سميه قاضى زاده

براى موسيقيدانان گروه هاى نواحى، علاقه مندان موسيقى و بخصوص دانشجويانى كه در روزهاى برگزارى جشنواره موسيقى نواحى كرمان در حياط هتل گواشير جمع مى شدند و به صداى ساز و آواز «ميرزا خليفه آغه غوثى»، «غلامعلى مارگير»، «حاج قربان سليمانى»، «نور محمد درپور» و...گوش مى دادند، حالا تالار وحدت حكم حياط هتل پر خاطره گواشير كرمان را دارد، با همان حس و حال و همان فضاى صميمى. تابستان امسال موسيقى براى تالار وحدت معنايى جامع تر پيدا كرده است. هنرمندان موسيقى استان هاى مختلف در طول شب هاى مهتابى تابستان مى آيند تا هنر اصيل شان را به پايتخت نشين ها نشان بدهند. اگرچه هميشه در بخشى مجزا از جشنواره موسيقى فجر موسيقيدانان نواحى مختلف ايران به اجراى قطعات محلى و مقامى مى پرداختند و در جشنواره موسيقى نواحى نيز كه مختص اجراى اين دشته از گروه ها تدارك ديده شده، اغلب آنها حاضر شده و به صحنه مى رفتند، اما حضور اين گروه ها در طول هفته ها و روزهاى گرم تابستان در تهران باعث شده تا خيلى از شهرستانى هاى مقيم مركز ياد يار و ديار افتاده و به خاطر عرق ملى شان هم كه شده سرى به موسيقى بزنند.
اين برنامه كه نام «شب هاى موسيقى ايران» روى آن گذاشته شد، از اوايل اين ماه يعنى دقيقاً از روز سوم مردادماه شروع شد و قرار است تا پايان شهريورماه هم ادامه داشته باشد. برنامه از اين قرار است كه هر بار موسيقى يكى از استان هاى ايران طى چند روز اجرا مى شود و بعد شب هاى آينده سالن در اختيار موسيقى شهرها و استان هاى ديگر ايران قرار مى گيرد. برخى از استان ها هم كه نواحى مختلفشان موسيقى هاى مختلف دارد، چندين شب ديگر هم مى توانند مجزا به موسيقى آن ناحيه بپردازند، مثلاً شب هايى به موسيقى شمال خراسان اختصاص پيدا مى كند و شب هاى ديگرى به موسيقى جنوب خراسان.
سوم مردادماه تالار وحدت شاهد اولين حضور از اين رويداد موسيقايى بود كه به همت هنرمندانى از خطه خوزستان شكل گرفت تا با همراهى ۲۹ استان ديگر به سرانجامى آهنگين برسد. تاكنون حضور استان هايى چون تهران، گيلان، خراسان رضوى، گلستان، آذربايجان شرقى، مركزى، چهارمحال و بختيارى، لرستان، سمنان، اصفهان، كردستان، كهگيلويه و بويراحمد، هرمزگان، بوشهر، زنجان، فارس و خراسان جنوبى در اين برنامه قطعى شده است و برخى از موسيقيدانان اين نواحى طى شب هاى گذشته به روى سن رفته اند. تاكنون استان هاى خوزستان، تهران و خراسان رضوى، آذربايجان و گلستان برنامه هاى خود را اجرا كرده اند.
هدف از برگزارى اين شب هاى موسيقى كه به همت انجمن موسيقى ايران برگزار مى شود، اتحاد ملى عنوان شده است. در بيانيه اى كه به منظور افتتاح اين جشن موسيقايى صادر شد آمده است: «انجمن موسيقى ايران، با تأكيد و تكيه بر بيانيه رهبر معظم انقلاب اسلامى مبنى بر نامگذارى سال ۸۶ به نام سال اتحاد ملى و انسجام اسلامى و به منظور گسترش هنر فاخر موسيقى همسو با آرمان هاى گرانقدر انقلاب، طرح شب هاى موسيقى ايران را پايه ريزى كرده است. اهميت اين طرح در شناساندن پتانسيل موجود در گونه هاى مختلف موسيقى هر استان با توجه به گستردگى و تنوع فرهنگى جاى جاى ميهن عزيزمان ايران به ظهور مى رسد. با تلاش هاى انجام شده توسط انجمن موسيقى ايران اين مجموعه برنامه ها در طى ۳۰ شب و با اختصاص يافتن هر شب به موسيقى يك استان در ماه هاى مرداد و شهريور به اجرا درخواهد آمد.
بر اين اساس اجراى گونه هاى مختلف موسيقى نظير موسيقى بومى اقوام ساكن در هر استان، موسيقى كلاسيك و موسيقى رديف دستگاهى هر استان مى تواند گامى بزرگ در پيشبرد و شناساندن فرهنگ آن استان به شمار آيد. استان هايى كه هر يك از آنها گنجينه اى ناب و گرانقدر از فرهنگ ايرانى را در خود جاى داده اند اكنون همه چيز مهيا است تا موسيقى كشور نوايى كه سال ها به زمزمه نشسته بود را فرياد بكشد. بابك رضايى، مديرعامل انجمن موسيقى ايران، در مورد روند شكل گيرى و راه اندازى اين اتفاق موسيقايى در ايران مى گويد: «انجمن موسيقى ايران طراح شب هاى موسيقى ايران پس از به تصويب رساندن اين طرح در شوراى راهبردى معاونت هنرى وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى و رايزنى هاى گسترده درباره اجراى اين برنامه ها با ادارات كل فرهنگ و ارشاد اسلامى استان هاى مختلف كشور، مجموعه برنامه هاى شب هاى موسيقى ايران را از تاريخ سوم مرداد با موسيقى استان خوزستان آغاز كرد. در اين برنامه ها تمامى اجراهاى موسيقى به عهده ادارات كل فرهنگ و ارشاد اسلامى استان هاى مربوطه گذاشته شده است كه همگى استان ها با بيشترين قواى موسيقايى شركت خود را اعلام داشته اند.»
