفى قوى و نيرومند شكل نگرفته است.
وى معتقد است متأسفانه تشكل هاى صنفى كه در حال حاضر در عرصه روزنامه نگارى فعاليت مى كنند به دلايل مختلف نتوانسته اند به نيازها و خواسته هاى روزنامه نگاران پاسخ دهند و حتى در برخى موارد نيز كوتاهى هايى داشتند كه موجب لطمات جدى به اعتبار روزنامه نگارى شد.
از سوى ديگر نگاه مادى برخى از مسئولان رسانه ها باعث شده افراد غيرحرفه اى وارد اين عرصه شوند و در نتيجه ناكارآمدى آنها به يك نگاه منفى در سطح جامعه به حرفه روزنامه نگارى شده است. از اين رو وجود اين عوامل بيش از پيش اين نكته را گوشزد مى كرد كه نسبت به ساماندهى اين حرفه بى تفاوت نباشيم و هرچه سريع تر در جهت ساماندهى آن گام برداريم.
به عقيده وى تدوين پيش نويس آئين نامه كار حرفه اى روزنامه نگارى از سوى وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى به دليل فقدان يك نظام صنفى و حرفه اى مورد پذيرش همه روزنامه نگاران و نهادهاى روزنامه نگارى، كار بسيار ارزنده و مفيدى است كه مى تواند مقدمه اى براى گام هاى بزرگتر در جهت ساماندهى اين حرفه باشد.
اين پژوهشگر رسانه با اشاره به اين كه بايد روزنامه نگاران از درون خود به كنترل و نظام مندى اين حرفه بپردازند، مى افزايد: اين امر نه تنها موجب تضعيف نمى شود، بلكه موجب تقويت و ارتقاى جايگاه روزنامه نگارى خواهد شد.
سليمى نمين با بيان اين كه آئين نامه كار حرفه اى روزنامه نگارى با همفكرى چند تن از كسانى كه پيشينه طولانى در عرصه روزنامه نگارى دارند تهيه و تدوين شده است، مى گويد: اين آئين نامه در عمل مى تواند با مسائل جديدى مواجه شود كه در آن مطرح نشده است، اما تلاش مان اين بوده تا حد امكان آنچه امروز حرفه روزنامه نگارى و روزنامه نگاران با آن مواجه اند، در نظر گرفته شود تا نخستين قدم ها در جهت نظام مندى اين حرفه برداشته شود. از سوى ديگر به طور طبيعى هر آئين نامه اى هر اندازه كه قوى باشد باز هم با ضعف هايى مواجه است. از اين رو با توجه به اين كه اين آئين نامه مرحله ابتدايى خود را گذرانده و در قالب پيش نويس ارائه شده است ، مى تواند با همفكرى و هم انديشى اهالى روزنامه نگارى تكميل شود و در هر مرحله نيز بازنگرى و تقويت شود.
سليمى نمين در پايان اضافه مى كند: اميدواريم تدوين و اجراى آئين نامه كار حرفه اى روزنامه نگارى با همكارى تمامى اهالى روزنامه نگارى سبب ارتقاى جايگاه اين حرفه در جامعه شده و شأن واقعى اين حرفه به خوبى شناخته شود.
حفظ منافع حرفه اى و صنفى روزنامه نگار
على اكبر قاضى زاده استاد دانشگاه و مدرس ارتباطات درباره ضرورت تدوين آئين نامه كار حرفه اى روزنامه نگارى مى گويد: روزنامه نگاران بايد بدانند بيش از هر چيز، خودشان هستند كه مى توانند حرفه روزنامه نگارى را نظام مند كنند. اگر روزنامه نگاران و رسانه ها با يكديگر متحد شوند و به اين امر اعتقاد داشته باشند كه آنها اهل يك خانواده اند و سرنوشت مشتركى دارند، آن وقت مى توان اميدوار بود كه تدوين قوانين و آئين نامه هاى حرفه اى به ساماندهى حرفه روزنامه نگارى منجر شود.
وى مى افزايد: از زمانى كه تعدد و تكثر در روزنامه هاى ما به وجود آمد، هرچند اين امر از بعد اجتماعى و سياسى بسيار مبارك است اما در مواردى نيز عده اى از افرادى كه با اين حرفه سنخيت نداشتند به عرصه روزنامه نگارى ورود پيدا كردند كه گهگاه اين افراد از آنجا كه اهل اين حرفه نيستند و دغدغه روزنامه نگارى ندارند، برخى از رسالت ها و اصول حرفه اى را زيرپا مى گذارند.
