ساير محمدى
هفته گذشته اگرچه هفته ادبيات اعم از شعر و داستان و رمان نبود اما در حوزه سياست، زندگينامه نويسى و تاريخ آثار متعددى به بازار آمد. از حكومت شيخ خزعل تا فروپاشى ارتش شاهنشاهى، از سده هاى گمشده تاريخ ايران تاحكايت استبداد صغير به قلم آقا سيدمصطفى تهرانى ، در حوزه فلسفه و سينما نيز چاپ آثار باارزشى چون «لاكان - هيچكاك» و «فيلسوفان سياسى قرن بيستم» را شاهديم كه علاقه مندان اين حوزه را راضى خواهدكرد. با اين همه چند عنوان كتاب در حوزه مردم شناسى و سينما، فلسفه و سياست مى ماند تا هفته آينده به آنها بپردازيم.
شعر و داستان
«زنبورهاى عسل ديابت گرفته اند» عنوان تازه ترين مجموعه شعر اكبراكسير است كه زبانى طنز دارد. شعرهاى اين مجموعه بسيار كوتاه و در قالب سپيد سروده شده و ناشر آن هم نشر ابتكار نو است. اكسير اين دفتر را دومين آلبوم شعرهاى فرانو مى داند. چه با اين نامگذارى موافق باشيم و چه نباشيم اين شعرها بسيار عميق، تلخ و گزنده است. طنز آن هم نه براى نيشخند كه براى زهرخندى است كه از رشك و حيرت شعر حادث مى شود. يقيناً در هفته هاى آتى در باره اين مجموعه شعر بيشتر خواهيد شنيد. «خوردن عسل كلات» گزينه اشعار رابرت بلاى با ترجمه فؤاد نظيرى است كه انتشارات مرواريد چاپ و منتشر كرده است. مترجم در مقدمه اين كتاب در باره رابرت بلاى مى نويسد: شاعر، مترجم ، نويسنده ، منتقد و انديشمندى صاحب نظر و انسان گرا. روشنفكرى كه مصلحت انديش و عافيت طلب نيست و نان به نرخ روز نمى خورد. در اوج جنگ ويتنام، علم اعتراض و حركت ضدجنگ را بر دوش مى گيرد و در حمله اخير آمريكا به عراق و اشغال اين سرزمين ، دفترى در تقبيح و محكوم كردن آن مى سرايد و منتشر مى كند. رابرت بلاى با شعر و ادبيات ايران و هند و خاور دور آشناست و حافظ و مولوى و خيام را به خوبى مى شناسد و در جان و بيان خود از آنها تأثير فراوان گرفته است. نظيرى در اين كتاب گزينه اى از تمام دوران شاعرى او را به همراه چندمصاحبه خواندنى گردآورده است.
«آذر و امجديه» رمانى به قلم ويدا مشايخى نويسنده ايرانى مقيم اتريش است كه انتشارات خجسته چاپ و منتشر كرده است. مشايخى در سال ۸۳ با داستان كوتاه «دالان سبز» در جايزه ادبى اصفهان درخشيد. اين رمان داستان دخترى عاشق فوتبال است كه در سال هاى قبل از انقلاب در ورزشگاه ها حضور داشت. داستان سينما، مهاجرت، سياست ، داستان علاقه به شعر و ادبيات دانشجويان آن سالها به شكلى جذاب روايت مى شود.
«نامه به پدر» يكى از كتاب هاى مشهور فرانتس كافكاست كه همراه با تمثيل ها و نغز واژه ها در يك كتاب گرد آمده و دكتر اميد جلال الدين اعلم آن را به فارسى برگردانده است. انتشارات نيلوفر چاپ اول اين كتاب را در سال ۸۳ و چاپ دوم آن را اخيراً به بازار فرستاد. «من و جونور» ششمين كتاب از مجموعه ماجراهاى مانوليتو به قلم الويرا ليندو نويسنده اسپانيايى است كه با ترجمه فرزانه مهرى، نشر آفرينگان آن را چاپ و منتشر كرده است. ماجراهاى مانوليتو مثل داستان هرى پاتر، داستانى جذاب و دنباله دار است كه براى جوانان نوشته شده و در كشورهاى اسپانيولى زبان با استقبال گسترده اى روبرو شده است.
