|
|
|
پس از گذشت حدود يك سال از عملكرد مدير جديد شركت ملى صنايع پتروشيمى به سراغ نجابت، معاون وزير نفت در امور پتروشيمى رفتم. چندين و چند مؤلفه ، پتروشيمى را به يكى از خبرساز ترين شركت هاى دولتى تبديل كرده است. از فاينانس هاى خارجى طرحها، تأخير پروژه ها و سرمايه گذارى خصوصى ها گرفته تا خوراك واحدها و خبرهاى ريز و درشت تعدد قيمت ها و رانت ها همگى نماى ديگرى به اين بخش از صنعت داده است. بركنارى شركت لينده آلمان در طرح الفين نهم را هم كه به آن اضافه كنيم دستمايه اى مى شود براى انجام يك مصاحبه. پس از گذشت ۱۰ سال از انفجار صنعتى در عسلويه و ماهشهر پروژه هاى پتروشيمى به توليد رسيد و در تازه ترين رويداد، بزرگترين طرح آروماتيك جهان بهره بردارى رسمى را استارت زد، روبان هاى قرمز پاره شد و سرمايه گذارى ۶۰۰ ميليون دلارى پتروشيمى برزويه به بار نشست و البته با تأخيرى قابل تأمل. ۱۲ مجتمع جديد هم امسال به بهره بردارى مى رسد. درباره ابعاد خرد و كلان حوزه پتروشيمى با مديرعامل اين شركت گفت وگويى انجام دادم. نجابت بعد از قرارمان تصميم دارد به شوراى پول و اعتبار برود، مى گويد: امروز مأموريت مهمى دارد و خبر خوبى براى من. از شوراى پول و اعتبار درخواست كرديم يك ميليارد دلار وام در اختيار پتروشيمى باختر قرار دهد، (و به شوخى) اميدوارم قدم خير شما به صدور مجوز كمك كند. ... چند ساعت بعد با او كه تماس مى گيرم مى گويد فقط ۵۰۰ ميليون يورو تصويب شد.! من كه نمى دانستم پا قدم خوبى ندارم!
اين درست است كه گفته مى شود خيلى از طرح هاى جديد پتروشيمى توجيه اقتصادى ندارد؟
نه قبول ندارم. طرح هايى كه در يكى دو سال گذشته شروع شده جزو طرح هاى تعريف شده برنامه چهارم توسعه بوده كه همگى آنها از چند سال قبل مورد بررسى فنى و اقتصادى قرار گرفته اند و در هيأت مديره پتروشيمى هم براساس طرح توجيه فنى و اقتصادى به تصويب رسيده است. ما طرح خارج از برنامه پنج ساله چهارم نداشتيم كه بگوييم توجيه اقتصادى ندارد.
اما موضوعى كه در رابطه با پتروشيمى باختر و خط لوله اتيلن غرب مطرح مى كنند اين چنين نيست؟
بررسى هاى اجراى اين طرح از سال ۸۱ آغاز شد و نتايج آن هم در سال ۸۳ آماده شد.
نتايج ارزيابى ها نشان داد توليد اتيلن و پلى اتيلن هايى كه مجموعه پتروشيمى باختر را تشكيل خواهد داد به طور كامل اقتصادى است به طورى كه نرخ بازگشت سرمايه
(IRR) (investment rate of return)
آنها بالاى ۱۵ درصد پيش بينى شده است. اين خود نشان مى دهد كه بدون مطالعه و بررسى وارد اين طرح نشديم. اين نرخ بازگشت سرمايه به طور كامل مورد قبول است.
براى اين طرح ها چقدر سرمايه لازم داريد و تاكنون چقدر از مبلغ پيش بينى شده را توانستيد جذب كنيد؟
ا ۴ ميليارد دلار براى اجراى اين طرح لازم داريم. يعنى ساخت ۱۲ طرح پتروشيمى، يك ميليارد دلار هم خرج اجراى خط لوله اتيلن غرب يعنى خط ساخت خوراك اين واحد ها خواهد شد كه البته خط لوله را دولت اجرا خواهد كرد.
امسال يك تا ۲ ميليارد دلار و سال آينده هم يك ميليارد دلار جذب خواهد شد.
