ـ رژيم عراق در ابتداى جنگ به طور محدود از گلوله هاى شيميايى استفاده مى كرد اما در جريان عمليات والفجر ۲ به طور وسيع و با استفاده از هواپيما مبادرت به بمباران شيميايى غرب جاده پيرانشهر ـ رواندوز كرد. اين حمله كه در ساعت ۷ صبح روز سه شنبه ۱۸ مرداد سال ۶۲ به وقوع پيوست منجر به مصدوم شدن جمعى از رزمندگان شد.
ـ عراق از تاريخ ۱۳۶۲‎/۵‎/۱۹ تا ۱۳۶۲‎/۹‎/۴ دوازده بار با استفاده از توپ، خمپاره و هواپيما اقدام به كاربرد گازهاى شيميايى، عمدتاً در غرب كشور از جمله مناطق نظامى و غيرنظامى پيرانشهر، بازى دراز، مريوان، بانه، پنجوين و پاوه كرد.
ـ ساعت ۵ بامداد ۳ آبان ماه ،۶۲ هواپيماهاى دشمن روستاى باينجان از توابع بانه را بمباران شيميايى كردند كه منجر به شهادت و مصدوم شدن جمعى از اهالى روستا شد. در اين حمله از بمب هاى شيميايى حاوى آرسنيك و نيتروژن موستارد، موسوم به بمب هاى تاول زا استفاده شد.
ـ ساعت ۱۷ روز ۱۶ آبان سال ۶۲ ، ۴ فروند هواپيماى دشمن منطقه اى بين رود شيلر و ارتفاعات لرى را هدف حملات شيميايى قراردادند كه منجر به تحريكات چشمى شديد در مجروحين شد.
ـ ۱۳۶۲‎/۱۲‎/۲۳ در حالى كه هيأت اعزامى دبيركل براى بررسى كاربرد سلاح شيميايى توسط عراق به ايران سفر كرده بود، رژيم عراق منطقه عملياتى خيبر را بمباران شيميايى كرد.
،۱۳۶۴‎/۱‎/۱۹ چهار منطقه از منطقه عملياتى «بدر» در هورالهويزه در داخل خاك ايران هدف بمب ها و گلوله هاى شيميايى عراق قرار گرفت كه اين بمب ها حاوى گاز خردل و اعصاب بودند.
ـ ساعت ۱۷ روز ۱۳۶۴‎/۱‎/۲۰ مجدداً در منطقه عملياتى بدر در هورالهويزه از سوى عراق گلوله باران شيميايى شد.
ـ ،۱۳۶۵‎/۱۰‎/۲۳ هواپيماهاى عراقى مواضع رزمندگان اسلام در منطقه عملياتى كربلاى ۵ را بمباران شيميايى كردند كه منجر به مصدوم شدن عده اى شد. وزش باد مقاديرى گاز سمى را به سوى مواضع مقدم نيروهاى عراقى منتقل كرد و در نتيجه جمعى از آنان مصدوم شدند.
ـ ،۱۳۶۵‎/۱۰‎/۲۴ در جريان دفع پاتك دشمن در منطقه عملياتى كربلاى ،۶ عراق مواضع نيروهاى ايران را بمباران شيميايى كرد.
ـ ،۱۳۶۵‎/۱۰‎/۱۹ مواضع نيروهاى عراقى در مهد جزيره الرصاص اشتباهاً توسط هواپيماهاى عراقى بمباران شد.
ـ در پى به كارگيرى مجدد سلاح شيميايى توسط عراق در دسامبر۸۶ ميلادى، دبيركل سازمان ملل متحد روز ۱۳۶۵‎/۱۰‎/۱۶ نگرانى خود را از نقض قوانين بين المللى اعلام كرد.
ـ ،۱۳۶۵‎/۱۰‎/۱۵ يك انبار مهمات شيميايى دشمن در ساحل غربى اروند رود، حدفاصل جزيره ام الرصاص و مينو، هدف آتش توپخانه نيروهاى اسلام قرار گرفت و منجر شد كه بر اثر آن صدها نظامى عراق كشته و زخمى شوند.