«مردى كه آن جا نبود» فيلمنامه اى به قلم جوئل واتان كوئن است كه با ترجمه فريده صارمى از سوى نشر ديگر چاپ و منتشرشده است. برادران كوئن براى ساخت و كارگردانى اين اثر نخل طلاى بهترين كارگردانى جشنواره كن در سال ۲۰۰۱ را از آن خود كردند. دراين كتاب علاوه بر فيلمنامه ، دو نقد ، فيلم شناسى و دو مصاحبه را خواهيد خواند. «خاطرات بوليوى» نوشته ارنستو چه گوارا انقلابى معروف آمريكاى لاتين و دوست و همرزم فيدل كاسترو است كه از دوران جنگ هاى چريكى اش در آمريكاى لاتين روايت مى كند. جمشيد نوايى اين كتاب را ترجمه كرده و مؤسسه انتشارات نگاه ناشر آن است.
انتشارات قديانى مجموعه اى از قصه هاى تصويرى از شاهنامه را براى چاپ و انتشار تدارك ديده است كه تاكنون سه جلد آن در قطع وزيرى براى كودكان و نوجوانان منتشر شده است. جلد اول قصه هاى تصويرى از شاهنامه، «ضحاك و كاوه آهنگر» نام دارد. جلد دوم «زال و سيمرغ» و جلد سوم «زال و رودابه» نامگذارى شده است. اين داستان ها به قلم حسين فتاحى به زبانى ساده و جذاب در قالب نثر روايت مى شود و محمدرضا دادگر مسئوليت تصويرگرى آن را به عهده دارد.
دين و فلسفه ، سياست و تاريخ ، هنر
«تعامل اسلام و ايران در گستره تاريخ» كتابى دو جلدى است كه به اهتمام هادى وكيلى فراهم آمده است و ناشر آن پژوهشگاه فرهنگ و معارف است. سال ۸۱ همايش تعامل اسلام و ايران در گستره تاريخ با حضور مورخان ، انديشمندان و اسلام پژوهان در دانشگاه فردوسى مشهد برگزار شد كه نهاد نمايندگى مقام معظم رهبرى در دانشگاه مشهد برگزاركننده اين همايش بود. مجموعه مقالات، سخنرانى ها و مباحث ميزگردهاى اين همايش دراين كتاب دوجلدى چاپ شده است. «ارشاد » كتابى به قلم عبدالله بن محمدبن ابى بكر قلانسى نسفى در معرفت و وعظ و اخلاق است كه در قرن ششم هجرى تأليف شده و عارف نوشاهى آن را تصحيح كرده و مقدمه و تعليقات نوشته است. ناشر اين كتاب نشر ميراث مكتوب است. اين كتاب شامل سى و دو فصل است و مؤلف در هر فصل براى بيان مطلب به آيات قرآنى ، احاديث قدسى و نبوى و اخبار و اقوال مشايخ استناد كرده و از آثار معتبرى نيز بهره برده است.
سفرنامه «گوهر مقصود» تأليف آقاسيدمصطفى تهرانى (ميرخانى) نماينده دوره اول مجلس شوراى ملى، خاطرات سياسى و اجتماعى دوره استبداد صغير است كه به اهتمام زهرا ميرخانى از سوى نشر ميراث مكتوب به چاپ دوم رسيده است. سيدمصطفى تهرانى از جمله عالمان دينى و فعالان سياسى بود كه پس از به توپ بستن مجلس، مدتى را در خفا به سر مى برد و به مشهد گريخت. در اين سفرنامه از مسائل اجتماعى، سياسى، موضوع هاى روز و تاريخ باستان سخن رفته و از بيداد و برانگيخته شدن تجددخواهى انتقاد شده است. گوهر مقصود در مجموع نمونه اى جامع از مختصات زبانى و فكرى ادبيات مشروطه ارائه مى دهد.