اين استاد دانشگاه معتقد است: ورود افراد غيرحرفه اى در اين عرصه و فراموش شدن رسيدگى به مسائل صنفى روزنامه نگاران اين ضرورت را ايجاب مى كرد كه اين حرفه نظام مند شده و سر و سامانى به آن داده شود. از اين رو در دولت پيشين جلسات متعددى با حضور اهالى مطبوعات و دست اندركاران رسانه ها در معاونت امور مطبوعاتى و اطلاع رسانى وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى برگزار شد كه هدف اين جلسات ساماندهى نظام حرفه اى و صنفى روزنامه نگارى بود. در اين ميان توفيق هاى بسيارى هم به دست آمد، اما به دليل برخى مشكلات ، طرح هاى مطرح شده به مرحله تصويب و اجرا نرسيد.
قاضى زاده مى گويد: در حال حاضر معاونت امور مطبوعاتى و اطلاع رسانى وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى پيگيرى اين مسائل را دوباره آغاز كرده و به عنوان نخستين قدم پيش نويس آئين نامه كار حرفه اى روزنامه نگارى تدوين شده است. لذا در اين آئين نامه كه با همكارى استادان، كارشناسان ارتباطات و مسئولان معاونت امور مطبوعاتى وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى تهيه شده سعى گرديده به تعريف دقيق و جامع روزنامه نگار پرداخته شود و در واقع طرح طبقه بندى فعالان رسانه ها از خبرنگار كارآموز گرفته تا روزنامه نگار ارشد مطرح شده است.
او مى افزايد: همچنين در اين آئين نامه تأكيد بسيارى بر قرارداد كار حرفه اى و ضابطه مند شدن امور استخدامى روزنامه نگاران شده است چرا كه روزنامه نگار حرفه اى كسى است كه تنها از راه نوشتن ارتزاق مى كند. از اين رو، روزنامه نگارى كه به حرفه خود نمى انديشد و بابت انتشار اخبار پول دريافت مى كند و از حوزه هاى خبرى خود انتظار يارى دارد ديگر روزنامه نگار نيست.
همچنين در اين آئين نامه وظايف و مسئوليت هاى روزنامه نگار و حمايت از آن، از سوى نهادهاى مسئول تشريح شده است و در كنار آن براى اعطاى امتياز بيشتر به روزنامه نگاران كارت هويت حرفه اى را در نظر گرفته است كه صدور آن بايد براساس قوانين كميسيونى كه اعضاى آن را افراد مطبوعاتى و نه دولتى تشكيل مى دهند انجام گيرد.
اين روزنامه نگار پيشكسوت درباره ضمانت اجراى آئين نامه حرفه اى روزنامه نگارى مى گويد: دليل اصلى تشكيل جلسات تدوين اين آئين نامه در معاونت امور مطبوعاتى وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى به اين علت بود كه به دنبال ضمانت اجرايى آن بوديم ، به عبارت ديگر معاونت مطبوعاتى ملزم شده از ابزارهايى كه در اختيار دارد براى اجراى اين آئين نامه استفاده كند. به طور مثال در بخشى از اين آئين نامه كه به بيمه روزنامه نگاران پرداخته است، پيش بينى شده اگر رسانه اى از اين امر سرباز زند، كمك هاى دولتى همانند يارانه ها و آگهى هاى دولتى به آن كمتر تعلق گيرد ويا قطع شود.
اما از سوى ديگر مادامى كه اهالى حرفه روزنامه نگارى به فكر اصلاح صنف و بهبود وضع خود نباشند، هيچ نهاد يا نيرويى نمى تواند ضمانت اجراى نظام نامه ها و آئين نامه هايى را كه براى استقلال و ساماندهى حرفه روزنامه نگارى تدوين مى شود، تضمين نمايد.
قاضى زاده ابراز اميدوارى مى كند تدوين آئين نامه كار حرفه اى روزنامه نگارى به عنوان نخستين گام ها براى ساماندهى حرفه روزنامه نگارى بتواند زمينه استقلال صنف روزنامه نگارى و مقدمات رشد و توسعه اين حرفه را فراهم كند. به گفته اين مدرس روزنامه نگارى هر كوششى در مسير حفظ منافع حرفه اى و صنفى روزنامه نگار، بسيار مقدس و قابل احترام است.
|
