گره بين الملل - احسان تقدسى: اوضاع امنيتى عراق همچنان مبهم است و چشم انداز روشنى براى آن ديده نمى شود. تروريست ها همچنان به اعمال خشونت بار خود ادامه مى دهند و گويا پايانى بر آتش افروزى آنان متصور نيست. آخرين نمونه جنايات آنان هفته گذشته در حرم شريف عسكريين(ع) اتفاق افتاد. اقدامى كه با محكوميت شديد مسلمانان مواجه شد. عبدالعزيز حكيم رئيس مجلس اعلاى اسلامى عراق چندى است كه براى مداواى بيمارى خود در تهران است. در روزهاى گذشته فرصت اندكى دست داد تا در گفت وگو با وى آخرين اخبار و تحولات عراق را مورد بررسى قرار دهيم. حكيم همانند گذشته با روى گشاده پاسخگوى سؤالات «ايران» بود. انفجار اخير سامرا، تحولات امنيتى عراق، تلاش ها براى كودتا عليه مالكى، گفت و گوهاى ايران و آمريكا و... مهمترين موضوعاتى است كه در گفت و گو با رئيس مجلس اعلاى اسلامى عراق مورد بحث قرار گرفته كه از نظر گرامى تان مى گذرد.
چندى است كه شايعاتى درباره بيمارى شما منتشر شده است. بسيارى از مخاطبان «ايران» در تماس هاى مكرر جوياى حال شما هستند. دوست داريم آخرين اوضاع درمانى شما را از زبان خودتان بشنويم.
محبت مردم از الطاف خداوندى و نعمت هاى بزرگ الهى بر بندگانش است. ملت بزرگ ايران و رهبر بزرگوار و معظم و حكيم انقلاب اسلامى حضرت آيت الله خامنه اى، دام ظله العالى، رئيس جمهور عزيز آن و ساير مسئولان گرانقدر دولت اسلامى همواره نسبت به مشكلات ملت عراق نظر ويژه و خاص داشته و نسبت به اينجانب نيز محبت هاى خاصى كرده اند. معتقدم دنيا محل ابتلا است. تاكنون پزشكان نسبت به نتايج درمان ابراز رضايت كرده اند و اميدوارند كه فرآيند درمانى به همين نحو ادامه يابد و امكان مهار اين بيمارى به شكل كاملترى انجام گيرد.
اجازه بدهيد به سراغ مسائل روز عراق برويم. روز چهارشنبه شاهد بمب گذارى در حرم عسكريين(ع) بوديم. به عنوان كسى كه از نزديك با فرآيند امنيتى عراق آشنا است، بفرماييد چگونه ممكن است پس از شانزده ماه با وجود تدابير صورت گرفته امنيتى دوباره به همان نقطه كه قاعدتاً حساسيت شديد شيعيان را نيز به همراه دارد حمله شود؟
همانطور كه در بيانيه اخير خود اشاره كردم ،مسئوليت اين جنايت واعمال مشابه قبلى در تخريب اماكن مقدس مسلمانان شيعه وسنى عراق را بر عهده گروه هاى تروريستى و تكفيرى و جنايتكاران القاعده و طرفداران صدام مى دانيم. اين قبيل اقدام ها با هدف شعله ور ساختن جنگ مذهبى ميان اهل تشيع و تسنن صورت مى گيرد. از طرف هاى امنيتى هم مى خواهم كه هرچه سريع تر به وعده هاى خود در زمينه تأمين امنيت شهر سامرا و راه منتهى به اين شهر براى آغاز فورى عمليات بازسازى حرم مطهر عسكريين (ع) عمل كنند. شايسته است كه دولت عراق در اين راستا از توانمندى وسيع مردمى در اين راستا كمال استفاده را ببرد. از سوى ديگر دولت عراق و نيروهاى چند مليتى كه بر طبق قطعنامه هاى شوراى امنيت مسئول تأمين امنيت عراق هستند بايد مسئوليت خود را در اين زمينه تقبل كنند.
