عليرضا قدردوست نخچى

قاره آفريقا به سبب وسعت زياد و تنوع زيستى فراوانى كه دارد، داراى شكارگاه هاى زيادى است. در اين شكارگاه ها گونه هاى مختلف جانورى از جانوران نادر گرفته تا جانوران در حال انقراض وجود دارند وجود اين شكارگاه ها و زيستگاه هاى جانورى موجب شده كه شكارچيان نگاه ويژه اى به آن داشته باشند. از جمله كشورهايى كه داراى اين شكارگاه هاست، كشور تانزانياست.
اين روزها در تانزانيا «توريست شكارى» واژه اى آشنا براى ساكنان مناطق مختلف اين كشور است. توريست شكارى يا شكار توريستى از تركيب «شكار» كه يك ورزش و «توريسم» كه سرگرمى است تشكيل شده است. اما به علت شكار بى رويه در عمل شكار توريستى نه يك ورزش و نه سرگرمى، كه تنها از ميان برداشتن گونه هاى مختلف جانورى است. در مناطقى كه شكار صورت مى گيرد شكارچيان بايد از قوانين موجود در منطقه شكار پيروى كنند. اين قوانين بيشتر براى حفظ وضع طبيعى منطقه است. همچنين در صورت تخلف شكارچيان از قوانين، پروانه شكار آنها معلق و گاهى هم به پرداخت جريمه محكوم مى شوند.
در كشور تانزانيا در ۳ منطقه شكار صورت مى گيرد: ۱ -مناطقى كه به طور كامل در مالكيت دولت قرار دارد و هيچ كس در آن سكونت ندارد ۲- مناطقى كه در كنترل دولت هستند و در آن تقريباً كسى ساكن نيست. از اين مناطق بيشتر در دوران استعمار استفاده مى شده است و در آن دوران اجازه سكونت داده نمى شد، اما در حال حاضر اجازه سكونت داده مى شود و همچنين اجازه حفارى و بهره بردارى از معادن نيز صادر مى گردد. ۳- به تازگى مناطقى را براى شكار توريست ها اختصاص داده اند كه از آنها به نام «مناطق آزاد» نام مى برند. اين مناطق كه به طور عمده در اطراف پارك ملى «روآها» قرار دارند به دليل حضور توريست ها و شكار بى رويه آنها، تنوع گونه هاى وحشى منطقه به خطر افتاده است. روستائيان ساكن اين مناطق كه بيشتر راهنماى توريست ها و شكارچيان هستند، سود خوبى از اين كار كسب مى كنند. در برخى موارد بعضى از اين روستاها به مؤسسات توريستى اجازه فعاليت آزادانه در آن مناطق را مى دهند. دولت در مناطق تحت كنترل خود اجازه مى دهد كه توريست ها و جانورشناسان در آن مناطق حضور يابند و از گونه هاى طبيعى يا جانورى آن مناطق گزارش تهيه كنند.
به نظر مى رسد بروز اين مسأله ناشى از مالكيت زمين باشد. به اين ترتيب كه هر فرد مالك زمين، هر گونه كه بخواهد مى تواند از آن بهره بردارى كند. به عنوان مثال در سال ۱۹۹۲ ، ۱۴ ميليون دلار براى بهره بردارى از زمين ها و شكارگاه ها پرداخت شد كه از اين ميان تنها ۵‎/۲ ميليون دلار به دولت پرداخت شده است. تعداد افراد حاضر در اين مناطق و همچنين ميزان پرداخت ها از سال ۲۰۰۱ رشد شتابانى به خود گرفته است. برخى آمارها حكايت از آن دارند كه درآمد مستقيم دولت تا چند سال آينده به بيش از ۸۰ ميليون دلار برسد. دولت تانزانيا به دنبال آن است كه با ارائه طرحى مانع گسترش اين شكارها شود، اما منبع درآمد روستائيان فقير ساكن اين مناطق وابسته به حضور توريست ها و شكارچيان است. دولت همچنين درصدد است كه با اين طرح، تنوع زيستى و جانورى در آن مناطق از بين نرود و با اختصاص مبالغ بيشتر به حفاظت بهتر از منابع طبيعى بپردازد و از سوى ديگر با پرداخت مبلغى به روستائيان براى امرارمعاش موجب كاهش فقر در آن مناطق شود.

