جلال اسكندرى
خشاخش سفالينه هاى شكسته با نقش و نگاره هاى خيره كننده در فضاى خاموش و تاريك كوير مى پيچد... اينجا چنان از خرده سفالينه، سنگ و فلزهاى قديم مشحون شده كه هر قدم بر زمين آن به منزله ورقى بر كتاب تاريخ حماسى نياكان اساطيرى ما «رستم و سهراب » است.
اين مكان دشت تفتيده سيستان، قلب داغ و تپنده تاريخ فلات پهناور شرق كشور است، هر ندايى كه از آن برمى خيزد سفرى جذاب و مسحوركننده به ژرفناى تمدن درخشان ايران زمين است و انگار آدمى را به گذشته هاى دور و دراز رهنمون مى كند. اين نواها روز و شب با هياهوى بادهاى۱۲۰روزه سكوت خاموش و تاريك فضاى كوير را در هم مى شكند، فراخوانى به اعماق تاريخ مى زند و يكه و تنها رازهاى سر به مهر گذشته را در گوش ستاره و ماه نجوا مى كند.
اين دست پرورده تاريخ با ناز و كرشمه سده هاى متمادى است كه به رسم امانت به دست مهربانان آسمان (ماه و ستاره) سپرده شده و در گذار ازمنه به «شهر سوخته» در دل كوير خشن سيستان نور اميد و جان تابانده تا همچنان پس از گذشت۵۲قرن پر هيبت و مغرور سرافراز بماند.
در قطعه اى از بهشت دشت گونه سيستان به مدد «هامون و هيرمند» در شرق فلات گسترده ايران «شهر سوخته» جاى خوش كرده كه آوازه اش موجب غرور ايرانى است.
در اينجا هنوز صداى پاى تاريخ به گوش مى آيد، شهر اگرچه فرتوت است، اما با وجود قهر طبيعت و وزش بادهاى معروف۱۲۰روزه در زير تلنبار گرد و غبار زمانه خميده نشده و همچنان پايدار نفس مى كشد و در اين مدت همواره تاريخ را اين سو و آن سو با خود همراه برده است.
شهر سوخته در واقع نام سلسله تپه هاى به هم چسبيده وسيع با ارتفاع ميان ۱۲تا۱۸متر از سطح زمين هاى پيرامونى است كه درست در فاصله۵۶كيلومترى جاده زابل به زاهدان قرار دارد. اين شهر تاريخى و مهم ترين محوطه ديرينه سيستان در كنار رود هيرمند و در بالاترين لبه شمال غربى دلتاى قديمى بر روى سلسله تپه هاى «تراس رمرود» و زمين هاى زراعى «تراس نيمروز» واقع شده كه وجود آن در هزاره هاى چهارم و سوم پيش از ميلاد مديون رودخانه پرآب هيرمند بوده است.
۱۲۰هكتار از گستره۱۵۱هكتارى شهر، داراى آثار و بقاياى ديرينه است كه گسترده ترين دوره آن مربوط به سال هاى ميان ۲۸۰۰ تا ۲۵۰۰ پيش از ميلاد بوده كه گستره آن در اين دوران به بيش از۸۰هكتار رسيده است.
افزون بر نيمى از وسعت شهر چنان پوشيده و مملو از توده سفال هاى شكسته سنگ، فلز و
خرده سنگ هاى نيمه قيمتى و ديگر مواد منقول باستانى است كه در برخى مكان ها بدون گام نهادن بر روى اين مواد امكان جابه جايى و حركت ميسر نيست. با آنكه محل قطعى و در برخى موارد مكان تقريبى بسيارى از شهرها و ايالت هاى باستانى در لوحه هاى به دست آمده از بين النهرين (ميان رودان) چون «انشان»، «ارت»، «ملوخه»، «ماراهاشى»، «ديلمون» و «مكن» توسط
ديرينه شناسان مشخص شده اما هنوز به سبب فقدان دستيابى به اسناد و مدارك كافى و كامل از نام باستانى شهر سوخته آگاهى در دست نيست.
هرچند سال ها پيشتر اين شهر به عنوان يكى از شهرهايى كه مى توانسته با شهر ارت تطابق كند مورد بحث بوده اما بعدها با تعيين و تطبيق «شهداد» كرمان با محل ارت اين فرضيه كاملاً مردود شناخته شد.
عنوان امروزى شهر سوخته نامى جديد است و به نظر نمى رسد كه سابقه آن از حدود۱۵۰تا۲۰۰سال بيشتر باشد، از آنجايى كه اين شهر دست كم در سه مرحله از تاريخ خود دچار حريق و آتش سوزى بزرگى شده سطح آن سوخته و آثار خاكستر و سوختگى در جاى جاى آن ديده مى شود و به اين سبب از سوى مردم محل با نام «شهر سوخته» خوانده شده است.
روايت محلى ديگر درباره نام شهر آن است كه نام اين محل در اصل شهر «سوته» بوده كه به معناى بزرگ و عظيم است و سوته به مرور زمان تبديل به سوخته شده است.
مردم شهر سوخته با استفاده از موقعيت جغرافيايى شهر خود كه اجازه تهيه منابع معدنى و طبيعى و كنترل توليد و توزيع آنها را در تمام نقاط سيستان و مناطق اطراف را داده اين شهر را گسترش داده اند.
توسعه شهر سوخته از نظر فرهنگى، سياسى، اجتماعى و صنعتى در يك دوره۴۰۰ ساله از زندگانى يكهزار ساله، آن را از شكل شهرك كوچك۱۵هكتارى خارج و سپس با گستره حدود۱۵۰هكتارى تبديل به يكى از بزرگ ترين شهرهاى دوران مفرغ خاورميانه كرده كه شهرهاى محدودى چون انشان يا «تپه مليان» در فارس، «اور» در بين النهرين، «شوش» در دشت خوزيان و سرانجام «موهنجو دارو» در دشت «سند» قابل مقايسه با آن بوده اند، گستره شهر قابل تقسيم به سه بخش اصلى و سه بخش فرعى است.
دكتر سيد «منصور سيد سجادى» سرپرست گروه باستانشناسى شهر سوخته مى گويد:
منطقه بزرگ مركزى شهر، شامل بخش هاى مسكونى شرقى، مركزى و بناهاى يادمانى است.
او ادامه مى دهد: منطقه شمال غربى شهر شامل بخش هاى صنعتى و گورستان است كه آثار معمارى به دست آمده در بخش مسكونى نشان دهنده وجود نوعى نظم و ترتيب در تقسيم بندى ساختمان ها و واحدهاى مسكونى است كه توسط خيابان ها و كوچه هايى از يكديگر جدا مى شوند.
وى افزود: مصالح ساختمانى اين بناها عبارتند از چينه، خشت، چوب و حصير، هر واحد ساختمانى داراى ۶ تا۱۰اتاق بوده كه به در، درگاه، پلكان، سقف و اجاق مجهز بوده است.
اشياى منقول پيدا شده در شهر سوخته بسيار متنوع است، گذشته از ظرف هاى سفالى بسيار زياد، اشياى در خور توجه ديگر شامل انواع پيكره هاى كوچك گلين، سفالين و سنگى انسان و جانور، اشياى چوبى و حصيرى، ابزارهاى بافندگى، پارچه و طناب است كه در ميان اشياى سنگى بويژه مى توان به ظرف هاى مرمرى و دسته هاى سنگى و سنگ آسياب ها اشاره كرد.
