الهام آرمان
پرسه هاى سكوت بود و من. من بودم و سايه هاى رفت و آمدم. مريم هم بود و اتاقى و تختى با ملحفه هايى به رنگ بيمارستان. با يك تخته كوچك سفيد و دستورات درشت آبى پزشك معالج. دخترك چشم به پنجره گوشه اتاق بيمارستان دوخت. وقت ملاقات خيلى وقت پيش تمام شده بود. كسى اما آمد، تا پشت در اتاق. از در نگهبانى تا آنجا التماس در نگاهش موج مى زد. خواهر بعد از كلى التماس، مريم را ديد، اما روى تخت، با چشمانى نيمه باز. دلش آشوب شد. خاطرات كودكى و جوانى يكى يكى مرور شدند. مريم مى توانست زنده بماند. پزشكان اين را مى دانستند. خواهر اما نمى خواست باور كند... ايمان ناگهان از دلش پر كشيد. خواهر گريست... مريم نگاه كرد، شيون هاى خواهر مى توانست براى مردم تنها يك مفهوم داشته باشد... تو ديگر زنده نمى مانى.
... و مريم مرگ را باور كرد... احياى قلبى - عروقى، تنفس مصنوعى، مشاوره قلب، اكسيژن و هزار و يك تلاش ديگر، اما فايده اى نداشت... ضربان قلب مريم تا قبل از سوگوارى ناگهانى خواهر خوب مى زد!
مريم چشم هايت را باز كن!
نه!
ديگر خواهرتان چشم باز نمى كند...
اين را پزشكان گفتند و مريم به همين سادگى مرد.
حالا از آن روز به بعد گويى صدايى در ميان پرسه هاى سكوت فرياد مى زند كه اى كاش گريه ها و دل سوزى هاى بى مورد آن روز غم انگيز روح مريم را نمى گرفت... مريم مى توانست زنده بماند، همه پزشكان اين موضوع را تأييد كردند، اما دخترك با شوك ناگهانى حاصل از اتفاقى عصبى جان سپرد. مشاور اعصاب اين را بر روى پرونده فوت دخترك ثبت كرد.


اخلاق عيادت
رعايت نكات مهم اخلاقى و رفتارى هنگام عيادت از بيماران مهره فراموش شده اى است كه هر روزه در اتاق هاى بيمارستانى و مراكز درمانى نقاط مختلف كشور به چشم مى آيد. ماجراى مريم، ماجرايى واقعى از زبان يكى از پرستاران بيمارستان امام خمينى (ره) است.
فاطمه پروايى، كارشناس پرستارى در طول شيفت هاى كارى شبانه روزى با تعداد زيادى بيمار و عيادت كننده روبه رو است. او و پرستاران ديگر درباره عيادت كنندگان توصيه هاى زيادى دارند.
پروايى مى گويد: هر روز ساعت ۱۴ تا ۱۶ به عنوان زمان ملاقات در نظر گرفته مى شود. قبل و بعد از اين ساعت ها پرستاران امور مربوط به شرايط بالينى بيماران را مورد بررسى قرار مى دهند، اما با حضور ملاقات كنندگان در فرصت هاى ملاقات ممنوع اين فعاليت پرستاران دچار اختلال مى شود.
جذابيت لحظه بدحالى بيماران
پروايى بدحال شدن بيماران براى ملاقات كنندگان عادى را عجيب و در بسيارى از موارد جالب مى داند. اين افراد در زندگى عادى خود كمتر با چنين مواردى روبه رو بوده اند، بنابراين با حال به هم خوردگى يك بيمار دور او جمع مى شوند و پرستاران در ميان جمعيت نمى توانند كار خود را به درستى انجام دهند.
بنابراين لازم است اگر عيادت كنندگان در اتاق بيمارستانى با اين گونه موارد روبه رو شدند، به پزشكان و پرستاران مهلت دهند تا به مريض رسيدگى كنند.
ملاقات ممنوع، يعنى ممنوع
ملاقات ممنوع يكى از متداول ترين واژه هاى مكتوب بيمارستانى است كه از طرف هيچ يك از عيادت كنندگان جدى گرفته نمى شود.
