Iran Newspaper - زنان

ستاره سرمست

برنامه ريزى در دنياى پر دغدغه و پيچيده امروز يك نياز واقعى است. در عصر پر سرعتى كه دم به دم نويد تازه اى از تحولات، دگرگونى و پيشرفت جهان به گوش مى رسد، سهل انگارى در بهره كشى از زمان، اشتباهى غير قابل جبران است.
فتح قله آرزوها كه شامل اهداف كوچك و بزرگ زندگى است، در اين شرايط ميسر نمى شود مگر آن كه براى همه لحظه ها، ساعت ها و روز هايمان برنامه اى تعريف شده با خط مشى تبيين شده، داشته باشيم.
كارشناسان معتقد هستند، تحقق اهداف فردى، زمينه ساز نيل اجتماعى به سوى اهداف جمعى است. زنان به عنوان نيمى از جامعه نقش مؤثرى در پيشبرد و تحقق اهداف اجتماعى دارند. آنها در هرموقعيت و جايگاه، به عنوان ركن يك خانواده و چه عضوى از آن يا به عنوان فردى مستقل و فعال در عرصه حيات اجتماعى در اين راه سترگ، سهمى به سزا دارند.
كنترل فرآيند زندگى
مهندس «سعيد فلاح برزين» ،كارشناس ارشد مديريت ، مى گويد: «زندگى هر انسان، پروسه اى است كه براى كنترل و به سرانجام رساندن آن، به مديريت صحيح نياز داريم. امور اقتصادى، روابط اجتماعى، تقسيم اوقات روز براى رسيدگى مطلوب به وظايف هر يك از اعضاى خانواده و تنظيم فرصت هايى براى بررسى اشكالات موجود در مجموعه خانواده، مسائل مهمى است كه مى توان سرنوشت خانواده ها را بسازد.»
به اعتقاد وى، اين امور فقط در صورتى مى توانند نقش مطلوبى در اهداف يك خانواده موفق داشته باشند كه مبتنى بر برنامه ريزى باشد. مفهوم اين حرف ها به زبان ساده، اين است كه آدم هاى موفق با برنامه ريزى زندگى مى كنند.
با شما هستم، خانم محترم! چرا ورق مى زنى؟ صبر كن و بقيه اش را بخوان! لطفاً فكر نكنيد حال كه خانه دار هستيد و در طول روز، كارى جز شستن و روفتن و پختن نداريد، اين حرف هاى قلنبه- سلنبه به كارتان نمى آيد. كمى حوصله كنيد و ببينيد به گفته «كريم سعادت پيشه»، استاد مديريت و برنامه ريزى دانشگاه آزاد اسلامى چگونه برنامه ريزى، مى تواند حتى زندگى به ظاهر ساده شما را رنگ و جلايى تازه بخشد. وى مى گويد: «اگر براى كارهاى ساده اى كه هر روز به صورت عادت، انجام مى دهيم، برنامه اى مشخص داشته باشيم، كمترين بهره ما اين است كه در وقت صرفه جويى كرده ايم. به عنوان مثال، اگر يك خانم، در هر روز، برنامه زمان بندى شده اى را براى امور روز مره خود داشته باشد، يعنى بداند كه در چه ساعتى بايد بيدارشود، چه زمانى به خريد برود و براى اين كار چه قدر وقت صرف كند، يا در چه ساعتى به شست وشوى لباس ها و تميز كردن خانه بپردازد و به طور دقيق چه قدر زمان براى اين كارها اختصاص بدهد يا هر يك از روزهاى هفته را براى انجام دادن كارى مشخص، نظير اتوكردن و گردگيرى در نظر بگيرد، آن وقت به طور متوسط در هر روز حدود ۵ ساعت وقت مفيد خواهد داشت كه مى تواند آن را براى يك فعاليت موردعلاقه هنرى، ورزشى، ادامه تحصيل يا مطالعه آزاد مورد استفاده قرار بدهد.»
