بوشهر ـ خبرنگار «ايران»: نخستين همايش نخبگان با حضور بيش از ۷۰۰ تن از انديشمندان، پژوهشگران و مفاخر استان بوشهر با هدف تبادل نظر و انتقال تجارب براى تسريع در توسعه و آبادانى اين استان برگزار شد.
مدير حوزه علميه قم و نماينده مردم استان بوشهر در مجلس خبرگان رهبرى در اين آئين گفت: با توجه به الگوگيرى جامعه از نخبگان، اين قشر بايد با وحدت و تقويت ارتباط خود با مسئولان استان بوشهر و مسئولان نيز با بسترسازى زمينه بهره مندى جامعه از انديشه، توانايى و تخصص اين قشر را فراهم كنند.
حسينى بوشهرى تصريح كرد: نخبگان استان بوشهر بايد با انسجام و هماهنگى، نشست هاى دوره اى صميمانه با مسئولان ارشد كشور برگزار كنند و با ارائه موضوعهاى نتيجه بخش از امكانات ملى براى شتاب در توسعه زادگاه خود كمك بگيرند. استاندار بوشهر نيز در اين آيين گفت: در شرايط كنونى به هر ميزان توليدات كشورها سهم بيشترى از انديشه، دانايى و خلاقيت انسانى برخوردار باشد از ارزش افزوده بيشترى برخوردار است.
على افراشته افزود: به موازات توسعه تمدن بشرى به سرعت سهم محصولات فكرى و مبتنى بر نوآورى در توليد ناخالص ملى كشورها روبه فزونى است و سهم محصولات فيزيكى روند كاهنده اى در پيش دارد. وى اظهار داشت: در صورتى كه نظام هاى مديريتى و سياسى به ظرفيت هاى فكرى و سرمايه انسانى در اختيار خود توجه كنند مى توانند به حيات خود ادامه دهند در غير اين صورت سرنوشتى جز تباهى، فقر و نابودى در انتظار آنان ننشسته است.
افراشته هدف از برگزارى اين همايش را روشن كردن الگوى توسعه با لحاظ ديدگاه هاى نخبگان در تصميم گيرى ها، هم افزاى در مديريت زمان، تحقق ماده ۷۴ برنامه چهارم توسعه براى بهره ورى بيشتر از ظرفيت ها، بالا بردن سهم فكر و انديشه در امورات و پاسخگويى و لبيك به فرمان و دستور مقام معظم رهبرى در سال اتحاد ملى و انسجام اسلامى عنوان كرد.
رئيس مركز تحقيقات سياست علمى كشور نيز در اين همايش با بيان اين كه به عنوان يك بوشهرى افتخار مى كند كه دانش و تخصص او در توسعه كشور به خدمت گرفته شود گفت: توسعه را بايد از مسير دانايى كسب كرد و با اقتصاد نفتى اين مهم محقق نمى شود.
دكتر آريا الستى افزود: يكى از عوامل مؤثر در فعاليت هاى توليد و گسترش علم و فناورى مديريت صحيح بودجه است. وى اظهار داشت: امروز كشورهاى پيشرفته نان آينده نگرى گذشته خود در اهتمام به امور پژوهشى و لحاظ انديشه و ايده هاى نو نخبگان در تصميم گيرى ها را مى خورند.
رئيس دانشگاه خليج فارس بوشهر نيز گفت: در اين همايش ۵ كميسيون علمى در زمينه هاى امور اجتماعى و فرهنگى، آموزشى و پژوهشى و فناورى، بهداشت و درمان و محيط زيست، كارآفرينى و توسعه، عمران و توليد و امور زيربنايى با حضور نخبگان چالش ها و فرصت هاى فراروى استان بوشهر مورد بررسى و راهكارهاى مناسبى اتخاذ شد.
دكتر حسن تاجيك افزود: همايش نخبگان استان بوشهر بدون توجه به گرايش هاى سياسى و جناحى افراد تلاش دارد زمينه تقويت ارتباط و پيوند انديشمندان را از طريق شوراى راهبرى اتاق هاى فكر اين استان فراهم كند.

رشت ـ خبرنگار «ايران» سومين جشنواره گلدهى گل نادر «سوسن چلچراغ» در روستاى داماش شهرستان رودبار واقع در استان گيلان با حضور مسئولان و علاقه مندان طبيعت برگزار شد.
كامران زلفى نژاد، مديركل حفاظت محيط زيست استان گيلان در اين مراسم هدف از برگزارى جشنواره را حمايت از اين گونه نادر و مختص كه يك اثر ملى و طبيعى است، دانست و گفت: محدوده اين گل حدود ۶ هكتار است كه ۳ هكتار آن محصور شده و بازديد مردم در فصل رويش به طور كنترل شده انجام مى گيرد.
محمدحسين مهدى پور، رئيس سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى استان گيلان نيز در اين مراسم گفت: ميراث فرهنگى درصدد است اين گونه طبيعى را به منظور توسعه گردشگرى و معرفى بيشتر در دفتر آثار طبيعى سازمان ميراث فرهنگى كشور ثبت كند. وى افزود: در استان گيلان ۱۷ روستا از جمله روستاى داماش به عنوان روستاى هدف گردشگرى تعيين شده است.
مهدى پور از مسئولان شهرستان رودبار خواست نسبت به زيرساخت ها و امكانات اوليه در اين روستا از قبيل جاده مناسب و سرويس هاى بهداشتى اقدام كنند و همچنين مردم و گردشگران را به ديدار از اين گونه نادر دعوت كرد.
همچنين دكتر اسماعيل كهرم از استادان برجسته محيط زيست كشور در اين مراسم اظهار داشت: در روز جشنواره سوسن چلچراغ مشخص شد كه مردم تا چه اندازه علاقه مند به حفاظت از طبيعت ايران هستند و روز جشن سوسن چلچراغ در داماش تبديل به آگاهى مردم نسبت به حفظ طبيعت شده است. وى افزود: ۳۵ سال پيش وقتى به ديدن گل سوسن چلچراغ آمده بودم، هيچ گاه تصور اين كه روزى اين همه علاقه مند براى ديدن اين گل به داماش بيايند وجود نداشت، آنهايى كه به دنبال معجزه مى گردند بدانند كه اين گل معجزه طبيعت است.
