احسان تقدسى
پاكستان در ۱۴ اوت ۱۹۴۷ از هندوستان جدا شد و در ۳۰ سپتامبر همان سال به عنوان يك كشور مستقل به عضويت سازمان ملل درآمد. سيستم اداره پاكستان تا ۲۳ مارس ۱۹۵۶ به صورت فرماندارى كل و تحت امر پادشاه انگليس بود، اما در اين روز، قانون اساسى آن تكميل و اعلام جمهورى شد. به همين دليل ۲۳ مارس، به عنوان روز ملى پاكستان شناخته مى شود. اين كشور در منطقه جنوب آسيا و شبه قاره هند قرار گرفته و از غرب به ايران و افغانستان، از شمال به چين، از شرق به هند و از جنوب به درياى عمان و اقيانوس هند مرتبط است.پاكستان داراى چهار ايالت به نام هاى پنجاب، سند، سرحد و بلوچستان و سيستم حكومتى اين كشور، فدرالى و تركيبى از نظام پارلمانى و رياست جمهورى است. اين كشور داراى دو مجلس ملى (با ۳۴۲ نماينده) و سنا (با ۱۰۰ نماينده) است و هر يك از ايالت هاى آن نيز داراى يك دولت و مجلس ايالتى با اختيارات محدود هستند. علاوه بر اينها، دو منطقه ويژه به نام هاى مناطق شمالى (شامل پنج منطقه گلگيت، بلتستان، ديامير، گيزار و گانچى كه پس از جدايى از هند، رسماً به پاكستان ملحق نشده و به وسيله مقام هاى محلى اداره مى شوند) و مناطق قبايلى تحت اداره دولت فدرال (موسوم به فاتا كه تحت حاكميت رؤساى قبايل هستند) نيز در اين كشور وجود دارند.يكى از مشكلات عمده مردم پاكستان، عدم تناسب تراكم جمعيت در ايالت هاى مختلف آن است كه به طبع موجب عدم توزيع متناسب امكانات كشور مى شود. مساحت پاكستان (بدون احتساب كشمير آزاد) ۷۹۶ هزار و ۹۵ كيلومتر مربع و سهم ايالت هاى آن به شرح زير است: پنجاب ۲۵‎/۹ درصد، سند ۱۷‎/۷ درصد، سرحد ۹‎/۴ درصد، بلوچستان ۳۳‎/۶ درصد و مناطق قبايلى ۳‎/۴ درصد. جمعيت پاكستان بنابر آخرين آمارها حدود ۱۷۳ ميليون نفر است كه ۷۱ درصد آنها در روستاها و ۲۹ درصد در شهرها زندگى مى كنند.
بيش از ۳۵ ميليون نفر از جمعيت اين كشور توسعه نيافته زير خط فقر هستند. نرخ رشد جمعيت ۲‎/۵۶ درصد و درآمد سرانه آن ۶۵۲ دلار است. ميزان صادرات پاكستان در سال ۲۰۰۴-۲۰۰۳ معادل ۱۲‎/۳ ميليارد دلار و ميزان واردات آن ۱۵‎/۵ ميليارد دلار بوده است. رشد توليد ناخالص ملى ۵‎/۴ درصد، رشد توليد ناخالص داخلى ۶‎/۴ درصد، ميزان بدهى هاى خارجى ۳۵‎/۳ ميليارد دلار، ميزان ذخاير ارزى ۱۲‎/۱ ميليارد دلار، ميزان سرمايه گذارى مستقيم خارجى ۴۹۴‎/۴ ميليون دلار، نرخ بيكارى ۸‎/۲۷ درصد و ميانگين اميد به زندگى ميان مردان و زنان ۶۳ سال اعلام شده است. در يك سال گذشته، در راه خصوصى سازى، سهام ۱۶ شركت معظم دولتى به ارزش حدود يك ميليارد دلار در اختيار بخش خصوصى قرار گرفته است.اقتصاد پاكستان عمدتاً كشاورزى است و تقريباً يك چهارم توليد كشور و ۴۴ درصد از كل نيروى كار، در اين بخش مشغولند. محصولات عمده كشاورزى در پاكستان عبارتند از: پنبه، برنج، نيشكر، گندم، دانه هاى روغنى و محصولات دامى. صنعت منسوجات با داشتن ۶۰ درصد از درآمدهاى صادراتى مهم ترين صنعت پاكستان است. پاكستان داراى ذخاير گاز و معادن زغال سنگ، مس، روى و طلا است. امارات متحده، آمريكا و انگليس مهم ترين شركاى تجارى پاكستان محسوب مى شوند. تلاش براى آشنايى با چند و چون اوضاع سياسى و اقتصادى پاكستان بهانه اى شد تا با ماشاالله شاكرى سفير ايران در پاكستان گفت وگو كنيم كه مى خوانيد؛

