• كاهش نرخ سود بانكى مورد تأكيد رئيس جمهورى است و قرار است ميزان آن پس از بررسى در جلسات بعدى دولت تعيين شود
• رئيس جمهورى پس از بحث و بررسى در مورد مصوبه شوراى پول و اعتبار مبنى بر تثبيت نرخ سود بانكى، اين مصوبه را تأييد نكرد
گروه اقتصادى: ۴ روز پس از مصوبه شوراى پول و اعتبار مبنى بر تثبيت نرخ سود تسهيلات بانكى و واكنش هاى گسترده كارشناسان و دست اندركاران بازار پول كشور، رئيس جمهور درجلسه ديروز هيأت دولت با«رد»اين مصوبه، تصميم گيرى در مورد ميزان كاهش نرخ سود بانكى را به جلسات بعدى دولت موكول كرد.
عليرضا طهماسبى وزير صنايع ومعادن ديروز پس از پايان جلسه هيأ ت دولت به خبرنگارايرنا گفت: مصوبه شوراى پول واعتبار مبنى برعدم كاهش نرخ سود تسهيلات بانكى دردولت تأ ييدنشد.
وى بااشاره به تأ كيد رئيس جمهور مبنى بر كاهش نرخ سود افزود: ميزان اين كاهش و زمان آن پس از طى مراحل قانونى ابلاغ خواهد شد.
به گزارش خبرنگار «ايران» دكتر غلامحسين الهام، سخنگوى دولت نيز ديروز پس از پايان جلسه هيأت دولت گفت: هيأت وزيران در جلسه امروز (چهارشنبه) خود مصوبه شوراى پول و اعتبار در مورد تثبيت نرخ سودتسهيلات در سال ۸۶ در سطح ۱۴ درصد را بررسى كرد اما جمع بندى در اين زمينه به جلسات آينده هيأت دولت موكول شد.
وى افزود: رئيس جمهور پس از دريافت نظر نهايى دولت ميزان رسمى سود تسهيلات براى سال جارى را اعلام خواهد كرد.بر اساس ماده ۲ آئين نامه اعطاى تسهيلات بانكى تعيين نرخ سود بعد از تصويب شوراى پول و اعتبار بايد به تأييد رئيس جمهورى برسد. دبير كميسيون اقتصادى دولت در اين ارتباط گفت: نظر دولت كاهش ۲ درصدى نرخ سود است.
مصوبه اخير شوراى پول و اعتبار مبنى بر تثبيت اين نرخ در سطح ۱۴ درصد بازتاب گسترده اى در رسانه ها و ميان صاحبنظران داشت و بى توجهى به قانون پولى و بانكى كشور موجب شد بسيارى مصوبه شوراى پول و اعتبار را قطعى و لازم الاجرا تلقى كنند.
* وزراى بازرگانى و صنايع، مخالفان تثبيت نرخ سود
در جلسه اخير شوراى پول و اعتبار كه محور اصلى آن را بحث در مورد نرخ سود تسهيلات بانكى تشكيل مى داد، برخى اعضا با اين استدلال كه كاهش نرخ سود منجر به كاهش سود و حجم سپرده گذارى شده و بازدهى بانك ها را پايين مى آورد، ضمن مخالفت با كاهش اين نرخ، خواستار تثبيت آن شدند.
گفته مى شود در اين جلسه وزراى بازرگانى و صنايع مخالف تثبيت نرخ سود بودند، به گونه اى كه سيد مسعود ميركاظمى وزير بازرگانى سه روز بعد از جلسه شوراى پول و اعتبار در جمع خبرنگاران استدلال مخالفان كاهش نرخ سود را رد كرد.
او در پاسخ به كسانى كه معتقدند كاهش نرخ سود، بازدهى بانك ها را كاهش مى دهد، گفت: علت پائين بودن بازدهى بانك ها، فقط نرخ سود نيست.
وى با ابراز تأسف از اين كه نسبت سرمايه به كل دارايى بانك ها بسيار پائين است، تصريح كرده بود: در فضاى انحصارى و غيررقابتى بازار پولى كشور، بانك ها هيچ تلاشى براى كاهش نرخ سود و افزايش سرمايه گذارى در بخش هاى توليدى و جذب مشترى نمى كنند و هر سال از محل افزايش سپرده هاى مردم، تعداد شعب خود را افزايش و حجم فعاليت هاى خدماتى خود را گسترش مى دهند.
وزير بازرگانى همچنين با رد اين استدلال كه كاهش نرخ منجر به ايجاد رانت مى شود گفته بود كه چنين رانت هايى در حال حاضر هم در بازار پولى كشور كه انحصارى است، وجود دارد.