اين درحالى است كه به طور معمول در هر بخش بيمارستانى (دولتى) ۲۲ تا ۳۰ بيمار و ۲ نفر پرستار وجود دارند. حال آن كه شلوغى بخش ها موجب مى شود بسيارى از اقدام هاى پرستارى به ساعت هاى پايان روز كشيده شود و اين درست زمانى است كه عيادت كنندگان اصرار زيادى به ديدن بيمار خود دارند و شرايط بيماران ديگر يك اتاق مشترك را درك نمى كنند.
دستورات پزشكى بايد در مورد بيماران مو به مو اجرا شود. ممنوعيت استفاده از جرعه اى آب يا لقمه اى غذا براى بسيارى از بيماران بسيار حائز اهميت است.
سرم درمانى نيز يكى از راه هاى متداول درمان و تغذيه بيماران است، اما به گفته پروايى، خانواده بيماران با اين تصور كه مريضشان تنها با خوردن و آشاميدن تقويت مى شود، تمام اين موارد را ناديده مى گيرند و در بعضى از موارد با خوراندن آب يا غذا به بيمار، جان آنان را به خطر مى اندازند.
پاركينگ گل هاى بيمارستانى
نبردن گل در بيمارستان، دلايل بى شمارى دارد كه همواره از سوى مراجعه كنندگان مورد بى توجهى قرار مى گيرد.
طاهره خلخالى پرستارى كه ۳۰ سال سابقه فعاليت دارد، مى گويد: آوردن گل براى بيماران بسيار كم توصيه مى شود. بيمارى هاى تنفسى و حساسيت هاى فردى نسبت به بوى انواع گل در بسيارى از موارد مانع آوردن آن به بخش ها مى شود. پس در بيمارستان ها (در بخش نگهبانى) پاركينگى از گل شكل مى گيرد.
با اين حال، آوردن گل رز از سوى برخى از پزشكان و براى زنانى كه به تازگى فارغ شده اند، توصيه مى شود، اما همين گل ها براى بيماران بخش هاى مراقبت هاى ويژه خطرناك است و نوزادان را هم به شدت آزار مى دهد.
جاى خالى آئين نامه عيادت از بيماران
پرستار باتجربه در ادامه از جاى خالى تدوين آئين نامه هايى درباره چگونگى عيادت از بيماران خبر مى دهد. او در عين حال تأكيد دارد: نابسامانى مربوط به عيادت از بيماران عمدتاً ريشه در مشكلات اقتصادى برخى از نگهبانان و مراقبان دارد، چرا كه تعدادى از نگهبانان در ازاى دريافت مبلغ ناچيزى در زمان ملاقات ممنوع شرايط ورود افراد به بيمارستان را فراهم مى كنند كه متأسفانه اين رويه نه تنها شأن بيمارستان را پائين مى آورد، بلكه كار آنها را نيز با اشكالات جدى روبه رو مى كند.
پرستار «خلخالى» در عين حال از همراهان بيمار مى خواهد غم و غصه هاى خود را پشت در بيمارستان جا بگذارند. سكوت را براى بهبود حال بيماران و پيشرفت مساعد فعاليت هاى پرستارى رعايت كنند و از كنكاش در كار پرستاران بپرهيزند.
ملاقات ممنوع ادعاست
با مقايسه روند كنونى عيادت در بيمارستان هاى ايرانى و ساير كشورهاى دنيا، مى توان به اين نتيجه رسيد كه تابلوهاى ملاقات ممنوع در زمان خاص تقريباً در هيچ جاى دنيا چندان جدى تلقى نمى شود.
دكتر محمدمهدى قيامت، رئيس انجمن بيهوشى و مراقبت هاى ويژه كشور با تأكيد اين موضوع مى گويد: ملاقات ممنوع در تمام بيمارستان هاى دنيا ادعايى مجازى است.
وى خاطرنشان مى كند: در نظر گرفتن جنسيت بيماران، خواست ها و نيازهاى متفاوت آنان، آداب خاص ملاقات كنندگان را مى طلبد.
افراد نبايد انتظار داشته باشند در محيط هايى با انتشار عفونت رفت و آمدى عادى داشته باشند.