حجم روابط خارجى پاكستان در سال هاى گذشته دستخوش چه تحولاتى شده و آيا تغييرى در شركاى اصلى تجارى اين كشور ايجاد شده است؟
روابط خارجى پاكستان به علت اقتصاد كشاورزى و مصرفى بودن آن همواره متأثر از حاكميت هاى نظامى در اين كشور بوده است. در دوران رياست جهمورى آقاى مشرف و تأكيد ايشان بر توسعه اقتصادى، دستاوردهاى خوبى كسب شده است. به عنوان نمونه ميزان صادرات اين كشور در سال گذشته بيش از ۲۰ درصد افزايش داشت و به رقم ۱۶ ميليارد دلار رسيد. هرچند به علت كمبود انرژى در كشور، پاكستان مجبور به تخصيص بيش از ۷ ميليارد دلار براى واردات نفت و فرآورده هاى آن شد و همين مسأله تراز منفى اين كشور را به ۱۲ ميليارد دلار رساند و پيش بينى مى شود در سال جارى نيز اين تراز منفى تر شود. البته با توجه به اين كه نساجى بخش عمده صادرات اين كشور را با بيش از ۶۰ درصد تشكيل مى دهد، شركاى تجارى نسبتاً ثابتى داشته است. مهم ترين شركاى تجارى اين كشور آمريكا، امارات، آلمان، انگليس، چين، ژاپن، عربستان و فرانسه هستند.
مهم ترين پروژه هاى اقتصادى ميان دو كشور چيست؟ روابط اقتصادى و بازرگانى دو كشور در سال هاى اخير چه تغييراتى داشته و مهم ترين عوامل توسعه روابط را چگونه ارزيابى مى كنيد؟
در سال هاى اخير خوشبختانه تحرك خوبى در روابط اقتصادى دو كشور پديد آمده است. تاكنون ۱۶ كميسيون مشترك اقتصادى ميان دو كشور ـ عمدتاً به رياست نخست وزير پاكستان و معاون اول محترم رئيس جمهور كشورمان ـ برگزار شده است. پروژه هاى گوناگونى از جمله خط لوله انتقال گاز كه در مرحله نهايى مذاكرات قرار دارد، شركت سرمايه گذارى مشترك پاك ـ ايران كه فعاليت خود را آغاز كرده است، ارتباط هوايى ميان لاهور و تهران كه به وسيله هواپيمايى ماهان از سال گذشته اجرايى شده است، بازسازى خط آهن كويته ـ تفتان كه در مرحله مذاكره است و ارتباط ريلى دو كشور را تا اروپا و شبه قاره برقرار مى كند، صادرات برق در دو فاز ۱۰۰ مگاواتى به گوادر كه در مرحله مطالعات فنى است و بزودى عمليات نصب آن آغاز خواهد شد و فاز دوم صادرات ۱۰۰۰ مگاوات برق كه در مرحله مذاكره است، خط كشتيرانى مشترك، خط اتوبوسرانى مشترك و ده ها طرح كوچك و متوسط با حضور شركت هاى ايرانى در حال مذاكره و انجام مراحل قانونى هستند. لازم به ذكر است كه موافقتنامه تعرفه ترجيحى ميان دو كشور از سال گذشته اجرايى شده است و اميدواريم در نتيجه آن جهش خوبى را در مبادلات دو جانبه شاهد باشيم.
