|
چاى در استكان كمرباريك نه در ليوان دسته دار
چاى را به جاى دارو مصرف كنيد نه به جاى آب
|
|
|
اشرف پورمند
حدود ۵ هزار سال قبل وقتى امپراتور چين با يك فنجان آب داغ در دست به همراه تعدادى از همراهان بر روى تپه اى ايستاده بود، باد ملايمى وزيد و چند برگ چاى داخل فنجانش افتاد. همين امر آب ساده و بى طعم را متحول كرد؛ يك فنجان چاى درست شده بود. خاستگاه اوليه چاى، چين است. چاى را در قرن سيزدهم ميلادى براى نخستين بار ماركوپولو سياح ونيزى به اروپا برد و مدت ها به علت گرانى و كميابى اش فقط آشاميدنى لوكس طبقات بالاى جامعه و درباريان بود. پيشينه مصرف چاى در ايران به قرن هفدهم برمى گردد. اما كشت اين گياه نخستين بار به همت ميرزاعلى مشهور به كاشف السلطنه در سال ۱۲۷۶ شمسى انجام شد. لقب كاشف السلطنه، چايكار بود. شاهزاده حاجى محمدميرزا كاشف السلطنه چايكار، پس از اتمام تحصيلاتش در اروپا در سال ۱۳۱۴ هجرى قمرى و در ۳۵ سالگى با سمت كنسول به هندوستان رفت، در آنجا فن زراعت چاى را آموخت و اين محصول را با زحماتى زياد ـ يعنى به طور قاچاق! ـ به ايران آورد. او نخستين كسى بود كه چايكارى را در ايران رواج داد و تمام عمر خود را صرف ارائه اين خدمت كرد. انواع چاى ۳ نوع چاى وجود دارد: چاى سبز، چاى سياه، چاى اوولانگ. چاى سياه بيشتر در اروپا، آمريكاى شمالى و آفريقاى شمالى استفاده مى شود، چاى سبز در آسيا و چاى اوولانگ درچين و ويتنام. چاى مرغوب را بشناسيم محمدعلى رضايى كارشناس گياهان دارويى معتقد است: «چاى مرغوب بايد رنگ قهوه اى مايل به سياه و ملايم داشته باشد، گس باشد و هيچ گونه بوى غيرطبيعى ندهد. در غير اين صورت چاى، طبيعى نيست و با افزودن طعم دهنده ها و مواد شيميايى فرآورى شده است». رضايى مى گويد: «زمان دم كشيدن چاى مرغوب ۲۰ دقيقه است در حالى كه چاى فرآورى شده با رنگ ها و مواد شيميايى در مدت كوتاهى دم مى كشد و رنگ مى اندازد». اين كارشناس بهترين روش دم كردن چاى را همان شيوه قديمى و سنتى ايرانيان مى داند و مى گويد دم كردن چاى در ظروف نشكن، پيركس يا چايساز سبب مى شود خواص چاى تا حدودى كاهش يابد. * چاى ميوه نخوريم مصرف انواع چاى ميوه در بسته بندى هاى گوناگون در جامعه رواج يافته است اما متخصصان تغذيه معتقدند اين نوشيدنى ها از طعم دهنده ها و رنگ هاى مصنوعى توليد شده و براى سلامتى مضر است. متخصصان توصيه مى كنند به جاى مصرف اين گونه نوشيدنى ها از دم نوش هاى سنتى استفاده شود. چاى سبز اگرچه چاى سبز نوشيدنى ملى ژاپنى هاست اما چينى ها نيز از طرفداران پروپاقرص اين چاى اند و خود نوعى چاى توليد مى كنند كه عطر تند گل ياس و گل هاى ديگر را در خود دارد و به نام ماندرن بزرگ ياسى شهرت يافته است. نوشيدن اين چاى بعد از خوردن غذاى چينى بسيار دلچسب است. خواص دارويى چاى سبز چاى سبز يك تونيك (تقويت كننده) بسيار مفيد است. خاصيت ضدچربى (از هر نوع آن) دارد و مقوى اعصاب است. قدرى نيز خاصيت تب برى دارد. چاى سبز موجب تقويت معده مى شود و ضمن دفع سموم بدن نفخ معده را نيز برطرف مى كند. اين چاى موجب تقويت حافظه مى شود و براى افراد افسرده داروى مناسبى است. چاى سبز موجب نشاط و سرزندگى مى شود. مطالعات دانشمندان ژاپنى حاكى است كه چاى سبز پس از مصرف در سلول هاى معده تجمع يافته و بدين ترتيب موجب افزايش غلظت عوامل جلوگيرى كننده از رشد سلول ها مى شود و به دنبال آن مرگ سلولى در سلول هاى سرطانى معده را موجب خواهد شد. همچنين چاى سبز از سرطان ريه جلوگيرى مى كند و اثرات سيگار كشيدن را كاهش مى دهد. سرطان تخمدان و سرطان خون نيز به وسيله چاى سبز قابل درمان است. خواص ضدسرطانى و ضدجهش زايى چاى سبز سبب شده كه امروز بسيارى از غذاها، نوشابه ها و لوازم آرايشى و بهداشتى با عصاره اين گياه غنى و اين عصاره به عنوان يك مكمل به آنها اضافه شود. چاى سبز چسبندگى پلاكت هاى خون را كاهش مى دهد و درجلوگيرى از تشكيل لخته هاى خون مؤثر است. دم كردن چاى به روش چينى براى هر فنجان چاى، دو پنسه (مقدار چاى كه بين دو انگشت شصت و سبابه قرار مى گيرد) چاى در قورى ريخته و كمى آب جوش روى آن بريزيد و مدت ۲ دقيقه كنار بگذاريد. پس از ۲ دقيقه آب آن را خالى كنيد زيرا آب داراى مقدار زيادى تانن است. سپس قورى را از آب جوش پر كرده ۳ تا ۵ دقيقه روى سماور بگذاريد تا دم بكشد. اين چاى مقدار زيادى از عناصر مضر خود را از دست داده است. چاى در استكان يادتان باشد چاى را در استكان يا فنجان بخوريد نه در ليوان دسته دار.
|