* تعارض با برنامه چهارم
بر اساس مصوبه مجلس شوراى اسلامى، نرخ سود تسهيلات بانكى مى بايد تا پايان برنامه چهارم توسعه تك رقمى شود. در چنين شرايطى، مصوبه اخير شوراى پول و اعتبار به نوعى وقت كشى تأخيرى در اين راه تلقى مى شود و در نتيجه آن تك رقمى شدن نرخ سود در پايان سال ۸۸ در حد يك شعار باقى مى ماند.
به گفته الياس نادران، عضو كميسيون اقتصادى مجلس شوراى اسلامى، مصوبه شوراى پول و اعتبار كاملاً با سياست هاى برنامه چهارم توسعه و مصوبه مجلس در تعارض بود.
وى پيش از اين گفته بود كه اگر مصوبه شوراى پول و اعتبار به تأييد رئيس جمهورى برسد، موضوع به دليل مغايرت با مصوبه مجلس، در ديوان عدالت ادارى قابل شكايت و پيگيرى خواهد بود.
* پايبندى به احكام برنامه
در چند روز گذشته برخى كارشناسان، مداخله رئيس جمهور در مصوبه شوراى پول و اعتبار را بر خلاف مصالح بازار پول كشور تلقى كردند اما بايد گفت كه عدم مداخله رئيس جمهور در اين امر بى توجهى آشكار به حكم برنامه چهارم تلقى مى شد، امرى كه دولت نهم به واسطه آن به طور مشخص از سوى منتقدان خود مورد اتهام قرار مى گيرد.در اين حال، از آنجا كه احكام برنامه هاى توسعه اى از جمله حكم تك رقمى شدن نرخ سود بانكى در پايان برنامه چهارم جداى از دولت درواقع به رئيس آن يعنى رئيس جمهور حكم مى شود، استفاده وى از اختيارات خود در اين خصوص نشان دهنده پايبندى دولت به اجراى برنامه چهارم تلقى مى شود، امرى كه مسبوق به سابقه نيست و به نوعى به كارگيرى ظرفيت قانونى درنظر گرفته شده براى عالى ترين مقام اجرايى كشور براى عمل به مصوبات قانونى محسوب مى شود.
* تعديل فشار سياست هاى انبساطى
تصميم رئيس جمهورى براى بررسى بيشتر مصوبه شوراى پول و اعتبار درحالى صورت مى گيرد كه صندوق بين المللى پول در گزارش اخير خود با حمايت از كاهش اين نرخ در ايران اعلام كرد كه اين اقدام فشارهاى انبساطى پولى ايران را تعديل مى كند.
* كاهش نرخ سود عملياتى
به اعتقاد كارشناسان و دست اندركاران بازار پولى كشور، با اصلاح فرمول نحوه محاسبه نرخ سود، اين نرخ براى تسهيلات بلندمدت حدود ۲ تا ۳ درصد كاهش مى يابد .
به گزارش خبرنگار «ايران»، پيش از اين نحوه محاسبه نرخ سود براى تسهيلات بلندمدت در بانك هاى دولتى و خصوصى يكسان نبود و به گونه اى عمل مى شد كه وام گيرندگان در عمل ۱ تا ۲ درصد بيشتر از نرخ مصوب شوراى پول و اعتبار، به بانك ها سود پرداخت مى كردند.
براى مثال، سال گذشته كه نرخ سود تسهيلات در سطح ۱۴ درصد تعيين شده بود، وام گيرندگان در بانك هاى دولتى درعمل ۱۵ تا ۱۶ درصد و در بانك هاى خصوصى كه نرخ سود مصوب آنها ۱۷ درصد بود تا ۱۹ و ۲۰ درصد سود پرداخت مى كردند.شوراى پول و اعتبار اواخر امسال براى حل اين مشكل كه انتقادهاى گسترده اى متوجه سيستم بانكى كشور كرده بود، فرمول نحوه محاسبه نرخ سود را به گونه اى اصلاح كرد كه زمينه بروز چنين مشكلاتى را نداشته باشد.
اين فرمول جديد در انتظار تأييد شوراى نگهبان است و قرار است بزودى با تأييد اين شورا، براى اجرا به بانك هاى دولتى و خصوصى ابلاغ شود.
با اعمال اين فرمول، نرخ سود تسهيلات حدود ۲ درصد واقعى و به رقم مصوب نزديك مى شود و در صورتى كه ميزان كاهش اين نرخ براى امسال طبق گفته صمصامى ۲ درصد باشد، ميزان كاهش عملياتى نرخ سود در سال جارى حدود ۴ درصد خواهد بود.