رشت - خبرنگار «ايران»: از ابتداى امسال تاكنون آب درياى خزر در شهرستان مرزى آستارا براثر تخريب ساحل حدود ۲۰ متر پيشروى كرده است.
اصغر خودكار، رئيس اداره محيط زيست شهرستان آستارا با بيان اين مطلب گفت: نيمه كاره ماندن ساخت يكى از موج شكن ها در اسكله، موجب فشار شديد آب دريا به اطراف اين منطقه شده است، تغييرات شرايط آب و هوايى و برداشت هاى غيرمجاز صدف، شن و ماسه در اين منطقه نيز از دلايل ديگرى براى اين پديده است.وى افزود: بيشترين ميزان پيشروى آب دريا در مجاورت ضلع جنوبى اسكله است كه موجب ايجاد خسارات زيادى شده است. از بين رفتن تالاب بين المللى «آق» ايجاد خسارت به اراضى كشاورزى، اماكن مسكونى و تأسيساتى كه در اين منطقه قرار دارند از جمله مشكلات ناشى از پيشروى آب درياى خزر در حومه آستارا است.خودكار اضافه كرد: ايجاد ديوار ساحلى در امتداد دريا براى جلوگيرى از ورود آب دريا به مناطق ساحلى و تالاب تنها راه جلوگيرى از تخريب ساحل آستارا است.شهرستان مرزى آستارا حدود ۱۷ كيلومتر ساحل دارد كه حدود ۳ كيلومتر از اين ساحل در محدوده شهر به وسيله سنگ هاى بزرگ براى جلوگيرى از پيشروى آب دريا به داخل شهر احاطه شده است.

گروه شهرستانها ـ در هفتمين نمايشگاه بين المللى گل و گياه شهرستان محلات كه از۶ شهريور ماه به مدت ۴ روز آغاز مى شود، شركت كنندگان داخلى و خارجى در يكصد غرفه محصولات خود را عرضه مى كنند.
خدارحم كيانى، فرماندار محلات در جلسه هماهنگى برگزارى اين نمايشگاه، افزود: از اين تعداد، ۴۵ غرفه مربوط به گل هاى زينتى، شاخه بريده و پياز گل و ۳۵ غرفه لوازم جانبى و كودهاى مخصوص گل و ۲۰ غرفه نيز براى عرضه توانمندى هاى شهرستان محلات است.
وى گفت: در اين نمايشگاه، كلاس هاى آموزشى توليد گل به صورت فراگير و فشرده برگزار و در پايان گواهينامه رسمى سازمان فنى و حرفه اى به شركت كنندگان اعطا مى شود.در اين جلسه مدير جهاد كشاورزى محلات گفت: ۶ هزار مترمربع براى برگزارى اين نمايشگاه در محل ايستگاه تحقيقات شهرستان محلات در نظر گرفته شده است. حميدرضا كتان فروش، افزود: ۲ هزار و ۵۰۰ متر آن براى ارائه گل هاى آپارتمانى، ۲ هزار و ۵۰۰ متر فضاى جانبى و ۵۰۰ متر فضاى باز در نظر گرفته شده است.
وى گفت: ۴۵ شركت داخلى و خارجى در اين نمايشگاه به عرضه و معرفى محصولات خود مى پردازند.

مشهد - خبرنگار«ايران»: نخستين المپيك كودك، بزرگ ترين كتاب نقاشى كودكان با هدف ثبت جهانى رونمايى مى شود.
اميررضا ثابت، دبير اجرايى نخستين المپيك كودك با بيان اين مطلب، اظهار داشت: بزرگ ترين كتاب نقاشى دنيا در اين مراسم ارائه خواهد شد كه هدف از آن ارسال اين كتاب به كتاب ركورد جهانى «كينست» و ثبت بين المللى است. وى با بيان اين كه اين كتاب نقاشى، نمونه خارجى ندارد و پيش بينى مى شود بالغ بر ۱۰ هزار صفحه باشد، افزود: تيم پزشكان و فرماندارى مشهد موضوع نقاشى را تا پايان هفته اعلام مى كنند. اميررضا ثابت، با اشاره به پيش بينى ۶۰ هزار بازديدكننده روزانه از اين المپيك، تأكيد كرد: قصد داريم اجراى اين المپيك را در شهرهاى اصفهان، تبريز و سارى برگزار كنيم. نخستين المپيك كودك از تاريخ ۱۵ تا ۱۸ شهريور ماه امسال در مشهد درگروه سنى ۶ ماه تا۶ سال در قالب ۶ مسابقه برگزار مى شود.

