زهرا فيضى
كشورهاى توسعه يافته مهارت ومدرك را دو بال پرواز در عرصه فعاليت هاى اقتصادى قرارداده اند. اين در حالى است كه تصور مى شود جامعه ايرانى گرايش ويژه اى به تحصيلات آكادميك منتج به كسب مدرك دارد.
علاوه بر آن به دليل نبود فرهنگ مهارت آموزى و نقش كمرنگ آموزش هاى عملى و كارگاهى، بهر ه ورى دانش آموختگان دانشگاهى كاهش يافته و در نهايت اغلب آنان شغل مناسبى نمى يابند و به جامعه بيكاران افزوده مى شوند.
با اصلاح سياست ها و تغيير رويكردهاى وزارت كار و امور اجتماعى، چندى است سازمان آموزش فنى و حرفه اى كشور به عنوان تنها نهاد رسمى آموزش مهارت?هاى كسب و كار در كشور، فعاليت هاى متعددى را براى تقويت و توسعه مهارت آموزى فارغ التحصيلان دانشگاهى و شاغلان بازار كار آغاز كرده است.
دكترعلى كردان، رئيس اين سازمان در گفت و گوى اختصاصى با «ايران» از ايجاد ۱۲۰ مركز آموزش فنى و حرفه اى در سفرهاى استانى رئيس جمهور خبر مى دهد. او اعتقاد دارد تغيير در نظام آموزش كشور ضرورتى اجتناب ناپذير است.
آنچنان كه تبليغات رسانه ها يادآور مى شوند، مقرر شده ۶ مرداد جشن بزرگ مهارت همزمان باميلاد امام على (ع) برگزار شود. آنچه در پى مى خوانيد بررسى وضع آموزش هاى فنى و حرفه اى و لزوم توجه به مهارت آموزى پيش از ورود به بازار كار است كه در گفت و گو با رئيس سازمان فنى و حرفه اى كشور مطرح شده است.
آقاى دكتر در آستانه روز ملى مهارت، شما و مديران و رؤساى مراكز آموزشى ديدارى با رئيس جمهور داشتيد. درباره مسائل و مشكلات پيش روى آموزش هاى فنى و حرفه اى كشور چه نكاتى را با ايشان مطرح كرديد؟
بله، دكتر احمدى نژاد از نظام آموزشى كشور انتقاد كردند و معتقد بودند آموزش و پرورش و آموزش عالى افراد را بيشتر از نظر حافظه تقويت مى كنند تا توانايى براى اداره كشور. ايشان عنوان كردند نظام آموزش نبايد مبتنى بر تقويت حافظه و فراگيرى محفوظات باشد.
همچنين در سفرهاى استانى رئيس جمهور در ۳۰ استان كشور براى ايجاد ۱۲۰ مركز آموزش تصميم گيرى شد كه تعدادى از آنها ساخته شده و باقى مراكز تا۹۰ درصد پيشرفت فيزيكى داشته اند.
سازمان فنى و حرفه اى كشور به عنوان تنها متولى امر آموزش هاى عملى در كشور به بودجه فراوانى نياز دارد ضمن اين كه بيشتر مراكز آموزشى اين سازمان به صورت رايگان فعاليت مى كنند تصور نمى كنيد با ورود بخش خصوصى نتايج بهترى در امر آموزش مشاهده شود؟
بله، ما هم سياست گذاريم و هم مجرى و با جديت تلاش داريم بخش عمده وظايف خود را به بخش خصوصى واگذار كنيم. براى سال ۸۶ ، ۱۰۰ ميليارد تومان بودجه جارى و حدود ۹۰ تا ۱۰۰ ميليارد تومان هم بودجه عمرانى داريم و همه اين بودجه را دولت تأمين مى كند، علاوه بر آن در قانون بودجه براى ايجاد دهكده ملى مهارت ۲۰۰ ميليون دلار فايناس پيش بينى شده است.
پارسال پيشنهاد داديم سازمان نيازهايش را اعلام كند ودر صورت تمايل بخش خصوصى به سرمايه گذارى، ۲۰ درصد هزينه را بخش خصوصى تقبل كرده و ۲۰درصد هم سازمان كمك مالى بدهد و ۶۰درصد باقى مانده از طريق تسهيلات بانكى تأمين شود كه در دولت تصويب شد. اما با بخش ديگرى از پيشنهاد ما يعنى تضمين سرمايه گذارى سرمايه گذار به مدت ۵ سال موافقت نشد و به همين دليل بخش خصوصى اكنون با واهمه وارد اين عرصه مى شود. در حال حاضر هم بسيارى از مراكز به صورت خصوصى اداره مى شوند. ما هم اكنون در سازمان ديگر آموزش كامپيوتر و يا آموزش خياطى نداريم چرا كه بخش خصوصى توانايى خود را در اين بخش به اثبات رسانده است و آموزش اين رشته ها در مراكز خصوصى ارائه مى شود اما مايل بوديم بخش خصوصى در طرح هاى بزرگ هم وارد مى شد. هم اكنون ميزان سرمايه گذارى بخش خصوصى در زمينه آموزش هاى فنى و حرفه اى يك هزار و ۲۰۰ ميليارد تومان برآورد شده است.
آيا آموزش هاى سازمان متناسب با شرايط اقتصادى و يا پيشرفت علم در دنيابه روز مى شود؟
متأسفانه اين موضوع يكى از چالش هاى بزرگ ماست در شرايطى كه بسيارى از مراكز فنى و حرفه اى دنيا مهارت هاى جديد و به روز را آموزش مى دهند ما همچنان به دليل ورود ديرهنگام تكنولوژى، به همان سبك و سياق گذشته به فعاليت ادامه مى دهيم.
