Iran Newspaper - زنان

پرستو قادرى

اوقات فراغت يعنى ساعت هايى كه برنامه يا مسئوليتى به جز برنامه اوقات فراغت به عهده نداريم. لحظه اى براى خستگى از تن رفتن، فرصتى براى تفريح و هنگامه اى براى به خود پرداختن. نحوه سپرى كردن اوقات فراغت زنان، فارغ از مسئوليت هاى خانه دارى، بچه دارى يا شغل بيرون از خانه آن قدر جدى است كه مى تواند ضامن سلامتى و شادابى زنان باشد.

زنان ايرانى از هر قوم و نژاد جزو سختكوش ترين زنان جهان محسوب مى شوند. در گوشه وكنار اين سرزمين، هر جا كه به نيروى انسانى مسئوليت پذير و متعهد نياز هست، مى توان روى زن ها حسابى كلان باز كرد. شاليزارها و زمين هاى كشاورزى، مراتع مخصوص دامدارى، باغ هاى زعفران و انواع ميوه، پاى دارهاى قالى، گليم وگبه، همه جا و همه جا ردى از زن ها به چشم مى خورد كه به عمق تاريخ و درخشانى تعريف زن مسلمان ايرانى است.
دكتر عارفه آذربرزين، كارشناس علوم اجتماعى در اين باره مى گويد: «زنان هر جا و به هر كارى كه مشغول هستند ، بايد به موضوع سرگرمى واوقات فراغت خود بينديشند. به طور معمول اغلب زنان ما عادت كرده اند همواره كارى براى انجام دادن داشته باشند. اين وضع به ويژه در شهرستان ها بيشتر به چشم مى خورد.»
وى با تأكيد بر اين نكته كه لحظه اى دراز كشيدن، تماشاى تلويزيون يا مطالعه چند صفحه كتاب در ساعتى مشخص از روز مى تواند مفهوم «فرصتى براى خود» را در بر داشته باشد، مى افزايد: «زنان نبايد فكر كنند كه فقط با پول خرج كردن و به اين كلاس و آن كلاس رفتن مى توانند براى خود سرگرمى درست كنند بلكه كارهايى ساده تر و بى هزينه هست كه در هر شرايطى در دسترس همه قرار دارد و مى تواند به ساعت هاى فراغت از كار زنان جلايى تازه بخشد.»
براساس نتايج يك تحقيق دانشجويى كه به وسيله الهه كارگرزاد در سال گذشته با موضوع «بررسى ميزان رعايت بهداشت روانى در زنان خانه دار» انجام شده است، بيش از ۸۶‎/۳ درصد از زنان جامعه نمونه كه ۵۰۰ زن خانه دار با تحصيلات سيكل (راهنمايى) به بالا بوده اند، هيچ برنامه مشخصى به غير از انجام امور خانه براى خود نداشته اند. وى كه كارشناس ارشد روانشناسى است، در اين باره مى گويد: «تعريف فرصتى براى خود، احساس ارزشمندى به هر فرد مى دهد. به طور معمول زن ها از تعيين چنين زمانى از اوقات روز براى خود، احساس گناه مى كنند و مى انديشندكه بايد همه فرصت ها و ساعت هايشان صرف خدمت به بقيه اعضاى خانواده، رفت و روب و پخت و پز شود. اگرچه اين ها جزو مسئوليت هاى زن خانه دار محسوب مى شود اما به عنوان مثال نيم ساعت نرمش صبحگاهى در حياط مجتمع آپارتمانى، پارك، حتى اتاق يا پياده روى يكساعته به منظور حفظ سلامتى و شادابى جسمى هرگز تخطى از اين مسئوليت ها نيست.»
دوستان خود را جدى بگيريد
زن ها به برقرارى ارتباط با دوستان خود نياز دارند. اين موضوع را دكتر عاطفه آذرمان، روانپزشك مى گويد و اضافه مى كند: «همنشينى با دوستان و تعريف برنامه هاى مشترك مانع از افسردگى در زنان ميانسال مى شود. تحقيقات علمى نشان مى دهد كه زنان داراى برنامه هاى شخصى، خانواده هايى شادتر و سالم تر دارند. به عنوان مثال هفته اى يك روز خريد دسته جمعى از ميدان تره بار، ساعتى گرد هم جمع شدن براى صرف چاى و عصرانه در منزل يكى از دوستان و حتى حرف زدن و درد دل ساده و خودمانى آنها با يكديگر موجب تخليه فشارهاى روانى، احياى حس اجتماعى بودن زنان و پيشگيرى از انزواطلبى و در نتيجه افسردگى آنها مى شود.»
آفت تكرار