گروه شهرستانها ـ رئيس سازمان هواشناسى، نسبت به تغيير اقليم كشور هشدار داد و گفت: افزايش تعداد خودروها و تعدد كارخانه هاى صنعتى موجب تغيير اقليم جوى در كشور شده است.
دكتر محمدعلى نوريان در بازديد از ايستگاه هواشناسى شهركرد، افزود: افزايش تعداد خودروها و استفاده بيش از اندازه از صنعت، موجب توليد بيش از حد گازهاى مضر و گازهاى موسوم به گلخانه اى در جو شده است.وى اظهار داشت: بايد موافق و همساز با اقليم عمل كرد، مثلاً در برخى از مناطق خراسان شمالى برداشت بى رويه آب از سفره هاى زيرزمينى، موجب نشست گسترده در زمين شده است. معاون وزير راه و ترابرى و رئيس سازمان هواشناسى كشور، گفت: توسعه كشاورزى نيز بايد متناسب با آب موجود در يك منطقه باشد و اطلس كشت و كارها تهيه شود.به گفته وى، هم اكنون ۳۰۱ ايستگاه سينوپتيك و ۱۱۰ ايستگاه اتوماتيك هواشناسى در كشور وجود دارد و ۷۳ ايستگاه نيز در حال ساخت است.وى اظهار داشت: هم اكنون ۱۷ مركز تحقيقات هواشناسى در كشور راه اندازى شده است و تا پايان امسال ۱۰ مركز تحقيقات ديگر راه اندازى مى شود.

گرگان - خبرنگار «ايران»: استان گلستان به عنوان بزرگترين مركز صيد ماهيان خاويارى دنيا از وجود مركز پرورش اين نوع ماهى بى نصيب است.
اين درحالى است كه استحصال ۶۰ درصد خاويار كشور، ۱۸ درصد خاويار دنيا، بازسازى ذخاير به ميزان ۵۰ درصد و فرآورى بهترين خاويار دنيا در استان گلستان انجام مى گيرد. مهندس يحيى محمودزاده، استاندار گلستان با بيان اين مطلب كه ايجاد مركز بين المللى پرورش ماهيان خاويارى در استان ضرورى است، اظهار اميدوارى كرد: طرح مطالعات پرورش ماهى در نواحى ساحلى استان بررسى و اين مطالعات مبنايى براى ايجاد مركز بين المللى پرورش ماهيان خاويارى در استان شود.وى با اشاره به ويژگى هاى منحصر به فرد سواحل استان براى پرورش ماهيان خاويارى خاطرنشان كرد: لازم است مديريت توليد و پرورش ماهيان خاويارى در حاشيه سواحل درياى خزر در اين استان صورت پذيرد. سواحل استان گلستان با شيب كم فلات قاره، كم عمقى و آرامش دريا تنها نقطه در درياى خزر است كه دو فصل پاييز و بهار شرايط صيد ماهيان خاويارى را دارد

