گروه سياسى: معاون عربى ـ آفريقاى وزارت امور خارجه در گفت و گوى اختصاصى با «ايران» تأكيد كرد: در مذاكرات رئيس جمهور با مسئولان امارات هيچ كلمه اى حاكى از سوء تفاهم درباره جزاير سه گانه رد و بدل نشده است.
محمدرضا باقرى تصريح كرد: بدخواهان مى خواهند ايران و امارات به هم نزديك نشوند و حتى از هم فاصله بگيرند. همچنان كه بعد از سفر دكتر احمدى نژاد به امارات تلاش مى كنند اين طور القا كنند كه ايشان در اين سفر تعهدها و قول هايى داده است كه اصلاً صحت ندارد.
معاون وزير خارجه در اين مصاحبه خبر داد كه تهران به ۶ كشور شوراى همكارى خليج فارس ۲ پيشنهاد امضاى «معاهده امنيت جمعى و پيمان دفاع مشترك» ارائه داده كه مورد استقبال قرار گرفته است.
وى افزود: همسايگان جنوبى نيز متعاقباً اعلام آمادگى كرده اند با ايران در زمينه تجارت آزاد همكارى داشته باشند...
صادق دهقان ـ مختار پرتو
سفر اخير رياست جمهورى به دو كشور امارات و عمان از نگاه بسيارى از كارشناسان با توجه به شرايط خاصى كه بر منطقه حاكم است، رويد ادى كم سابقه وحائز اهميت بود رويدادى كه به برطرف شدن بخشى از تنشهاى موجود در منطقه كمك خواهد كرد.
از سويى اين نخستين سفر رئيس جمهور ايران به امارات از زمان تأسيس اين كشور در سال ۱۹۷۱ ميلادى به شمار مى رود كه با توجه به مسائل مربوط به جزاير سه گانه ايرانى از سوى شبكه هاى خارجى مورد توجه قرار گرفت و همه نگاه ها را به سوى مذاكرات و نتايج اين سفر معطوف كرد. از سوى ديگر اين سفر سنگ بناى همكارى جديد ميان دو سوى خليج فارس نهاد و به توده اى از اختلاف ها و سوء تفاهم ها ميان ايران و اعراب پايان بخشيد. «محمدرضا باقرى» معاون كشورهاى عربى و آفريقايى وزارت امور خارجه يكى از اعضاى هيأت همراه در سفر اخير آقاى احمدى نژاد رياست جمهورى به دو كشور امارات و عمان بود. وى با توجه به اشرافى كه به مسائل حوزه كشورهاى عربى دارد صحبت هاى شايان توجه درباره اهداف و مسائل مطرح شده در اين سفر دارد. دستاوردهاى حاصل از اين سفر و تأثيرات آن را از زبان ديپلمات همراه هيأت رئيس جمهور بخوانيد.
در سفر اخير آقاى احمدى نژاد به امارات و عمان چه اهدافى را سياست خارجى ايران دنبال كرد و در پايان اين سفر فكر مى كنيد چند درصد از اين اهداف محقق شد ؟
منطقه خليج فارس و كشورهاى اين حوزه از دير باز نه تنها براى كشور ما بلكه براى تمام دنيا از اهميت ويژه اى برخوردار بوده اند و اين منطقه به لحاظ سياسى و اقتصادى بسيار مورد توجه كشورها است به طورى كه از صدها و هزاران كيلومتر دورتر از اين آبها كشورها يى در منطقه حضور پيدا مى كنند و سعى در برقرارى ارتباط و توسعه مناسبات سياسى، اقتصادى و فرهنگى خودشان با منطقه را دارند و از اين طريق به منافعى دست مى يابند.
رويكرد دولت آقاى احمدى نژاد توجه بيشتر به همسايگان است همچنانكه در دولتهاى قبلى هم بوده و تنش زدايى و اعتمادسازى است.به هر دليل دشمن قصد دارد ميان كشورهاى منطقه فاصله ايجاد كند و ما بايد اين فاصله ها را از بين ببريم.رئيس جمهورى به دنبال سفرهاى قبلى كه به عربستان، قطر و كويت داشتند اين بار به دو كشور عربى ديگر سفر كردند و در برنامه هاى بعدى به ساير كشورهاى همسايه خواهند رفت. ايشان در هر دو كشور با استقبال بسيار مناسب مقامات آنها مواجه شدند و مذاكرات بسيار خوبى در زمينه مسائل سياسى، منطقه اى، دوجانبه و بين المللى مطرح شد.