اشيا زينتى بيشتر با سنگ هاى نيمه بهادار وارداتى چون لاجورد، عقيق و فيروزه كه از معادن دور دست به شهر سوخته وارد شده ساخته شده اند. اين سنگ هاى نيمه بهادار و بويژه سنگ لاجورد پس از ورود به شهر توسط صنعتگران تراش داده شده و به شكل اشياى زينتى در مى آمده و سپس براى صدور به سرزمين هاى دور دست آن سوى خليج فارس و ميان رودان فرستاده مى شد.
از سنگ هاى مرمر، بازالت و آهكى براى ابزارسازى و مهره سازى و نيز ساخت ظرف هاى گوناگون استفاده شده است، مهره ها و اثر مهره هاى گوناگونى از مواد مختلف در شهر سوخته به دست آمده كه داراى كاربرد ادارى و رسمى بوده است.
يكى از مهم ترين اشياى كشف شده در شهر سوخته لوح گلى كوچكى است كه بر روى آن نوشته اى كوتاه به خط دوران آغاز «تمدن عيلامى» باقى مانده كه به ظاهر مربوط به يك سلسله ارقام و اعداد است. اين لوح كه از كهن ترين لايه هاى موجود شهر پيدا شده مربوط به حدود? ۳۲۰۰سال پيش از ميلاد و قديم ترين نوشته اى است كه تاكنون در سرزمين هاى شرق دشت لوت به دست آمده است.
سرپرست گروه باستانشناسى شهر سوخته ادامه داد: به نظر مى رسد با توجه به مرگ، ميرها و مهاجرت ها، شهر سوخته در زمان شكوفايى خود جمعيتى بين ۵ هزار تا ۸ هزار نفر داشته كه يكى از پرجمعيت ترين شهرهاى دوران مفرغ به شمار رفته است.
دكتر سيدسجادى اظهار داشت: بيشتر اين جمعيت به كارهاى توليدى و صنعتى مانند سنگ تراشى، سفالگرى، بافندگى، شكار و صيادى، كشاورزى و در نهايت بازرگانى اشتغال داشته اند.
وى افزود: شهر سوخته مانند بسيارى ديگر از محوطه هاى باستانى شرق ايران همانند تپه «حصار دامغان» و تپه «يحياى» كرمان و «تل ابليس» بردسير تقريباً در يك زمان يعنى حدود اوايل هزاره دوم پيش از ميلاد از بين رفته است.
وى اظهار داشت: برخى پژوهشگران تغييرهاى شديد آب و هوايى و خشك شدن دلتاى رود هيرمند را از عوامل متروك شدن اين شهر باستانى مى دانند، اما با توجه به همزمانى از بين رفتن محوطه هاى باستانى ديگر در مناطق شرقى ايران با متروك شدن شهر سوخته مى بايد در جست وجوى عوامل و دلايل ديگرى نيز بود.
او بيان كرد: مهم تر اين كه تاكنون هيچ اثر و نشانه اى از آتش سوزى شديد و فراگيرى كه باعث تخريب كامل شهر شده باشد و يا هجوم خارجى به شهر به دست نيامده تا اين عوامل را در متروك شدن شهر سوخته دخيل دانست.
پيدا شدن هزاران قطعه شىء مطالعاتى، گنجينه اى و آزمايشگاهى در شهر سوخته بر ثروت و غناى موجود در آن و درجه رفاه مردم شهر گواهى مى دهد. اين اشيا از يك سو بر وجود ارتباط هاى اين شهر با روستاهاى اقمارى آن كه توليد كننده برخى مواد مورد نياز جامعه شهر بوده اند و از طرف ديگر بر ارتباط با سرزمين هاى دورتر از نظر مبادله كالا صحه مى گذارند.
سرپرست گروه باستانشناسى شهر سوخته ادامه مى دهد: كارگاه هاى اصلى توليد سفال در روستاهاى اقمارى قرار داشته كه شناخته شده ترين آنها در تپه هاى «رود بيابان» مربوط به دوره دوم استقرار در شهر سوخته ديده شده اند.
يكى از شاخص ترين گروه اشياى چوبى شهر سوخته شانه ها است، در كاوش هاى سال۱۳۷۹دو عدد شانه چوبى معرق در ساختمان شماره يك شهر كشف شد، پيش از اين گمان مى رفت كه صنعت معرق كارى داراى ريشه چينى است و سابقه تاريخى آن به دوره صفويه مى رسد، اما تاريخ ساخت شانه هاى شهر سوخته حدود۳۰۰۰سال پيش از ميلاد است كه به اين ترتيب كشف آنها تغيير بسيار مهمى در تاريخچه، سابقه و محل ابداع اين هنر ايجاد كرده است.
سرپرست گروه باستان شناسى شهر سوخته گفت : از سال۱۳۷۶تا سال۸۰تعداد۲۲گمانه و كاوش در گورستان شهر انجام گرفت كه در نتيجه آن حدود۱۵۰ تدفين كشف شد، اطلاعات و داده هاى بدست آمده از داخل گورهاى حفارى شده نشان داد كه قبرها مخزن سرشارى از داده هاست كه براى بازسازى تاريخ و تمدن اين شهر و فلات ايران بسيار مهم است.
دكتر سيد سجادى ادامه داد: بقاياى موجود در اين قبرها باستان شناسان را در فهميدن علل و چرايى مرگ و ميرهاى دسته جمعى، سن و سال، تغذيه و نوع بيمارى هاى موجود، نژاد و خطوط احتمالى مهاجرت ها به شهر سوخته كمك مى كند.
او افزود: علاوه بر اينها، همين بقايا و مانده ها به روشن شدن وضعيت اجتماعى و طبقاتى مردم، شغل و مرتبه اجتماعى و نيز آيين هاى رايج در اين جامعه كمك فراوانى مى كند.
وى اضافه كرد: كشف نكاتى چون وجود بيمارى هاى واگير و آيين هاى مختلف تشييع نشان از باورهاى مذهبى (قبرهاى دسته جمعى با رديف جمجمه ها و يا وجود جمجمه سگ هاى اهلى شده در برخى از قبرها)، باورهاى اجتماعى (قتل عمدى و سر بريدن ها كه ممكن است ريشه هاى مذهبى نيز داشته باشد) در شهر سوخته دارد.
او بيان كرد: استفاده از كفش و يا لباس، ريشه هاى مختلف نژادى و مهاجرتى شغل و كار مردم (قبرهاى صنعتگران و دامداران)، معمارى قبرها(شكل هاى ۹ گانه قبرها)، سن و سال افراد، بيمارى ها، وابستگى هاى خانوادگى (قبرهاى خانوادگى)، تاريخ تحول علوم پزشكى (جراحى جمجمه و شكسته بندى )، طبقات اجتماعى گوناگون (قبرهاى فقرا و اغنيا، ظرف هاى سفارشى براى تدفين)، همگى نشانه وجود جامعه اى پيشرفته و سازمان يافته در اين شهر است.
