] ترجمه: حسين قنبرى گرمى [

روابط روسيه با بلوك غرب آهنگى پرتنش دارد. يك محور اين تنش ها، رقابت استراتژيك مسكو و واشنگتن است كه به صف آرايى ناوگان موشكى دو طرف انجاميده، اما محور ديگر آن جنگ روانى - اقتصادى روسيه با اروپاست تا حدى كه مناسبات دولت پوتين با لندن را تا مرز يك بحران عميق سوق داده است.اما اين زنجيره كشمكش ها از يك برداشت و ذهنيت مهم جهان غرب درباره «خط مشى نوين رهبرى روسيه» ناشى مى شود. برپايه اين ذهنيت اروپايى ها در ديپلماسى نوين مسكو نشانه اى از بازگشت به دوران اقتدار عصر تزارها را حس مى كنند و معتقدند كه پوتين پس از ساماندهى اوضاع داخلى روسيه اكنون براى احياى اعتبار و نفوذ از دست رفته روسيه در جهان بويژه در شرق اروپا خيز برداشته است. به هر روى، تندباد تنش مرزهاى اروپا و روسيه را ملتهب كرده است و با قدرت گرفتن نسل جديد رهبران اروپايى نظير براون و ساركوزى بر شدت اين تنش افزوده شده است. روزنامه فرانسوى فيگارو در گفت وگويى با پوتين، پرسش هاى مطرح در اين عصر بدبينى را به بحث گذاشته كه از نظر گرامى تان مى گذرد. * گروه بين الملل


* نيكولا ساركوزى ، رئيس جمهور فرانسه از يك سو به عنوان دولت و متحد نزديك آمريكا و از سوى ديگر به عنوان مدافع حقوق بشر معرفى شده است، تحولات روابط بين روسيه و فرانسه را چگونه مى بينيد؟
من هميشه از اين كه كسى بر حقوق بشر تأكيد كند خوشحال مى شوم. من اخيراً گزارش سازمان عفو بين الملل را خواندم. اين گزارش مسائل زيادى را نه تنها در روسيه بلكه در ساير كشورهاى G8 مطرح كرده است. همه ما بايد حقوق بشر را مدنظر قرار دهيم. دوستى ساركوزى با آمريكا مهم است. روسيه نيز على رغم مخالفت شديد با استقرار سيستم دفاع ضدموشكى دوست آمريكا به شمار مى رود اما مسأله، دوستى با آمريكا نيست بلكه تقويت نظام امنيت بين المللى است.
از سوى ديگر وقتى ساركوزى گفت كه وى دوست و متحد آمريكاست در واقع مشخص كرد كه اين امر مانع از وجود برخى عدم توافق ها بين وى و آمريكا نخواهد شد، اين رويكرد درست همان رويكردى است كه من دارم. در مورد روابط روسيه با فرانسه بايد گفت كه روابط عميقى بين اين ۲ كشور وجود دارد. ما منافع و ديدگاه هاى مشترك فراوانى در رابطه با مسائل بين المللى داريم.
همكارى هاى اقتصادى اين دو كشور در سطح بسيار بالايى است. در مكالمات تلفنى كه با ساركوزى داشته ام به اين نتيجه رسيدم كه به نحو سازنده اى مى توانيم با هم كار كنيم و مطمئن هستم كه روابط خوبى بين مسكو و پاريس برقرار خواهد شد.
* هدف شما از مخالفت با استقرار سيستم دفاع ضدموشكى آمريكا در لهستان و جمهورى چك چيست؟
روسيه با عمل به معاهده سلاح هاى متعارف در اروپا، دست به خلع سلاح يكجانبه زد. در مقابل ما شاهد نوعى انباشت امكانات نظامى در رومانى و بلغارستان بوديم و اكنون هم شاهد استقرار امكانات موشكى در لهستان و جمهورى چك هستيم و اين باعث دلمشغولى ما شده است.