از كجا؟
صندوق ذخيره ارزى؛ چون اجراى اين طرح ها
۴ سال طول مى كشد بنابراين سالانه يك ميليارد دلار مى تواند هزينه شود.
آقاى نجابت اين طرح مهم است به همين دليل من از آن زياد سؤال مى كنم. چرا كه اين طرح توقعاتى را براى مردم استان هاى غربى ايجاد كرده، اما گويا سرمايه گذاران با مشكلاتى مواجهند. پس با خارجى ها براى جذب فاينانس (تأمين اعتبار ارزى) مذاكره نكرديد؟ چون طبق گفته شما همه اعتبارات از حساب ذخيره جذب مى شود.
چرا مذاكره كرديم و حالا هم مشغول مذاكره هستيم. براى مثال در مورد پتروشيمى مهاباد دو گزينه امكان فاينانس هست. ايتاليا و بانك صنعت و معدن. هر كدام زودتر عمل شود آن را هزينه خواهيم كرد و اعتبار گزينه بعدى را به طرح هاى ديگر باختر اختصاص خواهيم داد.
طرح هايى كه دولت براى ساخت پتروشيمى ها تصويب مى كند يعنى در جريان سفر هاى استانى هيأت دولت؛ اينها همه اقتصادى هستند؟
طرح هايى كه دولت تصويب مى كند، همه مربوط به سرمايه گذارى بخش خصوصى پتروشيمى است. شركت ملى صنايع پتروشيمى حداكثر ۲۰ درصد در آنها سهيم مى شود؛ مثل پتروشيمى گلستان و زنجان كه سهم پتروشيمى با توجه به استقبال گسترده مردم در خريد سهام تا ۱۶ درصد هم كاهش پيدا كرد.
اجراى اين طرح ها از لحاظ تأمين مالى چيزى را به شركت پتروشيمى تحميل نمى كند.
۲۰ درصدى كه ملزم به آن هستيد؟
بله، ۲۰ درصد يك واحد ۳۰۰ ميليون دلارى، ۶۰ ميليون دلار است كه ۶۰ ميليون دلار در صورتى كه ۲۴۰ ميليون دلارش تأمين شود عددى سنگين نيست كه پتروشيمى نتواند تأمين كند.
تا به حال پتروشيمى در مورد هر كدام از طرح هاى مصوب دولت كه اقدام كرده استقبال خوبى داشته است. اين ها طرح هاى اجرايى ما هستند. جزو برنامه چهارم نيست مثل پتروشيمى كرمانشاه كه بخش خصوصى از طريق حساب ذخيره تأمين اعتبار كرد.
مديريت قبلى علاقه مند بود پتروشيمى بازل (سوئيس) را بخرد . شما هم معتقد به سرمايه گذارى برون مرزى هستيد؟
بله، حتماً؛ بازل كه به فروش رفت ما هم جزو خريداران بوديم كه موفق به خريد نشديم.
اما يك واحد پتروشيمى در كشور فيليپين خريديم كه تا اواخر خرداد امسال به توليد مى رسد.
۶۰ درصد سهام به پتروشيمى ايران تعلق دارد و ۴۰ درصد طرف فيليپينى. بچه هاى ما در حال حاضر آنجا هستند و تا اواخر ماه خرداد آن را به بهره بردارى مى رسانيم.
چقدر سرمايه گذارى كرديد و ظرفيتش چقدر است؟
درحال حاضر به خاطر ندارم.
توليداتش چيست؟
پلى اتيلن سنگين.
شما از يك طرف دنبال فاينانس طرح هاى عسلويه هستيد، از طرف ديگر پول هايتان را در جاهايى غير از عسلويه و طرح هاى تعريف شده سرمايه گذارى مى كنيد. اين تناقض نداره؟
ما اين واحد پتروشيمى را از صفر شروع نكرديم. آنها دنبال شريك بودند ما رفتيم خريديم دليل هم داشت؛ ما اتيلن توليد مى كنيم بنابراين خوراكش را داريم. ما مى توانيم اتيلن را اينجا تبديل به پلى اتيلن كنيم بعد به بازارهاى مقصد صادر كنيم، حالا اتيلن را با كشتى مى بريم و با تغذيه اين واحد تبديل به پلى اتيلن مى كنيم در عين حال به بازار مصرف هم نزديكيم.