پرستاران در شرايط خاص زمان زيادى براى آموزش ملاقات كنندگان ندارند. اما مردم بايد قبل از ورود به بيمارستان ها بدانند كه ديدار و روبوسى با بعضى از بيماران امكانپذير نيست و براى هر دو طرف عوارض دارد.
تعدادى از بيماران مغزى مى توانند صداها و موسيقى هاى اطراف را به خوبى بشنوند. همين موضوع موجب مى شود رد و بدل شدن حرف هاى خاص بر بالين بيمار شرايط عمومى و جسمانى اش را بدتر كند.
عيادت از بيماران مهم
برخى افراد با مشاغل و شخصيت هاى خاص همانند هنرمندان، ورزشكاران و ساير چهره هاى سرشناس به دنبال بسترى شدن در بيمارستان همواره با مشكل ملاقات كنندگان متعدد روبه رو هستند .
دكتر «قيامت» در اين باره به تدوين آئين نامه اى براى چگونگى سرويس دهى به اين بازديد كنندگان خبر مى دهد.
استاد دانشگاه علوم پزشكى شهيد بهشتى، توجه مديريت بيمارستان ها به چگونگى عيادت بيماران را بسيار مهم دانسته و مى افزايد: «كنجكاوى عيادت كنندگان در كسب اطلاعات بيماران به روحيه مريض آسيب مى زند.» در هر حال شايد بيماران دلشان نخواهد اقوام آنان از اسرار درونى بدن و يا حتى طبيعى يا مصنوعى بودن دندان هايشان سر دربياورند و اين امر بايد از سوى عيادت كنندگان مورد توجه جدى قرار گيرد.
پرستاران و پزشكان نيز معتقدند: مشخص كردن فردى به عنوان رابطه ميان بيمار و پزشك معالج مى تواند دغدغه هاى اين چنينى را از افكار بيماران بسترى شده دور كند.
كودكان را از ملاقات منع نكنيد
معمولاً در بيمارستان ها از ورود كودكان جلوگيرى مى شود. اين درحالى است كه يك روانپزشك عضو هيأت علمى دانشگاه شهيد بهشتى با انتقاد از اين موضوع بيان مى كند: «حضور فرزندان در كنار بيماران مى تواند روند بهبود آنان را سرعت بخشد.»
دكتر مهدى صميمى داستانى مى افزايد: «آلودگى بخش هاى بيمارستانى بايد به نحوى كنترل شود تا پدران و مادرانى كه مجبور به ماندگارى طولانى مدت روى تخت هستند، از ديدن فرزندان كوچك خود محروم نشوند.»
وى با ارائه نظرى متفاوت از ساير كارشناسان، در نظر گرفتن زمان هاى خاص ملاقات را نيز صحيح نمى داند.
دكتر «صميمى» در ادامه با تأكيد بر اين كه بايد واژه بيمار روانى را از روى بعضى از بيماران بسترى در اين دسته از بيمارستان ها برداشت، اظهار مى كند: «آنان بيش از هر گروه ديگرى به ديدار اقوام و دوستان خود نيازمندند و در آداب ملاقات نبايد از بيماران اين چنينى ترسيد يا از آنان دورى كرد.»

پرتقال از نظر شيميايى منبع غنى ويتامين ث است. جالب آن كه پوست آن در بسيارى موارد حتى مغذى تر از ميوه آن است. كارشناسان مؤسسه ملى سرطان آمريكا معتقدند موارد سرطان معده در آمريكا تقريباً كم است، زيرا در تمام ماه هاى سال پرتقال و مركبات در دسترس همه قرار دارد و بيشتر مردم آنها را مصرف مى كنند. ويتامين ث يكى از عوامل مهم مهاركننده سرطان است به طورى كه اين ويتامين را دشمن نيرومندى عليه يكى از عوامل شناخته شده سرطان زا يعنى نيتروزامين ها (Nitrosamins) مى شناسند.
مصرف زياد پرتقال علاوه بر پيشگيرى از سرطان معده ، در پيشگيرى از انواع ديگر سرطان ها نيز مؤثر است. از جمله سرطان مرى در اشخاصى كه زياد پرتقال مى خورند، ۵۰ درصد كمتر از اشخاصى است كه آن را كمتر مصرف مى كنند و يا اصلاً نمى خورند. همچنين ميزان ابتلا به سرطان لوزالمعده در مصرف كنندگان پرتقال در پايين ترين حد قرار دارد.