بايد در نظر گرفت وقتى سيستم ضدموشكى استقرار يابد اين سيستم در ارتباط خودكار با دستگاه هاى هسته اى آمريكا كار خواهد كرد و براى نخستين بار در تاريخ عناصرى از سيستم هسته اى آمريكا در اروپا حضور خواهند داشت كه اين امر عميقاً توازن نظام بين المللى را بر هم خواهد زد. آمريكا در توجيه اين عمل دفاع از خود در برابر حملات موشكى برخى كشورهاى منطقه را بهانه قرار داده است. اما كشورهايى كه مدنظر آمريكا هستند، موشك هايى با برد ۵ تا ۸ هزار كيلومتر ندارند. پس هيچ توجيهى براى استقرار اين سيستم در اروپا وجود ندارند. ما به دنبال رقابت با آمريكا در پهنه اروپا نيستيم اما برخى مى خواهند تا ما را به سمت اتخاذ تدابيرى سوق دهند كه مانع از نزديكى اروپا و روسيه باشد.
* آيا ما به زمانى بازمى گرديم كه موشك هايى به سمت اروپاى غربى نشانه رفته بودند؟
بله ما در حال بازگشت به آن دوران هستيم. كارشناسان نظامى ما مى گويند سيستم دفاع ضد موشكى سرزمين هاى روسيه را تا اورال تهديد مى كنند. اگر بخشى از توانايى هسته اى آمريكا در اروپا مستقر باشد ما بايد پاسخى براى آن پيدا كنيم. مطمئناً ما بايد اهدافى در اروپا داشته باشيم و اين سؤال مطرح مى شود كه از چه ابزارى استفاده خواهيم كرد؟ از موشك هاى بالستيك يا سيستم هاى تسليحاتى جديد، اينها مسائل فنى قضيه هستند. من مخالف هرگونه رقابت تسليحاتى هستم. ما اين را از تجربه اتحاد جماهير شوروى سابق آموخته ايم. آمريكا ميلياردها دلار براى تسليحات نظامى هزينه مى كند. اما ما به دنبال پاسخى نامتقارن به اين هزينه ها هستيم. يعنى هزينه بسيار كمتر اما مؤثرتر.
* اگر واشنگتن به شما پيشنهاد مشاركت در سپر ضدموشكى را بدهد آيا شما آماده مذاكره با ناتو در اين باره خواهيد بود؟
به نظر من محال است كه آمريكا امكان دستيابى روسيه به اين سيستم را بدهد.
* برخى از كشورها ادعا مى كنند روسيه جايگاه چندانى در G8 ندارد زيرا مسكو به اندازه كافى دموكراتيك نيست؟
اين ادعاى مضحكى است. روسيه به نهمين قدرت اقتصادى جهان تبديل شده است و در بسيارى از زمينه ها از ساير كشورهاى عضو G8 جلو افتاده است . درباره حقوق بشر من نمى خواهم به كسى توهين كنم اما گزارش سازمان عفو بين الملل ثابت كرد كه آمريكايى ها بزرگترين ناقض حقوق بشر در مقياس جهانى هستند.
* براى كوزوو چه پيشنهادى داريد؟ شما استقلال اين بخش را رد كرده ايد؟
ما علاقه مند به گفت وگو و به كارگيرى قوانين بين المللى هستيم، قوانينى كه تماميت ارضى دولت ها را به رسميت مى شناسد. اگر عده اى بخواهند كه تصميم خودسرانه را به تماميت ارضى ترجيح دهند بايد در تمام دنيا اينگونه باشد. در اروپاى غربى اين راه حل منجر به جدايى طلبى خواهد شد. اسكاتلند را مى بينيد. كاتالونيا، باسك و جاهاى ديگر. فكر نمى كنم مجبور باشيم يك ملت اروپايى مثل صرب ها را براى به زانو درآوردنشان تحقير كنيم. بايد صبور بود. هنوز تمام راه ها براى رسيدن به سازش بسته نشده است.
* درباره اين ديدگاه بوش كه دستيابى ايران به انرژى هسته اى را غيرقابل قبول مى داند، چگونه فكر مى كنيد؟
در اين باره معتقد به گفت وگو هستم.
* در چه شرايطى شما آندرى لوگووى را كه دستگاه قضايى انگليس او را به قتل الكساندر ليتويننكو متهم كرده است به دولت انگليس تحويل مى دهيد؟
بايد قانون اساسى روسيه را تغيير دهيم. اما انگليسى ها اساساً علت استرداد وى را بيان نكرده اند. از سوى ديگر تحقيقى در اين رابطه در روسيه در جريان است. اگر بازرسان به اسنادى مبنى بر متهم بودن لوگووى يا هر فرد ديگر دست پيدا كنند اين افراد به دادگاه معرفى خواهند شد. اگر كسانى كه درخواست استرداد را ارائه كرده اند به قانون اساسى روسيه كه هرگونه استردادى را منع كرده است بى توجهى كنند صلاحيت آنان زير سؤال مى رود. اين يك حماقت است. مقامهاى انگليسى به دزدها و تروريست ها اجازه داده تا به خاكشان وارد شوند. آنها خودشان مسئول هستند.