تعداد۹گونه ساختمانى گورها در شهر سوخته شناخته شده اند كه عبارتند از: ۱-گودال هاى ساده ۲-گودال هاى دو قسمتى ۳-شبه سردابه ها ۴-سردابه ها ۵- گورهاى مستطيل خشتى ۶-گورهاى مربع خشتى ۷-گورهاى دو ديواره ۸-گورهاى دايره خشتى ۹-گورهاى دايره با در مسدود خشتى.
سرپرست گروه باستانشناسى شهر سوخته افزود: نحوه تدفين، تشييع و وجود نذورات مختلف، شكل و حتى جهت هاى جغرافيايى قبرهاى حفر شده هر كدام به تنهايى مى توانند در ارتباط با مبانى مذهبى جامعه شهر سوخته باشد.
سيد سجادى توضيح داد: در ميان قبرها و اسكلت هاى كشف شده در شهر سوخته، فارغ از اختلاف نوع ساختمان قبرها كه به احتمال زياد داراى ريشه هاى مهاجرتى و نژادى است، بايد به نوع و نحوه تدفين ها كه به نوبه خود در تفسير و تبيين عقايد و آراى موجود شهر مهم است، توجه كرد. اسكلت هاى شهر سوخته در جهت هاى مختلف و به شكل هاى مختلف جغرافيايى دفن شده اند، از روى شكل اين تدفين ها و اشياى موجود در آنها، صرفنظر از پى بردن به شغل و مرتبه اجتماعى افراد مدفون در آنها و فارغ از امكان تعيين فصل و زمان تقريبى فوت و تدفين افراد، مى توان به برخى از جنبه هاى اعتقادى و مذهبى مردم اين جامعه نيز پى برد. همراه مردگان شهر سوخته هدايا و نذوراتى نيز دفن شده است اما با وجود اين تعدادى از قبرها وجود دارد كه به ظاهر خالى از اين گونه هدايا و نذور است.
دكتر سيد سجادى اظهارداشت : بيشتر قبرهاى خالى از شى، مربوط به كودكان و نوزادان كمتر از دو سال است كه تعدادى از آنها بطور كامل فرسوده و از بين رفته اند و اين امكان وجود دارد كه اين گروه از قبرها حاوى هدايا و مواد از بين رفتنى چون غذا و يا اشياى ساخته شده از پارچه و گياه بوده اند كه طى زمان از بين رفته و يا اين كه متعلق به گروهى از افراد جامعه با اعتقاداتى متفاوت بوده است.
او معتقد است: اشيا و نذورات داخل قبرها دو كاربرد داشته كه يكى در ارتباط با اعتقادهاى مذهبى افراد و ديگرى بيانگر مرتبه اجتماعى و شغل آنان بوده است.
بررسى هاى انجام شده بر روى اشياى درون قبرها، نحوه توزيع و قرار گرفتن آنها را نشان مى دهد، بيشتر اشيا و بويژه مواد غذايى در كنار سر و در دسترس مدفون قرار داشته است، اشياى زينتى نيز اغلب در دسترس زنان و نزديك دست ها و يا سر و جمجمه آنان جاى گرفته، مهرها كه نشانه هاى قدرت و كنترل اقتصادى بوده اغلب در كنار بازوى فرد مدفون قرار داشته و مواد غذايى در همه پهنه قبر گسترده شده است.
شهر سوخته در واقع جامعه اى چند مليتى بوده كه شاخص هاى نژادى، فرهنگى و تمدنى به دست آمده از گورها و آثار منقول كشف شده از كاوش ها و آثار معمارى مناطق مسكونى همگى تأييدكننده اين موضوع است كه ساكنان آن از نقاط مختلف به آنجا مهاجرت كرده اند. با اين حال اغلب عناصر مادى و معنوى زندگى قبايل هند و آريايى مقدم آسياى مركزى در شهر سوخته بيشتر ديده مى شود. هرچند كاوش هاى جديد نشان داده اند كه نبايد از ارتباط هاى بيشتر اين محل با نواحى جنوبى و غربى ايران غافل بود زيرا مردم شهر سوخته به دنبال انتقال انديشه و تفكر خود به ديگران بوده اند. پيدا شدن صدها علامت و نشان بر روى ظرف هاى سفالى شهر سوخته و همچنين برخى از انواع مهرها نشان دهنده آن است كه منظور و هدفى خاص از تصوير اين نشان ها وجود داشته است. در دنياى پيشرفته شهر سوخته جهان پس از مرگ نيز از اهميت خاصى برخوردار بوده است، باقى گذاشتن صدها شىء مختلف، اغذيه، نذر و ابزار كار و ساير مدارك و شواهد همگى نشان دهنده اعتقادهاى مردم اين شهر ديرينه است. انواع شكل هاى دفن، نوع قرار دادن اشيا و نذور داخل قبرها، مواد مصرفى درون اين ظرفها، انواع مختلف ساختمان قبرها و شواهد بسيار ديگرى گواه اعتقاد عميق اين مردم به زندگانى پس از مرگ و در نتيجه اعتقاد به وجود نيرويى برتر بوده است. شمار قابل توجهى پيكره انسانى و جانورى در شكل هاى مختلف از كاوش هاى شهر سوخته كشف شده كه بيشتر پيكره هاى انسانى تجريدى و استعاره اى است. وجود مردانى با دست هاى بالا برده به آسمان به حالت استغاثه، با دست هاى آويزان به حالت تسليم، با گردن فرو رفته داخل ردايى بلند و زنان نشسته و يا با كودكانى بسته به پشت و كمر همگى نشان از معانى مختلف است.
پيكره هاى انسانى از ۲ گروه نر و ماده تشكيل شده اند، زنان در ۲ شكل مختلف نشسته و پاهاى دراز، ايستاده و گاهى با بچه اى در بغل و يا بسته به پشت نشان داده شده اند تزيين هايى بر روى پيكره زن ايستاده، به بلنداى تقريبى ۴ سانتيمتر وجود دارد. با اين تفاوت كه در اين نمونه دومى تزيين ها تا پايين زانو كشيده شده است، اين تزيين ها در ۳ رديف مجزا از يكديگر با ۳ كمربند جدا از هم قرار دارد و بسيار شبيه به هنر امروزى رايج در بلوچستان يعنى پولك دوزى روى پيش بند لباس هاى زنان است. پيكره هاى مردان بيشتر از نوع ايستاده است، دست هاى باز و يا آويخته اين مردان و عضله هاى برجسته آنان جالب به نظر مى رسد و با آنكه مطالعه هاى انسان شناسى فيزيكى نشان مى دهد كه مردان شهر سوخته در رده مردان نسبتاً كوتاه قد طبقه بندى مى شوند، اما پيكره هاى گلى مردان شهر سوخته نشان از بدن هاى عضلانى و قوى آنان دارد. يكى از نمونه هاى جالب، نادر و غيرعادى در ميان پيكره مردان، مجسمه مردى بلند قامت است كه ردايى يكنواخت و بلند در بر دارد كه سر خويش را تقريباً داخل گردن خود فرو برده و ظاهرى معنوى به خود داده است.
در ميان جانوران، پيكره گاو و گاو كوهان دار از ساير جانوران بيشتر ديده مى شود، پيكره ساير جانوران مفيد نيز در شهر سوخته كشف شده كه از جمله مى توان به پيكره برخى از پرندگان و جانورانى چون پلنگ و گراز اشاره كرد.
