آران و بيدگل- خبرنگار «ايران»: همزمان با ولادت مولى الموحدين حضرت على(ع) بهره بردارى آزمايشى از فاز اول مجتمع فولاد كوير شهرستان آران و بيدگل آغاز شد.
مديرعامل مجتمع فولاد كوير شهرستان آران و بيدگل در اين خصوص گفت: مساحت اين مجتمع ۱۲۰ هكتار است كه شامل ۵۰ هكتار زيربناى توليدى و ۷۰ هكتار فضاى سبز مى شود.
احمد خوروش، ميزان سرمايه گذارى اوليه براى ساخت اين مجتمع را ۳۰ ميليون يورو (ارزى) و ۳۰۰ ميليارد ريال عنوان كرد كه از سوى بخش خصوصى و تسهيلات يكى از بانك هاى مربوطه تأمين شده است.
وى ، محصولات توليدى اين مجتمع را ميلگرد آجدار، ساده نبشى، ناودانى و سيم (كلاف) عنوان كرد و گفت: ظرفيت توليد سالانه ميلگرد اين كارخانه ۵۰۰ هزار تن است.
به گفته وى خط توليد اين مجتمع كه يكى از پيشرفته ترين و پربازده ترين خط هاى موجود در دنيا با تكنولوژى روز يك شركت ايتاليايى است كه با هدف ارتقا و شكوفايى اقتصاد منطقه محروم كوير، اشتغالزايى براى جوانان متخصص منطقه، فراهم كردن زمينه سرمايه گذارى براى ايجاد و توسعه صنايع سنگين و سبك آماده و راه اندازى شده است.
خوروش، تكنولوژى و اتوماسيون اين مجتمع را پيشرفته ترين خط نورد در ايران دانست و افزود: اين تكنولوژى پيشرفته موجب كاهش خطاها و جلوگيرى از استهلاك دستگاه ها، افزايش بهره ورى با بكارگيرى كمترين نيروى انسانى مى شود.
مدير عامل مجتمع فولاد كوير شهرستان آران و بيدگل يكى از مشكلات مهم اين مجتمع را وضعيت نامناسب جاده اين شركت توليدى عنوان كرد و گفت: با توجه به تردد روزانه ۱۰۰ تا ۲۰۰ تريلى جهت انتقال و جابه جايى محصولات توليدى اين كارخانه ساخت جاده كمربندى براى اين مجتمع ضرورى است.
كل نيروى انسانى مورد نياز اين مجتمع بر اساس پروانه تأسيس ۳۶۰ نفر شامل ۲۴۰ نفر فنى و ۱۲۰ نفر نيروى ستادى است كه بيش از ۷۰ درصد پرسنل داراى تحصيلات عاليه بوده و ۸۰ نفر از آنها آموزش هاى لازم را در ايتاليا و ذوب آهن اصفهان ديده اند.
در ادامه نماينده مردم منطقه كاشان و آران و بيدگل در مجلس شوراى اسلامى گفت: امسال ايام ماه مبارك رجب با آغاز به كار مجتمع فولاد كوير مصادف شده و منطقه كوير شاهد صداى افتخار آفرين اين مجتمع است.
مهندس اصغر گرانمايه پور، نماينده مردم كاشان و آران و بيدگل در مجلس شوراى اسلامى نيز در مراسم آغاز به كار اين مجتمع از سوى خير مدرسه ساز اصفهانى را عامل رشد و ترقى درمنطقه كوير، اشتغالزايى جوانان، كارآفرينى صدها دانشجوى بيكار در منطقه، مهياسازى و زمينه رفاه براى هزاران فرد جوياى كار، كاهش وابستگى به بيگانه و افزايش خودكفايى كشور در راستاى توليد مصالح ساختمانى فولاد كشور عنوان كرد. مجتمع فولاد كوير در فاصله ۶ كيلومترى شمال شهرستان آران و بيدگل واقع شده است.

يزد - خبرنگار «ايران»: باغ خان يزد با صرف اعتبار ۱۵۰ ميليون ريال مرمت و بازسازى شد.
مرمت اين طرح كه ۵ ماه به طول انجاميد، شامل مرمت و احياى ورودى باغ، استحكام بخشى ساباط، خزينه و بادگير آب انبار با كاهگل بود.