پس در واقع ايجاد ارزش افزوده در بازار هدف مورد نظر پتروشيمى بوده ؟
بله هدف ما دقيقاً همين است.
به هر حال به دنبال كسب سهم بازار فروش بويژه در منطقه آسيا هستيم.
هدف گذارى سرمايه گذارى پتروشيمى در طول برنامه چهارم چقدر است؟
۱۲/۵ ميليارد دلار. يعنى سالى ۲/۵ ميليارد دلار.
پس با گذشت بيش از ۲ سال از شروع برنامه چهارم توسعه بايد تا به حال ۵ ميليارد دلار سرمايه جذب كرده باشيد؟
بله همين مقدار هم جذب شده و تا اواخر فروردين امسال (۸۶) در جذب سرمايه ۲۹ درصد پيشرفت داشته ايم.
كل آن از طريق فاينانس جذب خواهد شد يا منابع ديگرى هم تعريف كرديد؟
نه كمتر از ۵۰ درصد رقم ۲/۵ ميليارد دلار را از طريق منابع خارجى تأمين مى كنيم و بقيه را از طريق اعتبارات حساب ذخيره ارزى.
در اصل روش هاى تأمين مالى طرح هاى پتروشيمى چه شكلى است؟
با فاينانس و حساب ذخيره ارزى تأمين ارز مى كنيم براى ريال هم به بانك هاى داخلى مراجعه مى كنيم. فروش سهام شركت ها از طريق توزيع سالانه اوراق مشاركت هم بخشى از اعتبارات لازم ما را تأمين مى كند.
با توجه به تحريم هاى ايران در مورد تأمين فاينانس مشكلى نداريد؟
تا به حال اتفاق تعيين كننده اى نداشتيم.
يعنى شما تمام ۱۲/۵ ميليارد دلار پيش بينى شده را فكر مى كنيد محقق كنيد؟
كارهاى اجرايى همه طرح تعريف شده تمام شده و در اصل تا طرحى فاينانس نشود كار شروع نمى شود. براى برنامه پنجم هم مشكلى نداريم و تا ۳ سال آينده برنامه هاى جذب فاينانس (اعتبارات خارجى) را شروع خواهيم كرد.
شما چه پيشنهادى براى جلب سرمايه داريد. در اصل نحوه جذب سرمايه گذارى چطور مى تواند بهتر شود؟
با استقبال خوبى كه از طرف سرمايه گذاران و مردم شده تصور مى كنم كه با مشكل مواجه نمى شويم براى مثال براى دو طرح پتروشيمى گلستان و زنجان ديديد كه مردم با افزايش خريد، سهم خودشان را از ۴۰ درصد تعريف شده هم بالاتر بردند پتروشيمى در حال حاضر در نزد مردم جايگاه خوبى داره كه اميدواريم بتونيم همين جايگاه مثبت را در جامعه حفظ كنيم تا تأمين سرمايه براى اجراى طرح ها به وسيله بخش خصوصى ساده تر شود.
شركت هاى خصوصى اى كه علاقه مند به مشاركت در طرح هاى پتروشيمى هستند مشكلى براى جذب سرمايه ندارند؟
نه به دليل اين كه آنچه دولت از حساب ذخيره در بودجه هاى سالانه نزد بانك هاى مربوط منظور مى كند براى استفاده شركت هاى خصوصى است و همه اين طرح ها مثل گلستان، زنجان و لردگان همچون باختر خصوصى هستند و مى توانند از آنجا وام بگيرند.
اما ظرفيت حساب محدود است. همه اعتبارات كه به طرح هاى پتروشيمى اختصاص پيدا نمى كند؟
ما بايد در طول برنامه چهارم ۱۲/۵ ميليارد دلار سرمايه گذارى كنيم يعنى براى ۵ سال سالانه ۲/۵ ميليارد دلار. اگر يك ميليارد دلار از آن در سال از طريق فاينانس تأمين شود ۱/۵ ميليارد دلار باقيمانده به راحتى مى تواند از حساب ذخيره ارزى برداشت شود اين موضوع هم در همه سال ها سابقه داشته و رقم سنگين و تعيين كننده اى نيست.