نكته قابل توجه درباره پيكره اين جانوران و بويژه گاو آن است كه تمامى آنان اغلب ناقص و شكسته بوده اند و اين تنها به سبب شكنندگى و نامرغوبيت آنها نبوده بلكه اين نمادهاى خدايان پس از انجام وظيفه براى صاحبان خود و بويژه زمانى كه نذر و نياز صاحب خود را برآورده نمى كردند، شكسته و به گوشه اى پرتاب مى شدند، زيرا كاربرد آنها پايان يافته بوده است.
به اعتقاد سرپرست گروه باستان شناسى شهر سوخته، اين شهر بى شك جزو شهرهاى بسيار پيشرفته زمان خود بوده است، اين موضوع نه تنها در بقاياى آثار معمارى، هنرهاى ظريف دستى، بر روى سنگ مرمر، سفال، گل و حصير ديده شده است بلكه در سازماندهى اجتماعى شهر نيز همين موضوع ديده مى شود.
دكتر سيد سجادى اظهارداشت : اين شهر داراى تشكيلات مرتب و منظمى بوده است، آثار باقيمانده در آن نشان دهنده اين است كه شهر سوخته در هزاره سوم پيش از ميلاد داراى نظام مرتب و منظم آبرسانى و تخليه فاضلاب بوده و دانش پزشكى (و يا جادوگرى علمى) در آن به حدى پيشرفته بوده كه پزشكان شهر نه تنها از علومى چون شكسته بندى آگاه بودند، بلكه به اجراى اعمال شگفت انگيزى چون جراحى جمجمه نيز دست مى زدند. از سوى ديگر كشف تنها لوح نوشته دوران آغاز تمدن عيلام در اين شهر همراه با آثار مهرها و علايمى كه پيشتر به آن اشاره شد نشان از ارتباط هاى تجارى و كنترل اقتصادى منطقه از سوى اين جامعه دارد و به اين ترتيب مردم اين شهر به چنان درجه اى از رفاه رسيده بودند كه زنان به زيبايى خود نيز توجه فراوان داشته و مردم آن به احتمال جز نخستين مخترعان و مكتشفان سرگرمى هايى شبيه «شطرنج» و «نرد» بوده اند.
درباره چگونگى از بين رفتن و ناپديد شدن شهر ديدگاه هاى مختلفى وجود دارد، امكان حمله خارجى، تهاجم و غارت به سبب وجود هيچ گونه مدرك مستند و معتبر تقريباً منتفى است و آنچه كه برخى از پژوهشگران از آن به عنوان پديده ظهور آرياييان نام مى برند نيز در ترك اين محل دخالتى نداشته است.
سرپرست گروه باستان شناسى شهر سوخته معتقد است: آثار كشف شده در كاوش هاى ديرينه شناسى شهر سوخته نشان مى دهد كه اين جامعه در نيمه هاى هزاره سوم پيش از ميلاد دچار بحرانى سياسى، اقتصادى و اجتماعى شده كه عامل اصلى نزول و سقوط تدريجى آن را فراهم آورده به نحوى كه در پايان دوران چهارم استقرار جمعيت و وسعت شهر كم و محدود شده است.
دكتر سيد منصور سيد سجادى ادامه داد: قابل قبول ترين و مهمترين نظريه درباره ترك نهايى شهر سوخته، خشكى و جابه جايى دلتاى رودخانه هيرمند و بستر آن است كه به احتمال، مردم شهر را به دنبال آب جابه جا كرده و به مكانى كه اكنون از آن اطلاع و خبرى در دست نيست، انتقال داده است.تاكنون۱۰فصل كاوش هاى باستان شناختى در شهر تاريخى منحصر به فرد انجام شده كه در هر يك از اين فصل ها اطلاعات جامع جديدى از نحوه زندگى، اعتقاد، آيين ها، اشيا و ابزارهاى تاريخى و...بدست آمده است.

بسيارى كرمان را با مرحوم استاد على اكبر صنعتى كرمانى مى شناسند، همان مجسمه ساز برجسته اى كه كارهايش ذهن بينندگان را به تسخير درمى آورد و آثارى از او كه از گزند روزگار مصون مانده اند در موزه هايى در تهران و كرمان نگهدارى مى شوند. استاد قهارى هم كه مجسمه خواجوى كرمانى او همچنان هنرمندانه ترين مجسمه به نمايش درآمده در شهر كرمان به حساب مى آيد نيز كرمانى است و همچنين مرحوم شاهرخى و ...
با وجود اين، اگر امروز از ميادين و پارك هاى كرمان گذر كنى مجسمه هايى را خواهى ديد كه شك مى كنى در شهر اساتيد مجسمه سازى كشور حضور دارى. درواقع چه اتفاقى روى داده كه تناسبى ميان شهرى همچون كرمان با اساتيد نامدار مجسمه سازى و مجسمه هايش وجود ندارد؟ هاشمى نژاد يكى از گرافيست ها و طراحان كرمانى در اين مورد مى گويد: «وضع مجسمه هاى شهرى نه در كرمان كه در كل ايران قابل مقايسه با بسيارى از كشورها نيست و درواقع از آنها بسيار عقب تريم، براى نمونه با كشورى نظير ايتاليا به هيچ وجه قابل مقايسه نيستيم و حتى با كشورهايى نظير ارمنستان و تاجيكستان هم فاصله داريم.»
وى در مورد دلايل چنين وضعى اظهار مى دارد: «دوره طلايى مجسمه سازى در ايران زمانى بوده كه ابوالحسن خان صديقى شاگردانى را در اين زمينه تربيت كرد و آنها توانستند كارهاى قابل توجهى را در اين رشته ارائه دهند.»
محمدرضا هاشمى نژاد در مورد مجسمه هاى نصب شده در شهر كرمان مى گويد: «نمى توان انتظار داشت كه تنديس ها و مجسمه هاى شهرى كرمان ، زيبا طراحى شوند چراكه مجموعه اى از طراحان و هنرمندان كار ساخت اين مجسمه ها و احجام را اداره نمى كنند ، درحالى كه شيوه درست اين است كه گروهى از بهترين هنرمندان كارها را طراحى كنند تا ساخت و نصب آنها - بدون آگاهى - در شهر به ذهنيت مردم از مقوله زيبايى لطمه نزند ». او تأكيد مى كند : به خاطر همين عملكرد ، زخم هايى به روان مردم وارد آمده كه سبب شده است ديگر كسى حتى به نازيبايى اين آثار توجهى نكند . اين هنرمند كرمانى مى افزايد كه هنرمندان كرمانى اين توانايى را دارند كه وضع شهر را از لحاظ زيبايى و ساخت مجسمه ها و تنديس هاى مورد نياز متحول كنند اما اين بسته به آن است كه نهادى مانند شهردارى بخواهد با هنرمندان تعامل برقرار كند. در اين زمينه نكات جالب تر و شنيدنى هم وجود دارد مثل اين كه مجسمه مادر، ساخته استاد شاهرخى مدتى در سازمان فرهنگى ، هنرى شهردارى كرمان بوده و هم اينك در انتظار نصب است. وقتى تنديس ساخته شده در بوستان خبرنگار كرمان را ديديم به اين موضوع بيشتر واقف شديم كه چنين كارهايى و يا حداقل نظارت بر آنها بايد به گروهى از طراحان و هنرمندان حرفه اى سپرده شود. هاشمى نژاد در اين مورد با اشاره به اين كه براى چنين مواردى بايد برنامه ريزى و حساب و كتاب وجود داشته باشد، عنوان مى كند :« موانعى براى حضور هنرمندان براى فعاليت در زمينه
زيبا سازى شهر وجود دارد . در اين ميان افرادى با اطلاعات اندك زيبايى شناسى فعاليت مى كنند و به همين دليل چيز عجيبى نيست كه شاهد اين مجسمه ها و تنديس ها در شهر باشيم و توقعى نيز براى بهتر شدن اين وضع وجود نداشته باشد».