قدمت باغ خان به دوران قاجار برمى گردد و در جاده يزد - تفت واقع شده است.ساختمان داخل باغ به «خان نشين» مشهور است و متعلقات معمارى مربوط به اين باغ شامل يخچال، آب انبار، قهوه خانه است كه در گذشته آب ۱۲ رشته قنات نيز از اين باغ مى گذشته است. اين باغ در زمان محمد خان والى حاكم يزد ساخته شده و تالار و عمارت آن نيز توسط «استاد كريم» ساخته شد و پس از گذشت چند سال، فتح الله مشيرالممالك خان مستوفى، يكى از نوادگان ميرزا جعفر منشى قسمت هاى آسيب ديده باغ را به شيوه زيبايى مرمت و بازسازى و نقوش و تزئيناتى را به آن اضافه كرده است. مساحت باغ خان ۱۵ هزار متر مربع است كه به شماره ثبتى ۳۸۰۶ در سال ۸۰ در فهرست آثار ملى كشور به ثبت رسيده است.

كرج ـ خبرنگار«ايران»: با گشايش يك مجموعه تفريحى جديد در غرب استان تهران۱۲۰، نفر مشغول به كار شدند.
در اين مراسم، يدالله يعقوبى، مديرعامل اين مجموعه تفريحى در خصوص آخرين وضعيت اين مجموعه پس از يكسال از شروع فعاليت گفت: براى بازسازى مجموعه ۱۵۰ ميليون تومان هزينه پيش بينى شده بود كه بالاى
يك ميليارد تومان هزينه شد كه در مجموع و بالغ بر ۵ ميليارد تومان سرمايه گذارى در اين مجموعه صورت گرفت. وى گفت: تجهيزات اين مجموعه از ۱۲ كشور دنيا خريدارى شده است. وى اظهار داشت: پيش بينى ما اين بود كه حداقل ۵۰ ميليارد تومان سرمايه گذارى صورت گيرد اما محقق نشد.وى با بيان اين كه خوشبختانه بيش از ۸۴ درصد از شهروندان و مراجعه كنندگان به اين مركز رضايت دارند، گفت: اين مجموعه در هر ساعت به ۳ هزار نفر سرويس مى دهد؛ چرا كه از تجهيزات مدرن و پيشرفته بهره مى بريم و برخى از تجهيرات آن در خاورميانه نيز بى نظير است. از جمله دستگاه هاى موجود مى توان به ليزر شو، سينماى سه بعدى، كيوبولينگ، گان ليزر كه در ايران نيز نمونه مشابهى وجود ندارد، اشاره كرد. وى در ادامه گفت: دولتمردان و مديران كلان كشور در اين عرصه بايد سرمايه گذارى يا حداقل همراهى كنند.يعقوبى با بيان اين مطلب كه منشأ تمام فسادها بيكارى است بايد با ايجاد چنين بخش هايى حضور افراد را براى اشتغال فراهم كرد، افزود: در حال حاضر در اين مجموعه۱۲۰ نفر شاغل هستند.

گرگان ـ خبرنگار «ايران»: مبتلايان به سرطان هاى دستگاه هاى گوارش فوقانى در استان گلستان براساس آمار پارسال دانشگاه علوم پزشكى گلستان در حال كاهش است.
دكتر شهريار سمنانى، رئيس دانشگاه علوم پزشكى گلستان گفت: هرچند استان گلستان رتبه اول مبتلايان به سرطان هاى دستگاه هاى گوارش فوقانى در كل كشور را داراست ولى نسبت به آمار قبل از انقلاب ۵۰ درصد كاهش در سرطان مرى داشته ايم.
وى افزود: تا قبل از انجام تحقيقات در استان، آمار دقيقى از ميزان سرطان شايع در منطقه وجود نداشت اما براساس پژوهش ها و اقداماتى كه در زمينه تحقيقات سرطان گوارش فوقانى در دانشگاه علوم پزشكى گلستان انجام گرفته اين آمار مشخص شده و نشان مى دهد، نسبت به ۲۰ سال گذشته مبتلايان كاهش يافته اند.
دكتر سمنانى گفت: مطالعه ۱۰ ساله اى با همكارى دانشگاه علوم پزشكى گلستان، مركز تحقيقات گوارش دانشگاه تهران و بخش تحقيقات سرطان سازمان جهانى بهداشت در اين زمينه در استان در دست اقدام است كه ۴ سال آن گذشته و اوايل مهرماه امسال نتيجه تحقيقات و عوامل خطرزاى اصلى و ريز فاكتورهاى مؤثر در اين بيمارى اعلام خواهد شد.
وى در ادامه بيان داشت: پيرو كار تحقيقاتى كه از چند سال پيش در دانشگاه شروع شده، مركز تحقيقات گوارش و كبد در استان گلستان موافقت اصولى وزارت بهداشت را دريافت و همچنين سازمان جهانى بهداشت مركز ثبت سرطان استان را به عنوان يك مركز بين المللى و معتبر ثبت سرطان تأييد كرده است.