حضور ايران در بازار و اقتصاد پاكستان از چه زمينه هايى برخوردار است و با توجه به توانمندى شركت هاى ايرانى در بخش هاى مختلف، مهم ترين بخش هاى قابل حصول را چگونه ارزيابى مى كنيد؟
پاكستان كشورى در حال رشد است، اما متأسفانه زيرساخت هاى موجود در اين كشور ناقص بوده و زمينه كار بسيارى دارد. بخش هاى نيروگاهى، راهسازى، مسكن انبوه، كارخانجات توليد سيمان و فولاد، توليد مصالح ساختمان و راهسازى، پروژه هاى بزرگ ارتباطى از جمله ساخت و توسعه بنادر جديد و موجود، فرودگاه هاى جديد، ساخت مترو در كلان شهرهاى پاكستان، مكانيزه كردن آبيارى و كشاورزى، توسعه و استخراج منابع نفت و گاز، معادن فلزى و غيرفلزى و ده ها مورد طرح زيربنايى كه گاه از سوى منابع مالى خارجى تأمين اعتبار مى شوند، هم اكنون از سوى دولت به مناقصه گذارده مى شود و موقعيت خوبى براى حضور شركت هاى ايرانى در اين كشور فراهم شده است. در همين جا به تمامى شركت هاى علاقه مند به توسعه فعاليت هاى فنى و مهندسى اعلام مى كنم كه اقتصاد پاكستان اقتصادى جذاب است و هرگونه ابراز تمايلى را با علاقه پاسخ مى گويد. لذا از آنها دعوت مى كنم كه در هر زمينه اى كه فعاليت دارند، با بررسى بازار پاكستان، فرصت هاى موجود آن را شناسايى كنند. ما نيز در سفارت آمادگى ارائه هرگونه خدمات و اطلاعاتى تا حد امكان را داريم و دست همه آنها را به گرمى مى فشاريم.
اوضاع سياسى داخلى پاكستان را چگونه ارزيابى مى كنيد؟
در پاكستان حدود هشتاد حزب سياسى، مذهبى و قومى در سطوح ملى و محلى فعاليت دارند كه در ميان آنها، دو حزب مردم (PPP به رهبرى بى نظير بوتو) و مسلم ليگ (PML شامل دو شاخه قائد اعظم به رهبرى چودرى شجاعت حسين و نواز شريف به رهبرى خود نواز شريف) و نيز ائتلاف احزاب مذهبى با عنوان مجلس متحده عمل (MMA به رهبرى مولانا شاه احمد نورانى) بيشترين نقش را در تحولات سياسى و ساختار قدرت ايفا مى كنند. ساير احزاب عمده پاكستان عبارتند از: جنبش متحد قومى (MQM به رهبرى الطاف حسين) و مسلم ليگ اصلى (PML به رهبرى پيرپگارا). از آنجا كه در سال ۲۰۰۷ دوره پنج ساله مجالس ملى و ايالتى و نيز دوره رياست جمهورى به پايان مى رسد و اين كشور شاهد برگزارى انتخابات سراسرى خواهد بود، در حال حاضر جنب و جوش قابل توجهى در ميان احزاب و گروه هاى سياسى در اين كشور ايجاد شده و سرعت تحولات افزايش يافته است.
برنامه هاى پاكستان در عرصه داخلى و سياست خارجى در پرتو جريان مبارزه با تروريسم چگونه قابل تبيين است؟
با به قدرت رسيدن ژنرال پرويز مشرف در اكتبر سال ،۱۹۹۹ پاكستان وارد مرحله جديدى شد. ژنرال مشرف يك دستور كار جديد براى كشور تعيين كرد و در راستاى تحقق اين برنامه ها وارد عمل شد. اما پيش از آن كه وى بتواند برنامه هاى موردنظر خود را به صورت قابل ملاحظه اى پيش ببرد، يك حادثه مهم رويكرد وى و كشورش و شايد سرنوشت آن را تغيير داد: حادثه ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱. به دنبال اين اتفاق، آمريكا عزم خود را براى براندازى طالبان در پاكستان جزم كرد و در اين راه پاكستان را نيز به همكارى طلبيد. نتيجه آن شد كه پاكستان و مشرف به متحدان خط مقدم آمريكا در راه مبارزه با تروريسم تبديل شدند.