در اين حال يـــزدان پناه يكى ديگر از گرافيست هاى كرمانى به صراحت وضع اكثر مجسمه هاى نصب شده در شهر كرمان را نامطلوب ارزيابى مى كند. وى تصريح مى كند كه اين ها نمونه و نتيجه نگاه غيرتخصصى است و جز در مورد چند مجسمه نظير خواجوى كرمانى نه نگاه هنرمندانه اى در آنها وجود دارد نه تفكر زيبايى شناسانه ». استاد دانشكده هنر دانشگاه باهنر كرمان در ادامه مى گويد: «كرمان با هنرمندانى نظير شاهرخى ، صنعتى ، ابراهيمى و قهارى، مهد مجسمه سازى ايران محسوب مى شود پس اين قابليت را دارد كه صاحب مجسمه هايى بهتر از اين ها باشد ولى متاسفانه در اين مورد از افراد غير متخصص استفاده مى شود مثل استفاده از افرادى كه كارشان قالب گيرى گچ ساختمانى بوده و حالا برخى از مجسمه ها و كارهاى حجمى شهر را مى سازند ».
اين درحالى است كه در كنار فقدان ديدگاه هنرى در شهردارى كرمان به عنوان متولى مسأله مورد بحث و بى ارتباطى هنرمندان با اين نهاد، اشكالاتى نيز كه در ساخت بسيارى از مجسمه هاى شهرى كرمان وجود دارد مورد تأييد بعضى متوليان مذكور نيز هست و خود نيز بر ضرورت ايجاد چنين ساختارى تأكيد بى سرانجام دارند . مسئول روابط عمومى و امور بين الملل شهردارى كرمان مى گويد :«حلقه مفقوده ميان هنرمندان و شهردارى، سازمان مديريت زيباسازى است كه مى تواند از ضرورت هاى شهرى باشد تا برساخت مجسمه ها و آثار حجمى ، نورپردازى و جشن هاى شهرى نظارت كارشناسانه داشته باشد.» رضا صاحبقدم لطفى مى افزايد :«چنين طرحى نيز از سوى شهردار كرمان ارائه شده كه به عنوان مديريت مستقل در حوزه شهردارى قرار مى گيرد و يك شوراى ۷ نفره كه مدير اين سازمان ، دبير شوراى مذكور است آن را اداره خواهند كرد .» وى هــــــمچنين مى گويد: «در اين طرح، كميته اى تخصصى شامل رئيس دانشكده هنر ، ۲ نفر كارشناس هنرى ، مديرسازمان زيبا سازى و معاون خدمات شهرى زير نظر شوراى ۷ نفره در مورد زيباسازى و ساخت آثار هنرى براى نصب در شهر نظر مى دهند ». وى ابـــراز اميدوارى مى كند در صورتى كه اين طرح اجرايى شود، حلقه واسط ارتباط هنرمندان با شهردارى كرمان برقرار خواهد شد .
.***
ايجاد تحول اساسى در زمينه ساخت و نصب تنديس و آثار حجمى در كرمان انتظارى است كه هنرمندان و مردم از مسئولان شهرشان دارند. به يارى طلبيدن هنرمندان كرمانى كه تحصيلات و تخصص لازم را در اين زمينه دارند از ضرورياتى است كه بايد در انجام آن تسريع شود تا در سال هاى آتى شاهد ساخت مجسمه ها و آثار حجمى با ارزش هنرى و زيبايى شناختى بالا در مركز پهناورترين استان كشور باشيم.

بندرعباس - خبرنگار «ايران»: سومين همايش علمى - فرهنگى خليج فارس به مناسبت روز ملى خليج فارس در جزيره زيباى قشم برگزار شد.
رئيس سازمان ميراث فرهنگى و گردشگرى كشور در پيام خود به اين همايش بااشاره به اين كه در سال اتحاد ملى و انسجام اسلامى و روز ملى خليج فارس به مطالعه و بررسى ظرفيت هاى گردشگرى منطقه خليج فارس كه منطقه اى پراهميت و شريان حياتى است بايد پرداخته شود، به اهميت خليج فارس اشاره كرد و اظهار داشت: اهميت خليج فارس در تمدن چند هزار ساله بشرى ثبت و ضبط شده است و از گذشته هاى دور تا امروز بخش هاى مختلف جهان از مواهب خدادادى اين منطقه بهره مند بوده اند و دور از انتظار نيست كه خليج فارس نقش حياتى در روند رو به رشد تمدن بشرى داشته باشد.
در ادامه اين همايش مديرعامل سازمان منطقه آزاد جزيره قشم با اشاره به ويژگى سواحل خليج فارس و طول ۱۴۰۰ كيلومترى سواحل كشور در خليج فارس بر توسعه ظرفيت هاى گردشگرى و سياحتى اين منطقه تأكيد كرد.
مهندس محمد اصغرى افزود: روز ملى خليج فارس همزمان با روز بيرون كردن پرتغالى ها به وسيله سردار شهيد ايرانى امام قلى خان از جزيره هرمز نامگذارى شده است. وى با اشاره به سهم اندك كشور ما از توريسم جهانى، اظهار داشت: با توجه به رشد صنعت گردشگرى در ساليان اخير مى توانيم به توسعه سرمايه گذارى در بخش توريسم خليج فارس اميدوار باشيم. وى خاطرنشان كرد: جزيره قشم بزرگتر از ۲۲ كشور مستقل جهان و بزرگترين جزيره غيرمستقل دنياست كه در نقطه كانونى خليج فارس قرار گرفته و دولت نهم مى كوشد با اجراى طرح ساماندهى روابط اقتصادى، تجارى و فرهنگى كشور در حوزه خليج فارس جايگاه مناسبى در اين منطقه پيدا كند.
در ادامه اين همايش مقالاتى با موضوع خليج فارس با عنوان خليج فارس و جنوب شرق ايران، خليج فارس در عهد باستان، استراتژى امنيتى آمريكا در خليج فارس پژوهش در حوزه خليج فارس، جاذبه هاى گردشگرى و ژئوتوريست در سواحل، جاذبه هاى گردشگرى در توسعه ورزش ساحلى با تأكيد بر توسعه گردشگرى كرانه هاى خليج فارس به وسيله اساتيد و محققان ارائه شد.

اصفهان- خبرنگار ايران : نخستين بانك ژنوم حيات وحش ايران در راستاى حفظ گونه هاى در حال انقراض با همكارى سازمان حفاظت محيط زيست و پژوهشكده رويان در اصفهان تجهيز شد.