دكتر سمنانى در ادامه از مصوبات سفر رئيس جمهورى در خصوص درمان بيمارى سرطان در استان خبرداد و گفت: علاوه بر راه اندازى مركز راديوتراپى شفا، مطالعه و شروع عمليات اجرايى ساختمان مركز پيشگيرى و درمان سرطان گوارش گرگان در مراحل اجرايى قرار دارد.
وى اظهار داشت: اين مركز تا اواسط سال ۸۷ در بيمارستانى كه سازمان مسكن و شهرسازى در بلوار صياد شيرازى گرگان در حال ساخت است با زيربناى ۶۰۰ متر ساخته خواهد شد كه تاكنون ۱۰۰ ميليون تومان براى مطالعه و ساخت آن در اختيار دانشگاه قرار گرفته است.
دكتر غلامرضا روشن دل، كارشناس مركز تحقيقات سرطان استان نيز درباره علل كاهش سرطان مرى گفت: عوامل زيادى در ابتلا به سرطان نقش دارد و به طور قطع نمى توان علت دقيقى را براى كاهش آن مطرح كرد اما تحقيقات انجام شده مشخص ساخته عوامل سرطان زا داخل مواد غذايى مانده شده در ابتلا به بيمارى نقش داشته است.
وى افزود: با ارتقاى سطح زندگى اجتماعى و اقتصادى مردم به خصوص در شرق استان خدمات رفاهى مانند برق ودستگاه يخچال براى نگهدارى غذا به نسبت سال هاى قبل از انقلاب بيشتر شده و اين حدس را قوت بخشيده كه ذخيره سازى نامناسب مواد غذايى و استفاده از موادغذايى نمك سود، يكى از علل ابتلا به سرطان در سال هاى گذشته بوده است.
پارسال ۱۷۲۰ بيمار سرطانى در استان وجود داشت كه اعضاى مختلف بدن آنها به اين بيمارى مبتلا بود. به طورى كه سرطان مرى، معده و پستان به ترتيب با ،۱۶۷ ۱۵۱ و ۸۷ مورد ابتلا شايع ترين ميزان سرطان هاى موجود در استان گزارش شد.
* بهبود شاخص هاى بهداشتى
رئيس دانشگاه پزشكى گلستان به عنوان يكى از موفق ترين دستگاه هاى پيگير در زمينه عملياتى شدن مصوبات سفر رياست جمهورى همچنين از اجرايى شدن ۹۰ درصد ۱۶ مصوبه بخش بهداست و درمان استان خبر داد و گفت: با اجرايى شدن مصوبات، تحولات چشم گيرى در اين بخش ايجاد شده و بسيارى از شاخص هاى بهداشتى ارتقا يافته است.
وى افزود: مصوبات سفر در كل ۹ ميليارد و ۶۰۰ ميليون تومان اعتبار براى بخش بهداست و درمان استان تأمين كرد، كه موجب بهبود بسيارى از شاخص ها در اين بخش شده است. بر اين اساس به ازاى هر ۱۱۰۰ نفر يك تخت در استان وجود داشت كه هم اكنون به ۹۳۰ نفر رسيده است. دكتر سمنانى گفت: همچنين به ازاى هر ۱۰۰ هزار نفر ۳ تخت آى سى يو در استان بود كه اكنون به ۵ تخت افزايش يافته؛ مرگ و مير كودكان نيز از ۱۶ در هزار به ۱۵ در هزار رسيده و همچنين مرگ و مير مادران ۵۰ درصد كاهش پيدا كرده كه تجهيز مراكز درمانى در اين نتايج بسيار مؤثر بوده است.
وى در ادامه خاطرنشان ساخت: تجهيز بيمارستان ها و افزايش تخت ها به هر ميزان هم كه افزايش يابد تا زمانى كه افراد به پيشگيرى از بيمارى ها اهميت ندهند هيچ گاه جوابگو نخواهد بود.
به گفته وى، تجهيز و راه اندازى ۲۲ پايگاه اورژانس، راه اندازى بخش انژيوگرافى و انژيوپلاستى در بيمارستان امير المؤمنين
كردكوى، گشايش بيمارستان هاى «كلاله و آق قلا»، اجراى طرح توسعه بيمارستان ۵ آذر گرگان و كلنگ زنى بيمارستان سوختگى، تجهيز ۱۴ مركز بهداشتى با ۱۴۰ ميليون تومان و راه اندازى بخش هاى دياليز در بيمارستان هاى «كلاله، على آباد و بندرگز» از مهم ترين مصوبات بوده است.