گل سوسن چلچراغ براى اولين بار در جهان توسط يك گياه شناس خارجى در روستاى داماش عمارلو واقع در شهرستان رودبار كشف و به نام اين دانشمند ثبت گرديد كه يك نمونه آن در موزه طبيعى پاريس نگهدارى مى شود. اين گل در سال ۱۳۵۴ در شوراى عالى محيط زيست كشور به عنوان اثر ملى و طبيعى كشور ثبت و اين گل توسط محيط زيست در محدوده روستاى داماش حمايت مى شود.
اين گونه گياهى در نيمه دوم خرداد ماه هر سال به گل مى نشيند و مانند همه گل ها عمر آن كوتاه است و به سبب زيبايى خيره كننده همه ساله مشتاقان زيادى را براى ديدن به داماش مى كشاند و همين امر سبب شده تا منطقه داماش در شهرستان رودبار به يكى از مناطق گردشگرى و توريستى استان گيلان تبديل شود.
گل سوسن چلچراغ تنها گونه منحصر به فرد جهان است كه در روستاى داماش و در قله درفك شهرستان رودبار ديده شده است و يك نمونه آن نيز در كوه هاى قفقاز شناسايى شده، اما با وجود تلاش محققان و گياه شناسان براى تكثير اين گياه نادر و انتقال آن به گلدان هاى خانگى، تاكنون موفق به انجام اين كار نشده اند.

گرگان ـ خبرنگار «ايران»: به منظور كاهش تعداد زندانيان استان گلستان مجازات هاى جايگزين با زندان در نظر گرفته شده تا با حبس زدايى از تبعاتى كه ورود افراد به زندان به دنبال مى آورد جلوگيرى شود.
احمد فاضليان، رئيس كل دادگسترى گلستان در اين مورد گفت: آثار مخرب زندان در خصوص مجرمان ساده نشان داده اين افراد نبايد وارد زندان شوند زيرا تبعات آن زيانبار است اما در قانون براى بيش از هزار جرم مجازات حبس پيش بينى شده كه نياز به بازنگرى دارد.
وى بيان داشت: ۲ زندان استان در حداكثر ظرفيت براى ۲ هزار نفر جاى دارند اما هم اكنون حدود ۵ هزار نفر در اين زندان ها نگهدارى مى شوند كه مشكلاتى را به همراه دارد.
فاضليان افزود: با شرايط كنونى حتى طرح طبقه بندى زندان ها را هم نمى توان اجرا كرد و اكنون مجرمان سابقه دار مانند جانيان و سارقان حرفه اى در كنار مجرمان ساده جرايم مالى در بندهاى مشترك قرار گرفته اند.
فاضليان ادامه داد: انتقال بيمارى ها، اتفاقات ناگوار در داخل زندان، مشكلات روحى روانى براى زندانيان و مشكلات اجتماعى براى خانواده هاى آنها از ديگر مشكلات ناشى از حبس در زندان است.
وى با بيان اين كه براى حل مشكل در زندان هاى استان از سال گذشته وارد عمل شديم، اظهار داشت: به كليه دادسراهاى استان راهكارهايى براى كاهش مجازات زندان ابلاغ شده كه به سبب آن ورودى به زندان هاى استان از آبان ماه تا اسفند سال قبل ۱۰ درصد كاهش يافت.
رئيس دادگسترى گلستان ادامه داد: همچنين طبق برنامه تعيين شده دادستان هاى استان موظف شدند ماهى يك بار از زندان ها بازديد كرده و به مشكلات زندانيان رسيدگى كنند. وى گفت: در بررسى كمك به زندانيان مالى ۲۱۵ نفر با صدور حكم احضار، ۳۷۷ نفر از طريق فعاليت هاى مددكارى و اخذ رضايت از شكات و ۱۱۳ نفر از طريق وام آزاد شدند.
فاضليان با بيان اين كه حدود ۷۰۰ زندانى مالى در زندان هاى استان به سر مى برند، افزود: يك بند مالى در زندان هاى استان از ديگر بندها جدا شده است و همچنين كميته امداد با حدود ۱۲۵ ميليون تومان، ستاد ديه با ۲۴ ميليون تومان و ديگر نهادهاى پيگير براى آزادى زندانيان مالى مبالغى براى آزادى آنها به شاكيان پرداخت كرده اند.
به گفته وى، ۷۵ نفر نيزكه به دليل جرايم غيرعمد در زندان هاى استان بودند با كوشش واحد مددكارى و حل اختلاف زندان و گرفتن تخفيف از شاكيان براى ديه پرداختى آزاد شده اند.
وى در خصوص كمك رئيس جمهورى به زندانيان گفت: در اين زمينه حدود ۲ ميليارد تومان وام از طريق يكى از بانكها در اختيار زندانيان مالى قرار داده شده است اما به دليل ناتوانى در بازپرداخت اقساط و اين كه كسى ضمانت مالى زندانيان را نمى كند تاكنون هيچ يك از زندانيان گلستان نتوانسته اند از اين وام استفاده كنند.
فاضليان با بيان اين كه خود افراد زندانى اگر توان مالى داشتند ترجيح مى دادند در زندان نمانند، تصريح كرد: هم اكنون بسيارى از خانواده هاى زندانيان نيز در شرايط مالى بدى به سر مى برند و زندگى آنها با كمك هاى مردم اداره مى شود.
وى نيز خاطرنشان ساخت: به دليل واقع شدن محل زندان گرگان در خارج از شهر، خانواده زندانيان و همسرانشان مجبور به تردد در اين مسير هستند كه براى جلوگيرى از سودجويى برخى افراد و كاهش آسيب هاى اجتماعى از مديركل اين زندان خواسته شد نسبت به فراهم كردن امكانات در اين مسير اقدام كند.
فاضليان در قسمتى ديگر از سخنانش گفت: هم اكنون بيشترين نوع جرايم در زندان هاى استان از نوع مواد مخدر است به طورى كه ۵۰ درصد جرايم مربوط به اعتياد، قاچاق و توزيع مواد است البته اگر دقيق تر به اين مسأله پرداخته شود بيش از ۷۰ درصد جرايم به نوعى به مواد مخدر مربوط مى شوند.