* با تلاش هاى صورت گرفته تاكنون يك كيلومتر از سواحل آلوده به نفت پاكسازى شده است

بندرعباس، خبرنگار «ايران»: به دنبال جارى شدن بيش از ۱۰۰ تن مازوت و آلودگى مواد سوختى بر اثر باز شدن دريچه نفتى به دريا كه موجب آلودگى در ۸۰ هكتار از خليج فارس شد، تلاش هاى بين بخشى براى پاكسازى دريا از آلودگى ها آغاز شد.
آلودگى نفتى نيروگاه توانير بندرعباس كه در ۲۴ تيرماه امسال به علت باز كردن دريچه كنترل سپتيك لجن مخازن نفت كوره اين شركت رخ داد حدود ۸ كيلومتر از خط ساحلى محل نيروگاه به سمت شرق تا بندرشهيد با هنر به عرض ۱۰۰ كيلومتر را آلوده كرد و فاجعه زيست محيطى به بار آورد.
مدير كل حفاظت محيط زيست استان هرمزگان با اشاره به شدت، نوع و پهنه آلودگى، پاكسازى را كارى مشكل و زمان بر اعلام كرد و افزود: در اين راستا تلاش مسئولان كشورى و استانى براى مهار آلودگى به اوج رسيد و فراكسيون محيط زيست مجلس نيز براساس اصل ۵۰ قانون اساسى، شركتى را جهت رفع اين آلودگى معرفى كرد و در آخرين بازديدى كه از اين منطقه آلوده به عمل آمد در حدود يك كيلو متر از مناطق آلوده پاكسازى شده است.
مهرداد كتال محسنى خاطرنشان كرد: راه هاى سريع و آسانى براى رفع اين آلودگى در دنيا وجود دارد كه متأسفانه در كشور ما دسترسى به اين موارد ممكن نيست. وى خواستار توجه بيشتر مسئولان و متوليان در امر پاكسازى و حفظ محيط زيست براى استاندارد كردن محيط و جلوگيرى از آلودگى هاى احتمالى شد.
مدير كل حفاظت محيط زيست استان هرمزگان گفت: سوخت نيروگاه توانير، مازوت بوده كه در مخازن نگهدارى و گاهى اوقات اين مخازن در اثر مرور زمان فرسوده مى شود و اين بار هم مخازن شماره يك آسيب ديد و در اين رابطه شركت توانير براى تعمير و سرويس آن مخزن، در قراردادى با پيمانكار درخواست انجام عمليات مذكور را كرده است.مهندس مهرداد كتال محسنى افزود: در اطراف مخازن سوخت يعنى جدار بيرونى لوله هاى آب گرم وجود دارد كه مخازن داخلى را احاطه كرده و با استفاده از حرارت ناشى از اين لوله ها مازوت روان شده و قابل استفاده مى شود اما بر اثر نشت، آب وارد مخازن شده كه با سوخت مخلوط و در نهايت ناخالصى هايى به نام لجن به دست آمده كه به وسيله لوله اى به قطر ۱۲ اينچ بر اثر اشتباه، در باز كردن دريچه آبى، مواد نفتى به ساحل ريخته شده است.
وى افزود: سواحل منطقه از نيروگاه تا بندر شهيد باهنر به طول حدود ۸ كيلو متر و عرض ۱۰۰ كيلو متر كاملاً آلوده به مواد نفتى شده است كه چيزى حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار دلار به محيط زيست استان خسارت وارد كرده است.
وى تصريح كرد: اين ۱۰۰ تن مواد نفتى با توجه به جريان گردش آب و ساعات شبانه روزى جزر و مد به سمت هوا، دريا و اسكله شهيد باهنر نفوذ عميقى پيدا كرده كه خسارت هنگفتى به اين مناطق وارد شده است.
وى اظهار داشت: كارشناسان حفاظت محيط زيست استان هرمزگان نيز ضمن بازديد از منطقه آلوده و تهيه صورت جلسه، پرونده را به مراجع قضايى ارجاع دادند كه پرونده در حال سير مراحل قانونى خود است.
وى بستر جلبكى، تهيه جزر ومد وسيع، زاد وولد، پهنه كلى بستر سنگى براى جايگزينى جلبك ها، شنى، زيستگاه پرندگان آبزى و كنار آبزى را از ارزش هاى زيست محيطى اين منطقه عنوان كرد و اظهار داشت: مرگ و مير مستقيم آبزيان، كاهش بارورى جنسى، ايجاد ناهنجارى در بافت آبزيان، فرار آبزيان از منطقه آلوده، تجمع هيدروكربن در بافت آبزيان و انتقال در سطوح بالا، كاهش انواع زيستى و فقر زيستى، بد منظره كردن سواحل، ايجاد سرطان در مصرف كنندگان بالاتر از جمله تأثيرات مخرب اين رويداد زيست محيطى است.
وى خاطر نشان كرد: جمع آورى رسوبات نفتى در بشكه، جمع آورى ماسه هاى آلوده ساحلى، عقد قرارداد با يك شركت براى جمع آورى مواد نفتى در مخازن جهت بازيافت، مسدود كردن لوله تخليه مواد سوختى به ساحل، جمع آورى لجن هاى نفتى در ساحل براى دفن در محل دفن مواد زائد، پاكسازى سواحل صخره اى به صورت تراشيدن سواحل و برگزارى جلسه با مسئولان عالى رتبه وزارت نيرو جهت پاكسازى منطقه مذكور، از اقدامات انجام شده براى رفع اين آلودگى در سواحل است.