اراك - خبرنگار «ايران»: كمبود پاركينگ و عرض كم خيابان هاى اصلى و توقفگاه ها و ترافيك سنگين در مناطق مركزى شهر اراك معضلات عديده اى براى شهروندان و رانندگان پديد آورده است.
استقرار و تمركز شعب مركزى اكثر بانك ها در ميدان اصلى شهر اراك و نبود پاركينگ هاى متعلق به اين اماكن عمومى كه بيشترين مراجعه و تردد را دارند، از جمله عوامل مؤثر در حجم ترافيك شهر است.
در حالى كه براساس قانون بايد به ازاى هر واحد مسكونى ۲۵ متر پاركينگ وجود داشته باشد؛ نه تنها اين قاعده در اكثر نقاط شهرى نقض شده است بلكه در فضابندى نادرست پاركينگ هاى عمومى حذف و به مكان هاى تجارى و خدماتى تبديل شده اند.
نبود جاى پارك مناسب مردم را مجبور به توقف خودروها در خيابان ها و فرعى هاى خلوت مى كند كه سارقان در آنجا به كمين نشسته اند.
ادارات مخابرات، اداره پست، ۶ درمانگاه وحدود ۳۰ بانك و صندوق در مركز خيابان هاى شهيد رجايى، شهيد بهشتى، امام خمينى(ره) و حصار كه محدوده مركز شهر اراك را تشكيل مى دهند، استقرار يافته است.اكثر شعب مركزى بانك ها در اين منطقه از شهر واقع شده است و همچنين بازار سرپوشيده اراك و مراكز اصلى خريد مردم و پاساژها نيز در اين منطقه قرار دارد.
براساس بررسى هاى به عمل آمده مراكز ادارى و مالى مستقر در بخش مركزى و اماكن عمومى شهر اراك فاقد پاركينگ هستند و برخى از اين مراكز تنها پاركينگ اختصاصى براى كاركنان خود دارند.
اگر حتى ۲۰ درصد مراجعه كنندگان به مراكز خدماتى، مالى و ادارى مركز شهر اراك داراى وسيله نقليه باشند، روزانه حجم بالايى از تردد و توقف در اين قسمت صورت مى گيرد، اين در حالى است كه تنها ۳ پاركينگ كوچك در مجموع با گنجايش كمتر از ۱۵۰ ماشين در اين بخش وجود دارد. جمعى از رانندگان شهر اراك ساختار غيراستاندارد اين شهر را عاملى مؤثر در بروز تخلفات ناخواسته عنوان كردند و گفتند: بخش قابل توجهى از جرايم رانندگى به خاطر اين مسأله است.
بررسى هاى انجام شده در شهر اراك نيز نشان مى دهد كه توقف غيرمجاز مهم ترين مورد تخلف رانندگى در اين شهر است و علت اصلى اين تخلف، نبود ايستگاه مناسب و ساختار غيراستاندارد مهندسى شهرسازى است.عليرضا نوربهشت، معاون عمرانى استاندار و مسئول شوراى ترافيك استان از تهيه پيش نويس طرح جامع ترافيك استان خبر داد و گفت: كليات و شرح خدمات اين طرح توسط مهندسان متخصص و مشاور تهيه و به شوراى عالى ترافيك كشور ارسال شده است.
وى افزود: با توجه به اين كه تردد و ترافيك يك مقوله چندوجهى و ميان بخشى است، اكثر ادارات، ارگان ها و سازمان ها و ناوگان حمل و نقل عمومى در شرح وظايف اين طرح سهيم و همچنين تغييرات فصلى، ساعات رفت و آمد، قيمت سوخت و خودرو، معاينه فنى خودرو، دلايل مسافرت هاى درون شهرى و پراكنش فعاليت هاى شهرى از جمله عوامل مؤثر در شرح خدمات اين طرح است.وى ابراز اميدوارى كرد: تدوين كامل طرح جامع ترافيك طى يك سال آينده به اتمام برسد.
وى از ديگر راهكارهاى كاهش ترافيك را تقسيم سطوح خدمتى در سراسر شهر عنوان كرد و گفت: متأسفانه اكثر خدمات و امكانات شهرى در شهر اراك، متمركز در مناطق مركزى شهر است.
او همچنين با اشاره به اين كه مراكز تجارى و خدماتى يا فاقد پاركينگ هستند و يا با وجود داشتن پاركينگ به علت عدم اعمال قانون، مجاز به استفاده از آن نيستند، بر لزوم تسريع در ساخت ۲ پاركينگ طبقاتى در شهر كه عمليات ساخت وسازشان به كندى پيش مى رود تأكيد كرد و از شهردارى خواستار رسيدگى بيشتر به ساخت اين ۲ پاركينگ شد.وى اضافه كرد: در واقع شهر اراك دچار ترافيك سنگين نيست، بلكه عدم ساماندهى معابر سبب بى نظمى در رفت و آمد شده است.