رئيس دادگسترى گلستان افزود: سرقت، چك بلامحل، صدمات جسمانى، كلاهبردارى و جعل به ترتيب از ديگر جرايم منتهى به زندان در استان است. وى درباره زندان زنان در استان هم گفت: در اين خصوص تأكيد شده از اعزام زندان به زندان ها جلوگيرى شود و مجازات هاى جايگزين براى آنها به اجرا درآيد تا به زندان ها كشيده نشود و احكام آنها نيز سريع و خارج از نوبت رسيدگى مى شود.
فاضليان گفت: در شرايط فعلى زندان ها مكان مناسبى نيستند و زنانى روانه زندان مى شوند كه اغلب داراى جرايم سنگين اخلاقى بوده و برخى از آنان جزو سران باندهاى فساد هستند كه در داخل زندان به جذب اشخاص مشغول مى شوند كه در اين زمينه اقداماتى در دست انجام است. وى يادآور شد: وضعيت فيزيكى زندان به هيچ وجه مناسب زندانيان نيست و بايد امكانات درمانى و فرهنگى در آنجا فراهم شود.

همدان- خبرنگار «ايران»: از بيش از ۲۹ هزار واحد صنفى خدماتى ـ توزيعى و توليدى ـ فنى موجود در سطح استان همدان ۲۱ هزار واحد داراى مجوز فعاليت موقت و دائم هستند.
«سيدحسن شماعى» رئيس مجمع امور صنفى توزيعى و خدماتى استان همدان گفت: در حال حاضر بيش از ۱۵ هزار و ۶۰۰ واحد صنفى توزيعى و خدماتى در سطح استان فعاليت دارند كه از اين تعداد ۹ هزار واحد داراى پروانه فعاليت دائم، ۲۷۹ واحد داراى پروانه فعاليت ايثارگران، ۸۸۲ واحد داراى پروانه فعاليت موقت ۳ ساله و ۵ هزار و ۵۰۰ واحد نيز بدون مجوز مشغول فعاليت هستند.
وى درخصوص عملكرد شهردارى ها براى صدور مجوز فعاليت اصناف گفت: از سال ۱۳۶۰ اكثر افرادى كه براى دريافت مجوز به شهردارى معرفى مى شوند به دليل در مسير طرح قرار داشتن ملك، از ادامه پيگيرى پرونده دريافت جواز باز مى مانند و اين در حالى است كه در اكثر موارد اين طرح هاداراى بيش از ۲۰ سال سابقه هستند.
«شماعى» نيز درباره احداث پاساژ هاى تجارى در مركز شهر همدان بدون هماهنگى با مجامع امور صنفى گفت: احداث پاساژ با كاربرى تجارى بايد با بررسى هاى كارشناسى و در نظر گرفتن امنيت شغلى صنوف فعال در اطراف پاساژ ساخته شود كه متأسفانه در همه موارد پاساژ هاى تجارى شهر همدان بدون هماهنگى با مجامع امور صنفى و گرفتن تأييديه آنان و همچنين عدم احداث پاركينگ ساخته مى شوند.
«على اوسط يكتا» رئيس مجمع امور صنفى توليدى و فنى استان از ايجاد شبكه بزرگ رايانه اى بين اتحاديه ها و سازمان بازرگانى استان خبر داد و افزود: بيش از ۹۷ درصد اتحاديه هاى صنف توليدى ـ فنى و خدماتى ـ توزيعى استان به شبكه رايانه اى متصل هستند و از آخرين اطلاعات و اخبار و آمارهاى به روز شده با خبر مى شوند.
وى با اشاره به فعاليت ۱۴ هزار واحد صنفى توليدى و فنى در سطح استان اضافه كرد: از اين تعداد حدود ۷ هزار واحد داراى مجوز فعاليت دائم، ۴ هزار واحد داراى پروانه كسب موقت ۳ ساله و حدود ۴ هزار واحد صنفى نيز بدون مجوز مشغول فعاليت هستند.
«يكتا» با اعلام حضور فعال تمامى صنوف در برنامه هاى خاص مناسبت هاى ملى و مذهبى اظهار كرد: سابقه فعاليت صنفى اصناف همدان طبق آثار تاريخى مستند، به ۴۹۰ سال قبل از ميلاد مسيح بر مى گردد كه نشان دهنده هماهنگى و اتحاد صنوف و بازاريان اين استان است.
وى به تعامل مطلوب بازاريان و اصناف همدان با سازمان هاى امور مالياتى و بازرگانى اشاره كرد و گفت: تمامى بازاريان و كسبه همدان با همكارى بازرسان سازمان امور مالياتى در اولين فرصت تعيين شده اظهار نامه هاى مالياتى خود را به اين سازمان ارائه مى دهند و در كلاس هاى آموزشى سازمان بازرگانى و مجامع امور صنفى نيز حضور فعال دارند.

تپه باستانى توبره ريز با آثارى از استقرارهاى عصر آهن و پارت واقع در جنوب شهرستان كوهدشت لرستان با حضور هيأتى از باستان شناسان براى نخستين بار كاوش مى شود.
پوريا خديش، سرپرست اين هيأت كاوش با اعلام اين خبر، شناخت چگونگى وضعيت تپه و شناسايى توالى دوره هاى مختلف فرهنگى در اين محوطه را از جمله اهداف اين فصل كاوش عنوان كرد.
به گفته وى، شناخت دوره هاى سپيده دم تاريخى نهفته در اين منطقه مى تواند اطلاعات مهمى در زمينه معمارى، دين، مذهب، موقعيت اجتماعى، شرايط اقتصادى و معيشتى مردم و احتمالاً وضعيت سياسى ارائه كند.
