گزارش «ايران» به مناسبت ۱۷ مرداد، روزخبرنگار
آنهايى كه خبرنگار به دنيا آمدند
گروه اجتماعى- هدى هاشمى و مهدى جابرى: ۱۷ مرداد؛ روزى كه متعلق به خبرنگارهاست ولى آنقدر غرق در اخبار پيرامون هستيم كه خودمان را فراموش كرده ايم و حتى فرصت نداريم كه درباره خودمان بنويسيم. هفدهم مرداد؛ روزى كه شايد در تقويم ذهن ها گم شده باشد.
خبرنگار، موجودى مثل بقيه - البته كمى پر تحرك تر- است با اين تفاوت كه قلمش داخل جيب جا نمى شود و اين تنها سلاح اوست. همان هايى كه «گوش، زبان و چشم» مردم هستند ولى كمتر به چشم مى آيند و خيلى كمتر بر سر زبان ها هستند و هيچ گوشى درد هاى آنها رانمى شنود.
شايد مصاحبه با يك خبرنگار، سخت ترين كار براى «يك خبرنگار» باشد. ولى ما سعى كرديم اين كار سخت را انجام دهيم و يك «نيم صفحه» از ۲۳ صفحه «ايران» در ۳۶۵ روز سال را به موضوع «مصاحبه با خبرنگاران» اختصاص دهيم.
* نبود منابع موثق خبرى
واقعيت آن است كه ما در ايران به جهات مختلف براى كسب خبر و توليد آن با مشكلات بسيارى مواجه ايم كه مهمترين آن، مشكل دسترسى به منابع خبرى موثق است. فريبرز بيات دبير سرويس اجتماعى روزنامه همشهرى با اعلام اين مطلب مى گويد: در تهيه خبر با نوعى يكدستى در منابع خبرى مواجه ايم و منابع متنوع در اختيار نداريم كه بتوانيم به صحت اطلاعات پى ببريم.
وى با انتقاد از انحصارى بودن منابع اطلاعاتى مى افزايد: اين گونه سلطه منابع و انحصار آن در دست يك سازمان، دستگاه و يا افراد خاص موجب مى شود كه وجه خاصى از خبر به بيرون درز نكند و فقط برخى وجوه غير دقيق و ناقص آن مطرح شود. بيات اطلاعات و آمار ارائه شده در زمينه هاى جمعيت، تورم، نرخ بيكارى و آسيب هاى اجتماعى را از مواردى بر مى شمارد كه كاملاً غير رسمى و پنهان و نشانگر نوعى ضعف در سيستم اطلاع رسانى است.
دبير سرويس اجتماعى روزنامه همشهرى مى افزايد: بخشى از اين ضعف به ضعف سازمان ها در ارائه و توليد اطلاعات باز مى گردد و بخشى نيز مربوط به آئين نامه هايى است كه اطلاعات را تعريف مى كند. «رضا مهرى» خبرنگار و جانشين دبير بين المللى خبرگزارى مهر با تأييد اين مطلب مى گويد: ما منابع موثقى در ميان رسانه هاى خارجى نداريم و نمى توانيم به آنها اعتماد كنيم. چرا كه بيشتر آنها در دست قدرت هاى بزرگ و حافظ منافع آمريكا و صهيونيسم است و يا رويكرد سران كشورهاى خود را در پيش مى گيرند و اتهاماتى را كه ساخته ذهن خودشان است به ما بازتاب مى دهند. وى مى افزايد: در اين صورت ما مجبوريم كه خبرها را به صورتى تنظيم كنيم كه اتهامات وارد شده به ما تعديل شود.
اين خبرنگار با بيان اين كه در خبرهاى مربوط به حوزه هاى بين المللى نمى توانيم به صداقت و اعتماد لازم دست بيابيم، تصريح مى كند: براى مثال شبكه العربيه به طور كامل مواضع سران كشور عربستان را در بخش هاى خبرى پخش مى كند. نه تنها اين شبكه بلكه شبكه هاى خبرى ديگر نيز به همين صورت عمل مى كنند.
مهرى مى افزايد: در حال حاضر لزوم ايجاد و تشكيل شبكه ها و رسانه هاى معتبر در جهان اسلام بسيار احساس مى شود تا بتواند خبرهاى موثق را تهيه و در اختيار كشورهاى مسلمان قرار دهد.
* ضرورت افزايش دانش خبرى
روزنامه نگار مجرب در حوزه مطبوعات و رسانه ها افرادى هستند كه در حوزه تخصصى خود، آگاهى و دانش كافى براى به چالش كشيدن آن حوزه را داشته باشند كه متأسفانه در حوزه مطبوعات و رسانه ملى اين افراد كمتر ديده مى شوند.
دبير سرويس اجتماعى همشهرى اين موضوع را تأييد مى كند و مى گويد: روزنامه نگاران و خبرنگاران ما آموزش كافى نديده اند و خبرنگار تخصصى در حوزه هاى مختلف كمتر يافت مى شود.
وى به آسيب هاى نبود خبرنگار تخصصى در كشور اشاره مى كند و مى گويد: نداشتن روزنامه نگار و خبرنگار متخصص يك حوزه سبب مى شود كه خبرنگار كمتر به حوزه هاى مختلف وارد شود و در نتيجه گوش به حرف روابط عمومى يا مسئولان آن حوزه است. به گفته او يك خبرنگار خوب بايد ديدگاه هاى مختلف را بداند، حوزه خبرى خود را به چالش بكشد و نظريات و تحليل هاى مختلف حوزه خود را بداند اما متأسفانه در ايران اين موضوع كمتر ديده مى شود.