محققان دريافته اند كه پرتقال و ساير مركبات در پايين آوردن كلسترول خون نيز مؤثرند و اين خاصيت مديون وجود پكتين يا ماده اليافى پوست و ورقه هاى نازك مابين پره هاى پرتقال است. در مواردى كه هدف كاهش كلسترول و تأمين سلامت شريان ها باشد، براى استفاده از حداكثر نيروى درمانى پرتقال، توصيه مى شود كه پرتقال را با لايه سفيد رنگ زير پوست و لايه هاى نازك داخل پرتقال كه حاوى پكتين هستند مصرف كنيد.
پيشگيرى از عفونت هاى ويروسى از خواص ديگر پرتقال است كه در عصاره آن وجود دارد. دانشمندان اين خاصيت را فقط به دليل ويتامين ث موجود در آن نمى دانند، بلكه معتقدند ممكن است يك تركيب ناشناخته ضد ويروسى نيز در عصاره پرتقال موجود باشد.
لازم است بدانيد كه يك ليوان آب پرتقال داراى ۱۲۰ ميلى گرم ويتامين ث يعنى دوبرابر مقدار توصيه شده در روز است و علاوه بر آن داراى مقاديرى كلسيم، پتاسيم، نياسين و اسيد فوليك است. آب پرتقال سرشار از الياف (فيبر) است، بويژه اگر با گوشت ميوه مصرف شود. آب پرتقال هر اندازه كه سردتر باشد و در يخچال نگهدارى شود ويتامين ث آن بيشتر حفظ خواهد شد.
روش صحيح تهيه آب پرتقال
پرتقال را پوست كنده، البته مانند پوست كندن يك سيب، يعنى پوست دوم سفيد رنگ روى آن بماند و بعد آن را به قطعات كوچك ببريد و در ماشين آب ميوه گيرى بيندازيد، درست مثل زمانى كه مى خواهيد آب هويج بگيريد. آب پرتقال شما بايد شيرى رنگ باشد و نه كاملاً نارنجى ( از ديدگاه طب نتروپت و درمان هاى طبيعى).
فوايد آب پرتقال براى بيماران فشارخونى
افرادى كه فشار خونشان بالاست و براى كنترل آن دارو مصرف
مى كنند، به احتمال زياد به دليل استفاده از داروهاى ضد فشار خون و يا به دليل بالابودن سديم در بدنشان، پتاسيم آنها از حد طبيعى(۵-۳‎/۵) پائين تر آمده و مشكلاتى در وضع سلامت آنها به وجود مى آورد. اين بيماران بايد به طور مرتب پتاسيم خونشان را مورد آزمايش قرارداده و كاملاً زير نظر باشند.
البته درمان كمبود پتاسيم به طور مصنوعى امكان پذير است و با تجويز پزشك صورت مى گيرد،اما اين بيماران بايد هميشه در تغذيه روزانه خود از موادغذايى حاوى پتاسيم بالا استفاده كنند. آب پرتقال سرشار از پتاسيم است و در يك ليوان بزرگ آب پرتقال حدود ۳۵۰ ميلى گرم پتاسيم وجود دارد.
ميوه هاى زرد مانند موزـ انواع مركبات ـ زردآلوـ هلوـ انگورـ خرما و طالبى نيز داراى پتاسيم فراوان هستند، اما از آن جا كه آب پرتقال كالرى كمترى دارد مناسب تر است، چرا كه مواد خوراكى كه كالرى زياد توليد مى كنند براى مبتلايان به فشار خون مناسب نيستند.
توصيه هايى درباره مصرف پرتقال
* آب پرتقال با مزه شيرين متمايل به ترش، سرشار از انواع ويتامين ها است. مخصوصاً از نظر مقدار ويتامين ث بسيار غنى است؛ بنابراين توصيه مى شود به منظور تأمين ويتامين ث و ايجاد نيرو و مقاومت در مقابل انواع بيمارى ها، در طول ۲۴ ساعت به ميزان يك تا دو ليوان آب پرتقال بنوشيد.