پس از اين دوران، ژنرال مشرف با سرعتى فراتر از آنچه انتظار مى رفت، به بهبود وجهه پاكستان در جهان پرداخت و در اين راه تا حد زيادى نيز موفق بود. در عرصه داخلى نيز، وى تمركز اصلى خود را بر مهار افراط گرايى و خلع سلاح عمومى و برقرارى نظم و قانون و همچنين احياى اقتصادى كشور قرار داد كه در اين زمينه نيز موفقيت هاى خوبى نصيب اين كشور شده است.
در راستاى پيشبرد جريان مبارزه با تروريسم، كشورهاى غربى نيز با هدف از ميان بردن ريشه ها و علل اوليه رشد و نمو افراط گرايى برنامه هاى كلانى را براى اصلاح نظام آموزشى اين كشور تدارك ديدند و در همين قالب سالانه كمك هاى مالى قابل توجهى را به دولت پاكستان ارائه مى كنند.
روابط ايران ـ پاكستان در عرصه منطقه اى و بين المللى چگونه است؟
به طور كلى روابط دو كشور در طول تاريخ نه چندان طولانى پاكستان تقريباً همواره نزديك و گرم بوده است. اين نگاه قبل از پيروزى انقلاب اسلامى با حمايت محمدرضا پهلوى از پاكستان بسيار ملموس بود. بعد از پيروزى انقلاب نيز پاكستان در تحريم اقتصادى غرب عليه جمهورى اسلامى ايران مشاركت نكرد و در جريان جنگ تحميلى نيز موضع تقريباً بى طرفانه اى اتخاذ كرد، ضمن اين كه براى ميانجيگرى در جنگ نيز تلاش كرد و بندر كراچى را براى دريافت انواع كالا در اختيار كشورمان گذاشت. اين روابط دوستانه و نزديك، در اواخر دهه ۱۹۸۰ و نيز دهه ۱۹۹۰ با تشديد رقابت دو كشور در افغانستان و بعدها با حمايت پاكستان از طالبان اندكى به سردى گراييد. ولى فروپاشى طالبان در افغانستان، مانع توسعه روابط دو كشور را تا حد زيادى از ميان برداشت و از آن پس، بويژه با سياست هاى ژنرال مشرف در زمينه مبارزه با افراط گرايى و برقرارى نظم و قانون در پاكستان، روابط دو كشور يك سير صعودى را پيموده است.
جمهورى اسلامى ايران توسعه و امنيت در پاكستان را تشويق مى كند و در اين راستا رشد اقتصادى و بهبود سطح امنيت در اين كشور را در جهت منافع كل منطقه و منافع خود تلقى مى كند. تمركز اصلى روابط دو كشور، گسترش روابط اقتصادى و تجارى است. حجم مبادلات تجارى پاكستان با ايران در سال ۲۰۰۴-۲۰۰۳ حدود ۳۷۶‎/۳ ميليون دلار بود كه از اين مقدار، ۹۲‎/۴ ميليون دلار صادرات پاكستان به ايران و ۲۸۳‎/۹ ميليون دلار واردات آن بوده است. ضمن اين كه حجم تجارت غير رسمى دو كشور در همان سال، حدود ۷۵۰ ميليون دلار تخمين زده مى شد.
در حال حاضر، دو كشور با روابط بسيار نزديك و دوستانه اى كه دارند، هدف خود را ارتقاى ميزان مبادلات تجارى به سطح يك ميليارد دلار در سال قرار داده اند و در اين راه بويژه در يك سال گذشته موفقيت هاى قابل توجهى نيز كسب كرده اند. چنان كه حجم مبادلات تجارى رسمى دو كشور اكنون به حدود ۶۵۰ ميليون دلار رسيده و با برنامه هاى در دست اجرا اميد مى رود بزودى به مرز يك ميليارد دلار برسد.