*دكتر خسرو جديدى
وضع آب و هواى تهران از لحاظ زيست محيطى به گونه اى است كه خشكى هوا و آلاينده هاى موجود در هوا چشم جانبازان شيميايى با ضايعه چشمى را مى آزارد.
مشكل اصلى براى آن دسته از جانبازان شيميايى با ضايعه شديد چشمى پيش مى آ يد كه با گاز خردل شيميايى شده اند، اين گاز عوارض درازمدتى را براى فرد به وجود مى آورد كه پس از گذشت سال ها بروز مى كند.
بررسى ها نشان مى دهد اوج حملات شيميايى در زمان جنگ در سال هاى ۱۳۶۳ و ۱۳۶۴ رخ داده بود كه هم اكنون پس از گذشت سال ها از زمان جنگ، با بروز عوارض درازمدت در چشم مصدومان شيميايى روبه رو هستيم.
جانبازان شيميايى با ضايعه چشمى، بيشتر با درگيرى قرنيه، روبه رو هستند و نوعى خشكى چشم و احساس وجود جسم خارجى در چشم و يا ترس از نور در اين افراد وجود دارد.
با بررسى عواملى كه بر ناراحتى چشم اين افراد مى افزايد، نتيجه مى گيريم كه آب و هواى آلوده و گرم براى چشم اين افراد مناسب نيست.
از اين رو در برخى موارد ديده مى شود كه شمارى از جانبازان كه درگير اين مشكل هستند به شهرهاى شمالى تغيير مكان داده اند تا از آب و هواى پاك، مرطوب و خنك ترى برخوردار شوند.
وجود آلاينده هاى هوا در كلان شهرهاى كشور نيز شرايط مشابه شهر تهران را دارد. از اين رو هواى مرطوب، معتدل و سرد شرايط بسيار مناسب ترى را براى كاهش خشكى چشم در جانبازان فراهم مى كند. زيرا ديده شده هر زمان هوا آلوده تر مى شود و آلاينده هاى هوا افزايش مى يابد، مشكلات و ناراحتى هاى چشمى اين عزيزان بيشتر مى شود.
بنياد شهيد و امور ايثارگران تا حد ممكن براى جابه جايى اين جانبازان همكارى هاى لازم را انجام داده است و به اين افراد توصيه مى شود در شرايطى كه با ضايعه چشمى روبه رو هستند در حد امكان از تردد در مناطقى كه آلاينده هاى هوا بالاست پرهيز كنند. حتى توصيه مى شود تا آنجا كه ممكن است براى جلوگيرى از بروز مشكلات چشمى در زمانى كه هوا گرم و آفتابى است بويژه در ساعت هاى ۱۰ صبح تا ۴ بعدازظهر از منزل بيرون نيايند، زيرا اشعه آفتاب نيز چشم جانبازان شيميايى با ضايعه چشمى را مى آزارد.
از اين رو بهتر است به طور حتم از عينك هاى آفتابى استفاده كنند تا تحمل چشم هايشان در مقابل نور آفتاب افزايش يابد، بررسى ها نشان مى دهد رنگ خاكسترى، قهوه اى و بيشتر رنگ هاى تيره براى چشم اين عزيزان مناسب تر است.
همچنين اشعه نامناسبى كه از بازتاب نور آفتاب به سطح دريا ايجاد مى شود نيز براى چشم اين افراد مناسب نيست و بايد از عينك آفتابى استفاده شود. حتى به منظور ايجاد شرايط و تغييرات آب و هوايى مناسب تر در منزل، بهتر است در تابستان از كولر آبى كه رطوبت خانه را بالا مى برد، استفاده شود و در زمستان روى بخارى كترى آب گذاشته شود تا رطوبت لازم فراهم شود، زيرا عمده ترين مشكل چشمى كه براى جانبازان شيميايى ايجاد مى شود، خشكى چشم است.
*فوق تخصص پيوند قرنيه و عضو هيأت
علمى دانشگاه بقية الله