هر ۲۸ گرم پرتقال حاوى ۱۱ كيلوكالرى ارزش انرژى زايى است.
*آب پرتقال به علت دارابودن پروتئين و كلسيم قابل جذب و نيز قند كافى، يك ماده مغذى و مقوى محسوب مى شود كه مى توان به منظور تقويت عمومى بدن از آن استفاده نمود.
* وجود هورمون هاى نمو، كلسيم، فسفر، آهن، ويتامين آ و ويتامين ث در پرتقال، شرايط لازم را براى رشد ونمو استخوان ها و عاج سازى به منظور استحكام دندان ها فراهم مى كند؛ براى تقويت و رشد اطفال و نيز تأمين موادلازم بدن، مصرف آن به زنان باردار و شيرده توصيه مى شود.
* مصرف پرتقال به دليل اين كه حاوى موادمعدنى كافى بويژه پتاسيم است، منجر به افزايش حجم ادرار در طول شبانه روز مى شود و از اين راه سموم بدن دفع مى شود، در نتيجه انسان با نشاط مى شود.
آن گروه از بيماران آسمى، رماتيسمى و پوستى كه روزانه مقدارى تركيبات كورتون مصرف مى كنند براى جلوگيرى از خيز و عوارض ديگر، پيوسته بايد مقدارى پتاسيم مصرف كنند كه البته طبيعى ترين راه، مصرف پرتقال است.
* در فصولى كه پرتقال فراوان است، بهترين و طبيعى ترين راه مبارزه با يبوست خوردن روزانه يك تا دو ليوان آب پرتقال است.
* قبل از اين كه پرتقال كاملاًرسيده شود، با فشردن قسمت خارجى پوست پرتقال تازه، اسانس پرتقال به رنگ زرد و بوى معطر و طعم ملايم جدا مى شود كه از آن در تهيه ادكلن، محلول هاى زيبايى و معطر كردن شربت هاى طبى استفاده مى كنند.
* اسانس پرتقال خاصيت ضدعفونى كنندگى دارد؛ بنابراين در تهيه پمادهاى ضدعفونى كننده به كار مى رود.
* پرتقال بهترين محرك براى افزايش اشتها است؛ به همين دليل سعى كنيد آن را قبل از غذا ميل كنيد نه بعد از آن.
منبع: تبيان

درد و سوزش ، بوى بد دهان و اختلال در تكلم و غذا خوردن تنها برخى از عوارض خشكى دهان است. امروزه از هر ۵ نفر يك نفر در دوره اى از زندگى مبتلا به اين عارضه مى شود و در صورتى كه مراقبت هاى لازم را به عمل نياورد گرفتار عوارض اش مى شود.
خشكى دهان در افراد سالم: بزاق به وسيله سه گروه غدد بزاقى در دهان ترشح مى شود و هر اتفاقى كه موجب كاهش ترشح از غدد شود، خشكى دهان را به دنبال مى آورد. اين كاهش ترشح در افراد سالم به دلايل گوناگون رخ مى دهد.
مصرف برخى داروها: بسيارى از داروهايى كه به طور روزمره و فراوان مورد مصرف قرار مى گيرند خشكى دهان را به دنبال دارند. از جمله اين داروها مى توان به آنتى هيستامين ها، قرص هاى سرماخوردگى، ضداشتها، ضدفشار خون بالا، ضددردها، داروهاى آسم، ضدصرع و تشنج، ضد اضطراب و افسردگى و داروهاى اعصاب و روان اشاره كرد. حال آن كه بيش از ۴۰۰ قلم دارو شناخته شده كه تا حدى موجب كاهش يا حتى قطع ترشح بزاق مى شوند.
افرادى كه از راه دهان نفس مى كشند: بهترين راه تنفس، نفس كشيدن از راه بينى است. حفره هاى بينى سبب گرم و مربوط شدن هوا شده و ذرات گرد و غبار را فيلتر مى كند. اگر به هر دليلى مثل سرماخوردگى و گرفتگى، عمل جراحى يا انحراف بينى تنفس از راه بينى مشكل باشد، فرد ناچار به نفس كشيدن از راه دهان مى شود كه اين امر سبب خشكى دهان مى گردد.