«حكومت شيخ خزعل بن جابر و سركوب شيخ نشين خوزستان» كتابى به قلم دكتر ويليام تئودور سترانگ با برگردان صفاءالدين تبرائيان است. كه به بررسى عملكرد امپرياليسم بريتانيا در جنوب غربى ايران در فاصله سال هاى ۱۲۷۶ شمسى تا ۱۳۰۴ شمسى مى پردازد. ناشر اين كتاب مؤسسه مطالعات تاريخ معاصر ايران است. «سده هاى گمشده» يا آشتى با تاريخ كتابى در دو جلد به قلم دكتر پرويز رجبى است كه در جلد اول از فروپاشى ساسانيان تا برآمدن صفاريان روايت مى شود و در جلد دوم تاريخ صفاريان، سامانيان، غزنويان و غوريان مورد بررسى و كنكاش قرار مى گيرد. نويسنده در اين آثار سعى دارد از روايت هاى كليشه اى و كسالت بار تاريخ دورى گزيند و از ملاحظات چاپلوسانه خالى باشد و اگر نوشتن مطلبى به صلاح نباشد، از نوشتن آن خوددارى كند. اين مجموعه دوجلدى را نشر پژواك كيوان منتشر كرده است. «فروپاشى ارتش شاهنشاهى» خاطرات سپهبد جلال پژمان فرمانده لشكر گارد شاهنشاهى است كه از سوى نشر نامك چاپ و منشتر شده است. نويسنده با نگاهى نقادانه پس از گذشت يك ربع قرن از فروپاشى نظام سلطنت به ناگفته هايى از روزهاى پايانى حيات پهلوى دوم بويژه در فاصله ۱۷شهريور الى ۲۲ بهمن ۵۷ تأكيد مى ورزد. چاپ چهارم كتاب «هويدا، سياستمدار پيپ، عصا، گل اركيده» به قلم خسرو معتضد روايتگر تاريخ معاصر از سوى نشر البرز به بازار آمد. نويسنده از طريق مراجعه به مدارك و اوراق و يادداشت ها و مصاحبه و تمامى مطبوعات دوران نخست وزيرى هويدا، نخستين قدم ها را در شناخت و معرفى هويدا برداشت و بر همين اساس كتاب حاضر را تأليف كرده است.
«لاكان ـ هيچكاك» يا آن چه مى خواستيد درباره لاكان بدانيد اما جر أت پرسيدنش از هيچكاك را نداشتيد، مجموعه مقالاتى است كه اسلاوى ژيژك آن را گردآورى و ويراستارى كرده است. در اين كتاب گروهى از متفكران و نظريه پردازان مكتب اسلوونى به همراه منتقدان نسل سوم كايه دوسينما كه گرايش لاكانى را در نقد فيلم دنبال مى كنند، يكى از درخشان ترين و معتبرترين متون نظرى را در باب سينما و نقد آثار هيچكاك رقم زده اند.
كتاب «لاكان ـ هيچكاك» را مازيار اسلامى به فارسى ترجمه كرده و انتشارات ققنوس ناشر آن است. «مريد راستين» اثر اريك هوفر با ترجمه شهريار خواجيان است كه نشر اختران منتشر كرده است. تحليل هوفر در اين كتاب از روانشناسى جنبش هاى توده وار، يك بررسى درخشان و در عين حال ترسناك از ذهنيت آدم متعصب است كه ناكامى هاى شخصى اش او را به پيوستن به يك آرمان حتى به بهاى زندگى خودش يا ديگران مى كشاند.
اين پژوهش درباره سرشت جنبش هاى توده وار، درآمدى صادقانه به انديشه اجتماعى عصر ماست؟ در چهار فصل تأليف و تدوين شده است. «فيلسوفان سياسى قرن بيستم» اثرى از مايكل ايچ، لسناف است كه به معرفى آرا و انديشه هاى فيلسوفان مطرحى چون وبر، ماركوزه، پوپر، هايك، راولز، هابرماس و ... مى پردازد. مترجم به دليل اين كه در اين زمينه اثر معتبرى به فارسى موجود نيست اقدام به ترجمه و چاپ اين اثر كرده است كه هم دامنه بحث در آن گسترده تر و انسجام مطالب آن چشمگير بود و ثانياً نويسنده جانب انصاف را نگه داشته و زبانش خالى از ابهام و پيچيدگى است. مترجم اين كتاب خشايار ديهيمى و ناشر آن نشر ماهى است.