در عرصه بين المللى نيز دو كشور همكارى و تعامل نزديكى با يكديگر دارند. پاكستان يكى از كشورهايى است كه همواره از حقوق حقه كشورمان در برخوردارى از فناورى صلح آميز هسته اى دفاع كرده است. ضمن اين كه دو كشور در بسيارى از موضوع هاى منطقه اى و بين المللى نيز مواضع مشتركى دارند.
پيشرفت هاى پاكستان در جذب سرمايه گذارى خارجى، توسعه صنعتى و فناورى هاى پيشرفته و نيز چشم انداز اقتصادى اين كشور را بيان كنيد.
پاكستان با جمعيتى بالغ بر ۱۶۰ ميليون و توليد ناخالص داخلى ۱۳۵ ميليارد دلار به عنوان يكى از كشورهاى روبه رشد در منطقه در سال هاى اخير موفق شده است ضمن غلبه بر مشكلات داخلى، سياسى و بين المللى، از توسعه اقتصادى مناسبى برخوردار شود. اين كشور در سال گذشته بالغ بر ۳‎/۶ ميليارد دلار سرمايه مستقيم خارجى را جذب كرد و انتظار مى رود در سال جارى با احتساب سرمايه خارجى در بورس و اوراق بهادار بالغ بر ۶ ميليارد دلار را جذب كند. درآمد حاصل از نيروى كار در خارج از كشور در سال جارى مالى (اوايل تيرماه) به مرز ۶ ميليارد دلار خواهد رسيد. نرخ متوسط رشد به وسيله بانك جهانى در ۴ سال اخير ميان ۶ تا ۷ درصد اعلام شده است. در حالى كه زلزله ويرانگر مهرماه ۱۳۸۴ هزينه سنگينى را بر دولت تحميل كرد. حجم صادرات اين كشور در سال گذشته ۱۶ ميليارد دلار و حجم واردات بالغ بر ۲۸ ميليارد دلار بوده است. ميزان ذخاير ارزى بيش از ۱۳ ميليارد دلار و نرخ تورم در حدود ۸ درصد پيش بينى مى شود. اقتصاد پاكستان مبتنى بر محصولات كشاورزى است و نزديك به نيمى از جمعيت كشور در اين بخش اشتغال دارند، اما در بخش صنعت و خدمات نيز در سال هاى اخير اقدام هاى مؤثرى به عمل آمده است. توليد بيش از ۱۳۰ هزار دستگاه خودرو، طرح هاى مختلف سدسازى، ساخت نيروگاه هاى حرارتى و آبى، مكانيزه كردن كشاورزى، كشف حوزه هاى جديد نفت و گاز در خشكى و سواحل اين كشور، افزايش توليد سيمان، فولاد و... همگى بيانگر رشد مناسب صنعت در اين كشور است. با توجه به روند فعلى پيش بينى مى شود (در صورت ثبات سياسى و منطقه اى) اين كشور با حفظ نرخ موجود در ده سال آينده از حوزه كشورهاى كمتر توسعه خارج و به يكى از كشورهاى با رشد سريع و جمعيت جوان محرك تبديل و بازار وسيع توليد و مصرف را شامل شود. توانمندى هاى علمى و فناورى پاكستان نيز در حوزه هاى مختلف اتمى، فناورى اطلاعات، صنايع دفاعى و... قابل توجه بوده و افق روشنى دارد.

زهره افشار
«تا ۱۰ سال آينده اثرى از باغ هاى ليموترش كشور نخواهيد ديد.» شايد باوركردنى نباشد اما اين جمله اى است كه اين روزها مى توانى از زبان هر باغدار هرمزگانى بشنوى و متأسفانه زياد هم دور از واقعيت هاى علمى نيست.
هر چند در سال۱۳۷۷ كه باغداران مينابى براى نخستين بار در كشور با موردى از بيمارى ليموترش به نام «جاروك» برخورد كردند هرگز كسى تصور نمى كرد اين بيمارى بتواند به اين سرعت در سطح باغ هاى ليموترش كشور شيوع يابد، ولى اكنون با گذشت ۸ سال از اين جريان كارشناسان بخش كشاورزى اتفاق نظر دارند كه با توجه به هزينه خسارت وارده از سال هاى۷۷ تا ۸۶ و پيش بينى رو به گسترش بيمارى «جاروك ليموترش» در صورتى كه به اين موضوع به طور جدى و مستمر پرداخته نشود در يك دهه آينده ميزان درآمد حاصله از توليد ليموترش در جنوب كشور به صفر نزديك خواهد شد و اين بدان معناست كه اقتصاد كشاورزى در بسيارى از نقاط استان هرمزگان با خطر جدى مواجه خواهد شد.