ـ ،۱۳۶۵‎/۱۰‎/۱۱ نماينده ايران در سازمان ملل در يادداشتى به دبيركل، خواستار اعزام هيأتى جهت بازديد از مجروحين شيميايى ايران در غرب كشور شد.
ـ ،۱۳۶۵‎/۱۲‎/۷ عراق اقدام به كاربرد سلاح شيميايى در شمال جاده شلمچه ـ بصره كرد كه با آمادگى كامل پدافند شيميايى ايران، آثار آن خنثى شد.
ـ ،۱۳۶۶‎/۴‎/۷ رژيم عراق چهار نقطه شهر كردنشين سردشت را هدف حملات شيميايى قرار داد كه منجر به شهادت ۱۳۹ تن و مصدوميت ۷۰۰۰ نفر از مردم اين شهر شد.
ـ ،۱۳۶۶‎/۷‎/۱۶ يك منطقه عملياتى در شمال سومار توسط هواپيماهاى عراقى بمباران شيميايى شد كه شهادت جمعى از رزمندگان را در پى داشت.
ـ ،۱۳۶۶‎/۱۰‎/۲۱ عراق مبادرت به پرتاب گلوله هاى شيميايى در يك منطقه عملياتى مقابل سردشت كرد.
ـ ،۱۳۶۶‎/۱۲‎/۲۷ رژيم عراق همزمان با پيشروى نيروهاى ايران به سوى حلبچه، چندين بار اقدام به بمباران شيميايى اين شهر كرد و دست به كشتار مردم اين شهر زد.
ـ ،۱۳۶۶‎/۱۲‎/۳۰ هلال احمر جمهورى اسلامى تعداد شهداى بمباران شيميايى عراق در شهرهاى آزاد شده در عمليات والفجر ۱۰ را بيش از ۵ هزار نفر اعلام كرد. رژيم عراق در اين حملات از گازهاى سيانور، خردل و اعصاب استفاده كرد.
ـ ،۱۳۶۷‎/۱‎/۱۰ هواپيماهاى عراقى روستاى كلاى در حومه پاوه را هدف بمباران شيميايى قرار دادند.
ـ ،۱۳۶۷‎/۱‎/۲۱ هواپيماهاى عراقى يك روستا در منطقه مريوان و همچنين شهر مريوان را بمباران و گلوله باران شيميايى كردند.
ـ ،۱۳۶۷‎/۱‎/۲۷ رژيم عراق در حمله به مواضع نيروهاى اسلام در فاو مبادرت به استفاده از سلاح شيميايى كرد.
ـ ،۱۳۶۷‎/۲‎/۲۸ چند روستا از جمله مرزن آباد و بيتوتش از توابع سردشت توسط هواپيماهاى عراقى بمباران شد.
ـ ،۱۳۶۷‎/۲‎/۴ يك منطقه مسكونى در يك روستاى بانه توسط هواپيماهاى عراقى بمباران شيميايى شد.
ـ ،۱۳۶۷‎/۴‎/۴ نيروهاى عراقى با استفاده گسترده از سلاح هاى شيميايى به رزمندگان اسلام در جزاير مجنون حمله كردند.
ـ ،۱۳۶۷‎/۵‎/۳ نيروهاى عراقى با بهر گيرى از سلاح هاى شيميايى در مناطق گيلانغرب و سرپل ذهاب پيشروى كرده و مناطقى را به اشغال خود درآوردند.
ـ ،۱۳۶۷‎/۵‎/۱ هشت نقطه در منطقه غرب اشنويه هدف بمباران شيميايى عراق قرار گرفت كه در اثر اين جنايت، بيش از دو هزار و۴۰۰ تن از مردم غيرنظامى مصدوم شدند.