معضل زمين خوارى و گسترش اين پديده شوم كه به بسيارى از پارك هاى ملى و فضاهاى سبز كشور آسيب بسيارى مى رساند موجب شد تا دولت براى مبارزه با اين مسأله اقدامهاى جدى آغاز كند.
به همين علت با تصوب دولت بنا شد كه با همكارى سازمان بازرسى كل كشور، دادستان كل و ديگر نهادهاى مرتبط با زمين خوارى مبارزه جدى را آغازكنند.
هكتارها زمين بازگردانده شد
بازپس گيرى ۴۴۰ هكتار زمين دولتى در ساوجبلاغ و بازگرداندن ۷۵ هكتار اراضى دولتى در شهرستان بردسكن استان خراسان رضوى نمونه هايى از فعاليت هاى اخيردر مبارزه با زمين خوارى است.
هفته گذشته سازمان ثبت اسناد و املاك كشور به دنبال ارائه گزارش سازمان بازرسى كل كشور، سند ۴۴۰ هكتار ازاراضى دولتى را ابطال كرد. زمين خواران باسندسازى، اراضى دولتى را به تصرف خود درآورده بودند.
همچنين در بخش «انابد» شهرستان بردسكن واقع در استان خراسان رضوى، مقامات قضايى ۷۵ هكتار زمين را به دولت بازگرداندند. بخشى ازاين اراضى به وسيله زمين خواران به ديگران واگذار شده بود. در اين پرونده ۴ نفر مورد تعقيب اقدامهاى قضايى هستند.
لواسانات و خجير
همچنين بسيارى از اراضى لواسانات با قيمت هاى بسيار زياد موردتعرض قرار گرفته كه سازمان حفاظت محيط زيست به شدت پيگير اين مسأله است.
محسن زاده معاون حقوقى سازمان حفاظت محيط زيست دراين باره به ايران مى گويد: «دادسراى ناحيه ۳ اهتمام خاصى براى بازپس گيرى اراضى دولتى در لواسانات از دست زمين خواران نشان مى دهد. شعبات پنجم و اول دادسراى ويژه مبارزه با زمين خوارى دراين زمينه تلاش بسيارى مى كند و اميدواريم با مدارك موجود بتوان اراضى دولتى را بازگرداند.»
همچنين درباره منطقه خجير و تخلفات صورت گرفته در آن، معاونت محيطى سازمان حفاظت محيط زيست، اداره حفاظت محيط زيست استان تهران را با ارسال نامه اى مكلف كرده كه به اين موضوع رسيدگى كرده و پس از بررسى كارشناسى، مراتب را اطلاع دهد.
به گفته مسئولان سازمان حفاظت محيط زيست، اراضى بسيارى در ايران وجوددارد كه افراد سودجو با استفاده از سندسازى اقدام به تصرف آن كرده اند.