در مسائل دو جانبه تصميم گرفته شد رفت و آمد ها، همفكريها و همكاريها بيشتر شود. روابط ما پيش از اين با كشور امارات از نظم خوبى برخوردار نبود و به عنوان مثال در مسائل تجارى و اقتصادى كميسيون مشترك نداشتيم كه قرار شد اين كميسيون تشكيل شود و وزراى خارجه دو كشور مسئوليت اين كميسيون ها را بر عهده بگيرند چراكه آنها روابط و مسائل سياسى دو جانبه را بهتر ملاحظه و درك مى كنند .
همچنين قرار شد سرمايه گذارى در ايران و امارات از سوى هر دو كشور در زمينه هايى نظير گاز و بانكدارى انجام شود. آقاى احمدى نژاد در اين سفر توانست با بخشى از ايرانيان امارات در دوبى، فرهيختگان ايرانى ساكن امارات اعم از قشر دكتر، پرستار، دانشمند، دانشجو و دانش آموز نيز ديداركند و با مشكلات و مسائل آنها آشنا شود. به تعبير من اين بخش از سفر بسيار شبيه به سفرهاى استانى رئيس جمهورى بود و آقاى احمدى نژاد ساعت زيادى را تك تك با اين افراد صحبت كرد.
در عمان نيز ديدار با ايرانيهاى مقيم و فرهيختگان و تجار ايرانى انجام شد. لذا اهداف سفر تقويت روابط دو جانبه و برنامه ريزى براى گسترش اين روابط و جلوگيرى از سوء استفاده دشمنان از فاصله بين ما و اين كشورها بود.
ما در زمينه برق و گاز به كشورهاى عربى قول همكارى داديم، در زمينه صنعتى نيز قصد داريم با آنها همكارى كنيم همانطور كه در توليد سمند با كشور سوريه همكارى كرده ايم.
سران كشورهاى عربى با ديدگاه هاى آقاى احمدى نژاد در مورد مسائل عراق و انرژى هسته اى آشنا شدند، شخصيت آقاى احمدى نژاد را ديدند و ملاحظه كردند كه ايشان اين گونه نيست كه برخى از رسانه هاى آمريكايى و صهيونيستى تبليغ مى كنند و در ديدارهاى صميمانه و دو جانبه متوجه شدند كه با يك استاد دانشگاه طرف هستند.
به نظر من اين سفر به همه اهداف از پيش تعيين شده رسيد و در مورد مسائل عراق، فلسطين و حتى مسأله هسته اى كه تبليغات سوء نگرانيهايى را ايجاد كرده بود نتايج خوبى به همراه داشت.
در حوزه روابط ايران با كشورهاى عربى مخصوصاً كشورهاى حوزه خليج فارس چه نقاط اشتراكى وجود دارد؟
ما همه مسلمانيم و دين اسلام نخستين اشتراك ما با اعراب است.همچنين تاريخ مشترك داريم و ريشه هاى تاريخ ايران و اعراب به ساليان دراز برمى گردد كه در دوره اسلامى تقويت شده است.ما با همديگر همسايه ايم و دين اسلام ما را به رفتار مناسب با همسايه سفارش كرده است.
آميختگى هاى فرهنگى و تاريخى بسيارى ميان ما وجود دارد و بسيارى از ايرانيها در اين كشورها از تاجر و استاد دانشگاه گرفته تا دكتر و پرستار و كارگر، كار و زندگى مى كنند و كارگران زيادى از مناطق جنوبى كشور در كشورهاى كويت و قطر فعاليت مى كنند و به طور دائم در رفت و آمد هستند.اغلب مردم اين كشورها فارسى صحبت مى كنند و در همين سفر برخى مسؤولان اين كشورها نيز فارسى تكلم مى كردند و رئيس تشريفات سلطان قابوس پادشاه عمان با هيأت ما با زبان فارسى صحبت مى كرد.
از طرفى جمهورى اسلامى در كنار اعراب در قضيه فلسطين ايستاده و قويتر از همه ظاهر شده و همانطور كه به حماس سنى كمك مى كند به حزب الله شيعى نيز كمك مى كند.
علاوه بر اينها ما با كشورهاى عربى روابط اقتصادى مشترك داريم، در حال حاضر دولت سوريه مى تواند سمند ايرانى كه با نام «شام» توليد شده را به ديگر كشورهاى عربى صادر كند و ايران به عراق در زمينه انتقال نيروى برق كمك مى كند و حتى ما در حال ايجاد نيروگاه در سوريه هستيم.