ـ معاون سازمان منع سلاح هاى شيميايى سازمان ملل متحد در تهران گفت: وجود يكصدهزار مجروح شيميايى در ايران علاوه بر تحميل هزينه هاى هنگفت اقتصادى و اجتماعى يك تراژدى انسانى است. (۱۳۷۸‎/۲‎/۲۲)
ـ معاون بهداشت و درمان بنياد درسمينار تخصصى عوارض مزمن گازهاى شيميايى: ۶۰ هزار مصدوم شيميايى در ايران وجود دارد كه ۵ تا ۶۰ درصد ريوى، ۳۰درصد چشمى و بقيه بيمارى هاى پوستى دارند.
ـ در ساعت ۳۰: ۱۶ روز يكشنبه هفتم تيرماه ۱۳۶۶ چند فروند هواپيماى عراقى سكوت شهر كوچك سردشت در غرب كشور را شكستند و ۷ بمب خردل در نقاط مختلف شهر انداختند كه يكى از آنها داخل بازار شهر افتاد. بيش از يك سوم مردم شهر مصدوم شدند بعضى ها سرپايى درمان شدند و مابقى كه بيش از ۱۰۰۰ نفر بودند در حال وخيم ترى بودند كه نياز به بسترى شدن در بيمارستان داشتند و لذا به تبريز، اروميه و تهران اعزام شدند و حدود ۱۰درصداين افراد به شهادت رسيدند.
تعداد كمى در روز اول و قبل از انتقال به بيمارستان (به علت شدت مصدوميت آثار عصبى و غيركلاسيك خردل و ايست قلبى زودرس) شهيد شدند. ولى اكثريت ۳۰ـ ۷ روز پس از حادثه به تدريج در ICUهاى بيمارستان ها به شهادت رسيدند. علت مرگ در اكثر موارد ضعف شديد سيستم دفاعى بدن (به علت خردل) و نيز آسيب شديد غشاى تنفسى و اختلال عمل تنفسى بود.

جنگ ها و سلاح هاى جنگى معمول انسان ها تا شروع جنگ جهانى اول را جنگ هاى متعارف جهان نامند ولى درآوريل ۱۹۱۵ كه آلمان سلاح مخرب و كشتارجمعى (گازكلر) را عليه متفقين به كار برد بنيانگذار كاربرد سلاح هاى غيرمتعارف (شيميايى) درجهان گرديد كه به تبع آلمان متفقين نيز از اين سلاح مرگبار عليه آلمان ها استفاده كردند. بدين ترتيب دركنار جنگ ها و سلاح هاى متعارف، سلاح هاى مرگبار انهدام دسته جمعى نيز معمول شد.

با نگاهى به نخستين حمله شيميايى آلمان ها در جبهه (ايبريس) عليه متفقين در ۲۲ آوريل ۱۹۱۵ كه طى آن با انفجار بشكه هاى حاوى گاز كلر بيش از ۵۰۰۰ فرانسوى كشته شدند تا آخرين كاربرد سلاح هاى شيميايى و بيولوژى توسط آمريكا در هند و چين (ويتنام) و شوروى سابق در افغانستان كه در ويتنام نيز بيش از دو ميليون انسان كشته و دچار آسيب سخت و جانكاه شدند كه با گذشت چند دهه هنوز آثار مخرب عوامل (ش،م) نه تنها بر انسان ها بلكه بر اكوسيستم و مزارع و جنگل ها و زمين هاى كشاورزى باقى است و بيانگر پيچيدگى و تأثير مستمر و دامنه دار عوامل شيميايى و ميكروبى (دى اكسين) است و همچنين حكايت از روحيه ددمنشى و ضدبشرى تصميم گيرندگان به كاربرد اين هولناك ترين سلاح مى نمايد.