«ديالكتيك هگلى و عرفان نظرى» كتابى به قلم نورالدين پزشكى است كه انتشارات آزاد مهر منتشر كرده است. نويسنده در اين اثر ضمن بررسى ماركسيسم و هگليانيسم، نقدى بر مدرنيته و ساختار تفكر ايرانى دارد. به دنبال آن به ملاصدرا و پايان فلاسفه كلاسيك ايرانى مى پردازد و بعد از آن ديالكتيك هگلى و عرفان نظرى را مورد بحث و بررسى قرار مى دهد. ماركس و مقوله الهيات، سيرى در انديشه ابن سينا، انضماميت آگاهى و آزادى از ديگر مطالب اين كتاب است. «راه به سوى القاعده» يا داستان مرد دست راست بن لادن عنوان كتابى از منتصرالزيات با ترجمه ليلا رشيدى رستمى است كه انتشارات آزادمهر منتشر كرده است. اين كتاب اثرى خود انتقادى از وكيل و فعال حقوق بشرى مصرى منتصرالزيات است كه كشمكش هاى احزاب را در جنبش هاى اسلامى راديكال و از ديد فردى كه خود زمانى عضو اين گروه ها بوده روايت مى كند. ترجمه فارسى «الرساله الشرفية فى النسب التأليفية» اثر صفى الدين ارموى همراه چاپ عكس نسخه خطى احمدالثالث با برگردان فارسى بابك خضرايى از سوى انتشارات فرهنگستان هنر چاپ و منتشر شده است.
اين رساله كه در فارسى گاهى از آن به اختصار با عنوان رساله شرفيه ياد كرده اند، در حدود سال ۶۶۶ هـ .ق تأليف شده است. صفى الدين ارموى اين رساله را در سن تقريبى ۵۳ سالگى نوشته كه در اوج دانش نظرى و تجربه عملى يك موسيقيدان است. اين اثر به شرح و نقد آراى فارابى و ابن سينا مى پردازد و در مقدمه به آراى يونانيان نيز اشاره مى كند. نخستين شماره پژوهشنامه فرهنگستان هنر كه تاريخ بهمن و اسفند ۸۵ را دارد، ويژه نشانه شناسى هنر با مطالب و مقالات وزين و تخصصى هنر منتشر شده است.
«كارنامه دانشوران ايران و اسلام» مجموعه آثارى از ادبيات و آثار كلاسيك فارسى است كه تاكنون صدجلد آن منتشر شده بود و اخيراً نشر ميراثبان سه كتاب ديگر از اين مجموعه چاپ و به بازار عرضه كرده است. «حكايت آينه» تلخيص و بازنويسى كتاب مرصاد العباد من المبدأ الى المعاد اثر شيخ نجم الدينى رازى است كه به اهتمام محمدرضا موحدى منتشر شده است. «حكايت آينه» حكايت تصويرى است كه انسان در آينه وجود خود مى بيند. تصويرى كه خليفه خدا را بر زمينه فطرت و با تمام توانايى هاى بالقوه به نمايش مى گذارد. مؤلف اين كتاب كه از عارفان برجسته قرن هفتم هجرى است ماجراى خلقت انسان را با نگاهى كاملاً عرفانى و با استفاده از آيات قرآن و روايات اسلامى به نگارش درآورده است. «سرگذشت بازماندگان تيمور» كتاب ديگرى از اين مجموعه كه تلخيص و بازنويسى روضه الصفا اثر خواند ميراست به اهتمام فرزاد زيباپور فراهم آمده است. روضه الصفا از مشهورترين و مفصل ترين تاريخ هاى عمومى نگاشته شده به زبان فارسى در دوره تيمورى است كه مؤلف در تأليف آن از تشبهات، استعارات، آيات و احاديث و امثال و حكم، اشعار به وفور استفاده كرده است. «منظرى از شرف النبى» تلخيص و بازنويسى كتاب شرف النبى اثر ابوسعد خرگوشى و ترجمه نجم الدين محمد راوندى است، كه محمد روشن فراهم آورده است. آثارى كه به گونه اى به زندگينامه پيامبر اعظم (ص) مى پردازند، دلايل و شمايل خوانده مى شوند و كتاب شرف النبى نيز از جمله اين آثار است. در اين كتاب از مباحثى در زندگانى تابناك پيامبر (ص) براى آگاهى هاى سودمند از نام ها، معجزه ها، معراج، و برترى هاى مدينه منوره و پيمودن كعبه و مسجد الحرام و شفاعت هاى پيامبر(ص) سخن مى رود.