به رغم اين كه غرب تكنولوژى و صنعت زيادى در امارات ايجاد كرده ولى آنها شديداً به برق و سيمان ما نياز دارند، همچنين ما نيز از بندر دوبى براى صادرات مجدد استفاده مى كنيم.
ديپلماسى دولت نهم چه اقداماتى را براى كاهش اختلافات و تقويت اشتراكات ما و اين كشورها در دستور كار قرار داده است ؟
از جمله اين اقدامات اين است كه در همه اين كشورها پروژه معرفى كنيم و كار اقتصادى و تجارى كنيم. ما و اعراب بايد منافع مشترك داشته باشيم به طورى كه كسى نتواند بر اين منافع مشترك خدشه وارد كند. ما در قانون اساسى زبان عربى را به عنوان زبان دوم خودمان قرار داده ايم كه اين را اعراب درك مى كنند.دولت نهم درصدد است روى پيوند و ارتباط بيشتربا اعراب تأكيد كند و سفارتخانه هاى فعالترى را در اين كشورها برقرار سازد.
ما در زمينه برق و گاز، پتروشيمى و آب در حال مذاكره براى انجام پروژه هاى مشترك هستيم.حتى در زمينه هسته اى اعلام كرده ايم كه شما بياييد با ما شريك شويد به اين صورت هم نگرانى تان كه از سوى افراد بيگانه ايجاد شده برطرف مى شود و هم شريك ما خواهيد بود كه آنها از اين مسأله استقبال كردند و گفتيم با توجه به اين كه شما در شوراى همكارى خليج فارس تصميم گرفتيد كه مطالعات هسته اى انجام دهيد ما آمادگى داريم تمامى تجارب مان را در اختيار شما قرار دهيم.
رئيس جمهورى بعد از سفر در صحبتهايشان اشاراتى به جريان سازى دشمنان در ارتباط با مسائلى نظير جزاير سه گانه ايرانى داشتند، در اين خصوص توضيح مى فرمائيد ؟ آيا اين جوسازيها تأثيرى بر روابط دو كشور دارد ؟
كشورهاى منطقه و جهان اختلافات مرزى و ارضى زيادى با يكديگر دارند ولى روابط آنها نيز پايدار است.بسيارى از كشورهاى منطقه اختلافات فراوانى با يكديگر دارند ولى آيا اين اختلافات باعث مى شود آنها از هم جدا باشند. ما و امارات اختلاف نداريم، يك سوء تفاهماتى وجود دارد كه از سوى دشمنان تشويق و ترويج مى شود.ما و آنها به خوبى مى دانيم اين تحريك از سوى اجنبى است و برخى از روزنامه ها و سايتهاى خبرى هم به آن دامن مى زنند. مانند داستان خليج عربى كه هيچ كس ترديد ندارد كه اين خليج، خليج فارس است، همچنان كه تاريخ و نقشه هاى رسمى بين المللى و سازمان ملل مى گويد حتى بى بى سى و سى ان ان هم اگر نخواهند شيطنت كنند به آن اعتراف دارند.
جزاير هم به همين ترتيب است، گاهى يك موجى بلند مى كنند تا به بهانه جزاير بر ايران فشار وارد كنند.در اين خصوص جمله اى آقاى احمدى نژاد در آنجا به خبرنگاران گفت كه «شما اين كه در روزنامه ها چه مى نويسند را رها كنيد دنبال كنيد ما مسئولان با هم چه صحبت مى كنيم.»
ما در مذاكرات خود در ابوظبى و دبى كلمه ا ى راجع به سوء تفاهم جزاير صحبت نكرديم اما گاهى مى بينيم كه روزنامه ها و سايتها در دنيا در اين رابطه مطلب مى نويسند عقل مى گويد كه به اين حرفها كار نداشته باشيم و پيگير مذاكرات مقامات باشيم.
جناب باقرى به نظر شما اين جوسازى رسانه اى كه در خصوص اين سفر انجام شد تأثيرى بر مذاكرات داشت؟
به همان دلايلى كه آنها (غرب ) مى خواهند ما به اماراتيها نزديك نشويم ما معتقديم بايد نزديكتر شويم.آنها مى خواهند از اين فاصله ها سوء استفاده كنند.سياست قديمى تفرقه بينداز حكومت كن، يك سياست واضح و قديمى است كه در اين باره به كار گرفته شد و من تأييد مى كنم كه تلاش زيادى براى دامن زدن به سوء تفاهمات انجام شده چنان كه بعد از سفر هم تلاش مى كنند كه اينطور القا سازند كه احمدى نژاد در اين سفر تعهدات و قولهايى داده كه اصلاً صحت ندارد.