محسن جندقى
كلاه، لباس و شلوارك خاكى رنگ، يك اسلحه شكارى و به دنبال آن بومى هاى آفريقايى كه به عنوان راهنما، شكارچى ها را راهنمايى مى كنند تنها در فيلم هاى خارجى ديده مى شود. درواقع فكر مى كنيم كه شكار تنها در آفريقا و جنگل هاى قاره سياه ممكن است و باور اين موضوع سخت به نظر مى رسد كه همين شكارچى هاى اروپايى - آمريكايى چشم و مو روشن در ايران حضور مى يابند و افتخار مى كنند كه سرقوچ ايرانى با شاخ هاى بلند را درموزه شكار خود جاى مى دهند.
طبق برآوردهاى به دست آمده، هر توريست شكارچى در ايران حدود ۲۰ هزاردلار ارز وارد كشورمان مى كند. پس مى توان مسأله توريست شكارچى را در ايران جدى گرفت.
سازمان حفاظت محيط زيست تنها نهادى است كه در ايران براى شكار مجوز صادر مى كند و هرساله با درخواست هاى داخلى و خارجى بسيارى دراين زمينه مواجه است.
شكارچى هاى خارجى نيز براى شكار در ايران با آژانس هاى معتبر داخلى تماس گرفته و برنامه شكار را اعلام مى كنند.
مسئولان اين آژانس ها نيز درخواست مجوز خود را براى شكار داخلى به سازمان حفاظت محيط زيست داده و معاونت نظارت و بازرسى كشور مجوز را صادر مى كند.
پس از تعيين تاريخ و مكان شكار، يك محيطبان همراه گروه شكار راهى مناطق معين مى شود تا تخلفى دراين زمينه صورت نگيرد. براى مثال اگر مجوز شكار گراز صادر شده باشد شكارچى تنها مجاز به شكار گراز خواهدبود. همچنين محيطبان مراقب است كه شكارچى تنها شكار نر و پير را شكار كند.
مزاياى توريست شكارچى
وارد شدن ارز به كشورمان را مى توان مهم ترين مزيت گسترش صنعت توريسم شكارى درايران دانست. اكثر قريب به اتفاق درخواست كنندگان خارجى شكار در كشورمان، ثروتمندانى هستند كه براى تكميل موزه شكارى خود به ايران سفر مى كنند. به همين علت هيچ ابايى ندارند كه پول خرج كنند. بسيارى از مسئولان فرهنگى كشور توريست هايى كه درانظار عمومى با لباس هاى غربى وارد مى شوند را در گسترش تهاجم فرهنگى مؤثر مى دانند، اما توريست شكارچى تنها خواهان حضور در مناطق شكارى است و به هيچ عنوان در انظار عمومى ظاهر نمى شوند. آنها تنها براى شكار به ايران مى آيند و پس از آن كشورمان را ترك مى كنند.
همچنين حضور توريست شكارچى در ايران موجب اشتغالزايى بسيارى مى شود. آژانس هاى مسافرتى، راننده هاى بيابانگرد و جنگلگرد، راهنماهاى آشنا به محيط، شكار و... ازجمله مشاغلى است كه با گسترش توريست شكارچى گسترش مى يابد.
مشكلات پيش رو
حضور يك توريست شكارچى با وجود سادگى، با مشكلات بسيارى مواجه است. «ايمان مهدى زاده» مشاور مطبوعاتى آژانس كاروان سحر كه در زمينه جذب توريست شكارچى فعاليت مى كند دراين باره به «ايران» مى گويد: «متقاضى خارجى شكار در ايران به تعداد زيادى وجوددارد اما تنها ۱۰۰ مجوز شكار در سال به شكارچى خارجى داده مى شود. در گله هايى مثل گله هاى قوچ وحشى، يك قوچ نر و پير به ديگر قوچ هاى نر اجازه توليد مثل نمى دهد و خود نيز توانايى توليدمثل ندارد. باتوجه به اين كه يك محيطبان همراه گروه شكار خارجى است و به شكارچى اجازه شكار جوان و ماده را نمى دهد هيچ خطر انقراضى متوجه گونه هاى با ارزش ايرانى نيست. با اين وجود در سال تنها ۱۰۰ مجوز شكار براى خارجى ها صادر مى شود.