خديش وجود آب فراوان و قرارگيرى اثر در مدخل تنگه اى واقع در مسير راهى باستانى و با ارزش موقعيت خاص و استراتژيك اين تپه به لحاظ استقرارهاى معمولى و يا نظامى و سياسى برشمرد.سرپرست هيأت كاوش تپه باستانى توبره ريز در خصوص قدمت اين تپه گفت: نتايج بررسى هاى سطحى حاكى از استقرارهاى دوره آهن و پارت است كه با توجه به كشف دونمونه سفال منقوش احتمالاً اين تپه در عصر برنز نيز مسكونى بوده است.وى با مقايسه آثار دوره آهن اين تپه با ساير محوطه هاى عصر آهن منطقه گفت: سفال هاى مربوط به اين دوره در محوطه هاى سرخدم لكى و سرخدم لرى با سفال هاى ساير محوطه هاى مربوط به عصر آهن بويژه غرب كشور داراى تفاوت هايى است و اختصاصات محلى و بومى در آن به خوبى قابل مشاهده است، در حالى كه سفال هاى دوره آهن و پارت تپه توبره ريز داراى اختصاصات و شاخص هاى ويژه ساير نقاط حوزه غرب ايران است كه يافتن دلايل اين اختلافها از جمله اهدافى است كه از سوى هيأت دنبال خواهد شد.سرپرست هيأت كاوش همچنين با اشاره به ديواره بزرگ از جنس لاشه سنگ با ملات ساروج نزديك رأس تپه كه بر اثر فرسايش و تأثير عوامل جوى از دل خاك پديدار شده اظهار داشت: احتمالاً اين ديواره متعلق به يك دژ بزرگ بوده است كه با ادامه كاوش كاربرى قطعى آن مشخص خواهد شد. اين تپه در سال ۱۳۸۲ از سوى اداره ميراث فرهنگى و گردشگرى وقت استان لرستان مورد بررسى قرار گرفته است.تپه توبره ريز با ابعاد ۱۱۶ در ۱۷۶ متر به صورت شمالى جنوبى و ارتفاع ۲۰ متر در مدخل تنگه اى كه مسيرى چند هزار ساله براى كاروانيان ويژه كوچ عشاير محسوب مى شده قرار گرفته است.
با توجه به داده هاى باستان شناختى تپه توبره ريز كه در دوران پارت و ساسانى داراى اهميت بوده، از زمان روى كار آمدن اتابكان لر نيز مورد توجه قرار گرفته و در زمان مغول ها از اهميت نظامى آن كاسته شده است.

اهواز ـ خبرنگار «ايران»: با اجراى طرح توزيع سفركارت در استان خوزستان به عنوان نخستين استان در كشور، كاركنان دولت از مزاياى سفركارت برخوردار مى شود.
شجاعى معاون گردشگرى سازمان ميراث فرهنگى استان خوزستان در گردهمايى ادارات و سازمان هاى دولتى استان كه نخستين گردهمايى در كشور در خصوص توزيع سفركارت در اين استان بود، با اعلام اين خبر گفت: اين برنامه در۲ مرحله اجرا مى شود كه در مرحله اول توزيع كارت در سازمان هاى دولتى و در مرحله دوم بين تمام مردم توزيع خواهد شد.
وى با اشاره به اطلاع رسانى بسيار در خصوص معرفى اين طرح از طريق مطبوعات و توزيع كاتالوگ هاى ويژه در استان شناخت بيشتر هم استانيان از كشور را با توجه به اين كه ۷۰ تا ۸۰ درصد جامعه سراسر كشور را نمى شناسند، حائز اهميت دانست و طرح توزيع سفركارت را هديه اى از سوى سازمان در تعطيلات تابستان هم استانيان به خصوص همكاران دولتى و عمومى عنوان كرد.
وى با بيان اين مطلب كه صنعت گردشگرى پس از صنعت نفت و ماشين سازى سومين صنعت پردرآمد دنيا محسوب مى شود، اين صنعت را تنها صنعتى دانست كه با برنامه ريزى دقيق مى تواند بازخوردهاى مثبت و مفيد در اقتصاد جامعه داشته باشد.
وى اين صنعت را توزيع عادلانه درآمد در ميان اقشار مختلف جامعه عنوان كرد كه برپايه همين اصل تصميم گيران بخصوص رئيس جمهور به صورت جدى پيگير طرح سفركارت از طريق سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى به عنوان هماهنگ كننده است. وى خاطرنشان كرد: سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى از سال ۸۵ پيگيرى هاى بسيارى در خصوص مسأله سفر و سازمان مركزى تلاش هاى بسيارى در جهت هماهنگ كردن سفرهاى ارزان قيمت و سفركارت انجام داده و اكنون به عنوان الگو براى همكاران دولتى در مركز در حال اجراست.
همچنين مهندس كرمى، كارشناس ايرانگردى و جهانگردى با اشاره به اين كه موضوع سفر به عنوان يكى از دغدغه هاى زندگى در شهرها محسوب مى شود، گفت: كارشناسان سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى با در نظر گرفتن همه جهات، پروتكلى را با بصيرت و بينايى توليد كرده اند كه در ابتدا كاركنان دولت و خانواده هاى آنها را شامل مى شود.

مهرداد خوشكار مقدم
«وقفنامه ربع رشيدى به همراه شاهنامه بايسنقرى به عنوان نخستين آثار مكتوب ايران در حافظه جهانى سازمان يونسكو به ثبت رسيد.»
اين خبر اواخر هفته گذشته از سوى سازمان بين المللى يونسكو منتشر شد و بدون شك رويدادى مهم در تاريخ كشور به شمار مى آيد.
كهن سرزمين ايران با پيشينه پرافتخار خود به اندازه چند كشور جهان داراى آثار، بناها، نمادها و اسناد تاريخى نفيس و ارزشمندى است، اما با اين حال تعداد آثار ثبت شده آن در فهرست ميراث جهانى به تعداد انگشتان دست نيز نمى رسد.
جمهورى اسلامى ايران هم اينك، تنها ۸ اثر ثبت شده در فهرست ميراث تاريخى جهان دارد و تاكنون هيچ يك از مناطق طبيعى منحصر به فرد كشورمان در فهرست ميراث طبيعى جهان قرار نگرفته است.نخستين آثار مكتوب ايران نيز در چند روز گذشته در فهرست حافظه جهانى يونسكو به ثبت رسيدند.
در اين ميان، روند مثبت توجه و عنايت عمومى به ميراث تاريخى، فرهنگى و معنوى كشور در سال هاى اخير موجبات خوشحالى و اميدوارى دوستداران فرهنگ و تاريخ اين سرزمين را پديد آورده است.
كميته حافظه جهانى سازمان يونسكو از دهه ۹۰ ميلادى تشكيل شده و از آن زمان آثار تاريخى مكتوب ارزشمند كشورهاى عضو براى ثبت در حافظه جهانى به اين سازمان ارسال مى شود.با اين حال جمهورى اسلامى ايران از سال گذشته ارسال آثار مكتوب خود را به يونسكو آغاز كرده است.