در خبرها داشتيم كه پيش از سفر رياست جمهورى، ديك چنى معاون رئيس جمهور آمريكا به امارات سفرى داشت، آيا اين مسأله بر سفر رئيس جمهورى تأثير گذار بود ؟
سفر ديك چنى هيچ تأثيرى نداشت.ما در اين سفر راجع به حضور آمريكاييها در عراق صحبت كرديم و اين كه اين حضور در راستاى غارت نفت و تحقير مردم است.البته موضع اماراتيها هم ضرورت پايان اشغالگرى است.براى اماراتى ها خيلى جالب بود كه ايران اسلامى به دنبال وحدت در عراق است و هر دو طيف شيعه و سنى و كرد و عرب را به اتحاد و انسجام دعوت مى كند.
بحث ديگرى هم در مورد ضرورت حفظ امنيت منطقه مطرح شد و اين كه اگر امنيت منطقه به دست مردم منطقه تأمين شود با ثبات و قابل قبول خواهد شد.
بحث در مورد امنيت منطقه مطرح شد شما راجع به بحث امنيت در منطقه با اين كشورها صحبت كرديد در اين باره پيشنهاد ايران چه بوده و آيا امارات و عمان حاضر هستند با ايران معاهده امنيتى داشته باشند ؟
ما معتقديم كه با شوراى همكارى خليج فارس مى توانيم معاهده امنيتى امضا كنيم و لذا به كشورهاى شش گانه شوراى همكارى خليج فارس پيشنهاد داديم كه حاضريم معاهده امنيت جمعى را با شما امضا كنيم حتى يك قدم جلوتر رفتيم و گفتيم حاضريم پيمان دفاع مشترك امضا كنيم يعنى هر كشورى از شما مورد حمله قرار گرفت ايران كنار شما باشد.لذا پيشنهاد ما مورد استقبال آنها قرار گرفته و اميدواريم در جلسه سرانشان اين موضوع را بررسى كنند. آنها هم متقابلاً به ما پيشنهاد داده اند كه ما هم آمادگى داريم راجع به تجارت آزاد با ايران همكارى داشته باشيم.
در اين سفر مطرح شد كه ايران حاضر است با مصر ارتباط برقرار كند ؟ آيا ايران براى رابطه با مصر پيش شرطى دارد ؟
قضيه مصر به اين صورت است كه هم مصريها و هم ما متقابلاً يكديگر را دوست داريم و اين را در سفرهاى مختلفى كه نمايندگان دو كشور دارند عملاً مى توان مشاهده كرد.
در سفرى كه در مورد مسائل هسته اى به مصر داشتيم، از نزديك شاهد بوديم هم مقامات و هم مردم مصر واقعاً به ما علاقه دارند و ايران را دوست دارند و ايران يك ايده آل براى آنها به شمار مى رود. مصر نيز از ديد ما يك كشور بزرگ و داراى تمدن قديمى است.
به هر حال ما مشكلاتى در گذشته داشتيم كه با گذشت زمان اين مسأله مى تواند اين امكان را مهيا سازد تا ارتباط ميان دو كشور برقرار شود.
البته به نظر مى رسد يك سرى عواملى هم اين وسط دخيل هستند كه نمى گذارند اين دو كشور به هم نزديك شوند. به هر حال اين علاقه ( برقرارى ارتباط دو كشور) وجود دارد و اين ارتباط برقرار مى شود.
وقتى از رئيس جمهور در خصوص رابطه با مصر پرسيده شد وى پاسخ داد كه ما آمادگى داريم. تعبيرشان هم اين بود كه اگر همين امروز مصريها اعلام آمادگى كنند ما حاضريم روابط را برقرار كنيم.البته الآن هم روابط ميان دو كشور وجود دارد ولى سطح آن پائين و در حد دفتر حفاظت منافع است يعنى رابطه سياسى وجود ندارد.