دوربين عكاسى

شصت و دومين شماره ماهنامه «دوربين عكاسى» ويژه ارديبهشت و خردادماه به چاپ رسيد.
در شماره جديد اين نشريه مطالبى همچون نكته ها، گزارش تصويرى از زمان طالبان در افغانستان از ديويد ترنلى، جنگ اين قصه ناتمام، عوامل اصلى براى عكاسى خلاقانه، آنسل آدامز درباره عكس هايش مى گويد، دفتر عكس، عكس خوانندگان پرواز، نيكون D4O و ... را مى خوانيم.
در اين شماره همچنين مطالب ديگرى نظير، عكاسى هنرى، نويز، آشنايى با عكاسان جهان، ريمون دوپادزن و ... به چاپ رسيده است.

حرفه هنرمند

شماره ۱۹ نشريه هنرهاى تجسمى «حرفه هنرمند» مطالب اين شماره خود را به گرافيك، ديزاين اختصاص داده است.
در شماره ويژه بهار اين فصلنامه مطالبى همچون ديزاين، ما همه ديزاينر هستيم، گرافيك ديزاين هنر زيبا يا علم اجتماعى، تسهيل مشاركت احساسى ـ عاطفى مخاطب در فرآيند ديزاين خلاقه، فلسفه ديزاين من، طرحى گرافيك ژاپن و ... آمده است.
ديزاين و هويت مقدمه اى بر آسيب شناسى آموزش ديزاين در گرافيك ايران، مرز سينما و گرافيك، تصوير فروشگاه و تعامل استفاده از حواس در فضاى مصرف، بيانيه يك طرح، چشم انداز شهرى عاطفى ديزاين مكان هاى عمومى دلنشين، رويكردى بصرى به مطبوعات ايران، ديزاين و تصويرسازى و ... از ديگر مطالب اين شماره «حرفه هنرمند» است.

سوره

شماره ۳۱ ماهنامه فرهنگى تحليلى «سوره» كه به فروردين و ارديبهشت ماه اختصاص دارد، منتشر شد.
در شماره جديد اين نشريه پرونده ويژه اى براى شهيد مرتضى آوينى به چاپ رسيده است. در اين ويژه نامه مطالبى با عناوين كارهاى آوينى نبايد زمين بماند، سيدمرتضى تسليم زمانه نمى شد، آوينى با خودش درگير نبود، افتخار آشنايى، يك دهان خواهم به پهناى فلك، تنها به چشم هايش نگاه مى كردم، رمز جاودانگى آوينى، متفكرى اهل سلوك و مراقبه، مگر آوينى مرده است و از عدالت خواهى تا انقلاب فرهنگى آمده است.
ديگر مطالب اين شماره عبارتند از: زمينه ازنظر جهانى فراهم است، ترانه هاى انقلاب و مردم، عراقى ها هنوز مى ترسند، ابلاغ يك انديشه با خشونت، نمايشگاه كتاب تهران بودن يا نبودن، غربت انديشه و...

نافه

ماهنامه ادبى هنرى «نافه» ويژه بهمن و اسفندماه به دستمان رسيد.
در شماره۳۵ اين ماهنامه مطالبى ويژه ادبيات افغانستان به چاپ رسيده است. در اين شماره مطالبى همچون سلامم را تو پاسخ گوى، نگاهى به شب ادبيات افغانستان، گفت وگو با محمد اعظم رهنورد زرياب، داستان هايى از نويسندگان افغان، نقد داستان دشت قابيل وگلنار و آينه، نقد شعر از دربه درى، شعر زنان افغانستان و... را مى خوانيم.
ديگر مطالبى كه در اين شماره مى توان ملاحظه كرد، ادبيات افغانستان راه رفته رهنورد زرياب، طنز و طنزپردازى در افغانستان، نقاشى قهوه خانه اى و... است.