«على اكبر اشعرى» رئيس سازمان اسناد و كتابخانه ملى و رئيس كميته ملى حافظه جهانى در مورد مقوله ثبت آثار مكتوب تاريخى در فهرست حافظه جهانى مى گويد: با توجه به وضع نگران كننده حفاظت از ميراث مستند در بسيارى از نقاط جهان، سازمان يونسكو مصمم شد برنامه اى ويژه براى حفاظت از ميراث مكتوب ارزشمند و تاريخى ملل جهان
راه اندازى كند كه اين موضوع موجب تأسيس برنامه حافظه جهانى در اواخر دهه ۹۰ ميلادى شد.
وى مى افزايد: در تاريخ هايى معين از تمامى مراكز، سازمان ها و كتابخانه هاى مختلف كشور خواسته مى شود در صورتى كه اثرى براى معرفى ثبت در حافظه جهانى در اختيار دارند، آن را به دبيرخانه كميته ملى حافظه جهانى اعلام كنند.
رئيس سازمان اسناد و كتابخانه ملى گفت: اين فراخوان هر دو سال يك بار در اختيار كشورهايى كه در تمدن جهانى نقش مهمى داشته اند، قرار گرفته و آثار مكتوب تاريخى آنها براى ثبت در اختيار يونسكو قرار مى گيرد.
اشعرى با اشاره به راه اندازى كميته ملى حافظه جهانى در كشور براى پى گيرى ثبت جهانى اسناد مكتوب ايران، مى گويد: آثار پيشنهادى پس از انتخاب از سوى كميته ملى حافظه جهانى و ثبت در حافظه ملى كه در كتابخانه ملى انجام مى شود به كميسيون ملى يونسكو در تهران و از آن طريق به سازمان علمى و فرهنگى ملل متحد در پاريس معرفى مى شوند.
مشاور فرهنگى رئيس جمهورى با اشاره به ثبت نخستين آثار مكتوب ايران در حافظه جهانى مى گويد: در سال گذشته ۳ اثر از ايران شامل: وقفنامه ربع رشيدى از كتابخانه مركزى تبريز، قرآن هايى از پوست آهو به خط ائمه اطهار (ع) كه در كتابخانه آستان قدس رضوى نگهدارى مى شوند و همچنين شاهنامه بايسنقرى از كاخ موزه گلستان توسط كميته ملى حافظه جهانى به يونسكو معرفى شده و پس از بررسى كارشناسى آنها دو اثر ياد شده در حافظه جهانى به ثبت رسيدند.
«عبدالعزيز عبيد» مدير برنامه حافظه جهانى نيز در مورد اهداف مورد نظر اين برنامه مى گويد: برنامه حافظه جهانى به دنبال حفاظت و نگهدارى از ميراث مستند نفيس ملل جهان است.
او تأكيد مى كند: ارزش اين برنامه زمانى روشن تر مى شود كه بدانيم در قرن هاى گذشته چه آثار ارزشمندى از بين رفته اند.
وى با اشاره به تنوع و غناى فرهنگ هاى بشرى جهان مى گويد: هدف يونسكو تنها حفاظت از اين آثار نيست، بلكه اين برنامه در نظر دارد منابع مالى لازم را براى باز توليد يا قرار دادن آنها روى اينترنت و امكان دسترسى ميليون ها نفر به آن آثار را فراهم كند.
«سيدكمال الدين سيدمدنى» رئيس كتابخانه مركزى تبريز هم مى گويد: جمهورى اسلامى ايران از سال گذشته با هدف شناسايى و ساماندهى آثار مكتوب ارزشمند فرهنگى و تاريخى خود اقدام به تشكيل كميته ملى حافظه جهانى كرد.
به گفته وى، اين كميته در نخستين اقدام خود آثار مكتوب تاريخى را انتخاب و براى ثبت در فهرست حافظه جهانى يونسكو به اين سازمان معرفى كرد كه نتيجه آن ثبت وقفنامه ربع رشيدى و شاهنامه بايسنقرى در حافظه جهانى شد.
او مى افزايد: كميته حافظه جهانى يونسكو چندى پيش هيأتى ويژه، متشكل از كارشناسان نسخ خطى اين سازمان را به ايران اعزام و از شاهنامه بايسنقرى و وقفنامه ربع رشيدى بازديد كردند.نتيجه اين بازديد و بررسى هاى كارشناسان ياد شده منجر به ثبت جهانى دو اثر مستند معرفى شده از ايران شد.
رضا رحمانى، رئيس مجمع نمايندگان آذربايجان شرقى نيز در مورد شرايط ثبت جهانى آثارمكتوب تاريخى مى گويد: آثارى كه براى ثبت جهانى به يونسكو معرفى مى شوند بايد داراى ويژگى هاى منحصر بفردى بوده و در برهه تاريخى خود تأثيرات گسترده اى بر اوضاع فرهنگى، اجتماعى و حتى سياسى روزگار خود گذاشته باشند.
وى مى افزايد: نمونه اصلى اثر، منحصر به فرد بودن و البته محتواى علمى، تاريخى و فرهنگى آن از مهمترين ويژگى هايى است كه هنگام كارشناسى و ارزيابى آثار از سوى يونسكو مورد توجه قرار مى گيرد.
رحمانى كه مراحل ثبت وقفنامه ربع رشيدى را از سوى آذربايجان شرقى پيگيرى مى كرد، گفت: هر دو اثر مكتوب ايران به دليل اينكه در يك دوره تاريخى خاص در محيط اجتماعى و فرهنگى روزگار خود تأثيرات عميقى گذاشته و برگ زرين ديگرى بر افتخارات تاريخى اين سرزمين افزوده است از سوى كارشناسان يونسكو به عنوان آثار ارزشمند و ماندگار جهانى شناخته شدند.
سازمان آموزشى، علمى، و فرهنگى ملل متحد ( يونسكو) از سال ۱۹۹۷ ميلادى برنامه اى را با عنوان حافظه جهانى يونسكو (The world memory of UNESCO ) سازماندهى كرده است.از آنجاكه اسناد و مدارك تاريخى تمدن هاى جهان در طول ساليان گذشته همواره در برابر خطر نابودى، فراموشى و فرسايش قرار داشته اند هدف اين برنامه جمع آورى، ثبت و حفاظت از ميراث و اسناد مكتوبى ا ست كه بازتاب تنوع زبانى، قومى و فرهنگى ملل جهان به شمار مى آيند.