امسال ۱/۵ ميليارد دلار به بانك صنعت و معدن و
۱/۵ ميليارد دلار هم به بانك توسعه صادرات دادند تا صنايع بتوانند بروند از وام ها استفاده كنند.
البته مشكل شركت هاى خصوصى همين جذب منابع خارجى است.
نه براى نمونه در مورد پتروشيمى هايى كه در كنار خط لوله ۲ هزار و ۲۰۰ كيلومترى اتيلن غرب ساخته خواهد شد ۴ طرح آن از طريق بانك صنعت و معدن تأمين اعتبار شد يعنى پتروشيمى كاويان، پلى اتيلن خرم آباد، پلى اتيلن مهاباد و سنندج.
براى همين ۴ طرح هم يك ميليارد دلار فاينانس خارجى دريافت شد و با مصوبه اخير شوراى پول و اعتبار براى طرح هاى پتروشيمى باختر ۵۰۰ ميليون يورو اختصاص يافت.
اما شما يك ميليارد دلار خواسته بوديد؟
بله اين مبلغ بالغ بر ۲۰ درصد سرمايه ثبت شده بانك عامل (صنعت و معدن) بود بنابراين لازم بود شوراى پول واعتبار براى پرداخت اعتباراتى كه حجمى بيش از
۲۰ درصد سرمايه ثبت شده هر بانك مثل صنعت و معدن دارد اجازه بدهد كه نسبت به بيش از ۶۰ درصد رقم درخواستى ما موافقت كرد.
هدف گذارى توليد پتروشيمى تا پايان سال و برنامه چهارم، چقدر است؟ و با توجه به تأخير طرح ها، تحقق برنامه ممكن است عملى نشود؟
چند تا از واحدهاى برنامه سوم امسال به توليد مى رسند كه ظرفيت احداث شده ما را به ۳۰/۳ ميليون تن خواهد رساند يعنى تا آخر سال ۱۳۸۶. تا پايان برنامه چهارم هم ظرفيت ما به ۵۸ ميليون تن مى رسد.
با توجه به اين كه سال آخر برنامه سوم سال ۸۳ بوده، ظرفيت تعريف شده شما در سال ۸۶ تكميل مى شود پس بايد نتيجه گرفت كه ظرفيت مورد انتظار برنامه چهارم يعنى توليد ۵۸ ميليون تن هم ۳ سال با تأخير مواجه مى شود؟
نه، به موازات اين كه واحدهاى باقيمانده گشايش مى شوند و به توليد مى رسند برنامه پنج ساله چهارم را هم داريم انجام مى دهيم. امسال ۱۳ واحد پتروشيمى يعنى به طور متوسط ماهانه يك واحد به توليد مى رسد و يك واحد هم به عنوان «رزرو بهره بردارى» تعريف شده است.
برنامه اجرايى طرح هاى مصوب برنامه چهارم هم تا پايان فروردين ماه ۲۹ درصد پيشرفت داشته كه بسيار قابل قبول است.
سال ۸۵ حدود ۱۵ ميليون تن توليد داشتيد و امسال به ۳۰/۳ ميليون تن. يعنى توليدتان دو برابر مى شود؟
بله ما تا پايان سال گذشته ۶/۵ ميليون تن صادر كرديم و ۵ ميليون تن هم به مصرف داخلى رسيد يعنى ۱۱/۵ ميليون تن؛ مابقى آن تا ۱۵/۴ ميليون تن به خوراك واحدهاى ميان دستى اختصاص يافت.
امسال براى خريد داخل چقدر پيش بينى كرديد؟
مصرف داخلى امسال به ۱۰ ميليون تن مى رسد و صادرات به ۱۲ ميليون تن. يعنى دو برابر پارسال.
تا پايان برنامه چقدر صادرات خواهيد داشت؟
۴۰ ميليون تن از ۵۸ ميليون تن.