كاربرد سلاح هاى شيميايى توسط رژيم صدام در جنگ تحميلى عليه ايران
با شروع جنگ تحميلى رژيم صدام حسين عليه ايران اسلامى و تهاجم سراسرى رژيم بعثى عراق به مرزهاى آبى و خاكى ايران و اعمال انواع جنايات و ظلم ها و وحشى گرى هايى كه چهره سياه و ننگين صدام و جنايتكاران سياسى و نظامى رژيم صدام حسين را سياه تر و ننگين تر نمود نه تنها آنها را نادم و شرمگين نكرد بلكه با مشورت و نظر كارشناسان عالى رتبه دول استكبارى بالاخص كارشناسان شيميايى شوروى سابق كاربرد سلاح هاى شيميايى را نيز به زمره سلاح هاى جنگى و مرگبار خويش افزودند و درتاريخ ۱۳۵۹‎/۱۰‎/۲۳ مبادرت به كاربرد و آزمايش و سنجش تأثير آنها بر رزمندگان اسلام درمحورهاى هلاله و نى خزر (منطقه عمومى ميمك) نمودند كه ده شهيد و دهها مصدوم برجاى گذاشت. آن گاه در سال ۱۳۶۰ دامنه كاربرد اين سلاح را در جبهه هاى هويزه و تپه هاى الله اكبر و جسر نادرى و خرمشهر به صورت پراكنده آزمودند.
و در سال ۱۳۶۱ بر محدوده عملياتى و حجم عوامل شيميايى افزوده و به طور رسمى به سازمان رزم خود مديريت و رسته جنگ هاى شيميايى را افزودند (با كاربرد عوامل اعصاب - گاز نيتروژن موستار در جبهه هاى آبادان- مريوان، تپه شرهانى و شلمچه و... كه بيش از ۱۵ شهيد و دهها مصدوم حاصل آن بود).
بدين ترتيب سلاح هاى مخوف كشتار دسته جمعى كه در زمره جنگ هاى غيرمتعارف است را در يك جنگ متعارف و عليه انقلاب و مردمى تازه از قيد استكبار و استثمار رهيده وارد نمودند كه درنوع خود از بزرگ ترين جنگ هاى قرن اخير و نيز جنگ هاى غيرمتعارف است.
منطقه عملياتى خيبر بالاخص جزاير مجنون در سال ۱۳۶۲ عرصه كاربرد وسيع و گسترده و پيچيده انواع عوامل شيميايى گازهاى خردل (تاول زا) فسفر و اعصاب توسط هواپيماهاى عراقى بوده است كه طى آنها هر هواپيما چندين بمب صدكيلويى حاوى ۴۰ليتر عوامل شيميايى را عليه رزمندگان اسلام پرتاب و همزمان توپخانه هاى دشمن نيز مبادرت به شليك انواع گلوله هاى شيميايى كرده است كه حاصل آن بيش از دهها شهيد و دو هزار و هفتصد مجروح بوده است.
لازم به ذكر است كه قبل از آن در مناطق عملياتى والفجر ۲ و ۴ و بعضى محورها نيز دشمن از عوامل شيميايى استفاده كرده بود، ولى حجم كاربرد آنها در عمليات خيبر درطول ۴سال جنگ تحميلى بى سابقه بوده است و تأثير عوامل به كارگرفته شده به حدى بود كه با گذشت بيش از يك هفته از حمله شيميايى، كارشناسان و محققين اعزامى از سازمان ملل موفق به ثبت و تشخيص نوع عامل شيميايى و نمونه بردارى و تجزيه آنها مى شوند.
در جريان عمليات بزرگ بدر كه طى آن نيروهاى پرتوان اسلام موفق به قطع جاده استراتژيك بصره - بغداد به مدت يك هفته مى شوند، عراق به دستور صدام جنايت پيشه مجدداً در اسفند ۱۳۶۳ كاربرد وسيع تر و متنوع تر سلاح هاى شيميايى را تجويز و در ابعادى گسترده مبادرت به بمباران و گلوله باران شيميايى مناطق عملياتى بدر، خيبر، هورالهويزه، جاده ها و عقبه ها و قرارگاهها و اورژانس ها و اسكله ها و موقعيت هاى پشتيبانى از هورالهويزه و جزاير مجنون گرفته تا مناطق جفير و پادگان حميد و هويزه و... كردند كه درجزاير و طول پل ۱۴ كيلومترى خيبر و جاده هاى شهيد همت و سيدالشهداء و سه راهى فتح و طلاييه از شدت بيشترى برخوردار بوده است.