كميته حافظه جهانى يونسكو از ابتداى آغاز به كار خود از اواخر دهه ۹۰ تاكنون تعداد ۳۸ اثر مكتوب ارزشمند تاريخى كشورهاى مختلف را در فهرست حافظه جهانى به ثبت رسانده است.قاره اروپا با ۱۳ اثر بيشترين آثار ثبت شده در فهرست جهانى را به خود اختصاص داده و قاره پهناور آسيا نيز ۶ اثر در اين فهرست دارد.همچنين در اين فهرست ۲ اثر از آفريقا و يك اثر از استراليا ديده مى شود.بقيه آثار نيز مربوط به قاره آمريكاى (شمالى، مركزى و جنوبى) است.
قبل از معرفى نخستين آثار مكتوب ثبت شده ايران در حافظه جهانى يادآور مى شود، به دليل كمبود امكانات و نامساعد بودن فضاى نگهدارى اسناد تاريخى در موزه ها و كتابخانه هاى كشور بسيارى از آنها در معرض نابودى قرار گرفته اند.اين نقيصه در مورد شاهنامه بايسنقرى و وقفنامه ربع رشيدى نيز وجود داشت، اما خوشبختانه با تأكيد يونسكو بر لزوم رعايت اصول حفاظتى مورد نياز از آثار ياد شده براى ثبت در حافظه جهانى، تجهيزات لازم براى نگهدارى آنها تأمين شد.در اين ميان اما ديگر آثار تاريخى ايران زمين چنين شانسى پيدا نكرده اند.
شاهنامه بايسنقرى
« اكبر تقى پور» كارشناس نسخ خطى كتابخانه مركزى تبريز در مورد ويژگى هاى شاهنامه بايسنقرى مى گويد: شاهنامه بايسنقرى اثر « بايسنقر ميرزا» فرزند شاهرخ ميرزا و نوه تيمور لنگ است.اين اثر مربوط به قرن ۹ هجرى است و به لحاظ داشتن تصاوير مينياتورى بسيار نفيس و زيبا از آثار مكتوب ارزشمند جهان به شمار مى آيد.
او با اشاره به اينكه تصاوير شاهنامه بايسنقرى از بهترين و كامل ترين آثار مكتب هرات به شمار مى آيد، گفت: به دنبال معرفى شاهنامه بايسنقرى براى ثبت در حافظه جهانى، اين اثر آفت زدايى و مرمت شد.
تقى پور با بيان اينكه اين اثر از معدود شاهنامه هاى كامل و دست نخورده جهان است، مى افزايد: شاهنامه بايسنقرى در قطع رحلى و در اندازه ۲۶ در ۳۸ سانتى متر بوده و از ۷۰۰ صفحه تشكيل شده است.
او تصريح مى كند: هر صفحه اين شاهنامه ۳۱ سطر داشته و در هر سطر به خط نستعليق ۳ بيت نگاشته شده است.
به گفته اين كارشناس نسخ خطى، كتابت اين شاهنامه نفيس را جعفر تبريزى (بايسنقرى) در سال ۸۳۳ قمرى به عهده داشته است.
تقى پور با اشاره به نقاشى هاى منحصر به فرد اين اثر مى افزايد: در اين شاهنامه تعداد ۲۲ تصوير آبرنگ نقش بسته كه نگارگر آن شناسايى نشده است.از ويژگى هاى سبكى تصاوير ياد شده، فضاسازى هاى دوبعدى، استفاده از سطوح رنگى تخت و تزئيناتى با موتيف هاى گياهى و هندسى است.
در سده نهم هجرى و همزمان با حكومت تيموريان، حمايت هاى شاهرخ، بايسنقر ميرزا و سلطان حسين بايقرا از ادبيات و هنر و در كنار آن رفاه اقتصادى نسبى موجب شكوفايى هنر در سرزمين ايران آن روزگار شد.در آن دوران، تاريخ ادبيات ايران شاهد خلق آثار ارزنده و نفيسى در زمينه كتابت، نسخه بردارى، آرايش كتاب، نگارگرى، و خطاطى شد كه تا دوره هاى بعدى نيز همچنان بى رقيب باقى ماند.شاهنامه بايسنقرى از جمله اين آثار است.
به گفته كارشناسان نسخ خطى، اهميت شاهنامه بايسنقرى از ۳ منظر اهميت ويژه اى دارد.نخست، ارزش ادبى آن به عنوان يكى از نسخ كهن شاهنامه هاى جهان، دوم ارزش بى نظير تصاوير و نقاشى ها و آرايه هاى به كار رفته در آن و سوم از نظر خطاطى زيباى ابيات آن.شاهنامه بايسنقرى تنها يك بار آنهم به سال ۱۳۵۰ براى استفاده علاقمندان به تاريخ ادبيات ايران چاپ شد كه البته اين نسخه نيز هم اكنون ناياب است.
وقفنامه ربع رشيدى
« اكبر تقى پور» كارشناس نسخ خطى كتابخانه مركزى تبريز در مورد ويژگى هاى وقفنامه ربع رشيدى مى گويد: وقفنامه ربع رشيدى مربوط به اوايل قرن هفتم هجرى بوده و به قلم خواجه رشيد الدين فضل ا..همدانى نگاشته شده است.
او مى افزايد: خواجه رشيد اين وقفنامه را براى تمامى املاك و اراضى متعلق به خود نوشته و بدين ترتيب تمام زمين هاى ياد شده را وقف كرده است.
به گفته تقى پور، اين وقفنامه داراى ۳۸۲ صفحه بوده و ابعاد آن ۳۶ در ۲۷ سانتى متر است.اين اثر داراى جلد چرمى سرطبل دار قهوه اى است و روى جلد آن به خط ثلث وبا طلا عنوان «الوقفيه الرشيديه بخط الواقف فى بيان امورالوقف و المصارف» نوشته شده است.
وى مى افزايد: ربع رشيدى توسط خود خواجه رشيد در حدود ۷۰۰ سال قبل
راه اندازى شده و به عنوان بزرگترين مجموعه علمى و تحقيقاتى آن روزگار دانشمندان و محققان بسيارى را از سراسر جهان به خود جذب كرد.
اين كارشناس نسخ خطى تأكيد مى كند: املاك موقوفى خواجه رشيد در نواحى مختلف ايران و خارج ايران فعلى قرار داشته اما مجموعه ربع رشيدى داراى بخش هاى مختلفى همچون: دارالقيكام، بيمارستان، دانشگاه، مهمانسرا، دارالمساكين، دارالايتام، دارالملاكين، دارالضيافه و...بوده است.