شما از لحاظ هدف گيرى بازارهاى صادراتى محدوديتى نداريد؟ چه تدابيرى انديشيديد؟
نه به هيچ وجه، ما توليداتمان را تا سال ۲۰۱۰ پيش فروش كرديم و دغدغه بازار صادراتى نداريم. متعاقب آن همه دفاترمان را در دنيا براى بازاريابى فعال تر كرديم و ترجيح مى دهيم با انجام پيش فروش سرمايه لازم را براى اجراى طرح هاى جديد تأمين كنيم. در اين شرايط از تضمين فروش آينده هم مطمئن مى شويم.
اگر نوسان قيمت باشد چطور؟ ممكن است بهتر باشد شما در مواقعى توليدتان را تا بهبود بازار و تحقق اهداف قيمتى موردانتظار انبار كنيد در هر حال پيش فروش در هر شرايطى به نفع شما نيست.
نه ما اجناس را به قيمت روز مى فروشيم در رابطه با نحوه تحويل هم مى توان تنظيم كرد تا براساس شرايط مطلوب بازار، عرضه صورت بگيرد. البته اين شرايط تنها براى مدت محدودى (ماه هاى محدود) امكان پذير است، طراحى انبارهاى ما بيشتر بين ۱۵ روز و يك ماه است و بيش از اين اقتصادى نيست كه ما جنس را نگه داريم. بنابراين در همين حد مى توانيم مانور بدهيم.
اكنون چه كالاهايى بيشتر پيش فروش شده؟
ال پى جى (LPG)، متانول، مواد پلى اتيلنى و اگر اوره مازاد داشته باشيم.
پتروشيمى درباره تعيين بازارهاى هدف چه راهبردهايى دارد؟ آيا بسترهاى صادراتى به خوبى فراهم شده؟ گويا پتروشيمى چندان از نحوه عملكرد وابسته هاى اقتصادى سفارتخانه هاى ايران راضى نيست.
اين طور نيست ما نسبت به تعريفى كه اكنون وزارت خارجه از بعد اقتصادى دارد ارزش قائليم. آنها افراد متخصصى را در اين زمينه به كار گرفتند مدام با ما در جلسات مشترك هستند. من خودم در هيچ زمانى به اندازه حالا فعال بودن وزارت خارجه در امر اقتصادى را به ياد نمى آورم...
پس چرا مدير بازرگانى پتروشيمى به نحوه عملكردشان ايراد گرفته؟
من در سخنرانى ايشان (مدير بازرگانى پتروشيمى) نبودم.
آقاى نجابت! نكته اى كه اين روزها مطرح مى شود وجود شكاف تكنولوژيكى است كه در پتروشيمى وجود دارد در هر حال شما همه ليسانس ها را داريد از خارج مى خريد، آيا اين شرايط فراهم نبوده كه شما بتوانيد با تكميل چرخه تحقيق و توسعه دانش تكنولوژيكى لازم را به دست بياوريد؟ به نظر مى رسد پتروشيمى تا حالا به صورت نسبى هم نتوانسته دانش بومى اين صنعت را داشته باشد و ليسانس هايى هم كه شما مى خريد تكنولوژى روز نيست چرا كه شركت ها دانش چند سال قبلشان را به بازارها عرضه مى كنند. چه برنامه خاصى راجع به اين موضوع داريد؟
ما شركت پژوهش و فناورى را براى كار ايجاد كرديم و در ظرف چند سال فعاليت اين شركت دستاوردهاى خوبى داشتيم با اصلاح فرايندها در مجتمع هاى توليدى و همچنين كار كردن روى چند تكنولوژى مثل MTP (متانول به پروپيلن) و وينيل استات منومر گام هاى خوبى برداشتيم در زمينه توليد پليمرهاى مهندسى، توليد پلى كربنات هم داريم كار مى كنيم تا ليسانسش را به دست بياوريم.
در سال۸۵ شركت پژوهش و فناورى ۱۰ اختراع جديد به ثبت رسانده كه هيچ كدام از آنها ليسانس هاى مربوط به واحدهاى فرايندى مان نيست بلكه همگى قسمتى از انجام يكسرى كارهاى تحقيقاتى است كه سرانجام منجر به ليسانس مى شود.
اميدواريم در سال هاى آينده حرفى براى گفتن داشته باشيم. بله اكنون هيچ كدام از ليسانس ها متعلق به خودمان نيست البته براى هر كدام از اين واحدهايى كه اجرا كرديم آخرين ليسانسش را دريافت كرده ايم كه در دنيا موجود بوده است بنابراين اين كه ليسانس ها قديمى است صحت ندارد.