در حال حاضر همكاريهاى اقتصادى و تجارى ميان دو كشور وجود دارد و اجناس ايرانى به آنجا صادر مى شود و ما مذاكراتى با مصريها در رابطه با توليد سمند در اطراف قاهره داشته ايم. به طور مرتب نيز شخصيت هاى فرهنگى ما به مصر مى روند و از مصر به ايران مى آيند لذا اگر مصريها اعلام آمادگى كنند ما مشكلى نخواهيم داشت.
به نظر شما دستگاه ديپلماسى مصر نگاهش به اين رابطه چگونه است و چرا اين فاصله در روابط ما به عنوان دو كشور اسلامى ايجاد شده است؟
به هرحال آنها براى مذاكره ، نمايندگانى خواهند داشت همانگونه كه ما داريم، مذاكره خواهيم كرد و به يك جمع بندى مشتركى خواهيم رسيد.البته مسأله اصلى در ايجاد فاصله ميان دو كشور عامل سومى است كه همواره مى خواهد اين فاصله وجود داشته باشد.
در مورد نقش عامل سوم بيشتر توضيح مى دهيد ؟
آمريكايى ها مانع مى شوند.بايد اراده سياسى دو كشور براى برقرارى رابطه خيلى جدى باشد.
تصورمى كنيد دودولت چه ميزان انگيزه براى حل اين مشكلات داشته باشند ؟
مردم مصر صد درصد علاقه مند به ايران هستند و مسئولان اين كشور تا آنجا كه من ديدم بسيار علاقه مند و شيفته ايران هستند ولى در مورد نگاه خودمان بايد بگويم كه وقتى رئيس جمهور اينطور سخن از برقرارى رابطه به ميان مى آورند يعنى ما نيز علاقه منديم.
آيا در دولتهاى پيشين انگيزه براى برقرارى رابطه ديپلماتيك با قاهره وجود داشته است و اگر بوده چرا تا كنون نتيجه اى در بر نداشته است ؟
به نظر مى رسد كه از گذشته نيز طرفين علاقه مند به برقرارى رابطه بوده اند كه همانطور كه گفتم عامل سوم مانع از اين مذاكرات بوده است.
برخى ادعا دارند كه جمهورى اسلامى ايران حاضر است براى ايجاد اين رابطه از برخى مواضع خود كوتاه بيايد؟
ما مى توانيم روى اصول خودمان بايستيم و با حفظ اصول رابطه هم داشته باشيم و به همين دليل بارها مى گوييم كه ما با هيچ كشورى در دنيا نمى خواهيم قطع رابطه كنيم.بعضى ها مى گويند با اين حساب چرا قصد نداريد با آمريكا رابطه برقرار كنيد. در اين باره بارها مقامات ما از جمله رئيس جمهور توضيح داده اند كه آمريكا اگر از اين بد اخلاقى ها و توطئه ها و دخالت گريها دست بردارد ما مشكلى نداريم همانطور كه ما با مردم آمريكا مشكل نداريم و به لحاظ تجارى و فرهنگى، شركت ها و شخصيت هاى فرهنگى مى توانند به اين كشور رفت و آمد داشته باشند. ما به لحاظ سياسى مشكل داريم زيرا آنها مى خواهند همچنان در امور كشورها دخالت كنند و همچنان به عنوان يك قيم برخورد كنند.
اخيراً ايران با پيشنهاد آمريكايى ها در مورد مذاكره بر سر مسأله عراق موافقت كرده، چه تمهيداتى در اين مورد انجام شده و آيا اين مذاكرات تأثير گذار خواهد بود، با توجه به اين كه مقام معظم رهبرى در سخنان اخير خود اعلام كردند مسأله عراق هيچ ربطى به آمريكا ندارد ؟
آمريكايى ها بايد باورشان شود كه قيم عراقى ها نيستند و از طرف عراقى ها صحبت نمى كنند.آمريكايى ها اشغالگرند و هر انفجار و كشتار و نابسامانى در عراق پيش آيد مسئولش آنها هستند و ما حاضر نيستيم با اشغالگر راجع به منافع اشغالگر صحبت كنيم.
اما هر كسى علاوه بر آمريكا بخواهد در مورد بهبود وضعيت عراق با او صحبت مى كنيم و ايران به عنوان يك كشور همسايه قدرتمند مى تواند كمك كند، ما حاضريم با اين سياست مذاكره را پيش ببريم وگرنه اين كه آمريكا خودش را قيم عراق بداند و بخواهد مشكلات خودش را با اين مذاكرات حل كند اصلاً مورد قبول ما نيست.