بررسى طرح تهيه بانك ژنوم گونه هاى غالب پوشش گياهى استان و دو نوع علفخوار(قوچ و ميش) در ۳ منطقه كلاه قاضى - موته و قميشلو از طريق سازمان حفاظت محيط زيست اصفهان و به موازات سازمان محيط زيست كل كشور از ابتداى سال ۸۴ آغاز شد و اواخر سال گذشته به پايان رسيد . اگرچه بزرگترين منبع بانك ژنوم گياهى و جانورى كشور در سازمان محيط زيست كل كشور در راستاى حفظ گونه هاى منقرض شده - در حال انقراض و آسيب ديده ايجاد شده است، اما موفقيت پژوهشكده رويان در راستاى توليد گوسفند شبيه سازى شده و همكارى آن با سازمان محيط زيست استان ،موجب شد پژوهشگران اصفهانى بتوانند بانك ژنوم و فايل ژنتيكى در استان اصفهان را در گونه هاى برشمرده ، به طور كامل تجهيز كنند
دكتر محمد فضيلتى عضو هيأت علمى دانشگاه صنعتى اصفهان و مشاور علمى سازمان محيط زيست به عنوان مجرى اين طرح گفت: اقليم ايران از حيث تنوع گونه هاى جانورى و گياهى نه تنها از جمله غنى ترين مناطق دنياست بلكه بعضى گونه هاى موجود در كشور جزو معدود گونه هاى خاورميانه و حتى جهان است. وى مى گويد: كشورهاى جهان از ۲ الى ۳ دهه قبل اقدام به ساخت آزمايشگاه هايى به نام بانك ژنوم سلولى (كروموزم ، اسپرم ، فيبروبلاست ) يا (جى. آر. بى) كرده اند و توانسته اند گونه هاى طبيعى كشور خود را در فهرست جهانى وارد كنند . به گفته وى مطالعه گونه هاى جانورى از نظر بانك ژنى و فايل هاى ژنتيكى همچنين زمينه مناسبى را براى شبيه سازى و مطالعات پيشرفته در جهت ساختار ژنتيكى به دست مى دهد. وى مى افزايد: سازمان ملل پس از بررسى هاى مفصل و تصويب پروتكل واحد جهانى ايجاد بانك ژنوم سلولى اقدام به تبليغ - آموزش و همكارى با همه كشورها براى راه اندازى چنين بانك هايى با مديريت خود كشورهاى علاقه مند كرده است . لزوم تجهيز وتكميل هر چه سريع تر بانك ژنوم گونه هاى مختلف گياهى - جانورى زمانى بيش از پيش مشخص مى شود كه بدانيم سرقت اطلاعات ژنتيكى گونه ها از سوى كشورها اين روزها بسيار شيوع يافته تا آنجا كه اين نگرانى وجود دارد كه در صورت سستى سازمان حفاظت محيط زيست، محققان ديگر كشورها بويژه همسايه بتوانند با دستيابى به فايل و اطلاعات ژنتيكى گونه هاى ارزشمند ايرانى آن را در زمره گنجينه كشور خود وارد فهرست جهانى كنند.
مهمترين فعاليتها و مزاياى مرتبط با بانك ژنوم شناسايى تمامى گونه هاى جانورى موجود در هر كشور و گونه هاى جانورى هر منطقه ، استان و شهرستان و ميزان تراكم نسبى آنها ، معرفى ويژگى هاى فيزيولوژيكى ، ژنتيكى ومحيطى رفتارى هر گونه ، انجام مطالعات كاربردى براى تعيين شباهت هاى ژنتيكى ، توليد مثلى و انجام مطالعات اوليه براى ايجاد بانك ژنوم گامت (تخمك و اسپرم) در جهت بهبود پتانسيل تكثير طبيعى يا آزمايشگاهى اين جانوران است . در واقع ساخت بانك ژنوم سنگ بناى خيرى است كه مى تواند نه تنها گونه هاى ارزشمند ايرانى را در كف حمايت خود قرار دهد، بلكه دايره المعارف جامع و ارزشمندى است كه به آيندگان تقديم مى شود .
\ گونه هاى درمعرض خطر استان
آنقوره ، باربچه ، كما ، جاشير، لاله سرنگون ، زرين گياه، چويل، اسكميل و گون از جمله گونه هاى گياهى درمعرض خطر و يا آسيب ديده استان اصفهان بوده كه قرار است در بانك ژنى استان و كشور وارد شوند. ازميان گونه هاى جانورى در حال انقراض استان نيز مى توان به لاك پشت عقابى ، لاك پشت سبز و افعى البرزاشاره كرد . ازميان پرندگان به هوبره ، قرقاول ، اردك سر سفيد ، اردك مرمرى ، سياه خروس و زاغ بور اشاره كرد . قورباغه مردابى جنگلى نيزاز جمله دوزيستانى است كه نسل آن در كشوردرحال انقراض است . از ميان گربه سانان نيز مى توان به سياه گوش و گربه وحشى و گرگ اشاره كرد.

كرمان ـ خبرنگار «ايران»: مقصــــد بيست و هشتمين سفر استانى رئيس جمهورى و هيأت دولت كه از امروز آغاز شد، استان كرمان است كه با داشتن ۱۶شهرستان، ۵۷ شهر، ۱۴۲ دهستان و ۴۵ بخش، بيش از ۱۱ درصد مساحت كل كشور را دارا بوده و گسترده ترين خطه ميهن اسلامى ما به حساب مى آيد.
كرمانى ها براى استقبال از سفر ۴ روزه رئيس جمهورى در فاصله ميدان آزادى تا مصلاى بزرگ اين شهر خود را آماده استقبال كرده اند و از شهرستان ها نيز خبر مى رسد كه ستادهاى خودجوش مردمى براى بهره گيرى از سفر عالى ترين مقام اجرايى كشور و ديدار با وى و همراهان، تلاش گسترده اى را آغاز كرده اند.
به گفته استاندار كرمان در برنامه نخستين روز سفر دكتر احمدى نژاد به كرمان، جدا از ديدار وى با مردم كرمان در مصلى، سفر به شهرستان هاى سيرجان و بم نيز در دستور كار ايشان قرار دارد.انتظار طولانى شهروندان، روستاييان و عشاير استان كرمان در حالى با انجام سفر رئيس جمهورى پايان مى يابد كه اين استان با وجود برخوردارى از قابليت هاى فراوان در عرصه هاى مختلف، با مشكلات زيادى به ويژه در شهرستان هاى جنوبى خود روبه رو است.
\ كرمان، توسعه يافتگى و محروميت
درآستانه ورود رئيس جمهورى كشورمان به استان كرمان هر دو صورت توسعه يافتگى و محروميت در سيماى استان كرمان قابل مشاهده است.وجود منابع غنى معدنى و توانايى هاى موجود در بخش كشاورزى و زمينه هاى بالقوه در زمينه توليدات صنعتى و نيز صنايع دستى در كنار فقر و محروميت غير قابل باور درجنوب استان كرمان ، به اين استان وضعى دو وجهى از لحاظ رشد و توسعه در مقابل محروميت و فقر داده است.در اين حال سفر رئيس جمهورى به اين استان مى تواند با تقويت توانايى ها و گسترش آن با برنامه ريزى هاى عملى و كارشناسى وجه منفى توسعه نيافتگى در استان كرمان را تحت تأثير خود قرار دهد. شرايطى كه در صورت دستيابى به آن، كشور نيز از جهات مختلف اقتصادى و امنيتى از اثرات مثبت آن بهره مند خواهد شد .