با توجه به حوادث خونين اخير آيا شما تصويرى روشن از آخرين اوضاع امنيتى عراق در دست داريد؟
اولاً، همانگونه كه روشن است جنگ همه جانبه اى از سوى القاعده و طرفداران آن و طرفداران صدام بر ضد محبان اهل بيت در درجه اول و فرآيند سياسى نوين دولت در عراق كه مبتنى بر آراى مردم است به راه افتاده و ادامه دارد. در ماه هاى اخير تغييرات محسوسى در ساختار القاعده عراق صورت گرفته است كه به آنها اشاره مى كنم:
۱- عشاير سنى عراق در مناطقى كه القاعده در آنجا حضور دارد همانند مناطق موصل و انبار و صلاح الدين و دياله جنگ همه جانبه اى را عليه القاعده به راه انداخته اند و شروع به محاصره القاعده كردند كه اين را مى توان پيشرفت مهمى در اين زمينه به شمار آورد چراكه اين عشاير به اين نتيجه رسيدند كه القاعده درصدد خروج نيروهاى چندمليتى از عراق نيست بلكه خواهان سلطه كامل خود بر عراق براى حركت به سوى كشورهاى ديگر منطقه است .
۲- موضعى كه براى نخستين بار از سوى علماى اهل تسنن عراق بر ضد تكفيرى ها اتخاذ شد كه بازتاب آن را در كنفرانس اخير علماى اهل تسنن عراق در اردن شاهد بوديم.
۳- در عراق احزاب سياسى سنى مثل حزب اسلامى وجود دارند كه براى نخستين بار موضع روشنى بر ضد القاعده اتخاذ كرده اند. لذا در حال حاضر مى توان گفت اكثريت قاطع ملت عراق بر ضد القاعده و تكفيرى ها، صدامى ها و بعثى هاست. مجموعه اى از طرح هاى امنيتى هم براى برخورد با آنان درنظر گرفته شده است و معتقديم جمهورى اسلامى ايران مى تواند با ديگر نيروهاى مؤثر در عراق نقش تعيين كننده اى در ايجاد امنيت و استقرار عراق داشته باشد .
طرح امنيتى بغداد به كجا رسيد؟
طرح امنيتى بغداد همچنان ادامه دارد و پيروزى هايى نيز به همراه داشته است و بايد تلاش ها در جهت تحقق بقيه اهداف اين طرح ادامه يابد.
مالكى در روزهاى اخير بارها از احتمال كودتا عليه دولت عراق خبر داده است. دوست داريم كمى درباره تلاش هايى كه براى سرنگونى دولت عراق در داخل و خارج از ساختار قدرت عراق صورت مى گيرد توضيح دهيد؟
آقاى مالكى بيش از يك بار به اين موضوع اشاره كرده است و در گفت و گويى كه با ايشان داشتم نيز شخصاً در اين باره اطلاعاتى ارائه كرد. بنده و ايشان با هم اين موضوع را ارزيابى كرديم. برخى بعثيون در فكر كودتا هستند و تصور مى كنند عراق مى تواند به شكل سابق يعنى زمان صدام حسين اداره شود. آنها البته تلاش هايى را هم در اين راستا انجام داده اند اما بايد به صراحت گفت اين موضوع به سختى قابل تحقق است چراكه اگر روى دهد جنگ داخلى در عراق روى خواهد داد.
اخيراً اخبارى از تشكيل جلسه اى محرمانه با حضور رئيس سازمان اطلاعات مصر و چندين تشكل عراقى در قاهره منتشر شده است. ارزيابى شما از اين دست خبر و اطلاعات چيست؟
بله سازمان هاى اطلاعاتى كشورهاى منطقه در جلسه مشتركى وضعيت عراق را مورد بررسى قرار دادند. متأسفانه اخيراً برخى از اين سازمان هاى اطلاعاتى طرحى را عليه دولت آقاى مالكى سامان دادند و با مجموعه اى از گروه هاى عراقى كه در داخل يا خارج از پروسه سياسى هستند تماس گرفتند و جبهه اى را در ماه آوريل گذشته در قاهره تشكيل دادند و ميليون ها دلار را براى حمايت از اين جبهه در نظر گرفتند اما يك واكنش متقابل انجام شد و طرح اين كشورها به شكست انجاميد زيرا آنها داراى مشروعيت نيستند و اكثريت پارلمانى هم ندارند و پايگاه مردمى نيز از آن آنان نيست و تلاش ها در جهت خنثى كردن و مهار اين طرح همچنان ادامه دارد.