* به نظر مى رسد مسكو آماده است تا مجوز بهره بردارى نفت توسط شركت بريتيش پتروليوم را لغو كند. دليل اين كار چيست؟
شما توافق اوليه مبنى بر تقسيم توليد را خوانده ايد كه اين يك توافق استعمارى بود كه با منافع روسيه همخوانى نداشت. من متأسفم كه روسيه در اوايل سال هاى ۱۹۹۰ توافقاتى را امضا كرد كه مسئولان آن مجبور شدند به زندان بروند. توافق با شركت بريتيش پتروليوم هيچ سودى براى روسيه ندارد. اما اين شركت ها، قوانين ها را نقض كرده اند كه اشتباه خودشان است. گاز پروم قبل از برخورد با مشكلات زيست محيطى پيشنهادى براى مشاركت با شركت هاى TNK روسيه و بريتيش پتروليوم دريافت كرد اما پس از اين كه مشكلات زيست محيطى پيش آمد، گاز پروم اين پروژه را با سرمايه گذارى ۸ ميليارد دلارى نجات داد.
* شما چگونه به نگرانى هاى شركت هاى اروپايى براى سرمايه گذارى پاسخ مى دهيد؟
هيچ ترسى وجود ندارد. شركت هاى روسى سرمايه گذارى هاى لازم را در اروپا انجام داده اند. اين شركت ها دزدى نمى كنند بلكه شغل ايجاد مى كنند. اگر ما توافقنامه سرمايه گذارى امضا كرديم شاغلان شركت هواپيماسازى ايرباس نجات مى يافتند و لازم نبود كارگران به طور گسترده اى اخراج شوند. اگر اروپا نخواهد از ما استفاده كند به دنبال شركاى ديگرى خواهيم رفت. اگر گاز پروم وارد شبكه توزيع در اروپا بشود اين شركت علاقه مند به تكميل شبكه گاز اروپا خواهد شد.
* گرهارد شرودر صدراعظم سابق آلمان شما را به عنوان يك دموكرات ناب توصيف كرده بود. آيا شما واقعاً اينگونه هستيد؟
بله مطمئناً. مسلم است كه من يك دموكرات ناب و مطلق هستم. نكته غم انگيز اين است كه من تنها دموكرات ناب در جهان هستم. آمريكا را ببينيد شكنجه هاى وحشتناك ، بى خانمان ها، زندان گوانتانامو. اروپا را ببينيد تظاهرات خشونت آميز كه به شدت سركوب مى شوند.
* زمانى كه ماه مارس آينده روس ها رئيس جمهورى جديد را انتخاب كنند شما چه خواهيد كرد؟
من باز هم به فعاليت هاى خودم ادامه خواهم داد. هنوز من به سن بازنشستگى نرسيده ام. من برنامه هايى براى آينده دارم. اما نمى توانم در حال حاضر از آنها حرف بزنم. هنوز بسيار زود است. همه چيز به اين بستگى دارد كه روند سياسى تا پايان امسال و سال ۲۰۰۸ چگونه پيش رود. براى فردا چندين انتخاب مى توانم داشته باشم.