\ صنعت
در استان كرمان يكهزار و ۲۰ واحد صنعتى فعاليت دارند كه سرمايه گذارى در اين بخش تاكنون توانسته ۱۹۰۳۵‎/۶ ميلياردريال درآمد و براى ۴۷ هزار و ۶۸ نفر نيز اشتغال ايجاد كند.پيش بينى مى شود در صورت تحقق طرح هاى صنعتى موجود در استان كرمان، معادل ۷۴۹۴۳‎/۴ ميليارد ريال سرمايه گذارى و ۶۶ هزار و ۵۳۹ نفر اشتغال زايى در سال هاى آتى صورت گيرد.شركت صنايع مس شهيد باهنر كه بزرگ ترين توليد كننده محصولات مسى و آلياژهايى با پايه مس در كشور است، مجتمع صنايع لاستيك كرمان ، شركت تعاونى مجتمع صنعتى رفسنجان كه شامل واحدهاى كابل نورى، نئوپان موكت و كابل مسى است كارخانه هاى سيمان و توليدات قطعات خودرو، فرآورده هاى لبنى و ....از جمله صنايع قابل توجه استان كرمان است.
حضور رئيس جمهورى در استان كرمان و توجه ويژه به اين بخش با توجه به وجود منابع غنى معدنى و گسترش صنايع تبديلى مى تواند تحولى گسترده از لحاظ صنعتى در استان كرمان به وجود آورد.همچنين با گسترش صنايع تبديلى از مواد معدنى به توليدات صنعتى و نيز توجه بيشتر به ايجاد صنايع تبديلى در بخش كشاورزى ( كه از كمبودهاى مهم در استان كرمان بوده است ) مى تواند به روند ايجاد اشتغال نيز در استان كرمان سرعت بيشترى بدهد و از مشكلات اقتصادى مردم بويژه در مناطق جنوبى استان بكاهد.
\ صنايع دستى
در استان كرمان ۷ هزار و ۵۵۹ نفر از طريق صدور مجوزهاى توليدى و ۲۵۰ نفر از طريق شركت هاى تعاونى در بخش صنايع، مشغول به كار شده اند كه فرش، گليم بافى ، پته دوزى، تذهيب، معرق، منبت ، قلمزنى روى مس و گيوه دوزى از صنايع دستى مهم اين استان به شمار مى آيند.
در اين ميان با توجه به وجود استعدادهاى ويژه در بافت فرش و شهرت جهانى فرش دستباف كرمان ، با سرمايه گذارى در اين زمينه و ساماندهى آن مى توان با احياى توليدات ارزنده فرش دستباف كرمان و اشتغال بيشتر ، درآمد ارزى بيشترى را هم عايد كشور و استان كرمان كرد، در اين حال با توجه به اينكه تاكنون وعده هاى داده شده مسئولان مربوطه در زمينه احياى فرش دستباف كرمان و ديگر صنايع دستى به طور كامل محقق نشده است از رئيس جمهورى انتظار مى رود كه در اين مورد با نگاه ويژه به اين بخش، زمينه احيا و ساماندهى توليدات بخش صنايع دستى در استان كرمان را اين بار به صورتى جدى و عملى فراهم آورد.
\ معدن
استان كرمان به دليل وجود معادن غنى زغال سنگ، آهن ، تيتان، مس ، كروميت، سرب و روى ، سنگهاى تزئينى، سيليس ، آهك ، نمك، گچ ، كائولين و منگنز «بهشت معدن كاران» در ايران لقب گرفته است.
در اين ميان شركت هاى زغال سنگ كرمان، گل گهر سيرجان و معادن مس سرچشمه از جمله معادنى هستند كه بيش از ديگر معادن فعاليت آنها توليد و اشتغال ايجاد كرده است.با اين وجود به نظر مى رسدفعاليت اين شركت هاى معدنى در قالبى ملى، مردم استان كرمان را از بخش عمده اى از درآمد اين شركت ها محروم نگه داشته است.وجود اين معادن دراستان كرمان و سهم بيشتر كرمانى ها از اين سرمايه مى تواند جايگاه بسيار زيادى را در روند توسعه استان كرمان ايفا كند كه اين مورد نيز نيازمند توجه بيشتر است .
\ كشاورزى
همت تلاشگران كرمانى در عرصه كشاورزى موجب شده است تا اين استان بيشترين صادرات غير نفتى كشور را به خود اختصاص دهد.باغات استان كرمان هم ۱۷ درصد باغات كشور را به خود اختصاص داده است كه رتبه نخست در كشور محسوب مى شود.پسته، مركبات، خــــــرما و چغندر قند از جمله توليدات عمده كشاورزى استان كرمان است و از اين رو گسترش صنايع تبديلى غذايى در مناطق جنوبى استان كرمان مى تواند تأثيرات مثبتى بر زندگى مردم اين منطقه داشته باشد.زيرا با وجود كم آبى شديد بخش بزرگى از استان كرمان (متوسط بارندگى ساليانه ۱۴۵ ميلى متر ) ، تداوم استفاده از روش هاى نادرست آبيارى و در نتيجه هدر رفت همين منابع آبى موجود صدمات جبران ناپذيرى به كشاورزى و باغدارى استان كرمان وارد كرده است، بدين جهت اختصاص اعتبارات ويژه براى تغيير روش هاى آبيارى و همچنين آموزش كشاورزان و باغداران براى پذيرش اين تغيير و فرهنگسازى در اين زمينه مى تواند بخشى از اين صدمات را در آينده جبران كند.
در اين حال در استان كرمان ۲۲ هزار و ۱۷۸ خانوار عشايرى جمعيتى حدود ۱۳۱ هزار و۳۰۰ نفر را در قالب ۲۶ ايل و ۵۸ طايفه مستقل تشكيل مى دهند.در اين زمينه سياستگذارى هاى ويژه براى ساماندهى چراى دام عشاير منطقه مى تواند از تخريب بيشتر مراتع استان كرمان كه بر اثر چراى بى رويه هر روز بيشتر تحليل مى روند جلوگيرى كند.
•••
به هر حال سفر رئيس جمهورى كشورمان به كرمان مى تواند زمينه ساز برنامه ريزى بهتر براى توسعه صنعتى ، معدنى و كشاورزى استان كرمان باشد تا محروميت هاى موجود در مناطق مختلف اين استان نيز بر اثر توسعه يافتگى ايجاد شده براى مردم كم رنگ تر شود و اميد به آينده اى توسعه يافته تر براى استان كرمان بيش از گذشته شود .

شيراز- خبرنگار «ايران»: نخستين جشنواره گل و گلاب ميمند فارس فردا پنجشنبه ۱۳ ارديبهشت ماه جارى در ميمند برگزار مى شود.
در اين جشنواره، پس از گشايش رسمى، شركت كنندگان درمزارع گل و كارگاه هاى گلاب گيرى حضور يافته و از نزديك با مراحل فرآورى گل و گلاب به شيوه هاى سنتى و مدرن آشنا مى شوند. بنابرآمار موجود، استان فارس در زمينه توليد گل محمدى، مقام نخست كشور را دارد و ۲۳ درصد از گل توليدى ايران از مزارع گل اين استان به دست مى آيد.