ليلى

شماره۴ و ۵ماهنامه فرهنگى اجتماعى و دانشجويى «ليلى» به چاپ رسيد.
اين نشريه كه براى بهمن و اسفندماه منتشر شده مطالبى را با سرفصل هاى وبلاگستان، بيوگرافى، سياسى، سينما، تهران گردى، خبر و افاضات شيرين بيان ارائه كرده است.
نگاهمان رنگ عادت گرفته، اخذ وام به شيوه دانشجويى، سفر به اعماق زمان، نگاهى اجمالى به فيلم «زمستان است»، به بهانه اكران اينجا چراغى روشن است، نگاهى به فيلم تجارت جهانى، نگاهى به بيست و پنجمين جشنواره فيلم فجر، براى تو كه دلت گرفته، ستاره ام و... مطالب ليلى اين شماره است.
نشريه دانشجويى «چارقد» نيز ضميمه اين نشريه است.

پژوهش و سنجش

فصلنامه پژوهش و سنجش شماره ۴۵ و ۴۶ به چاپ رسيد.
در شماره جديد اين فصلنامه كه ويژه «رسانه و موسيقى» است مطالبى همچون تأملى بر جايگاه موسيقى در رسانه دينى، تعزيه درام موسيقايى، موسيقى جدى و رسانه نقش راديو و تلويزيون در ايجاد فرهنگ موسيقايى، تأثير ويدئوكليپ بر ذهن مخاطب، زمينه هاى ارتباط موسيقى و درام و... آمده است.
از ديگر مطالب اين شماره فصلنامه پژوهش و سنجش مى توان به مطالبى با عنوان ويژگى ها و معيارهاى زيبايى شناسى موسيقى فيلم، موسيقى پست مدرن و رسانه هاى ديجيتال، بررسى انسان شناسانه كليشه هاى موسيقى در تلويزيون، موسيقى در اينترنت و... اشاره كرد.

پژوهشنامه فرهنگستان هنر

دو ماهنامه «پژوهشنامه فرهنگستان هنر» وارد دنياى نشريات شد.
شماره نخست اين نشريه كه با صاحب امتيازى فرهنگستان هنر و مديرمسئولى بهمن نامور مطلق منتشر مى شود، بهمن و اسفند ماه به چاپ رسيده و هفته گذشته به دست ما رسيده است.
ارزيابى نشانه شناسى روسيه در روى آورد به هنر، نشانه از نگاه دريدا، نشانه هاى تصويرى از نوسان تا تكثير، نشانه شناسى زمان و گذر زمان بررسى تطبيقى آثار كلامى و تصويرى، زمان در فضاى مجازى، دورنماى روايتى، نشانه شناسى و تبليغات و... از جمله مطالب شماره نخست اين دو ماهنامه است.

ياران

ماهنامه فرهنگى تاريخى «ياران» به شماره ۱۹ رسيد.
در شماره جديد اين نشريه كه ويژه خردادماه منتشر شد، مطالبى همچون ايثارگران و ميراث داران آنها در آيينه توصيف امام (ره)، خرمشهر در آيينه يادها، گزارش توصيفى از دومين كنگره ملى تجليل از ايثارگران، استادمحمود فرشچيان نگارگر حماسه هاى سترگ، دكتر طاهره صفارزاده جلوه شكوهمند زن مسلمان، سلمان هراتى شاعر صفا و مهر و ... به چاپ رسيده است.
همچنين در بخش با ايثارگران مطالبى با عنوان مجيد انتظامى نغمه ساز ايثار، استاد جليل رسولى صورتگر ايثار و شهادت ، گفت وگو با سعيد صادقى ، ناصر پلنگى نگارگر فتوت و ... را مى خوانيم.

كتاب ماه

شماره هاى تازه اى از مجموعه نشريات «كتاب ماه» منتشر شدند.
از اين مجموعه شماره ۸۹ ماهنامه «كتاب ماه علوم و فنون» ويژه ارديبهشت ماه ۸۶ ، شماره ۱۰۶ تا ۱۰۸ «كتاب ماه كليات» ويژه مهر تا آبان ماه ،۸۵ شماره ۱۰۱تا ۱۰۳ و ۱۰۴ تا ۱۰۶ «ماهنامه تاريخ و جغرافيا» ويژه فروردين تا مردادماه ۸۵ نيز منتشر شدند.