استرس و اضطراب: اين حالات با افزايش ترشح برخى هورمون هاى فوق كليوى به كاهش ترشح بزاق مى انجامد. آدم هايى كه دچار نگرانى و استرس هستند به طور معمول دهان شان خشك مى شود و اگر اين حالت مداوم باشد بر اثر خشكى مكرر دهان، دچار عوارض آن مى گردند.
تغييرات هورمونى: خانم هايى كه به دوران يائسگى مى رسند بر اثر تغييرات هورمونى در بدنشان دچار عوارض گوناگونى از جمله كاهش ترشح بزاق مى شوند. همچنين در اين خانم ها در صورت درمان جايگزين با هورمون ها گاهى خشكى دهان شديدترى ايجاد مى شود.
فشار خون بالا: مبتلايان به فشارخون بالا به دو دليل يكى استفاده از دارو و ديگرى تغييرات عروقى بر اثر بيمارى دچار خشكى دهان هستند.
سيگار: استعمال سيگار، پيپ و قليان و چپق به دليل آثار مربوط به دود و نيكوتين موجب خشكى دهان از سطح متوسط تا شديد مى شود. افراد سيگارى بهداشت دهان مناسبى ندارند و رنگ دندان ها، وضع لثه ها و مخاط ها به علت خشكى دهان و آثار ديگر دود سيگار غيرطبيعى است. اين افراد در صورتى كه از عوارض خشكى دهان پيشگيرى نكنند با اختلال شديد، پوسيدگى و عفونت هاى دهانى مواجه خواهند شد. اين موارد به همراه افسردگى و كمبود برخى ويتامين ها از جمله علل موقتى خشكى دهان هستند كه لازم است در اين شرايط فرد از مرطوب كننده هاى دهان به عنوان جانشين بزاق براى جلوگيرى از عوارض خشكى دهان استفاده شود. خشكى دهان آثارى جسمى نيز دارد كه طول كشيدن اين آثار عواقب مختلف روحى و روانى را به دنبال خواهد داشت. آثار جسمى آن عبارت از نياز دائم به مرطوب كردن دهان، بدى تنفس، اختلال در تشخيص مزه غذاها، سوزش زبان، بيمارى هاى لثه، مشكلات گوارشى، درد و ناراحتى، اشكال در استفاده از دندان مصنوعى و سوء تغذيه است. اين آثار جسمى به ايجاد عوارض روحى و روانى از جمله اضطراب، آشفتگى، ناراحتى، گوشه گيرى و احساس حقارت و در نهايت تنزل كيفيت زندگى مى انجامد.
فردى كه به علت عوارض خشكى دهان، تنفس بد بو، سوزش دهان و عفونت لثه دارد، سعى مى كند كمتر حرف بزند ، از ديگران دورى نمايد و مردم گريز شود. به دليل كاهش اشتها، سوزش و دردهاى دهانى و اختلال بلع و تشخيص ندادن مزه كمتر غذا مى خورد و دچار لاغرى مفرط و سوء تغذيه شده و به همين دليل مبتلا به بيمارى هاى عفونى مى شود.
براى پيشگيرى از ايجاد اين گونه عوارض و نتايج نگران كننده آن، استفاده از جايگزين هاى بزاقى و مرطوب كننده هاى دهان كه به شكل هاى گوناگون از قبيل اسپرى، ژل، خميردندان، دهان شويه و آدامس به اشكال تجارى گوناگون در بازار موجود است، به طور مداوم در دوره ابتلا پيشنهاد مى شود.
دكتر على فرجى ـ متخصص كودكان

اسفناج گياه بومى ايران است و از اوايل قرن نخست ميلادى كم كم به نقاط ديگر دنيا راه يافت. به طورى كه در تاريخ آمده اسفناج در قرن هفتم در چين و در قرن دوازدهم در اسپانيا زير كشت بوده است. كشت اسفناج در سال ۱۸۰۶ در آمريكا شروع شد. اسفناج گياهى است يك ساله داراى ساقه اى راست به ارتفاع نيم متر كه برگ هاى آن پهن و نرم مثلثى شكل به رنگ سبز است. ۲ نوع اسفناج وجود دارد كه به نام پائيزه و بهاره ناميده مى شود. اسفناج بهاره در فصل بهار كاشته مى شود و به اسفناج انگليسى معروف است. نوع پائيزه آن كه به خاك بسيار غنى احتياج دارد در پائيز كاشته مى شود. گل هاى اسفناج سبز كمرنگ هستند. اسفناج چون داراى مواد غذايى فراوانى است، كشت آن در همه نقاط دنيا معمول است و از آنجا كه خاصيت ضدسرطانى بالايى دارد به سلطان گياهان معروف است.