رئيس سازمان جهاد كشاورزى فارس با اشاره به اين مطلب، ميزان توليد سالانه گل محمدى در استان را افزون بر ۴ هزار و ۹۶۳ تن اعلام كرد.
مهندس عبدالكريم رضوى افزود: بيش از ۴ هزار و ۱۴۰ هكتار از اراضى فارس به كشت گل محمدى اختصاص دارد. وى با اشاره به اين كه شهرستان هاى داراب و شهر ميمند از قطب هاى مهم توليد گل محمدى فارس به شمار مى آيند، گفت: وسعت مزارع گل محمدى در ميمند يك هزار هكتار و در داراب ۳ هزار هكتار است.
رضوى خاطرنشان ساخت: در استان فارس ۵۴ كارگاه سنتى و ۱۱ كارگاه مكانيزه فرآورى گل وجود دارد كه در ارسال بيش از ۱۰ ميليون ليتر گلاب و ۳۰ ليتر اسانس گل توليد مى كنند.
وى توسعه نيافتگى صنايع تبديلى مرتبط با توليد فرآورده هاى گل را يكى از نقايص بخش كشاورزى در استان دانست و اظهار داشت: متأسفانه به دليل توسعه نيافتن صنايع مربوطه، بخش قابل توجهى ازگل توليد شده در استان به صورت خشك به خارج صادر مى شود.
رئيس سازمان جهاد كشاورزى فارس ادامه داد: در فارس از هر ۳ هزار كيلوگرم گل، يك كيلوگرم اسانس توليد مى شود و ارزش اين اسانس در بازارهاى جهانى ۸ هزار دلار به ازاى هر كيلو است. هم اكنون با تكنولوژى كنونى در استان از هر ۱۳ هزار كيلو گل، ميزان ۱۳ تن گلاب و يك كيلوگرم اسانس به دست مى آيد.
وى با احتساب اين كه هر كيلوگرم گلاب توليدى در بازار به قيمت ۴۰۰ تومان به فروش مى رسد، گفت: در صورتى كه بتوانيم صنايع تبديل پيشرفته را در بخش توليد فرآورده هاى گل به كار گيريم و كشور را به سمت توليد اسانس از گل سوق دهيم، ارزش افزوده حاصل از توليد اسانس براى هر ۱۳ تن گلاب، ۲‎/۵ برابر توليد گلاب از آن خواهد شد.
رضوى برگزارى جشنواره گل و گلاب در ميمند را فرصتى براى معرفى استعدادهاى شكوفا، توان نهفته اين منطقه و تشويق سرمايه گذاران بخش خصوصى به استقرار صنايع تبديلى تخصصى گل در اين محل عنوان كرد.

سارى، خبرنگار «ايران»: طرح مقابله با ورود، اقامت و اشتغال غيرقانونى اتباع خارجى امسال در كشور اجرا مى شود.
حبيب الله تقوى، رئيس دفتر امور اتباع و مهاجران خارجى استاندارى مازندران با اعلام اين خبر گفت: اقامت اتباع خارجى به موجب قانون، فقط با گذرنامه داراى رواديد معتبر، كارت هويت و يا برگه آمايش مرحله دوم (مدارك صادره از سوى استاندارى مازندران) مجاز است و در حالى اين طرح، مقابله با اقامت غيرقانونى اين اتباع در استان مازندران نيز اجرا خواهد شد.
وى با بيان اين كه بيشترين مشكلى كه اتباع غيرقانونى در استان ايجاد مى كنند جايگزينى نيروى كار است، اظهار داشت: تنها اتباعى كه داراى پروانه كار صادره از اداره كار و امور اجتماعى استان هستند مجازند مشغول به كار شوند در غير اينصورت اين امر غيرقانونى است و مشمول جريمه كار خواهد شد كه كارفرما بيشترين مشكل را در اين زمينه خواهد داشت.
وى يادآور شد: به منظور ايجاد امكان خروج قانونى اتباع افغانى بدون مدرك، يا داراى مدرك غيرمعتبر (رسيد طرح شناسايى، برگه آمايش مرحله اول) هستند، حداكثر تا پايان فروردين ۱۳۸۶ فرصت دارند به دفاتر امور اتباع مهاجران خارجى استاندارى مراجعه كنند.
تقوى تصريح كرد: هم اكنون به اتباع خارجى اخطار مى كنيم تا قبل از اجراى اين طرح، ضمن تسويه حساب مالى با مراجعه به دفتر امور اتباع و مهاجران خارجى مازندران از مهلت محدود استفاده لازم را ببرند، گفتنى است پس از پايان اين مهلت، مأموران انتظامى موظف به اعمال مقررات بوده و متخلفان برحسب حكم محاكم قضايى از كشور اخراج خواهند شد.

اهواز- خبرنگار «ايران»: يك هيأت عراقى به سرپرستى استاندار ميسان به همراه ۶ نفر از مسئولان اين استان در سالن جلسات استاندارى خوزستان با حضور مسئولان اين استان به مذاكره براى همكارى و كمك پرداختند.
در اين جلسه «عادل مهمودر» استاندار ميسان، با تشكر از كمك هاى بى دريغ ايران به مسلمانان عراقى، اظهار داشت: هدف اصلى ما پى گيرى اهدافى از قبيل هماهنگى ، تعاون و تبادل انديشه است. وى در ادامه با بيان اين كه ايران را به عنوان الگوى بازسازى ميسان در نظر داريم، گفت: اميدوارم كه استاندار خوزستان با شناخت مشتركات بين ۲ استان بتواند كمك هاى ارزنده اى به كشور عراق كند.
استاندار ميسان اهداف مورد نظر خود و همراهانش را از سفر به اين استان همكارى ايران به منظور ارسال يك خط ۴۰۰ كيلو واتى برق به ميسان، همكارى انتقال تجربيات براى ساخت يك بيمارستان پزشكى تخصصى در استان ميسان و هماهنگى و همكارى در امور فاضلاب و شهردارى شهر ميسان عنوان كرد.
استاندار ميسان در ادامه اظهار داشت: ما اميدواريم شركت هاى ايرانى با تجربيات خود بتوانند مناقصات اين استان را به دست گيرند.
وى اظهار داشت: براى شروع، نقشه بردارى از دانشگاه ميسان را به يك شركت خصوصى ايرانى داديم. با توجه به اين كه قيمت ايران ۲ برابر بود اما به خاطر اثبات حسن نيت مان ترجيح داديم اين طرح را به پيمانكار ايرانى بدهيم.
حيات مقدم، استاندار خوزستان نيز با خوش آمد گويى به اين هيأت گفت: ما نه تنها در انتقال تجربيات خود با شما همكارى خواهيم كرد، بلكه براى اين كار بسيار مشتاقيم. حيات مقدم در ادامه گفت: ايستگاه برق ۴۰۰ كيلو واتى برق در آن قسمت كه در خاك ايران است به پايان رسيده و قسمت عراق را كه نيز به عهده ماست سريع شروع خواهيم كرد. وى قول داد كه مسأله ايستگاه برق را دنبال خواهد كرد. مهمودر نيز در پايان از باز شدن خط مرزى چزابه در آينده نزديك به عنوان يك ارتباط متقابل ياد كرد.