كاشان ـ خبرنگار «ايران»: نطنز، پايگاه استقرار سايت افتخار آميز هسته اى، پنجاهمين سالگرد شهرستان شدن خود را جشن مى گيرد.
دبير برگزارى اين جشنواره درباره عنوان جشنواره گفت: اين جشنواره به عنوان بزرگداشت پنجاهمين سالگرد تأسيس فرماندارى شهرستان نطنز هفته دولت برگزار مى شود.
اكبر صالحى فرماندار شهرستان نطنز اضافه كرد: جشنواره ۶ شهريور ماه امسال همزمان با ايام خجسته ميلاد منجى عالم بشريت حضرت بقيه الله الاعظم ( عج ) وهفته بزرگداشت دولت جمهورى اسلامى در ۲ بخش برنامه جنبى در از ساعت ۸ صبح شروع شده و تا ساعت ۱۴ ادامه مى يابد و برنامه هاى اصلى كه از ساعت ۲۰ آغاز ودر ساعت ۲۳ با قرائت بيانيه جشنواره به پايان مى رسد برگزار خواهد شد .
وى گفت: ستاد برگزارى جشنواره در قالب ۵ كميته تشكيل و فعاليت خود را آغاز كرده است .
دبير برگزارى جشنواره از قلعه تاريخى كوهاب نطنز بعنوان محل برگزارى جشنواره نام برد واضافه كرد: قلعه تاريخى كوهاب كه با بناى زيبا و منحصر به فرد خود پذيراى مدعوين و ميهمانان خواهد بود به سرعت وطبق برنامه زمان بندى در حال آماده سازى است.
وى گفت: برنامه هاى متنوع ديگرى نيز در راستاى اين جشنواره تدارك ديده شده كه از ۱۵مرداد ماه جارى اجراى آنها آغاز شده است. از جمله اين برنامه ها مى توان به اجراى مسابقات در موضوعات علمى، ادبى، هنرى، ورزشى و قرآنى اشاره كرد كه در شهرها و روستاهاى شهرستان در حال برگزارى است.
از ديگر برنامه هاى جنبى جشنواره برپايى نمايشگاه هايى در ۲ حوزه دستاوردهاى دولت و حاصل تلاش ادارات و ارگان هاى شهرستان و توانمندى هاى شهرستان در زمينه هاى گوناگون از جمله ميراث فرهنگى وگردشگرى، كشاورزى، صنعت، فرهنگ وهنر، ايثار وشهادت، آثار علمى ادبى و مشاهير، جاذبه هاى طبيعى و زيست محيطى است.
اين نمايشگاه ها صبح روز ۶ شهريور ماه گشايش و تا پايان روز جمعه ۹ شهريور پذيراى بازديد كنندگان خواهد بود .
نطنز در سال ۱۳۳۶ از نظر تقسيمات كشورى ارتقا يافته وبه شهرستان تبديل شده است . قدمت شهرستان نطنز با توجه به كاوش هاى باستان شناسى انجام گرفته در تپه هاى تاريخى سياه بوم اريسمان به بيش از ۶ هزار سال مى رسد و نخستين كوره هاى ذوب فلز جهان در اين سايت باستانى كشف شده است .

