گروه اجتماعى - مهدى جابرى: وجوه صندوق هاى صدقات و مشاركت هاى مردمى كميته امداد، سال گذشته چيزى حدود ۳۰۰ ميليارد تومان بود. يعنى روزانه حدود يك ميليارد تومان. البته كمك هاى مردمى، بخش ناچيزى (فقط ۲۰ درصد) از درآمد اين كميته است. در حقيقت اين كميته روزانه ۴ ميليارد تومان درآمد پرخير و بركت دارد.
صدقه قبل از آن كه به دست نيازمند برسد، مسيرى آسمانى را طى مى كند و به دست هاى غيبى مى رسد تا به آن بركت بخشد و چه بركتى بالاتر از افزايش حجم معنوى و كاسته شدن از ارزش مادى!
درباره صندوق هاى صدقات كميته امداد و مافى ها، با عليرضا يزدانى معاون مشاركت هاى مردمى كميته امداد امام خمينى(ره) به گفت وگو نشستيم.
آقاى يزدانى، صندوق هاى صدقات كميته امداد چند سال قدمت دارد؟
حوزه مشاركت هاى عمومى با يك قدمت ۲۲ ساله فعاليت خود را دنبال مى كند و به عنوان يكى از واحدهاى تأمين كننده منابع مالى مورد نياز محرومان، براساس سياست هايى كه شوراى مركزى تصويب و ابلاغ مى كند، براى تأمين بخشى از نيازهاى امداد از طريق مشاركت هاى مردمى در تلاش است.
البته صندوق هاى صدقات فقط بخشى از فعاليت حوزه مشاركت هاى مردمى است و از نوع كمك هاى مستقيم مردمى به شمار مى آيد. كمك هاى مستقيم علاوه بر صندوق هاى صدقات، جشن هاى رايجى مثل جشن عاطفه ها، جشن نيكوكارى، جشن رمضان، روز ملى تكريم ايتام، طرح فطريه و نذورات، قربانى و غيره را نيز شامل مى شود.
كمك هاى غيرمستقيم مردمى نيز از طريق حضور افراد خير صورت مى گيرد؛ مانند رابطينى كه در مدارس به عنوان رابط فرهنگى، خدمات خود را از طريق كميته امداد به دانش آموزان نيازمند ارائه مى دهند. يا پزشكان، مهندسان و مشاوران خير كه از طريق اين كميته در خدمت نيازمندان هستند.
طرح صندوق صدقات از ابتداى شكل گيرى حوزه مشاركت هاى مردمى وجود داشته است و ۲۲ سال قدمت دارد.
چه تعداد صندوق صدقات كميته امداد در سطح كشور وجود دارد؟
البته ما چند نوع صندوق صدقات داريم، صندوق هاى بزرگ كه مخصوص معابر است؛ صندوق هاى متوسط كه در اماكن سرپوشيده وجود دارد و صندوق هاى كوچك كه در منازل و مغازه ها موجود است.
تعداد صندوق هاى بزرگ ۲۵۰ هزار ، تعداد صندوق هاى متوسط ۲۲۰ هزار و تعداد صندوق هاى كوچك نزديك به ۶ ميليون است. در حقيقت در كل كشور نزديك به ۶ ميليون و ۵۰۰ هزار صندوق صدقات داريم.
آمار صندوق هاى صدقات در چه سال هايى و چند درصد رشد داشته است؟
براساس طرح تحقيقاتى شناسايى خيرين و مشتركين صندوق هاى كوچك كه در سال ۸۴ در ۳۰ مركز استان و تعداد زيادى از شهرستان ها اجرا شد، نزديك به ۱۰ ميليون مكان مورد پرسشگرى قرار گرفت كه البته اين طرح همچنان ادامه دارد.
شمار مشتركين صندوق هاى كوچك كه تا پايان سال ،۸۳ نزديك به ۲ ميليون و ۵۰۰ هزار صندوق بود، بعد ازاجراى اين طرح به ۶ ميليون صندوق در سال ۸۵ افزايش يافت؛ اين رقم به طور ميانگين، ۱۳۹ درصد افزايش نشان مى دهد. بيشترين درصد رشد مربوط به آذربايجان شرقى با ۶۰۲ درصد و كمترين رشد مربوط به يكى از استان ها با ۵۲ درصد بوده است كه البته در آن يك استان هم به دليل به اشباع رسيدن صندوق هاى كوچك در سال ،۸۳ شاهد كمترين رشد در سال ۸۵ بوديم.
تعداد صندوق هاى صدقات متوسط نيز بعد ازاجراى طرح، ۲۶ درصد افزايش داشت كه بيشترين درصد رشد مربوط به استان گلستان با ۱۵۴ درصد بوده است. اما در يكى از استان ها با يك درصد كاهش مواجه بوده ايم.
درباره تعداد صندوق هاى بزرگ نيز بعد ازاجراى طرح، شاهد ۲۵ درصد رشد دركل كشور بوديم كه بيشترين درصد رشد مربوط به استان خراسان جنوبى با ۷۲ درصد افزايش بوده است.