در اين تك وسيع شيميايى علاوه بر عوامل اعصاب، ناتوان كننده ها، خردل، تاول زا و تركيبات آنها دشمن براى نخستين بار از عامل بس خطرناك و كشنده خون استفاده مى كند كه نتيجه اين حمله نيز برجاى گذاشتن تعدادى شهيد و هزاران مصدوم بوده است.
نمونه هاى ديگرى از كاربرد سلاح هاى شيميايى توسط صدام در جنگ تحميلى عليه ايران را مى توان در بهمن و اسفند ۱۳۶۴ و در جريان عمليات فوق العاده والفجر۸ و عبور از رودخروشان اروند و تصرف شهر فاو اشاره كرد.
جهت تداعى و تصور غلظت فضاهاى آلوده كافى است اشاره شود كه كليه جانوران و پرندگان و آبزيان درمعرض آلودگى به كلى خشك شده و اشجار و نخل ها و نى زارها پژمرده شده بودند و در اين سرى حملات علاوه بر عوامل قبلى، عامل جديد خفه كننده و سيانور را هم به كار برده بود، اعزام كارشناسان شيميايى سازمان ملل به منظور تأييد كاربرد سلاح هاى مذكور با تعلل توأم بود و نمونه بردارى هايى هم كه به عمل آمده و ديدن مجروحين و تأييد اثر عوامل شيميايى بر آنها با عدم اعلام كاربرد آنها از سوى مجامع بين المللى همراه بوده است كه خود تشويقى بر ادامه كاربرد آنها توسط رژيم منحوس حاكم بر عراق محسوب مى گردد.
از ديگر موارد استفاده از سلاح هاى كشتار جمعى توسط صدام مى توان از عمليات كربلاى۵ شلمچه نام برد. (عوامل اعصاب و خردل و تاول زا و تركيبات خردلى و خون، سيانور و خفه كننده و ناتوان كننده ها) نيز عوامل شيميايى در منطقه عملياتى غرب بانه در استان كردستان ايران و... نام برد كه متأسفانه در اين سرى حملات نيز تعدادى شهيد و شمار زيادى مجروح شدند.
همچنين روستاهاى اطراف شهر مريوان درچند نوبت بويژه در فروردين۱۳۶۷ و نيز روستاهاى زرده و ديره در استان كرمانشاه كه در تيرماه۶۷ هدف حملات وسيع شيميايى قرار گرفت و نيز در اسفندماه۶۶ فاجعه حلبچه رقم خورد كه در آن بيش از پنج هزار نفر از مردم بى دفاع اين شهر در شمال عراق قربانى سلاح هاى شيميايى رژيم صدام گرديدند.
زنان و كودكان بى دفاع سردشت، قربانى سلاح هاى شيميايى صدام
نخستين كاربرد وسيع سلاح هاى مرگبار و ممنوعه شيميايى عليه غيرنظاميان توسط رژيم صدام، ديكتاتور سابق عراق در منطقه سردشت در شمال غربى ايران به وقوع پيوست و انسان هاى بسيارى را به كام مرگ دردناكى فرستاد.
رژيم صدام در مورخ۷ و ۱۳۶۶‎/۴‎/۸ ناجوانمردانه با هواپيماهاى بمب افكن به صورت هولناكى ۴ نقطه پرازدحام و متراكم جمعيتى شهر سردشت را مورد تهاجم بمب هاى شيميايى قرار داد. درجريان اين حمله زن و كودك و خرد و كلان مردم بى گناه سردشت و همزمان روستائيان كله وش و اطراف پايگاه مركزى در معرض گازهاى كشنده و دهشتناك شيميايى قرار گرفتند. باوجود مساعدت و رفع آلودگى توسط يگان پدافند شيميايى مستقر در منطقه به دليل غافل گيرى و عدم آمادگى عمومى هزاران نفر از غيرنظاميان بى دفاع و مظلوم اين شهرستان توسط گاز ناتوان كننده خردل شهيد يا مجروح مى شوند. بدين ترتيب شهرستان سردشت به عنوان نخستين شهر قربانى سلاح هاى شيميايى در تاريخ لقب گرفت. اكنون با گذشت ۲۰ سال از آن فاجعه دردناك مردم مظلوم اين شهر هنوز از عوارض مصدوميت با سلاح هاى شيميايى رنج مى برند.