در كشورمان حدود ۲ هزار آژانس مسافرتى وجوددارد؛ اين درحالى است كه در كشور اسپانيا با اين كه جزو كشورهاى پيشرفته از نظر توريسم است تنها ۲۸ آژانس مسافرتى فعاليت مى كند. اين مسأله موجب رشد صنعت توريسم و همچنين بالارفتن كيفيت آن دراين كشور شده است، اما بسيارى از آژانس هاى ايران با وجود ناتوانى در اجراى تور شكار، درخواست مجوز براى شكارچى خارجى مى كنند. مهدى زاده در اين باره مى گويد: «اين آژانس ها توانايى اجراى تور شكار را ندارند، اما مجوز شكار را دريافت كرده و اين مجوزها را به آژانس هايى كه چنين تورهايى را با موفقيت اجرا مى كنند يك تا ۲ ميليون مى فروشند. بازار سياه مجوز در فصل هاى شكار (پائيز - زمستان) داغ مى شود.مى توان اين مسأله را شليك به توريسم شكارى دانست. همچنين شكارچى هاى خارجى همواره برنامه هاى خود را از زمان بسيار قبل از وقوع اجراى آن تنظيم مى كنند. براى مثال يك شكارچى خارجى از يك سال قبل برنامه ريزى مى كند كه در آذرماه به ايران بيايد و شكار كند. اين درحالى است كه سازمان محيط زيست تنها از آبان ماه براى دادن مجوز شكار اقدام مى كند. بدين ترتيب ما نمى دانيم كه آيا درخواست ما موردموافقت قرار مى گيرد يا خير.
براى مثال شكارچى خارجى قصد دارد براى شكار قوچ وحشى به ايران بيايد، اما پيش مى آيد كه مجوز شكار گراز در مازندران صادر شده است.
دركل دنيا، ۱۱ گونه گوسفند وحشى وجوددارد كه ۹ گونه آن در ايران است. اين يك ثروت خدادادى براى كشورمان محسوب مى شود، چرا كه در كل سرزمين پهناور چين تنها ۶ گونه وجوددارد. به همين علت متقاضى شكار در ايران بسيار است.
مطمئن باشيد كه شكارچى خارجى هيچ خطرى براى انقراض گونه هاى با ارزش ايرانى محسوب نمى شود، چرا كه هيچ شكارچى خارجى به علت امنيت خود، بدون مجوز شكار نمى كند. ما در ايران ۵۰۰ هزارنفر را داريم كه مجوز حمل سلاح شكارى دارند و هرساله ۱۲ هزارنفر از آن ها متقاضى شكار هستند كه تنها به هزارنفر از متقاضيان هموطن با استفاده از قرعه كشى پروانه شكار داده مى شود. فكر مى كنيد ۱۱ هزار نفر ديگر هيچ شكار غيرمجازى انجام نمى دهند؟ فكر مى كنيد مردم بومى مناطقى كه مى توانند شكار كنند براى استفاده از ۱۰ تا ۲۰ كيلو گوشت به شكار غيرمجاز دست نمى زنند. البته آنها هيچ گاه تنها به شكار نر و پير نمى پردازند بلكه شكار جوان و ماده نيز در ميان شكارهاى غيرمجاز وجوددارد.
چه بايد كرد؟
مهدى زاده پرورش و حفاظت از گونه ها را يكى از راهكارهاى گسترش توريسم شكارى مى داند و توضيح مى دهد: «اگر ۲۰۰ آهو داريم، مى توانيم با نظارت دقيق، كار كارشناسى و پرورش صحيح، آن را به ۲ هزار افزايش دهيم. همچنين با حفاظت صحيح موجب شويم كه هيچ شكار غيرقانونى دراين زمينه صورت نگيرد. البته بومى هاى جنگل نشين كه به امكانات اوليه احتياج دارند مجبور هستند كه شكار غيرمجاز انجام دهند. مى توان با اختصاص دادن درصدى از مبلغ صدور مجوز به افراد بومى، از اين تخلف جلوگيرى كرد. البته با ورود بخش خصوصى و مديريت صحيح مى توان اميدوار بود بسيارى از مشكلات حل شود.
توريسم شكار ساماندهى مى شود
احمدعلى محسن زاده معاون حقوقى سازمان حفاظت محيط زيست درباره توريسم شكار به «ايران» مى گويد: با توجه به حساسيت هايى كه اين مسأله دارد طرح صدور مجوز براى شكار متوقف شده تا اين مقوله ساماندهى شود. بايد دستورالعملى تهيه شود تا توريسم شكار با شكل نظام يافته اى صورت گيرد. براى اين كار بايد مناطق شكار و چگونگى استمرار نسل گونه ها و چگونگى خطر انقراض آنها موردبررسى قرار گيرد تا يك دستورالعمل علمى و حساب شده دراين زمينه تهيه شود. با اين دستورالعمل مى توان به نظام يافتن توريسم شكارى نيز اميدوار بود.
محمد نجفى معاونت محيطى سازمان محيط زيست نيز دراين باره به «ايران» مى گويد: «سال گذشته ۱۲ هزار متقاضى شكار داشتيم، اما بايد بپذيريم كه حيات وحش كشورمان پاسخگوى اين تعداد متقاضى نيست و ظرفيت كم آن، اجازه نمى دهد كه به همه درخواست كنندگان شكار مجوز دهيم.»