اكبر تقى پور مى گويد: اين وقفنامه در طول ساليان گذشته در مالكيت خاندان سراجمير تبريز بود، اما در سال ۱۳۴۸ با نظر تنى چند از اهالى علم و ادبيات ايران از جمله مرحوم مجتبى مينوى، عبدالعلى كارنگ و استاد ايرج افشار مقرر شد از سوى يكى از سازمان هاى دولتى خريدارى شده و از گزند حوادث در امان بماند.
به گفته وى، پس از خريدارى و انجام كارهاى لازم در تنظيم صفحات وقفنامه به دست اساتيد ياد شده، اين اثر در سال ۱۳۵۰ از سوى انجمن آثار ملى در شمارگان هزار نسخه به صورت چاپ عكسى منتشر شده و در ميان مراكز علمى و فرهنگى و آموزشى و نيز اهل علم توزيع گرديد.در سال ۱۳۵۶ نيز وقفنامه ربع رشيدى از سوى انجمن آثار ملى به صورت تايپى منتشر شد.
مجموعه كم نظير ربع رشيدى تبريز با نامهربانى هاى روزگار به مرور زمان ويران شده و بقاياى آن هم اكنون در زير خروارها خاك مدفون شده است.البته در چند سال گذشته صحبت هايى براى آغاز حفارى هاى
باستان شناسى در اين منطقه كه در شمال شرق تبريز قرار دارد آغاز شده است اما هيچ گونه اقدام عملى براى اين منظور صورت نگرفته است. محمد معمارزاده، استاندار آذربايجان شرقى با تأكيد بر لزوم حفارى هاى باستان شناسى در اين محوطه مى گويد: ربع رشيدى همانند مجموعه تخت جمشيد نمونه اى از تاريخ پر افتخار ايران زمين است كه البته دوران تمدن عظيم ايرانى - اسلامى را به نمايش مى گذارد.
او تأكيد مى كند: ربع رشيدى تمدنى نهفته در زير خاك است و اين استان براى تأمين منابع مالى آغاز طرح حفارى هاى
باستان شناسى محوطه ربع رشيدى تمامى تلاش خود را به كار خواهد بست.
ربع رشيدى نام مركز علمى و دانشگاهى بزرگى است كه در قرن هفتم در شهر تبريز به دست خواجه رشيدالدين فضل ا... همدانى پايه گذارى و تأسيس شد.اينك چيزى جز تلى خاك از اين مجموعه بزرگ بر جاى نمانده است، اما عمده اطلاعات ما در اين مورد از وقفنامه اين مركز بزرگ به دست مى آيد كه اكنون در كتابخانه تبريز نگهدارى مى شود و به نام وقفنامه ربع رشيدى كانديداى ثبت در فهرست حافظه جهانى است.
وقفنامه ربع رشيدى اصلى ترين منبع مكتوبى است كه از طرح بى نظير خواجه رشيدالدين فضل ا...همدانى وزير دانشمند ايرانى دربار مغول براى راه اندازى بزرگترين مركز علمى - اقتصادى دنياى روزگار خود سخن مى گويد.

كوروش عباسى
سومين همايش سازمان ميراث فرهنگى، گردشگرى و صنايع دستى باحضور اعضاى شوراى شهر تهران، سفراى كشورهاى مختلف، مسئولان استاندارى كرمان و خبرنگاران رسانه هاى جمعى در شهر كرمان برگزار شد. در جريان اين همايش شركت كنندگان از جاذبه هاى گردشگرى استان ديدن كردند. جاذبه هايى كه براى مردم كمتر شناخته شده است.
۱ـ كوير شهداد: اين كوير كه به كوير مركزى ايران متصل است، از كويرهاى زيبا و منحصر به فرد دنياست. پروفسور كردوانى، كويرشناس بزرگ ايران با فعاليت هاى مستمر تحقيقاتى خود ثابت كرده است كه اين كوير گرم ترين نقطه جهان است و به اتفاق كارشناسان خارجى و بين المللى آن را به ثبت جهانى رسانده است.
وى مى گويد: در حالى كه دماى بالاى ۴۵ درجه طاقت فرسا است، اما مردم بومى بيابان لوت در اين منطقه كه حرارت آن گاهى از ۶۵ درجه هم بالاتر مى رود، به زندگى ادامه مى دهند. وى مى گويد: چيزى كه اين كوير را در جهان متمايز كرده (جز گرم ترين نقطه زمين بودن آن) وجود كلوت در آن است. كلوت خندق هاى بسيار عظيمى است كه از فرسايش آب و باد ايجاد شده و در طول زمان باد و ماسه آن را صيقل داده است.
وى مى افزايد: اگر به سمتى كه كلوت ها تمام مى شود، برويم به پست ترين نقطه خشكى در روى زمين مى رسيم.
۲ـ وجود آثار باستانى مربوط به دوره هاى اوليه زندگى و تمدن بشر:
شهر بابك قدمتى ۱۰ هزار ساله دارد و
باستان شناسان آن را متعلق به عصر حجر با دهكده هاى صخره اى مى شناسند. همچنين آثارى مانند ارگ بم مربوط به دوره اشكانى، معبد آناهيتا و قلعه اردشير كه ارگ حكومتى و نظامى ساسانيان بود از ديگر بناهاى ماندگار اين منطقه است.
۳ـ بازار كرمان: اين بازار شامل مجموعه
گنجعلى خان، بازار، حمام، كاروانسرا، آب انبار و ميدان است كه به آن بازار وكيل هم گفته مى شود.
اين مجموعه در مركز شهر كرمان واقع شده و از آثار زيباى عصر صفوى محسوب مى شود. ساخت اين بازار به دست گنجعلى خان (حاكم كرمان) آغاز شد و پسرش على مردان خان آن را به پايان رساند.
۴ـ موزه زرتشتيان: اين موزه كه تنها موزه زرتشتيان ايران و در كرمان است، شامل آتشكده، زيارتگاه و موزه است. در اين موزه آثار مكشوفه با نقوش، خط نوشته ها و لباس هاى زرتشتيان در دوره هاى مختلف تاكنون نگهدارى مى شود.
۵ـ باغ شازده: اين مكان زيبا و دلگشا نيز از ديگر جاذبه هاى گردشگرى كرمان است. اين باغ بزرگ و قشنگ در زمان قاجار و به دست يكى از شاهزاده هاى قجرى ساخته شده است.