مسئول شوراى ترافيك شهر اراك ادامه داد: به اين علت كه تغييرات و يا اعمال هرگونه تغيير در سطح شهر بر همه نقاط شهرى تأثيرگذار است، حل مشكل تردد در شهر اراك نيازمند مطالعات دقيق و اقدامات برنامه ريزى شده است.

اصفهان ـ خبرنگار«ايران»:خبر مربوط به مزايده گذاشتن يك خانه تاريخى در شهر كاشان از سوى بانك، در حالى در يكى از روزنامه هاى صبح كشور اعلام شده بود كه يك كارشناس سازمان ميراث فرهنگى استان اصفهان دراين باره به خبرنگار ما گفت: خريد و فروش خانه هاى تاريخى بدون دخل و تصرف در آنها منع قانونى ندارد.
اين كارشناس گفت: ما از مسئولان ميراث فرهنگى شهر كاشان درخواست كرده ايم از محل بازديدى به عمل آورند و بعد از پيگيرى گزارش كتبى خود را براى ما ارسال كنند. وى كه نخواست تا زمان دريافت گزارش كتبى و مستند مربوط به فروش اين خانه نامى از او برده شود گفت: طبق اطلاعاتى كه ما از ميراث فرهنگى كاشان دريافت كرده ايم اين خانه در تملك شخصى بوده است كه فردى جهت دريافت تسهيلات مانند وام يا گشايش اعتبار آن را به رهن بانك گذاشته بوده اما به علت عمل نكردن به تعهدات خود نسبت به بانك، بانك نيز جهت وصول طلب خود آن را به مزايده گذاشته است.به گفته وى، در شرايطى كه دخل و تصرف و تخريبى در بنايى صورت نگيرد خريد و فروش آن بلامانع است و در غيراينصورت بايد از شهردارى استعلام شود و شهردارى نيز براى دادن مجوز نوسازى يا تخريب يا هرگونه دخل و تصرفى بايد حتماً از ميراث فرهنگى كسب تكليف كند.چندى قبل يكى از روزنامه ها آگهى مزايده اى مربوط به فروش خانه تاريخى رشادى از سوى بانك تجارت را به چاپ رسانده بود كه عكس العمل يكى از روزنامه هاى صبح را درپى داشت.

تبريز - خبرنگار «ايران»: هشتصدمين سالگرد ولادت مولوى در روزهاى ۹ و ۱۰ آبان ماه امسال در دانشگاه تبريز برگزار مى شود.
دكتر خليل حديدى، دبير كنگره بزرگداشت هشتصدمين سالگرد ولادت مولوى، با اعلام اين مطلب ، گفت: نقد و بررسى آثار و منابع مولوى شناسى، تبيين و تشريح افكار و سيره مولوى، معرفى وى به عنوان نماينده حقيقى از جانب اسلام به جهانيان و بررسى گسترش فرهنگ اسلامى از طريق آثار وى به دنيا از مهم ترين اهداف برگزارى اين كنگره خواهد بود.
وى با اشاره به نامگذارى امسال به نام سال مولانا از سوى يونسكو ،افزود: در اين كنگره علاوه بر عارفان، شاعران و محققان مولوى شناس داخلى بيش از ۲۰ محقق و مولوى شناس خارجى شركت خواهند داشت.
به گفته وى، مولوى شناسان بنام كشورهاى آمريكا، فرانسه، انگليس، آلمان، هند، چين، اردن، مالزى، اندونزى، تركيه، آذربايجان، افغانستان، پاكستان و كانادا در همايش ياد شده حضور خواهند داشت. دكتر حديدى درباره محورهاى كنگره بزرگداشت هشتصديمن سالگرد تولد مولانا نيز گفت: زندگى و آثار مولانا، عرفان، شمس و مولانا، حكمت و فلسفه، دين شناسى، زبان و ادبيات، هنر، تاريخ، غزل مولانا و مولانا و محيى الدين عربى، صلاح الدين زركوب، حسام الدين چلبى، مريدان و مخالفان مولانا و سيماى مولانا در فيه ما فيه و مجالس سبعه را از جمله محورهاى اين كنگره خواهد بود.