درآمد صندوق هاى صدقات و مشاركت هاى مردمى سال ۸۵ چقدر بود؟
ميزان كمك هاى مردمى سال گذشته، ۳۰۰ ميلياردتومان بود كه بيشترين حجم آن مربوط به صندوق هاى صدقات است. البته حجم كمك هاى مردمى درمقابل كمك هاى دولتى و ساير درآمدها سهم گسترده اى نيست و فقط ۲۰ تا ۲۵ درصد بودجه امداد را تشكيل مى دهد.
البته بعد از اجراى طرح تحقيقاتى، شناسايى خيرين و مشتركين صندوق ها، درآمد صندوق هاى بزرگ دركل كشور ۴۵ درصد افزايش داشت. درآمد حاصل از صندوق هاى متوسط ۳۹ درصد و درآمد صندوق هاى كوچك نيز ۱۱۷ درصد در سال ۸۵ افزايش يافت.
درآمد حاصل از صندوق ها چگونه و درچه مسيرى هزينه مى شود؟
درآمد حاصل از صندوق ها و مشاركت هاى مردمى را براساس ضوابطى كه درقالب بودجه عملياتى امداد ازسوى شوراى مركزى كميته امداد ابلاغ مى شود، هزينه مى كنيم و نحوه مصرف اين درآمدها براى شاخه هاى استانى و شهرستانى برنامه ريزى مى شود.
اين ارقام در بخش درمان، فعاليت هاى فرهنگى، عمران و مسكن، پوشاك، جهيزيه، وام كارگشايى و پرداخت هاى موردى همچون
ابن سبيل هزينه مى شود.
در سال ۸۵ ، ۲۵ درصد درآمد صندوق ها و مشاركت هاى مردمى براى جهيزيه، ۲۵ درصد براى خدمات موردى و ابن سبيل، ۱۵ درصد براى خدمات درمانى، ۱۵ درصد براى تأمين پوشاك، ۱۰ درصد براى خدمات مسكن و ساختمان و ۱۰ درصد براى خدمات فرهنگى به دانش آموزان و خانواده ها هزينه شد.
چه نظارت و تضمينى وجود دارد كه صندوق ها تقلبى نباشد؟
كميته امداد امام خمينى، صندوق تقلبى ندارد. چرا كه با توجه به آرم تعبيه شده در آن، امكان كپى و ساخت غيرمجاز اين صندوق ها وجود ندارد.
نكته مهم اين است كه مردم بايد براى شناسايى صندوق هايى كه وابسته به مؤسسات مختلف است دقت لازم را داشته باشند. چرا كه برخى از مؤسسات با سوءاستفاده از نام ائمه اطهار و معصومين(ع) اقدام به ساخت صندوق هاى جمع آورى صدقات كرده اند كه البته با همكارى شهردارى، وزارت كشور و نيروى انتظامى در تلاش هستيم تا خيريه هاى موجه شناسايى شوند و جلو سوء استفاده از احساسات دينى مردم گرفته شود.
اگر دقت كنيد، هم اكنون كه اين طرح در حال اجرا است، در برخى از خيابان هاى تهران همچون ولى عصر، هيچ گونه صندوق صدقات متفرقه و غيرموجه وجود ندارد.
از صندوق ها سرقت هم مى شود؟
صندوق هاى بزرگ ما هيچ گونه حفاظى ندارند و طبيعى است كه از آنها سرقت شود. افراد معتاد و داراى سوء پيشينه كه اين زمينه ها را دارند، حتى به صندوق هاى صدقات هم رحم نمى كنند. البته آمار سرقت از صندوق ها بسيار كم و كمتر از يك درصد در ماه اتفاق مى افتد.
چند درصد از پول هاى داخل صندوق ها، اسكناس يا مسكوكات فلزى است؟
۳۰درصد از پول ها اسكناس و ۷۰ درصد آنها مسكوكات فلزى است. در صندوق هاى معابر و اماكن حجم مسكوكات فلزى بسيار بالاست.
در بين اسكناس ها نيز حجم اسكناس هاى فرسوده و ناقص زياد است كه با همكارى بانك مركزى، جداولى را براى قيمت گذارى اين اسكناس ها تهيه كرده ايم.
چك پول، سكه هاى طلا و طلاجات نيز در صندوق ها يافت مى شود كه البته حجم آنها زياد نيست.
در برخى صندوق ها نيز براى ما نامه هايى مى نويسند و درخواست هايى دارند كه آنها را به حوزه حمايت انتقال مى دهيم.
درآمد كم يا زياد صندوق ها به چه عواملى بستگى دارد؟
برخى مناطق به صورت فصلى درآمد متغير دارند. مثلاً صندوق هاى شهرهاى زيارتى، سياحتى و تجارى در ايام گردشگرى درآمد زيادى دارند.
شهرهاى شمالى در فصل تابستان و مناطق جنوبى در فصل زمستان درآمد بيشترى دارند.
به طور كلى ميزان درآمد صندوق ها وابسته به شاخص جمعيت و ميزان جذب گردشگر است.