سرنوشت مشاركت دادن بعثيون در ساختار قدرت عراق به كجا رسيد؟ مخالفان و موافقان آن، چه دسته هايى هستند؟
مسأله حزب بعث و بعثى ها مسأله اى است كه در قانون اساسى عراق به طور واضحى حل شده است، چراكه در قانون اساسى حزب بعث از هرگونه فعاليتى منع شده است. علت اين امر اين است كه حزب بعث مسئول اول جرايمى است كه در حق ملت عراق ارتكاب يافته و حزب بعث دشمن اول ملت عراق در گذشته و دشمن ملت عراق در حال حاضر - چون بر ضد ملت عراق توطئه مى كند - و دشمن آينده ملت عراق است. بله تعداد بسيارى از مردم به دليل شرايط اضطرارى آن زمان جذب حزب بعث شدند كه بايد درباره آنان با ديدگاه انسانى نگاه كرد به شرطى كه مرتكب جنايتى عليه ملت عراق نشده باشند، اينان مى توانند به كارهاى مدنى و غير حساس خود برگردند البته اگر از رهبران عاليرتبه حزب بعث نباشند. بايد دادگاه هاى صالح هردعوى يا شكايتى عليه كادر حزب بعث را قبول كند و جبران خسارت وارده را در نظر بگيرد. اين موضوعات در پيش نويس قانون آشتى ملى كه در پارلمان عراق مطرح است، آمده است.
ماه گذشته شاهد برگزارى دور اول مذاكرات ايران و آمريكا درباره عراق بوديم. ارزيابى شما از نتايج اين مذاكرات چگونه بود و آيا خواهان ادامه آن هستيد؟
همانگونه كه روشن است اين جلسات در سطح بسيار بالا از سوى دولت عراق مورد اهتمام قرار گرفت و شخص آقاى مالكى كه بالاترين پست دولتى را داراست در اين جلسه شخصاً شركت كرد.اكثريت قاطع گروههاى سياسى عراق اعم از ائتلاف يكپارچه عراقى، همپيمانى كردستان و احزاب ديگر عراقى از اين مذاكرات حمايت مى كنند. عراقى ها ميل فراوانى دارند كه اين گفت و گوها و ديدارهاادامه پيدا كندتا ان شاءالله منشأاثر حل مشكلات مردم عراق باشد. ايران نقش مثبت و بزرگى در عراق دارد. از سوى ديگرآمريكا نيز دولت بزرگى است كه نيروهاى آن در حال حاضر در عراق حضور دارند. لذا وجود همكارى مثبت ميان اين دو كشور در راستاى حمايت از ملت و دولت منتخب عراق مهم است تا ان شاءالله عراق شاهد ثبات و امنيت و استقرار گردد و جايگاه حقيقى خويش را بازيابد.
شايد اين موضوع در چند ماه اخير سؤال مشترك ايرانيان از دولتمردان عراق باشد كه سرنوشت ديپلمات هاى ايرانى كه در بازداشت آمريكايى ها هستند به كجا رسيد؟
حقيقتاً اين موضوع تأسف بار و تأثربرانگيز است و تا آنجا كه من مى دانم همه رهبران عراق در راستاى آزادى اين عزيزان تلاش كردند و هم اكنون نيز تلاش هايمان در راستاى آزادى اين برادران همچنان ادامه دارد. معتقديم بايد هرچه سريعتر اينان از زندان آزاد شوند. ديپلمات هاى شما ميهمانان ملت عراق هستند.
حادثه تنش آميز اخير در مجلس عراق را چطور مى بينيد؟ ظاهراً المشهدانى رئيس مجلس پس از دريافت حكم عزل خود در تصميمى عجيب بركنارى خود را به كنار رفتن آقاى مالكى و جلال طالبانى مشروط كرده است. ارزيابى شما چيست؟
اين موضوع در ظرف چند روز آينده حل خواهد شد و جبهه توافق در راستاى جايگزينى ايشان اقدام خواهد كرد.
با وجود گذشت بيش از چهار سال از اشغال عراق، آمريكايى ها همچنان عدم آمادگى دولت عراق در برقرارى امنيت را دليلى بر ادامه حضور خود در اين كشور مى دانند. فكر مى كنيد دولت مالكى آمادگى در دست گرفتن امور امنيتى را داشته باشد؟
بله و همه ما بايد از اين روند حمايت كرده و در كنار آن قرار بگيريم.معتقدم طرح جدول زمان بندى شده براى بازسازماندهى نيروهاى امنيتى و فرآيند مسلح سازى و آموزش و تجهيز و بهره گيرى از تجارب ديگران و انتقال مسئوليت ها و صلاحيت ها به نيروهاى عراقى بايد تهيه شود.