جايگاه توليد ليموترش در ايران وجهان
ليموترش كه در اصطلاح عاميانه به آن ليموعمانى مى گويند يكى از مهم ترين و اقتصادى ترين محصولات باغى درجنوب كشور است. براساس آمار فائو، ايران در توليد ليموعمانى، ليموى نافدار (نوعى از ليموترش و بزرگ تر از ليموى عمانى) و ليموشيرين در مجموع ششمين توليدكننده در جهان است.
آمارها نشان مى دهد از سطح ۲۶۷ هزار و ۶۰۰ هكتارى زيركشت مركبات در كشور معادل ۴۱ هزار و ۸۰۰ هكتار به ليموترش اختصاص دارد كه بيشترين سطح زير كشت ليموترش (عمانى) مربوط به استان هاى هرمزگان و فارس است.
در استان هرمزگان به عنوان بزرگ ترين توليدكننده ليموترش از سطح زير كشت ۳۸ هزار و ۵۰۰ هكتارى مركبات، ۱۹ هزار و ۱۰۰ هكتار اختصاص به كشت اين محصول دارد.
سالانه در كشور ۶۱۵ هزار تن ليموترش توليد مى شود كه از اين مقدار ۲۶۰ هزار تن مربوط به استان هرمزگان و ۱۹۲ هزار تن مربوط به استان فارس است.
اشتغال زايى ليموترش به ازاى هر هكتار ۷ دهم نفر تا مرحله برداشت و ۷ دهم نفر در مراحل صنايع تبديلى و حمل و نقل است.
تاريخچه جاروك ليموترش
اين بيمارى براى نخستين بار در سال۱۳۶۵ در عمان و سپس در سال۱۳۶۸ در امارات متحده عربى مشاهده شد.
مطالعات اوليه در اين كشورها نشان مى دهد كه عامل بيمارى به وسيله حشرات (مانند زنجرك ها) به ليموترش انتقال يافته است.
عامل بيمارى جادوى جادوگر يا جاروك ليموترش يك پروكاريوت فاقد ديواره سلولى به نام فايتو پلاسمايى است كه در ابتدا موجب كوچكى برگ ها و ايجاد شكلى مشابه جارو در برگ ها و سپس در مدت ۳ تا ۶ سال موجب مرگ گياه مى شود.
عملكرد عامل بيمارى (فايتو پلاسما) در ليموترش مشابه عملكرد ويروس HIV يا ايدز در انسان است زيرا عامل بيمارى در مراحل اوليه آلودگى داراى يك دوره كمون است و پس از ظهور موجب مرگ سريع گياه مى شود.
نشانه هاى بيمارى جاروك ليموترش شامل ظهور شاخه جارويى در يك قسمت از درخت و سپس گسترش بيمارى و افزايش تدريجى شمار شاخه هاى جارويى در ديگر قسمت ها است.
بيمارى جادوى جادوگر يا جاروك ليموترش نخستين بار در سال ۶۷در نيك شهر استان سيستان و بلوچستان مشاهده شد و در سال۱۳۷۷ براى نخستين بار در ميناب و در سال۱۳۷۹ در رودان استان هرمزگان ديده شد.
در سال ۱۳۷۷ شمار درختان آلوده به عامل بيمارى جادوى جادوگر تنها ۵۱ اصله بود كه اين شمار در سال ۱۳۸۰ به ۲ هزار و ۴۳۸ اصله، در سال ۱۳۸۲ به ۱۳ هزار و ۶۵۸ اصله و در سال ۱۳۸۴ به ۱۱۷ هزار و ۲۲۲ و در سال ۸۵ به ۱۶۰ هزار اصله رسيد.
آخرين برآوردها نشان مى دهد هم اكنون شمار درختان آلوده به عامل جاروك ليموترش به بيش از ۲۰۰ هزار اصله رسيده است.