زمين پزشكى
سازمان مديريت و برنامه ريزى براى سال ۸۶ موضوع «زمين پزشكى» را در محيط زيست گنجاند.
فاطمه واعظ جوادى افزود: موضوع «زمين پزشكى» از برنامه هاى سازمان محيط زيست در روز زمين پاك براى سال گذشته بود كه به دليل اين كه براى سال ۸۵ سازمان مديريت نمى توانست اصلاح موافقنامه داشته باشد براى سال ۸۶ اين امكان فراهم شد. وى در تعريف «زمين پزشكى» گفت: ارتباط مستقيمى بين سلامت زمين و انسان وجود دارد كه در واقع سازمان محيط زيست بايد تلاش كند با كمك مردم، زمين پاكى را فراهم كند تا سلامت مردم نيز تأمين شود. رئيس سازمان حفاظت محيط زيست افزود: موضوع «زمين پزشكى» در دفتر آب و خاك سازمان محيط زيست پيگيرى مى شود.

ايستگاه هاى سنجش صوت در تهران

معاون سازمان محيط زيست انسانى سازمان حفاظت محيط زيست از راه اندازى ايستگاه هاى سنجش صوت در كنار ايستگاه هاى آلايندگى هوا خبر داد.
حسن اصيليان گفت: سازمان متولى كنترل آلودگى صوتى در محيط زيست، سازمان محيط زيست است كه بر اساس ميزان آلايندگى صوتى افراد و دستگاه هاى خاطى، جريمه مى شوند كه در همين راستا آيتم هاى مختلفى را براى جريمه آلايندگى صوتى در نظر گرفته ايم كه در حال حاضر در كميسيون هاى دولت در دست بررسى است. وى افزود: سازمان محيط زيست، استاندارد صدا در اگزوز، موتور و اتاق خودرو را تعريف كرده است و خودروسازان را مكلف به اجراى آن كرده ايم كه بايد آنها در كنار تست آلايندگى، تست صدا را هم براى خودروها انجام دهند. معاون سازمان محيط زيست انسانى سازمان حفاظت محيط زيست، اظهار داشت: اقدام آتى سازمان محيط زيست براى آلودگى صوتى در شهرها اين است كه استاندارد صدا را در شهرها تعريف كنيم كه البته مطالعه مقدماتى آن انجام شده ولى در حال تكميل آن هستيم كه بزودى انجام مى شود.

معضل كودهاى شيميايى براى محيط زيست

به گفته كارشناسان و محققان استفاده بى رويه از كودهاى شيميايى تهديد جدى براى محيط زيست بويژه گياهان، خاك و انسان است. دكتر«محمدعلى ملبوبى»، رئيس انجمن بيوتكنولوژى ايران و رئيس گروه توليد و بازاريابى شوراى عالى زيست فناورى ، گفت: خاك ازمجموعه ميكروب ها، قارچ ها و باكترى ها تشكيل شده كه به طور طبيعى متعادل و به آن فلور طبيعى خاك مى گويند، در صورتى كه بدون توجه و بى رويه از كودهاى شيميايى و فسفاته استفاده شود اين تعادل به هم خورده و امكان رشد باكترى ها و گروه هاى خاصى ازميكروارگانيسم هاى مضرفراهم مى شود كه تهديد كننده گياه، محيط زيست و انسان خواهد بود. وى بااشاره به اين كه به طوركلى ۳ نوع كودبراى خاك وگياهان استفاده مى شود، افزود: كودشيميايى، كود آلى و كودزيستى كه بهترين نوع اين كودها، كودهاى زيستى هستند و به دليل سازگارى با ميكروارگانيسم ها با حفظ فلور طبيعى خاك در رشد محصول زراعى و گياهى و باغى مؤثر است.