پرسش اينجاست كه ارتش صدام حسين، اين سلاح هاى مرگبار و ممنوعه را چگونه به دست آورده است؟ چه كشورهايى در ارسال اين سلاح هاى كشتار جمعى براى به كارگيرى در جنگ عليه جمهورى اسلامى ايران، صدام حسين را صميمانه يارى كردند؟
اين تراژدى عظيم و دردناك، در حالى صورت مى گرفت كه اغلب رسانه هاى خبرى و دروغين حقوق بشر، در سكوت خبرى محض، اين حادثه تلخ را منعكس نكردند. فاجعه اى كه در نوع خود در تاريخ دنيا بى نظير بود.
آرى، سند مظلوميت سردشت، به عنوان نخستين شهر قربانى سلاح شيميايى در دنيا، براى هميشه ثبت گرديد. با گذشت بيش از يك دهه، هنوز قربانيان سلاح هاى شيميايى سردشت و ديگر مناطق از تبعات دردناك و ديررس اين سلاح ها، رنج برده و به تدريج به شهادت مى رسند. بيش از صدهزار نفر قربانيان سلاح هاى شيميايى، اسناد و شواهد زنده جنايات قرن حاضر و سند مظلوميت مردم ايران محسوب مى شوند. ابعاد گسترده تر و پيچيده تر عواقب شوم كاربرد سلاح هاى شيميايى دامنگير مردم مسلمان و بى گناه حلبچه عراق و روستاهاى اطراف نيز شده و منجر به كشته و زخمى شدن بيش از پنج هزار بچه و زن و پير و جوان شد.
در سال پايانى جنگ، رژيم حاكم بر عراق در بازپس گيرى شهر فاو و ديگر مواضع از دست داده تا قبول قطعنامه۵۹۸ از سوى ايران مبادرت به استفاده از اين سلاح غيرمتعارف و وحشتناك مى نمايد و همچنان از سوى ابرقدرتان و اردوى استكبار حمايت مى گردد. بدون شك چنانچه سازمان ملل، شوراى امنيت و مجامع حقوقى و مدافع حقوق بشرى دست از كلى گويى ها ودوپهلو حرف زدن ها و حمايت هاى غيرمستقيم و ضمنى خود از كشور عراق كه مشوق و مجوزى براى ادامه كاربرد سلاح هاى شيميايى در جنگ تحميلى بوده برداشته و اعلام كاربرد آنها توسط عراق و ايجاد زمينه هاى تصميم گيرى بر منع ادامه كاربرد و احياناً تعيين مجازات و محدوديت هايى مى نمودند مسلماً مى توانستند از گسترش حيطه آن نه تنها در جبهه هاى جنگ بلكه در شهرها و روستاها و بالاخص در فاجعه شهر سردشت و حلبچه جلوگيرى و يا حداقل محدود نمايند كه متأسفانه و به دور از انتظارى انسانى و حقوقى، جامه تحقق به خود نگرفت و جنايتى كه مى توانست صورت نگيرد، انجام گرفت. جمهورى اسلامى ايران، به عنوان قربانى اصلى سلاح هاى شيميايى با پيوستن به كنوانسيون منع سلاح هاى شيميايى به جهانيان ثابت كرد كه از هيچ تلاشى در مبارزه با اين سلاح هاى مرگبار دريغ نخواهد ورزيد.
به اميد دنيايى عارى از سلاح هاى شيميايى و ميكروبى.