در اين مكان مصفا، درخت هاى سربه فلك كشيده با قدمت بيش از يكصدسال دور تادور باغ را احاطه كرده است. پلكان سنگ فرش، جاده مال رو در ۲ طرف و كانال آب در وسط باغ قرار دارد كه آب چشمه، از بالا يعنى جلوى ساختمان عمارت كه داراى حوض بزرگ و فواره هاى زيباست، تا پائين باغ كه از آن مى گذرد، ادامه دارد. جالب اين كه هنوز هم فواره هاى اين باغ، با يك سامانه آب تحت فشار كار مى كند، چون موتور يا پمپ آب در آن موقع وجود نداشته است. تاريخ ساخت باغ به حدود ۱۵۰ تا ۲۰۰ سال قبل بازمى گردد. زمانى كه وارد باغ
مى شويم و چشم انداز زيباى آن را مى بينيم به تحسين مى پردازيم.
اين باغ و تفرجگاه ييلاقى شازده، داستان شگفت انگيز و عجيبى دارد كه خواندن آن عبرت آموز است. گفته مى شود «شازده» با شروع ساخت اين باغ از آنجا كه مى خواست همه چيز اين مجموعه منحصر به فرد باشد، بهترين معماران و كارگران را براى ساخت آن به كار گمارد. او به كارگزارانش فرمان داد تا بهترين نهال هاى اصلاح شده و گوناگون را در كرمان و شهرهاى اطراف،همچون ماهان، جيرفت و غيره را يافته و به آنجا بياورند تا تنوع گياهى باغ چشمگيرتر و زيباتر شود. اين شازده كه به مردم ستم مى كرد،
هر از گاهى كه براى ديدن پيشرفت كار به محل مى آمد، به بهانه هاى مختلف از جمله كم كارى، اهمال و تأخير در ساخت و ساز و كندى پيشرفت كار، معمار، بنا و كارگران را به چوب و فلك مى بست و باجريمه نقدى از حقوقشان مى كاست. درست در شبى كه عمارت و باغ تكميل شد و بنا بود كه شازده صبح روز بعد به آنجا بيايد و مجموعه را تحويل بگيرد، شازده مرد و حسرت يك شب خوابيدن در آنجا را با خود به گور برد. فرداى آن روز كه خبر به معمار و كارگران رسيد، آنان با شادمانى ، نام او را از سردر باغ، با قلم كنده و سپس گريختند.
***
دراين سفر بازديد از كوير هم ترتيب داده شده بود. صداى موسيقى بومى از بلندگوها پخش مى شد و كاروانى از شترها به همراه ساربانان درمحل مشاهده مى شد. اين شرايط با استقبال و شادمانى سفراى كشورهاى گوناگون روبرو شد. به طورى كه عده اى از آنها با علاقه فراوان خود را به شترها رساندند و از شترسوارى در كوير لذت برده و آن را تجربه كردند.
مهدى جهانگيرى ، مديرعامل شركت توسعه گردشگرى ايران در همايش كرمان، از سياست دولت درآغاز چند طرح گردشگرى دراستان كرمان، به وسيله گروهى از سرمايه گذاران ايرانى و تركيه اى با هزينه اى ۲۰۰ميليون دلارى خبر داد و گفت: دستيابى به رقم ۲۰ميليون گردشگر خارجى تضمين كننده ۱‎/۵ درصدى ايران از بازار گردشگرى است و سند چشم انداز ۲۰ساله دراين بخش است كه براى تحقق آن راهكارهاى مختلفى از جمله جذب ۲۵هزار ميليارد تومان سرمايه گذارى بخش خصوصى درحوزه تأسيسات و زيرساخت هاى صنعت گردشگرى و ۲۵ هزار ميليارد تومان از سوى دولت پيش بينى شده است.
رئيس سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى نيز در اين همايش خطاب به سفراى كشورهاى خارجى گفت: از همه شما مصرانه درخواست مى كنم كه در انتقال واقعيت هاى ايران جدى تر از گذشته عمل كنيد چرا كه اصلى ترين هدف ما از برگزارى چنين همايشى ارائه و نشان دادن تصوير واقعى از ايران و توانمندى هاى آن است. او تأكيد كرد: برخى دستيابى ايران به ۲۰ ميليون گردشگر را
جاه طلبانه تلقى مى كنند، اما معتقدم كه در كمتر از مدت زمان تعيين شده مى توانيم به اين هدف دست پيدا كنيم. اكنون ۳ هزار ميليارد تومان تقاضاى دريافت تسهيلات بانكى در سازمان داريم كه پس از تعيين سهم گردشگرى كشور از سوى بانك در اين باره اقدام لازم صورت مى گيرد.
وى پيش بينى كرد كه تا پايان سال ۲ هزار ميليارد تومان ديگر به اين سهم اضافه مى شود. اميررضا خادم، نماينده مردم تهران در مجلس شوراى اسلامى نيز تاريخ ايران را مهمترين ابزار توسعه گردشگرى دانست و گفت: استان كرمان داراى ظرفيت و پتانسيل هاى فراوانى است. اين استان از توانمندهاى بزرگ كشورمان محسوب مى شود كه به علت كم توجهى هاى صورت گرفته به يكى از مناطق فراموش شده ايران تبديل شده است.
براساس اين گزارش، شمارى از سفيران دعوت شده در اين مراسم، از صنعت توريسم در كشورشان سخن به ميان آورده اند. سفير پرتغال كه كشورش رتبه ۱۶ را در بين كشورهاى گردش پذير دنيا دارد، صنعت گردشگرى در كشورش را معادل صنعت نفت ما در كشور عنوان كرد و گفت: ۷۰ درصد از اشتغال كشور پرتغال از طريق صنعت گردشگرى تأمين مى شود.
سفير كرواسى نيز گردشگرى را از اصول اساسى براى توسعه كشورش خواند كه سالانه ميزبان بيش از ۱۰ ميليون نفر توريست خارجى است و از اين طريق درآمدى ۸ ميليارد دلارى براى آنها دربردارد.
وى مى گويد: مسئولان گردشگرى ايران بايد موضوع آموزش ساختارهاى مدرن گردشگرى، وسايل ارتباطى و ارتقاى خدمات را سرلوحه فعاليت هاى خود قرار دهند.