به عنوان مثال هم اكنون در بسيارى از كشورها تكنولوژى نانو آموزش داده مى شود در حالى كه اين تكنولوژى هنوز به كشور ما راه نيافته است.
فكر مى كنم چالش هاى فراوانى پيش روى آموزش هاى فنى و حرفه اى باشد.
بله، در مجموع مى توان مشكلات و موانع پيش رو را به ۴ دسته تقسيم كردكه بزرگترين آنها مشكل فرهنگى است. چرا كه متأسفانه مردم تشخص را به داشتن مدرك مى دانند، نه به كسب مهارت. يعنى افراد ترجيح مى دهند يك دانشنامه دانشگاهى داشته باشند تا اين كه صاحب مهارت شوند.مشكل دوم، اقتصاد كشور است چرا كه هر لحظه دستخوش تحول مى شود و مهارت ها را هم بى ثبات مى كند. وقتى يك تصميم اقتصادى اتخاذ مى شود، بسيارى از مشاغل بر اثر آن تصميم اقتصادى لطمه مى بينند. نمونه بارز آن تصميم صحيح دولت در خصوص سهميه بندى بنزين بود. اين تصميم اگرچه در درازمدت دربرگيرنده منافع مردم است اما به دليل آنكه در تحرك مردم تا مدتى وقفه ايجاد مى كند عملاً مهارت آموختگان هتلدارى و گردشگرى را با مشكل مواجه خواهد كرد.نكته بعدى تكنولوژى است. ما صاحب تكنولوژى نيستيم و تنها از آن استفاده مى كنيم بنابراين هميشه عقب تر هسيم. ما يك نظام توليد كننده آموزش نيستيم بلكه به نوعى بهره بردار آموزش سيستم جهانى هستيم. به همين دليل بسيارى از سطوح آموزشى ما دير شكل مى گيرد.
|
|
|
در حال حاضر چند مركز فنى و حرفه اى دركشور فعالند و آيا اين ميزان جوابگوى نياز جامعه خواهد بود؟
در حال حاضر ۶۷۰ مركز آموزشى ثابت در كشور فعاليت مى كنند. حدود يك هزار مركز آموزش موبايل در كشور داريم و ۱۲ هزار آموزشگاه خصوصى در كشور فعاليت مى كنند. با وجود اين مراكز سازمان فنى و حرفه اى پاسخگوى كل نياز جامعه نيست. ما پيشنهاد داديم دولت ۱۵۰ ميليارد تومان علاوه بر بودجه ذكرشده در اختيار ما قراردهد تا ما بتوانيم كل مراكز فنى و حرفه اى مصوب دولت را كه قرار بود تا سال ۸۸ راه اندازى شود، تا پايان سال ۸۶ به اتمام برسانيم.
سالانه چه تعداد مهارت آموز را زير پوشش قرار مى دهيد و چنددرصد از آنها وارد بازار كار مى شوند؟
ما يك ميليون و ۶۵۰ هزار نفر را در سال آموزش مى داديم اما در سال ۸۶ متعهد شديم ۳ ميليون و ۳۵۰ هزار نفر را آموزش دهيم.
اما اگر بتوانيم در سال فقط يك ميليون و ۵۰۰ هزار نفر اشتغال ايجاد كنيم به نظر مى رسد مشكل اشتغال حل خواهد شد.
اين ۳ ميليون و ۳۵۰ هزار نفر كسانى هستند كه آموزش مى بينند و لزوماً وارد بازار كار نمى شوند چون ما قشرهاى مختلفى را تحت آموزش قرار داده ايم به عنوان مثال ما به زندانيان، سربازها و كارگران برخى صنايع و كارخانه ها آموزش مى دهيم كه جزو همان
3 ميليون و ۳۵۰ هزار نفر هستند. اين ۳ گروه وارد بازار كار نمى شوند و فقط براى آينده آماده خواهند شد. گروه ديگر كسانى هستند كه به منظور كاهش هزينه زندگى و نه اشتغال، آموزش مى بينند به عنوان مثال خانم هاى خانه دار در اين گروه قرار مى گيرند. بنابراين حدوداً يك ميليون نفر از ۳ ميليون و ۳۵۰ هزار نفر به منظور آمادگى براى ورود به بازار كار آماده مى شوند كه ميزان جذب آنان در بازار كار با توجه به حرف و مشاغل مختلف از حداقل ۵۰ تا حداكثر ۷۰ درصد متغير است.
در برخى حرف، همچون حسابدارى، تأسيسات و الكترونيك هم صددرصد مهارت آموختگان وارد بازار كار مى شوند.
علاوه بر آن كسانى كه مايل باشند به صورت انفرادى عمل كنند، از سازمان تسهيلات مى گيرند تا به فعاليت اقتصادى بپردازند.
افرادى هم كه مايل باشند به طور گروهى و تعاونى فعاليت كنند به وزارت تعاون جهت گرفتن تسهيلات معرفى مى شوند.
6 مرداد روز ملى مهارت نامگذارى شده است ظاهراً امسال برنامه هاى ويژه اى داريد؟
بله، ما در نظر داريم مشكل بزرگ آموزش هاى فنى و حرفه اى يعنى معضل فرهنگى را به گونه اى حل كنيم. در همين راستا جشن مهارت در سراسر كشور همزمان با ميلاد مولاى متقيان على (ع) برگزار مى شود. همچنين بسيارى از ميادين و خيابان ها در شهرهاى مختلف به نام مهارت نامگذارى شده اند.
6 مرداد مربيان ما با تجهيزات سيار به مردم آموزش هاى كوتاه مدت و موقت خواهند داد تا زمينه مناسبى براى ارتباط مردم با اين سازمان فراهم شود.