رضايى كه از چهره هاى جوان در مديريت موسيقى است، با تأكيد بر اين كه سعى دارد از چهره هاى برجسته موسيقى ايران در اين شب ها دعوت كند، با اشاره به برگزارى شب موسيقى استان خراسان مى گويد: «چهاردهم مردادماه جارى اساتيد بزرگ موسيقى مقامى كشور در قالب موسيقى استان خراسان رضوى نواختند كه از ميان آن ها مى توان به حاج قربان سليمانى، عثمان محمدپرست و سرور احمدى، بزرگان موسيقى خراسان و كشور اشاره كرد.»
در اين برنامه كه به موسيقى خراسان اختصاص داشت به جز استادانى كه نام آنها ذكر شد، اساتيدى چون بخشى رمضان سلمانى، حسين عزيزى پور، غلامحسين غفارى، نايب على صحرا روشن، حشمت الله سعادتى پور، بخشى آى محمد يوسفى و غلامعلى نى نواز قطعاتى را از موسيقى سنتى و اصيل خراسانى اجرا كردند. در اين برنامه، «سيدجواد جعفرى»، مدير كل اداره فرهنگ و ارشاد اسلامى استان خراسان رضوى، در سخنانى، موسيقى را هنرى برخاسته از فطرت انسان دانست و گفت: در ميان انواع موسيقى، موسيقى اصيل ايرانى بر خلاف سبك هاى ديگر كه هيچ سازگارى با نيازهاى روحى انسان ندارد، شادى را ميهمان روح انسان مى سازد.
وى شناخته شدن موسيقى خراسان در نقاط مختلف تهران را مايه مباهات خواند و گفت: موسيقى در خراسان جايگاهى ارزشمند و قدمتى به ديرينگى خراسان فرهنگى دارد و در كنار هنرهاى اصيل ديگر رشد كرده است. موسيقى امروز خراسان حاصل تلاش متقدمان اين سرزمين است كه آن را ارتقاى دادند و تا به امروز براى ما نگاه داشتند.
او در پايان صحبتهايش از انجمن موسيقى ايران و دفتر شعر و موسيقى وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى براى برپايى چنين مراسمى قدرشناسى كرد. در اين مراسم محمدحسين ايمانى خوشخو، معاون هنرى وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى، نيز حضور داشت و از استادان موسيقى نواحى ايران نيز تقدير كرد. در مورد كنسرت گروه هاى موسيقى استان گلستان در شب موسيقى اين استان، رضايى به تاريخ با سابقه موسيقى در اين استان ها اشاره مى كند و مى گويد: بعد از كنسرت هاى موسيقى استان خراسان در پانزدهم مرداد، استان گلستان در قالب موسيقى سنتى و با اجراى گروه معروف درويش خان در دستگاه چهارگاه قطعاتى از اساتيد بنامى چون ركن الدين مختارى، حسين عليزاده، پرويز مشكاتيان و محمدرضا لطفى را به روى صحنه، تالار وحدت آورد. دوتار محلى غرب گلستان با قدمتى بيش از ۱۴۰ سال با صداى دلنشين ساز محمدرضا محمدخانى و دوتار تركمن با نوازندگى اوغلان بخشى نوجوان استثنايى موسيقى تركمن از ديگر برنامه هايى است كه در شب موسيقى استان گلستان اجرا شد. همچنين گروه آواى كتول و گروه دهل و سرناى غرب گلستان نيز از گروه هايى بودند كه در اين شب به ياد ماندنى براى موسيقى استان گلستان به روى صحنه رفتند. در روز ۱۶ مردادماه هم موسيقى فاخر آذربايجان شرقى و سردمدار آنها موسيقى عاشيقى با اجراى اساتيدى چون عاشيق علمسگر و عاشيق حسن اسكندرى اجرا شد كه با توجه به كثرت مخاطبان آذرى زبان در تهران با استقبال خوبى برپا شد.
مديرعامل انجمن موسيقى ايران كه طراح برپايى اين شب ها براى اولين بار در ايران است در بكار گيرى گروه هاى برجسته و معتبر استان آذربايجان تأكيد كرده و ادامه مى دهد: «در شب موسيقى آذربايجان گروه تبريز به اجراى موسيقى آذرى مى پردازد و موسيقى ايرانى نيز با اجراى گروه موسيقى صنم از گروه هاى معتبر در استان آذربايجان شرقى از ديگر بخش هايى بود كه براى برنامه، شب موسيقى آذربايجان شرقى در نظر گرفتيم.»