] مهين صمدى [

حادثه سقوط راكت هايى كه روابط تفليس و مسكو را بحرانى كرد هر آن ممكن است در نقطه ديگرى از جمهورى هاى آسياى مركزى و قفقاز رخ دهد. فضاى سياسى اين منطقه اين روزها آلوده به همه نوع حركت هاى امنيتى است. هر هفته وقايع مشكوك فراوانى دراين خطه روى مى دهد كه اغلب آنان از نگاه افكارعمومى دور مى ماند. از زمانى كه روسيه قصد كرده تا نفوذ ديرين خويش را در اين منطقه به چنگ آورد يك جنگ اطلاعاتى تمام عيار ميان مأموران مخفى سرويس هاى امنيتى غربى و روسى در جريان است.اين جنگ روانى - اطلاعاتى در واقع تابعى از رقابت بزرگى است كه اكنون ميان رهبر كرملين با حريفان اروپايى و آمريكايى او جريان دارد. سرويس هاى اطلاعاتى دو طرف چتر نفوذ خود را درهمه پايتخت هاى اين منطقه گسترده اند واز هر سوژه اى در گرجستان، آذربايجان، داغستان و... براى بدنام كردن و تخريب وجهه يكديگر بهره مى گيرند. به عنوان مثال كافى است كه برنامه اى مانند انتخابات در ميان باشد يا آن كه چند قتل مشكوك در گوشه اى از اين جمهورى ها واقع شده باشد آنگاه با موجى از تبليغات منفى و شايعات عجيب روبه رو مى شويد كه ديپلمات هاى روس يا آمريكا وانگليس را در آن منطقه در مظان اتهام دخالت و نقض اصول حاكميت ملى قرار مى دهد.
در اين جنگ اطلاعاتى گاهى طرف هاى غربى دست پيش دارند نه به اين دليل كه مأموران آنها بيشتر يا حرفه اى تر از روس ها عمل مى كنند بلكه به اين جهت كه كار اين سرويس ها به پشتيبانى گسترده رسانه هاى پرآوازه اروپا و آمريكا مستظهر است. نكته جالب در شيوه جنگ روانى سرويس امنيتى غربى بهره گيرى ماهرانه آنان از ذهنيت منفى مردم منطقه نسبت به روس ها است. آنها به كمك اين ذهنيت منفى توانسته اند از روس ها يك شبح بسازند و درست همانند آنچه درباره نقش پنهان انگليسى ها در تاريخ خاورميانه شنيده ايم امروز روس ها متهم اول همه حوادث مشكوك وعامل اصلى نقض حقوق بشر در آسياى مركزى و قفقاز هستند. ازميان مثال هاى بى شمار اين دست حوادث اينجا به يك نمونه كاملاً تازه مى پردازيم. حادثه قتل هاى زنجيره اى كه در اندازه اى محدود مسكو را با همان دردسر قتل مشكوك لتويننكو- افسر پناهنده روس در انگليس كه سال گذشته به طرز مرموز كشته شد- دست به گريبان كرده است. با اين تفاوت كه دراين ماجرا علاوه بر اين كه حكومت روسيه زير سؤال است تبار و طايفه روس ها زير اتهام قرار دارند. فيلم اين قتل ها كه همانند نوارهاى القاعده به صورت سازماندهى شده در شبكه هاى رسانه اى غرب منتشر شده است چنين حكايتى دارد:
در اين فيلم ها چند جوان نژاد پرست روس به طرز بيرحمانه اى جوان تاجيك و داغستانى را به قتل مى رسانند.
اين نوار تقريباً ۴۸ ساعت پس از انتشار در وب سايت موسوم به «ژوايو ژورنال - مجله زنده» برداشته شد. صحنه هاى اين فيلم وحشت انگيز است. گروهى كه خود را «سوسياليست هاى ملى روس» مى خواند اين قتل را بر عهده گرفته است.
در اين ميان افرادى كه خود را منتشر كنندگان نوار و نمايندگان حزب سوسياليست ملى روسيه و يا «نيروى سفيد» مى نامند در نامه اى واقعى بودن نوار ويديويى را تصديق كرده اند. آنها مى گويند بر ضد مهاجران بيگانه اعلام جنگ مى كنند و قتل آنها را ادامه خواهند داد. گفته مى شود يك مرد در شهر ميكال روسيه خود را به مأموران امنيتى معرفى كرده و گفته نوار را از شخص نامعلومى به وسيله اينترنت گرفته و در شبكه وبلاگ نصب كرده است. اين مرد اين مسأله را رد نمى كند كه از طرفداران حزب سوسياليست ملى روسيه است .
اندكى پس از پخش آن ها مقام هاى سياسى كشورهاى ذيربط از روسيه خواسته اند درباره اين ماجراها توضيح دهد.