توانمندسازى براى حفاظت از يوزپلنگ آسيايى
اجراى طرح توانمندسازى جامعه محلى براى حفاظت ازيوزپلنگ آسيايى در منطقه حفاظت شده «كوه بافق» در شهرستان بافق استان يزد آغاز شد.
محمدصادق فرهادى نيا مسئول انجمن يوزپلنگ ايران درجمع اهالى روستاى دولت آباد بافق گفت:اين طرح امسال و سال آينده با مشاركت سازمان حفاظت محيط زيست ، سازمان ملل متحد و با مشاركت ۳۰نفر از نمايندگان نهادهاى دولتى و غير دولتى در كشور اجرا مى شود.
بودجه اختصاص يافته براى اجراى اين طرح ۴۰۰ ميليون ريال است. آموزش و ارتقاى سطح آگاهى دامداران،چوپانان و آشنا كردن دانش آموزان با گونه يوزپلنگ، ازمهم ترين برنامه هاى اين طرح براى جلوگيرى از انقراض نسل اين حيوان است.
فرهادى نيا همچنين گفته برگزارى كارگاه هاى آموزشى، تهيه كتاب، بروشور ، پوستر، نمايش فيلم با موضوع يوزپلنگ، برگزارى گردش هاى علمى و جشنواره هاى فرهنگى نيز از ديگر برنامه هاى پيش بينى شده اين طرح است. فرهادى نيا از روستاهاى شيطور، دولت آباد ، قطرم ، شادكام و باجگان به عنوان محدوده هاى حفاظت شده كوه بافق نام برد و گفت: برقرارى ارتباط با جوامع محلى مناطق حفاظت شده، به ثبات و بقاى يوزپلنگ آسيايى كمك خواهد كرد. مشابه چنين طرحى ۱۹شهريور سال ۸۰ با همكارى برنامه عمران سازمان ملل متحد، انجمن بين المللى حفاظت از حيات وحشWCS، صندوق حمايت از يوزپلنگ (CCF) و اتحاديه جهانى حفاظت با هدف حفاظت از يوزپلنگ آسيايى و گونه هاى وابسته به آن در استان يزد اجرا شد.

آموزش براى تفكيك زباله
7 هزارو۵۰۰ دانش آموز شمال تهران به منظورترويج فرهنگ زيست محيطى وحفظ محيط زيست آموزش تفكيك زباله ديدند. دراين طرح آموزشگران طرح تفكيك زباله هاى خشك به مدارس مراجعه كرده و با آموزش چهره به چهره، بروشورهاى آموزشى را به دانش آموزان ارائه و مطالب لازم را به آنها توضيح دادند.

پرنده ها هم برنامه ريزى مى كنند

مطالعات جديد نشان مى دهد كه برخى از حيوانات نيز همانند انسان براى نيازهاى شان در آينده برنامه ريزى مى كنند. مدت هاى طولانى انسان بر اين باور بوده است كه فقط بشر مى تواند از تجارب گذشته براى برنامه ريزى هاى خود در آينده درس بگيرد و حيوانات فقط محدود به لحظه هستند، اما در مطالعات و بررسى هاى اخير دانشمندان موفق به شناسايى نوعى پرنده با عنوان «جى جاغ بوته زار» در غرب آمريكا شده اند كه اين پرنده به شكل حيرت انگيزى براى احتياجاتش در آينده برنامه ريزى مى كند. اين پرنده كه بومى غرب آمريكاست مانند سنجاب ها و ديگر حيوانات كه غذا ذخيره مى كنند براى آينده غذا جمع آورى كرده و انبار نگهدارى مواد غذايى خود را پس از كهنه شدن ترميم مى كند.