كنترل جاروك نيازمند عزم ملى
درحالى كه نزديك به يك دهه از ورود و انتشار بيمارى خطرناك جاروك ليموترش به كشور مى گذرد و با توجه به اهميت موضوع و احتمال آلودگى ديگر استان هاى توليدكننده ليموترش در كشور به نظر مى رسد هنوز عزم ملى در اين زمينه وجودندارد.
«رضا اميرى» باغدار رودانى در اين زمينه مى گويد: متأسفانه با وجود اين كه بيش از ۸ سال از ورود اين بيمارى به كشور مى گذرد ولى تا اين لحظه حمايتى از باغداران خسارت ديده نشده و مسئولان تنها به توصيه هاى بهداشتى و دادن «اره» به باغداران براى امحاى درختان آلوده بسنده كرده اند.
وى مى افزايد: به نظر مى رسد جادوى جادوگر مسئولان و باغداران را هم سحر كرده چون هركدام از ما نيز در جايگاه خود تلاشى كه بايد انجام نمى دهيم.
وى با اشاره به اين كه در صورت امحاى هر درخت ليموترش ۶ سال طول مى كشد تا نهال ليمو به توليد اقتصادى برسد، مى گويد: اين امر مى تواند معيشت اقتصادى كشاورزان خرده پا را به مخاطره اندازد، بنابراين نه تنها وزارت جهادكشاورزى بلكه ديگر وزارتخانه ها و دستگاه هاى مسئول بايد در زمينه حمايت از توليد ليموترش تلاش كنند.
تلاش براى كنترل بيمارى جادوى جادوگر
ميزان برآورد خسارت و هزينه هاى انجام شده براى مديريت اين بيمارى تاكنون حدود ۲۸۰ ميلياردريال بوده است، ولى كافى نيست. با درنظر گرفتن خسارت وارده از سال ۱۳۷۷ تا ۱۳۸۶ و پيش بينى روبه گسترش بيمارى در صورتى كه با اين موضوع به صورت جدى و مستمر برخورد نشود، حداكثر تا يك دهه آينده ميزان توليد ليموترش در استان هرمزگان به صفر نزديك خواهدشد و اين بدان معناست كه اقتصاد روستايى در بسيارى از نقاط استان هرمزگان و پيرو آن اشتغالزايى روستانشينان اين منطقه با خطر جدى مواجه است.وزارت جهادكشاورزى با توجه به اهميت موضوع و احتمال آلودگى ديگر استان هاى توليدكننده ليموترش در كشور در سال گذشته تشكيل كميته تدوين برنامه تحقيقاتى مديريت بيمارى جاروك ليموترش را دردستوركار خود قرارداد.همچنين مقرر شد ۷ ميلياردتومان اعتبار از سوى سازمان مديريت براى مقابله با اين بيمارى هزينه شود كه تاكنون تنها يك ميلياردتومان آن اختصاص يافته است.
محمد نصورى رئيس سازمان جهادكشاورزى استان هرمزگان نيز مى گويد: در سال گذشته، طرحى از سوى وزارت جهادكشاورزى براى مقابله و كنترل بيمارى جاروك ليموترش به سازمان مديريت ارائه شد كه اميدواريم اين اعتبار در سال جارى تخصيص يابد.
به گفته وى تاكنون ۶ درصد از ۲۰ هزار هكتار باغ هاى ليموترش استان هرمزگان براثر ابتلا به اين بيمارى ازميان رفته است.
بايد اين واقعيت را بپذيريم كه اراضى زيركشت ليموترش در جنوب كشور درمعرض نابودى قراردارد، اما روى ديگر قضيه كه بسيار خطرناك تر از وجه اقتصادى آن است تبعات اجتماعى و امنيتى ناشى از بيكارى ۲۵۰ هزارنفر شاغل مرتبط با توليد ليموترش درهرمزگان است و از همين رو ضرورى است اين مسأله به عنوان يك مشكل فرابخشى و با درنظرگرفتن يك اولويت ويژه در دستور كار مسئولان مربوطه قرار گيرد.