وى مولانا را يكى از حلقه هاى برجسته سلسله عارفان و شاعران در فرهنگ ايران اسلامى دانست و گفت: معرفت و تفكر مولوى از همه مرزهاى سياسى و فرهنگى عبور كرده و طى قرون همواره هدايتگر جويندگان حقيقت و معرفت در همه جاى دنيا بوده است.به گفته دبير كنگره بزرگداشت هشتصدمين سالگرد ولادت مولوى، با وجود گذشت ۸۰۰ سال از تولد مولوى چشم جهانيان همچنان متوجه اوست به طورى كه با تشويق سازمان يونسكو مجالسى به منظور تبيين و تشريح افكار والاى اين شاعر پارسى گوى در بسيارى از كشورهاى جهان، برگزار مى شود. دكتر حديدى يادآور شد: كشور ما و ساير پارسى زبانان بايد بيش از همه كشورها و اقوام ياد وى را گرامى بدارند و او را به عنوان نماينده اى حقيقى از جانب اسلام به جهان معرفى كنند.وى يادآور شد: علاقه مندان به شركت در اين كنگره تا ۱۵ شهريور، امسال فرصت دارند خلاصه مقالات خود را به نشانى دبيرخانه علمى ستاد بزرگداشت مولانا به دانشكده ادبيات فارسى و زبان هاى خارجى دانشگاه تبريز ارسال كنند.

جواد عباسى

ديرزمانى بود كه هيچ كس سايه بلندش را برفراز گلستان نديده بود؛ سايه بلند بال هاى گسترده نگهبان پاكى اين جنگل زيبا را كه از اوج آسمان، روند سلامت يا زوال هر جنبنده اى را كران تا كران نظاره مى كند تا اگر روح حيات از جانورى برخاست، به اقتضاى وظيفه اى كه نظام خلقت و طبيعت برعهده اش نهاده، جسم برآمده از خاكش را پيش از آنكه سلامت ديگر جانداران را تهديد كند، به خاك بازگرداند.
دوستداران طبيعت و حيات وحش دل تنگش بودند؛ همان ها كه هنوز داغ انقراض نسل ببر مازندران را در دل دارند و حسرت مى خورند كه ديگر غرش رعدآساى اين حيوان پرشكوه در دل اين جنگل انبوه نمى پيچد و رد پاى آن ديده نمى شود.
بايد در طبيعت بود و در دل طبيعت زندگى كرد تا معنى و مفهوم اين عشق و علاقه را دريافت؛ عشقى كه نشانه ايمان به خالق هستى و تسبيح خداوند است... چنين است كه وقتى بال هاى شبگون و گسترده دال سياه، اين مأمور تيزبين و تيزچنگ طبيعت براى پاك نگه داشتن كوه و جنگل، پس از مدت ها غيبت و بى خبرى بر فراز گلستان ديده شد، غريوى شوق انگيز از بيننده برخاست: دال سياه پرواز مى كند! هنوز هست؛ هنوز نابود نشده است!
آنچه اين شادى و مسرت شيفتگان طبيعت سحرانگيز ايران زمين را افزون كرد، اين بود كه در لانه بلند دال سياه، بر فراز كوهى كه از دامان گلستان سر برافراشته است، جوجه اى ديده مى شد. چنين بود كه اين خبر و تصوير ديدنى اش به همت گزارشگران سيما پخش شد: جوجه دال سياه، از گونه هاى در حال انقراض، در پارك ملى گلستان شناسايى و كدگذارى شد.
كارشناس محيط زيست گلستان درباره اين موضوع جالب و اهميت آن گفت: محيط بانان، آشيانه اين گونه نادر و رو به انقراض را در منطقه كوهستانى پارك ملى گلستان يافته اند.
به گفته شكيبا، كارشناس محيط زيست، اين پرنده يكى از ۱۸ پرنده در حال انقراض ايران است و از اين رو، بديهى است كه از گونه هاى نادر و رو به انقراض جهان به شمار مى رود.
* رفتگران طبيعت
به گفته شكيبا، نام علمى دال سياه اجى پيوس مناچوس است؛ پرنده عظيم الجثه اى كه از گروه لاشخوران است و اين وظيفه غريزى را چنان پاكيزه و فراگير انجام مى دهد كه به سبب تغذيه از لاشه ها و مردارها، رفتگر طبيعت نام گرفته است؛ اما چون نيك بنگريم و نيك انديشه كنيم، بايد بگوييم كه اين پرنده ارزشمند به راستى نگهبان پاكى و پاكيزگى طبيعت است؛ جاندارى به ظاهر زشت كه پاسدار زيبايى هاى جنگل گلستان است.