تركيبات شيميايى:اسفناج از نظر داشتن ويتامين B3 بسيار غنى است. بنابراين داروى مهمى براى برطرف كردن بيمارى پلاگر است. (پلاگر يك نوع بيمارى است كه به علت كمبود ويتامين B3 در بدن توليد مى شود و نشانه هاى ضعف بدن، تشنج، اختلال در دستگاه هاضمه و به وجود آمدن لكه هاى قرمز روى بدن است.) همچنين در اسفناج مقدار زيادى آهن، يد، لسيتين، كلروفيل، كاروتن، اسيد اگزاليك و اسيد آرسنيك وجود دارد.
خواص دارويى:برگ اسفناج از نظر طب قديم ايران كمى سرد و تر است و برخى عقيده دارند كه متعادل است يعنى نه سرد است و نه گرم. برگ اسفناج منبع غنى ويتامين C، B3، A و آهن و پتاسيم است. بدن را قليايى مى كند. خنك كننده و پائين آورنده تب است. ورم روده كوچك را رفع كرده و براى ورم ريه مفيد است. ملين است و يبوست را برطرف مى كند. براى لاغرشدن و كاهش وزن مفيد است. اسفناج به دليل داشتن ماده اى به نام «اسپيناسين» هضم غذا را تسريع مى كند. اين ماده موجب تحريك معده و ازدياد ترشحات آن مى شود. خوردن اسفناج در رفع تشنگى، از بين بردن ورم و درد گلو مفيد است. براى رفع سرفه هاى خشك برگ اسفناج را با جو پوست كنده و روغن بادام پخته و مى خورند. آش اسفناج با گشنيز براى سردردهاى ناشى از سوء هاضمه و اختلال دستگاه گوارشى مفيد است. اگر آش اسفناج را با آب ليمو، سماق يا آب غوره بخوريد سردردهاى ناشى از اختلال كيسه صفرا را برطرف مى كند. خوردن اسفناج از سرطان بويژه در سيگارى ها جلوگيرى مى كند. تحقيقات دانشمندان نشان داده اسفناج در پيشگيرى سرطان روده بزرگ، معده، پروستات، حنجره و رحم نيز مؤثر است. اسفناج كلسترول خون را پائين آورده و بهترين دارو براى مبتلايان به كم خونى است. اسفناج مانند جارو روده بزرگ را تميز كرده، ترشحات لوزالمعده را افزايش مى دهد و سبزى مفيدى براى تقويت اعصاب است. اسفناج پخته براى رفع بيمارى آسم و گرفتگى صدا بسيار مؤثر است. رماتيسم و نقرس را درمان مى كند. براى زياد كردن شير در مادران شيرده مؤثر است. تخم اسفناج ملين و خنك كننده بوده و براى برطرف كردن ورم كبد و يرقان مفيد است. اين گياه تعداد گلبول هاى قرمز خون را افزايش مى دهد و از آنجا كه داراى كلروفيل است، عضلات روده را تحريك كرده و تخليه مدفوع را آسان مى كند. افرادى كه مبتلا به بيمارى بند آمدن ادرار هستند مى توانند با مخلوط نصف فنجان آب اسفناج و همان مقدار روغن بادام يا روغن زيتون اين ناراحتى را درمان كنند. اسفناج را در سالاد خود بريزيد و ميل كنيد.
مضرات:اسفناج به علت داشتن اگزالات براى بيماران مبتلا به ورم مفاصل و سنگ هاى كليه و مثانه مناسب نيست و كسانى كه سرد مزاج هستند بايد اسفناج را با ادويه گرم نظير زنجبيل و هل ميل كنند.