كلان بينديشيم
همه ماجرا اين نيست. برنامه ريزى در سطح بالاترى نسبت به آن چه گفتيم نيز مى تواند حضور و نقش داشته باشد. اگر خانواده ها بتوانند در ابتداى سال، چشم اندازى از برنامه هاى اقتصادى خود داشته باشند و با در نظر گرفتن يك هدف اقتصادى مشخص - كه در حد توان خانواده است- حركت كنند، به يقين، درپايان سال، هدف خود را تحقق يافته خواهند ديد.
«سعادت پيشه» در اين باره مى گويد: «وقتى ميزان درآمد قطعى يا حدودى هر خانواده، معلوم يا تخمين زده شود، معلوم است كه در آمد كل سال اين خانواده، چه قدر است. با تهيه يك فهرست از هزينه هاى معمول هر خانوار نيز، هزينه ماهانه و ساليانه خانوار معلوم مى شود. يك خانم خانه با سليقه و دور انديش، اگر برنامه اى مشخص براى سال مالى خانواده تنظيم كند كه در آن علاوه بر هزينه هاى رايج، مخارج احتمالى نظير دارو و درمان ياكادوها و چشم روشنى ها را در نظر گرفته باشد، به طور قطع قادر است، خط مشى مالى خانواده را تعيين كند.»
اين استاد مديريت و برنامه ريزى مى افزايد: «اگر خانواده با در نظر گرفتن توانايى مالى موجود، يك هدف اقتصادى- از خريد يك وسيله زندگى گرفته تا خريد يا تعويض اتومبيل يا خانه- را نيز تعيين كند، آن وقت همت همه اعضا بر اين خواهد بود تا هر چه بيشتر، صرفه جويى كنند تا اين آرزو، تحقق يابد. به اين ترتيب، هم در طول سال، اضافه درآمد خانواده، صرف بريز و بپاش هاى بيهوده نخواهد شد، هم اين كه از امكانات موجود در هر خانواده، بيشترين استفاده ممكن شده است.»
به عمل كار برآيد
نتايج حاصل از تحقيق «الهه مقدم آستانى» دانشجوى دكتراى جامعه شناسى و مدرس دانشگاه علمى- كاربردى حكايت ازآن دارد كه ۹۶ درصد از زنان جامعه، خواهان تحقق آرزوهايشان هستند، در حالى كه از اين ميان تنها ۰‎/۰۵درصد از آنها اهداف خود را به صورت مكتوب مى نويسند و ۱‎/۵ درصد همواره در ذهن خود آنها را حفظ مى كنند.
بيش از ۹۷‎/۳ درصد از جامعه نمونه اين تحقيق كه شامل زنان خانه دار و شاغل تهرانى به نسبت مساوى و داراى تحصيلات ديپلم به بالا هستند به برنامه ريزى اعتقاد و از آن شناخت دارند، اما در مرحله عمل تنها ۰‎/۷۶درصد از اين جامعه براى تحقق اهداف گوناگون، براساس يك برنامه مدون و مشخص حركت مى كنند.
اين حقيقت را مى شود از گفت وگو با افراد جامعه نيز دريافت. با هر كه درباره برنامه ريزى حرف مى زنم، استاد دهر است. همه برنامه و طرح براى اجرا دارند. بعضى ها حتى، راه رسيدن به اهداف شان را هم خوب مى دانند، اما گويا همت، انديشه شايد هم فقدان فرهنگ برنامه ريزى در زندگى ما موجب شده است تا كمتر كسى به هدف رسيده باشد.
«عاليه زرصفت»، خانه دار است. او كه خيلى از آشفتگى و اتفاق هاى ناگهانى در روند زندگى اش بيزار است، مى گويد: «ما برنامه ريزى را بلد نيستيم. چون نه در خانه هايمان آن چنان برنامه و برنامه ريزى وجود دارد و نه در دوره تحصيل، اين مهم را آموزش ديده ايم. رسانه ها هم كه هرگز به صورت عملى، واضح و روشن، در اين باره اقدام نكرده اند.»
وى با اشاره به بعضى تصميم هاى ناگهانى در سطح جامعه از سوى عده اى از مسئولان مى افزايد: «ما همواره ديده ايم كه همه جا، كارها بى ضابطه و نظم پيش مى رود و هيچ اتفاق خاصى هم نمى افتد. پس هرگز لازم نمى بينيم كه برنامه ريزى را يادبگيريم. كسى هم نيست گوشزد و اعلام كند كه اين فقط ظاهر ماجراست. وقتى يادمان مى افتد، برنامه ريزى موضوع با اهميتى است كه درگير و دار يك بحران ناشى از بى برنامگى فرو رفته باشيم. بعد از چنين شرايطى هم به طور معمول دوباره همه چيز را به باد فراموشى مى سپاريم.»