آيرينازوباروا، سخنگوى وزارت كشور روسيه به خبرگزارى ريانووستى اين كشور گفته است:
مقام هاى روسيه در حال تحقيق در باره اين مسأله هستند كه اين نوارهاى ويديويى به كمك كدام مراكز ارتباطى و در كجا منتشر شده است. وى اضافه مى كند كه اين تحقيقات نشان مى دهد كه سرور هايى كه ميزبان وبسايت هاى منتشر كننده اين نوارهاى ويديويى هستند، در كشور هاى خارجى قرار دارند. نكته جالب اين است كه دراين فيلم قاتلان در كنار خوى تبهكارى تصويرى از وابستگى خويش به جريانات سياسى را به نمايش مى گذارند. آهنگ زمينه فيلم سبك «هوى متال» است و دو مردى كه دست و پاهايشان بسته شده است مى گويند: ما توسط سوسياليست هاى ملى روسيه دستگير شده ايم آنهاكه نقاب به چهره دارند پيش از قتل آن دو نفر به سبك نازى ها اداى احترام مى كنند.
نام اين گروه يعنى جوانان ناسيوناليست روس يك بار در آشوبهاى ليتوانى بر زبان ها افتاد كه در آن برخى اتباع خشمگين روس پايتخت اين جمهورى بالتيك را با ناآرامى بزرگ روبرو كردنداما الكساندر ورخوفسكى يك فعال ناظر بر جنايات نژادپرستانه در روسيه به خبرگزارى آسوشيتدپرس مى گويد كه چنين سازمانى متفاوت از تشكل هاى وطن پرستى است كه در روسيه پا گرفته اند ونظر پوتين را هم جلب كرده اند. ورخوفسكى همچنين مى گويد:حادثه قتل هايى كه در فيلم ويديويى منتشر شده به نظر او واقعى مى باشد اما اين كه چه كسى مسئول است پاسخ به آن چندان آسان نيست.
به عقيده صاحبنظران، بايد گفت اين بار اول نيست كه چنين نوار هاى ويديويى سازمان هاى نژادپرست روسيه در اينترنت پيدا مى شوند، در ماه ژوئن سال جارى دادگاه مسكو نوار ويديويى قتل شهروند ارمنى الاصل، روسيه «آرتور سردرين» را دليل محكمه پسندى به حساب نياورد. در نوار ديگرى قتل جوان ۱۹ ساله در قطار مترو با پيام هاى «شأن و شرف به روسيه» مفصلاً روى نوارهاى ويديويى پخش شد. اما دادگاه اظهارات دو مجروح و شاهدان حادثه را كه ادعا دارند مورد حمله كسانى واقع شده اند كه مى گويند چشم ديدن مردم سياه موى را ندارند ناكافى خواند. پس ازانتشار نوار جديد قتل جوان تاجيك و داغستانى موجى از واكنش ها به راه افتاد. واكنش مقام هاى دولتى داغستان و مردم آن به شدت منفى بود. سفارت تاجيكستان در مسكو اين بار اعلاميه اى را صادر كرد و اين عمل را رسماً محكوم كرد. با اين حال آنها گفته اند كه با اين وقايع نبايد به دنبال شعار هاى ناسيوناليستى وانتقام جويانه بود يا آن كه روس ها را سركوب كرد و راند. با اين حال برخى محافل تاجيك هنوز روسيه و حتى ديپلمات هاى روس را حامى اين موج نژاد پرستى مى دانند. دراين باره آنها به سخن يك ديپلمات روس در «دوشنبه» استناد مى كنند كه با لحنى امپرياليستى گفته بود: اگر شما روس ها صد سال پيش به ملك ما نمى آمديد ما هم حالا به ملك شما نمى رفتيم.
به هرحال شمار قتل هاى مشكوك رو به افزايش است و پرونده اتهامى روس ها هر روز سنگين ترمى شود:۱۱ ژوئن يك ساكن داغستان با چندين جراحت ناشى از چاقو به بيمارستان مسكو انتقال داده شد. در ۲۹ ژوئن قتل يك شهروند قرقيزستان به وقوع پيوست. ۳ جولاى ضرب وشتم روزنامه نگار اردنى وپس از آن نيز قتل فرد داغستانى و ارمنى رخ داد.
همه اين ها در خاك روسيه اتفاق افتاده است و يك مفهوم واحد را به گوش مى رساند كه سرزمين روسيه براى اتباع و نژادهاى خارجى ديگر امنيت ندارد.
البته اهمال و كوتاهى دولتمردان روسيه در قبال وضع رقت بار مهاجران وخطراتى كه دامنگير اين افراد است غير قابل چشم پوشى است.