سالانه چه مبلغى براى خريد ليسانس و تكنولوژى اختصاص مى دهيد؟
حق ليسانس ۴درصد هزينه كل يك طرح است. براى مثال يك واحد پلى اتيلن ما كه يك ميليارد دلار هزينه لازم دارد ۱۲ ميليون دلار آن به خريد ليسانس اختصاص مى يابد.
از ۱۲/۵ ميليارد دلار سرمايه گذارى تا پايان برنامه ۵۰۰ ميليون دلار آن براى خريد ليسانس كار گرفته مى شود بودجه اى كه در سال به تحقيق و توسعه مى دهيد چقدر است؟
در سال۸۵ حدود ۷۵۰ ميلياردريال به شركت پژوهش و فناورى پتروشيمى اختصاص يافت و امسال هم ۸۳۰ ميلياردتومان در تحقيق وتوسعه به كار گرفته مى شود. اين رقم در سال۸۱ نزديك ۱۵۱ ميلياردريال بوده است.
اين ميزان كافى هست؟
برحسب توان داريم جذب مى كنيم و سال به سال اعتبارات را افزايش خواهيم داد.
در مورد خصوصى سازى و اصل۴۴ هم بپرسم حجم واگذارى هاى شركت پتروشيمى چقدر است؟
از ۶۶ شركت كه داريم ۴۲ شركت خصوصى هستند و ۲۴ شركت دولتى. برنامه زمان بندى واگذارى به وسيله ستاد اصل۴۴ وزارت نفت انجام شد. حجم واگذارى را سازمان خصوصى سازى اعلام خواهد كرد چون آنها بايد شركت هاى ما را قيمت گذارى كنند، اما ما اعلام آمادگى كرديم و ساختارها به گونه اى تعريف شده كه مشكلى ايجاد نشود. ما پيشنهادات خودمان را هم داديم.
چه پيشنهادى؟ به ما هم مى توانيد بگوييد؟
پيشنهاد ما اين است كه تا سال۹۰ فرايند واگذارى طول مى كشد و به مرور تمام اين ها خصوصى شود.
فكر كنم لازمه خصوصى سازى و جلب انگيزه بخش خصوصى همين اصلاح قيمت هاى محصولات پتروشيمى باشد تكليف نهايى در مورد آن چى شد؟
مجلس تصويب كرد كه قيمت ها آزاد بشود داريم در دولت طراحى و چگونگى اجراى الگوى جديد قيمتى را مذاكره مى كنيم.
ارقام رانت هاى موجود در قيمت محصولات پتروشيمى متفاوت است آخرين رقم چقدر است؟
۵۶۹ ميليارد تومان در سال يعنى مابه التفاوت قيمتى را كه در داخل عرضه مى كنيم و قيمتى كه مى توانيم صادر كنيم.
با چه حجمى ازكالا؟
۱/۳ ميليون تن محصولات سوبسيدى داريم. اين مواد پليمرى هستند به جز كودهاى شيميايى.
يارانه كودهاى شيميايى چقدره در سال؟
حدود ۳۵۰ ميلياردتومان بابت كودهاى ازت يارانه مى دهيم.
خب اين محصولات را اگر بخواهيد در بورس عرضه كنيد بايد اصلاح قيمت صورت گيرد چشم انداز حضور در بورس را چگونه مى بينيد؟
محصولات پتروشيمى نخستين و امكانپذيرترين محصولى هستند كه مى تواند در بورس عرضه شود. هم به لحاظ حجم توليدات و هم تنوع محصولات كه بازارى گسترده ايجاد خواهد كرد.
شما معاون وزير نفت هم هستيد يك سؤال كلان تر، من در مورد بورس نفت احساس مى كنم اگر همكارى هاى خارجى صورت نگيرد چيزى جز يك تالار معاملات براى شركت نفت نيست. چشم انداز بورس نفت را چطور مى بينيد؟
بله اگردرست تعريف شود و قوانين كار در نظر گرفته شود به طور قطع مهم ترين بازار بورس ما خواهد شد.