محمد صفرى معاون سرويس سياسى فارس اين موضوع را تأييد مى كند و مى گويد: ضعف تخصصى در ميان خبرنگاران كم و بيش ديده مى شود و خبرنگاران ما آموزش و تخصص كافى را در زمينه روزنامه نگارى ندارند. و لزوم آموزش آنها در تحريريه مجموعه هاى مختلف احساس مى شود. البته نبايد اين موضوع را ناديده گرفت كه برخى خبرنگارها دوست دارند كه در حوزه هاى پرخبر و مهم فعاليت داشته باشند و به حوزه هاى كم خبر كمتر توجه مى كنند.
«على خرسندى» خبرنگار و دبير اجتماعى خبرگزارى ايرنا با بيان اين موضوع مى گويد: اهميت كار خبر به حوزه نيست، بلكه به خبرنگارى است كه در آن حوزه فعاليت مى كند. وى مى افزايد: من به عنوان كسى كه سال ها در كار خبرى بوده ام به جوانان خبرنگار توصيه مى كنم كه تنها چيزى كه به حوزه شما هويت مى بخشد، نوشته شما است. با كار حرفه اى و نوشته خوب مى توان يك حوزه كم خبر را هويت بخشيد و به آن اعتبار داد.
* حوزه سياست حرف اول را مى زند
در كشور ما بيشتر حوزه هاى خبر حول حوزه سياست شكل مى گيرد و همين است كه سبب مى شود يكى از پركارترين حوزه هاى خبرى در ايران حوزه سياست باشد. اين در حالى است كه در كشورهاى پيشرفته بيشتر مناسبات حول محور اجتماع است. داوود پنهانى گزارشگر روزنامه ايران با تأييد اين مطلب مى گويد: سياست بر همه حوزه ها غلبه پيدا كرده است، به طورى كه نوعى سياست زدگى در اين حوزه ها به چشم مى خورد و اين ضعف روزنامه هاى ايران است.
حتى روزنامه هايى كه امتياز خبرى، سياسى ندارند، رويكرد آنان در بيشتر حوزه ها حول محور سياست است.
جانشين دبير بين الملل خبرگزارى مهر نيز درباره مطرح بودن بيش از حد حوزه هاى سياسى مى گويد: ايران همواره كانون بيشترين خبرها بوده است. مثلاً موضوع هسته اى كشور ما سبب شد كه اخبار ايران در چند سال اخير خبر اول رسانه هاى بين المللى باشد و همين است كه حوزه هاى سياسى، سياست خارجى و بين المللى هميشه در ايران از پركارترين حوزه هاى خبرى است.
|
|
همه خبرنگاران يك تحريريه را هيچ گاه نمى توان يك جا جمع كرد چون هميشه خبرى در راه است و خبرنگارانى مشغول كار. جمعى از اعضاى تحريريه «ايران» براى لحظه اى در اوج ساعت كار گردهم آمدند و سپس به سرعت مشغول كار خود شدند
|
مهرى تصريح كرد: تغييرات سياسى داخل كشور نيز در اين مسأله تأثيرگذار است. اين تغييرات همواره از دوربين هاى رسانه هاى خارجى رصد مى شود تا آنجا كه برخى رسانه ها و شبكه ها، بخشى مربوط به ايران و ايران شناسى (اغلب با نگاه منفى) در مجموعه خود راه اندازى كرده اند. سياست گرايى تا آنجا پيش مى رود كه حوزه هاى ديگر را نيز تحت الشعاع قرار مى دهد. حتى ورزش را.
على رضايى خبرنگار سرويس ورزشى روزنامه ايران درباره حوزه ورزش و سياست مى گويد: سياست در روزنامه هاى ايران حرف اول را مى زند، متأسفانه مديران مسئول توجه كافى به حوزه هاى ورزشى ندارند. اخبار ورزشى در اولويت آخر حوزه هاى خبر قرار مى گيرد.
* مطرح شدن به هر قيمتى
هستند برخى از افراد كه براى مطرح شدن در سطح جامعه بنا به دلايل مختلف مدام با خبرنگاران در رسانه هاى مختلف تماس گرفته و براى مطرح شدن خود به آنها پيشنهاداتى مى دهند. دبير اجتماعى خبرگزارى ايرنا با بيان اين كه شايد مناسبات ديگرى غير از طرح فرد خاصى در ميان باشد مى گويد: در برخى موارد پيشنهاد هديه به خبرنگاران براى القاى تفكرى خاص به جامعه و يا طرح شدن منافع يك يا چند جريان صورت مى گيرد.
خرسندى مى افزايد: البته افرادى اين گونه پيشنهادات را به خبرنگاران مى دهند كه به ناحق در مسئوليتى نشسته اند و سعى مى كنند با مطرح شدن در رسانه ها خود را مشروع جلوه دهند.
وى با اشاره به اين كه عموم خبرنگاران ما هيچ گاه قداست كار خبرى را زير سؤال نخواهند برد، مى گويد: بايد به مرحله اى برسيم كه هيچ كس جرأت نكند به خبرنگار پيشنهاد هديه بدهد.
* C-۱۳۰
C-۱۳۰ . اين كلمه شايد غمگين ترين واژه اى باشد كه در ذهن هر خبرنگار رسوخ كرده است. از هر خبرنگارى كه بپرسيد تلخ ترين خاطره خبرى شما چيست؟ مى گويد: C-۱۳۰. و آنگاه بغض وجودش را فرا مى گيرد. زمانى كه مى گويد خودم اين خبر را تنظيم كرده ام. آنان كه براى ساخت خبر رفته بودند ولى در نهايت خود خبرساز شدند. روزشان خجسته باد.