نظم و برنامه ريزى؛ لازم و ملزوم يكديگر
نحوه تربيت افراد، آينده آنها را مى سازد. نمى شود از فردى كه هرگز شرايط زندگى منظم و هدفمندى نداشته است، انتظار داشته باشيم فردى مدير، قدرتمند و با اراده در تحقق اهدافش باشد. دكتر «آذرمان»، روانپزشك در اين باره مى گويد: «برنامه ريزى، لازمه نظم است و برعكس. وقتى به افراد جامعه نظم را نياموخته ايم، توقع زيادى است كه از آنها بخواهيم، با برنامه ريزى زندگى كنند.
اگر بچه هاى ما در شرايطى بزرگ شده باشند كه بى برنامگى بر آن حاكم باشد، مثل وقت ميهمانى رفتن و تفريح و درس خواندن همواره درهم و قاطى باشد، يا مادر به آسانى ميهمان ناهار را براى شام هم نگه دارد، اصرار بچه ها منجر به روشن ماندن تلويزيون تا نيمه شب بشود و مشق ها و درس هاى نانوشته، صبح زود و قبل از رسيدن سرويس مدرسه انجام شود، طبيعى است كه مولود چنين خانواده هايى، نسلى است كه روز هاى زندگى اش را بدون برنامه ريزى و بى هدف سپرى مى كند.»
آرزوهاى رنگارنگى كه ته دل همه موج مى زند، چيزهاى بزرگى نيست. همه مى خواهند نمونه باشند و دهان كه باز مى كنند، فهرست بلند بالاى برنامه و هدف از آن بيرون بريزد. اما به وقت عمل كه دست ها پيش مى رود، كمتر سيب سرخى چيده مى شود. چرا؟
دكتر «آذرمان» در پاسخ به اين پرسش، مى گويد: «لزوم استفاده از فرصت ها، بايد براى همه معلوم شود. نمونه هاى شكست خورده در اثر بى هدفى را بايد به همه معرفى كرد. خانواده هايى را كه در عين توانمندى اقتصادى، توشه اى متناسب با آينده غير قابل پيش بينى نيندوخته اند، بايد به عنوان سرمشق به ديگران معرفى شوند.
استعدادهاى سرشارى كه مى توانستند، در كانال صحيح رشد كنند و به نتايج درخشان، هدايت شوند ولى در اثر بى توجهى و سهل انگارى، به حال خود رها شده و در نهايت به آدم هاى سرخورده اى تبديل شدند كه حتى توانايى يك زندگى معمولى را ندارند، الگوهايى عينى از فرداى آنهاست كه روزهاى زندگى شان را به امان باد سپرده اند.»
وى مى افزايد: «راه را به غلط نرويم. در رؤيا ها غرق نشويم و واقع بين باشيم. هدف هاى دور از دست را دنبال نكنيم. از برنامه هاى كوتاه مدت شروع كنيم. نظم را بياموزيم؛ از نمونه هاى كوچك مثل سروقت حاضر كردن چاى صبحانه يا سروقت رسيدن به قرار گردش و تفريح با دوست هايمان شروع كنيم. به كوتاه بودن فرصت زندگى و محدود بودن منابع گوناگون در اختيار مان بينديشيم و همواره، ياد آور شويم نام آوران كه نيك نام ماندند، از زمره آنها بودند كه وقت را طلا مى دانستند.» دكتر «آذرمان»مى گويد كه اگر همين پاراگراف بالا را چندبار بخوانيم و مثل مشق شب، بارها از روى آن بنويسيم تا از بر شويم و بعد زندگى مان را براساس آن تنظيم كنيم، به حتم در پايان سال جارى، با سربلندى به گزارشگر صفحه «زنان» اعلام مى كنيم كه ما، امسال برنامه داشتيم و به اهداف متعالى آن هم، رسيديم.