كارشناسى كه گفته هايش را مى خوانيد، با اشاره به اين كه در ايران به جز دال سياه، چهارگونه لاشخور ديگر به نام هاى دال، پشت سفيد، كركس و هما وجود دارد، مى گويد: به علت تخريب زيستگاه هاى طبيعى اين پرندگان، صيدغيرمجاز، آلودگى هاى محيط زيست و مصرف بى رويه سموم در كشتزارها (كه برآيند بى دانشى و ناآگاهى كشاورزان و همچنين نبود سيستم ها و مكانيسم هاى نظارتى و بازدارنده است)، حيات بسيارى از پرندگان شكارى، از جمله لاشخورها، بازها و سنقرها در خطر انقراض و نابودى قرار گرفته است.
در تكميل سخنان وى بايد به مسأله غم انگيز صيد پرندگان شكارى ايران و بردن آنها (به شيوه قاچاق) به كشورهاى عرب حوزه خيلج فارس اشاره كرد؛ مسأله اى كه به رغم تدبيرها و كارهاى بازدارنده مسئولان و مأموران حفظ محيط زيست و نيروى انتظامى و با وجود كاهش آن همچنان يك تهديد جدى براى حيات وحش ايران محسوب مى شود.
به هرحال، تاكنون ۱۵۰ گونه پرنده متعلق به ۱۴ راسته، ۴۲ خانواده و ۸۹ جنس در پارك ملى گلستان شناسايى شده اند كه عقاب طلايى، عقاب شاهى، بالابان، شاهين و هما ازگونه هاى كمياب آنها هستند.
* لاشخورها
براى شناختن ويژگى هاى دال سياه ابتدا جا دارد كه خانواده لاشخورها را بشناسيم. در كتاب پرندگان ايران، از انتشارات سازمان حفاظت محيط زيست، مشخصات كلى اين گروه چنين بيان شده است: خيلى بزرگ و كند حركت هستند، با بال هاى خيلى دراز و پهن، دم كوتاه و سر بدون پر (به جز هما).
معمولاً با بال هاى باز اوج مى گيرند و اغلب با عقاب ها اشتباه مى شوند، ولى سرشان كوچكتر است و نوع پرواز متفاوتى دارند.
نر و ماده آنها همشكل است و اغلب با هم ديده مى شوند. از لاشه حيوانات تغذيه مى كنند و روى درخت ها يا صخره هاى مرتفع آشيانه مى سازند.
مشخصات دال سياه: ۹۷ تا ۱۰۵ سانتيمتر قد دارد. از لحاظ اندازه و طرح بدن در حال پرواز شبيه دال است؛ با اين تفاوت كه سر بزرگتر و منقارى كلفت تر دارد. دم دال سياه هم درازتر و در انتها تا حدى سه گوش است (البته گاه به سبب فرسايش شبيه دم دال مى شود.) تفاوت ديگرش پر و بال قهوه اى دوده اى يكدست است كه از دور سياه به نظر مى رسد.
پوشپرهاى بالش تيره تر از شاهپرهاست و سطح زيرين بال ها، مانند دال، راه راه ندارد. گردنش بدون پر با پوستى به رنگ صورتى آميخته به آبى است و در اطراف گردن يك شنل قهوه اى رنگ دارد. رفتار و صدايش مانند دال است و تا اندازه اى تك زى است.
زيستگاه: كوهستان ها و دشت هاى دور افتاده. آشيانه خود را روى درخت ها و صخره ها و لبه پرتگاه ها مى سازد.
پراكندگى: بومى است و به تعدادكم در همه جاى ايران ديده مى شود. خاطرنشان مى شود اين نكته كه در سال ۱۳۵۴ در كتاب پرندگان ايران چاپ شده است، روند پرشتاب انقراض اين گونه را نشان مى دهد.

براى نخستين بار در كشور، حلقه گذارى «يلوه حنايى» در گيلان انجام شد.
كامران زلفى نژاد، مدير كل حفاظت محيط زيست گيلان در اين باره مى گويد: اين حلقه گذارى در حوزه معاونت محيط طبيعى و تنوع زيستى اداره كل محيط زيست گيلان با زحمات شبانه روزى كارشناسان اين بخش انجام شده است.
به گفته وى «يلوه حنايى» از جمله پرندگانى است كه به ندرت ديده مى شود و از گونه هاى در معرض خطر در سطح جهان است كه به دليل تخريب زيستگاه و شكار بى رويه جمعيت جهانى آن با نوعى كاهش محسوس روبه رو شده است.
اگرچه برخى از اكولوژيست ها دستيابى پيدا نكردن ساده اين پرنده به غذا را از ديگر عوامل كاهش جمعيت آن مى دانند اما مهم ترين عامل همان نبود زيستگاه امن براى زادآورى اين پرنده است.