يكى از سخت ترين دوران زندگى زنان، هنگامى است كه بچه ها ازدواج مى كنند، زنان در اين دوران، پس از عمرى تلاش و هياهو براى خانواده اى چندنفره، مجبور مى شوند سكوت وتنهايى را در ساعت هاى زيادى از روز تحمل كنند. آنها در اين ايام ديگر منتظر فرزندان نيستند تا به نوبت از سر كار، مدرسه يا دانشگاه به خانه بازگردند وهر يك با خود دنيايى از شادى و شور آميخته با مسئوليت براى مادر به ارمغان بياورند. دكتر آذرمان، تعريف و تنظيم فعاليتى فوق برنامه و خارج از فهرست امور خانه دارى را كه مطابق با شرايط خانواده باشد توصيه مى كند و مى گويد: «روزمرگى و تكرار آفت سلامتى روانى در چنين شرايطى است. دوران بازنشستگى زنان بويژه آغاز اين دوره، چالش هايى به همراه دارد كه مى تواند موجب سقوط روحى و روانى آنها باشد. در اين صورت خانواده بايد هزينه هاى كلانى براى درمان و بهبود اين شرايط بپردازد.»
شعار «پيشگيرى، بهتر و كم هزينه تر از درمان است»، در اين جا هم صدق مى كند. اين روانپزشك براى پيشگيرى از چنين شرايطى چنين توصيه مى كند: «مطالعه روزنامه، قرار گرفتن در جريان اخبار مورد علاقه به وسيله رسانه هاى مختلف، بحث و گفت وگو با اطرافيان درباره اين مسائل، خواندن كتاب هاى مختلف، عضويت در انجمن هاى خيريه، جلسات مذهبى كه به صورت گروهى برگزار مى شود، خواندن نماز سروقت به صورت جماعت و در مسجد نزديك خانه جزو كارهايى است كه مى تواند مانع از ايجاد شرايط غم انگيز تنهايى براى زنان بازنشسته از انواع مسئوليت ها باشد.»
رمز و راز شادابى
اهميت دادن به ساعت خواب و استراحت، اهميت دادن به سر و وضع ظاهرى، فراموش نكردن بهداشت، آرايش و پيرايش ظاهرى در محيط خانه وتنظيم برنامه روزانه و هدفمند براى ساعات روز جزو امورى است كه موجب شادابى زنان مى شود. دكتر آذربرزين با اشاره به اهميت به چالش درآوردن مغز در سنين پس از ميانسالى مى گويد: «تحقيقات علمى نشانگر آن است كه مغز در صورتى سلامت خودرا حفظ مى كند كه درگير باشد وهمواره از آن بهره بردارى شود. اگر قرار باشد بدون هيچ برنامه فكرى، سلول هاى مغزى را به حال خود رها كنيم ۳۰ برابر خطر ابتلا به پيرى زودرس و آلزايمر را افزايش داده ايم.»
وى با تأكيد بر اين كه زنان در هر جا كه باشند محور خانواده و ستونى براى اتكاى همسر و فرزندان محسوب مى شوند، مى افزايد: «حل كردن جدول، كتاب خواندن، بحث و گفت وگو با دوستان وهمسايه ها، تماشاى برنامه هاى علمى، گوش دادن به موسيقى حتى نوشتن خاطرات مى تواند فرصت هايى از روزرا به طور كامل در اختيار زنان قرار بدهد تا به خود، شخصيت و درون خود بپردازند. به اين ترتيب آنها علاوه بر انجام دادن همه امور ومسئوليت هايى كه به عهده دارند، لحظه اى هم به خود پرداخته اند و احساس رضايتمندى مى كنند. همين حس موجب ارتقاى روحيه و در درازمدت درك و بينش آنها مى شود و زمينه اى براى ارتقاى بقيه اعضاى خانواده را فراهم مى آورد.»
آدم متعهد يعنى كسى كه وقتى مسئوليتى را به عهده مى گيرد تلاش كند تا آن را به نحو احسن به انجام برساند. زن متعهد هم زنى است كه در كوران نقش ها و مسئوليت هايى كه به عهده مى گيرد، همين هدف را داشته باشد. موضوع اين است كه چنين زنى در هر جايگاه و موقعيت بايد با همه وجود احساس آرامش و رضايتمندى داشته باشد تا اين بار عظيم را به مقصد برساند.
كارشناسان يك صدا معتقدند كه خود فراموشى، نوعى اختلال است كه زمينه بروز بيمارى هايى نظير افسردگى را ايجاد مى كند. مى شود مادر، زن، دختر، كارمند و كارگر نمونه ، با دنيايى مسئوليت ها بود اما دچار خودفراموشى نشد. پس، بپا خودت را فراموش نكنى.