زلفى نژاد عنوان مى كند: «يلوه حنايى» از گونه هايى است كه به طور دائم و چرخشى از اروپا به آسيا و از آسيا به آفريقا در حال مهاجرت است و به همين دليل كارشناسان معتقدند كه اين پرنده بايد بيش از هرگونه ديگرى مورد حفاظت قرار گيرد.
وى مى افزايد: زادآورى نيمى از «يلوه ها» در منطقه روسيه انجام مى شود و به دليل صنعتى شدن كشاورزى در اين كشور، مجموعه لانه گذارى ها توسط اين گونه نادر با ناكامى روبه رو مى شود و اين اتفاق در كشورهايى چون مصر، الجزاير و برخى ديگر از كشورهاى آفريقايى به شكل ديگرى تكرار مى شود.
در ايران نيز فشار و صيد بى رويه بويژه با استفاده از روش غيرقانونى «لال دام» از عوامل مهم تقليل جمعيت اين گونه است و تعداد آنها به دليل پنهانكارى شديد در رفتار اكولوژيك نامشخص است.
زلفى نژاد مى گويد: آشيانه اين گونه از پرندگان بر روى زمين يا نيزار است و شكار و صيد آنها عمدتاً در شب انجام مى شود.
وى همچنين با تأكيد بر حفاظت از اين گونه نادر مى افزايد : در صورت مشاهده شكار «يلوه» با متخلفان بشدت برخورد مى شود.

كوه سبلان به عنوان دومين قله مرتفع ايران در فاصله تقريبى ۵۰ كيلومترى غرب شهر اردبيل قرار دارد و از اين شهر چون عقابى به نظر مى رسد كه بال هاى خود را به دوطرف گسترانيده است.
اصلى ترين قله كوه يعنى سلطان ساوالان به ارتفاع ۴۸۱۱ متر از سطح درياهاى آزاد مانند سر عقاب مشاهده مى شود.
پهنه هايى پوشيده از گل هاى معطر رنگارنگ در ميان سرسبزى گياهان خودرو با خواص مختلف كه از عمق دره تا بلندى هاى اطراف امتداد يافته اند و هواى خنك كه گاهى با موجى از مه همراه مى شود، از مواهب طبيعى است كه سبلان آن را در داغ ترين روزهاى تابستان به ميهمانان خود ارزانى مى دارد. ده ها دره عميق در سبلان وجود دارد كه تماشاى آنها از ستيغ كوه هاى اطراف چشم ها را خيره مى كند كه از آن جمله مى توان به شيروان، داش، سارى، ايران و الوارس اشاره كرد. روى دهانه آتشفشان خاموش سبلان درياچه زيبايى به عمق تقريبى ۵۰ متر و قطر ۱۳۰ متر قرار دارد كه شش يخچال دائمى اطراف آن را احاطه كرده است و آب اين درياچه حتى در بسيارى از شب هاى تابستان يخ مى بندد. يخچال اصلى سبلان با يك هزار و ۵۰۰ متر ارتفاع و ۷۰۰ متر عرض از مهم ترين يخچال هاى اين كوه است كه شكاف هايى به عمق ۶۰ متر در آن ديده مى شود.
يخ و برف اين يخچال ها هيچ گاه ذوب نمى شود و قدمت آنها به قدمت خود كوه سبلان پس از خاموش شدن آتشفشان مى رسد. اين كوه ۶۵ كيلومتر طول و ۴۵ كيلومتر عرض دارد و از شهرستان هاى اردبيل، نير، مشكين شهر، نمين و سراب به خوبى ديده مى شود.
ده ها قله فرعى با ارتفاع بين ۳ تا ۴ هزار و ۷۰۰ متر، قله اصلى سبلان موسوم به سلطان ساوالان را در بر گرفته اند كه از مهم ترين آنها مى توان به كسرى داغ، ياپراق داغ، قيزيل بره، بابا مقصود، گوى داغ و قوملى داغ اشاره كرد.
۳ پناهگاه در ۳ مسير صعود به قله سبلان به نام هاى پناهگاه شمال شرقى، پناهگاه غربى و پناهگاه شمال غربى وجود دارد.
همچنين آبگرم هاى قوتورسويى و شابيل و صخره هاى محراب داشى (سنگ محراب) و دره شيروان هنگام صعود به قله سبلان از جبهه شمال شرقى توجه هر بيننده را به خود جلب مى كنند. تالاب هاى قره گل، طاووس گلى، نعمت گلى و ده ها تالاب ديگر در دامنه سبلان وجود دارند كه بر زيبايى هاى اين كوه مى افزايند. وجود صخره هايى به اشكال حيوانات از جمله سنگ عقاب از ديگر زيبايى هاى اين كوه است.