گروه شهرستانها - پرونده ثبت سرو ابر كوه، به عنوان نخستين اثر طبيعى تهيه شده كه پس از تصويب در شوراى عالى ثبت كه رياست آن را رئيس سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى بر عهده دارد، در فهرست آثار ملى ثبت مى شود.
به گزارش مهر، مدير ثبت آثار تاريخى سازمان ميراث فرهنگى با اعلام اين خبر گفت: مطابق كنوانسيون هاى جهانى و آيين نامه اجرايى تبصره ۲ ماده قانون تشكيل سازمان ميراث فرهنگى، ثبت ميراث طبيعى، بويژه آثارى كه زير پوشش سازمان هاى ديگرى چون محيط زيست و جنگل ها و مراتع نيستند، بر عهده اين سازمان نهاده شده است.حسين وكيل على آبادى، از تهيه پرونده ثبتى سرو ابر كوه ( ابرقو ) خبر داد و افزود: براى بررسى آثار طبيعى موجود كميته اى تشكيل شد و در ۱۵ جلسه به تهيه مجموعه قوانين، تعاريف و دستورالعمل هاى ثبت ميراث فرهنگى و پرونده ثبتى سرو ابر كوه پرداختند كه پس از تصويب در شوراى عالى ثبت، به عنوان نخستين اثر طبيعى ثبت شده در فهرست آثار ملى شناسايى و از آن حفاظت مى شود.سرو ابرقو با قدمت ۴ هزار ساله، يكى از ۳ سرو كهنسال كشور و يكى از درختان شاخص در دنياست كه پس از گذشت اين همه سال، هنوز سرسبز و پا برجا باقى مانده است.نگهدارى و حفاظت سرو ابركوه كه از گونه سرو شيراز است بر عهده شهردارى ابرقو و سازمان حفاظت محيط زيست بوده و در صورت تصويب در فهرست آثار ملى، سازمان ميراث فرهنگى متعهد مى شود تا نظارت و حفاظت از آن را بر عهده بگيرد، زيرا اين درخت در باور مردم بومى، مقدس است و سالانه، گردشگران بسيارى را از دور ونزديك به جانب خود مى كشاند.مهندس مصطفى خوشنويس، عضو هيأت علمى مؤسسه تحقيقات جنگل ها و مراتع كشور و مهندس على قمى اويلى دبير و كارشناس دفتر ثبت آثار طبيعى، به تهيه پرونده ثبتى سرو ابركوه پرداخته اند.

اروميه - خبرنگار«ايران»: صندوق ضمانت صادرات كالا در اروميه، با تضمين كالاهاى صادركنندگان آماده هرگونه همكارى با اين افراد در كشور است و از صادركنندگان و سرمايه گذاران در خارج از كشور حمايت مى كند.
سيدكمال سيدعلى، مديرعامل صندوق صادرات ايران در همايش صندوق ضمانت صادرات كه با هدف توسعه صادرات و امنيت سرمايه برگزار شد با بيان مطلب فوق، افزود: اين صندوق پشتوانه حمايت هاى مالى دولت علاوه بر پوشش بيمه اى، ريسك هاى تجارى صادرات از طريق صدور بيمه نامه هاى مختلف و صدور انواع ضمانت نامه هاى اعتبارى نيز به تأمين منابع مالى صادركنندگان مى پردازد. وى خاطرنشان كرد: صادركنندگان با ارائه ضمانت نامه هاى اعتبارى به بانك ها و توليدكنندگان به جاى وثيقه ارزى و ريالى از بانك ها و يا كالا و خدمات از توليدكنندگان اقدام كنند.
سيدعلى گفت: اين صندوق تضمين كالاهاى صادركنندگان را عهده دار است و به دنبال آن است كه بستر لازم براى نسيه فروشى محصولات توليدى كشور در خارج از كشور را فراهم كند.
مديرعامل صندوق ضمانت صادرات ايران، اظهار داشت: صادركنندگان كشورهاى خارجى پارسال بيش از ۳۰ ميليارد دلار كالا به ما نسيه فروشى داشتند در حالى كه از مجموع ۱۶ ميليارد دلار صادرات پارسال ما تنها ۴۰۰ ميليون دلار به خارجى ها كالاى نسيه داده ايم.وى، علت پايين بودن رقم نسيه فروشى در كشور را عدم هماهنگى در بخشى از ارگان هاى دولتى، بانك ها، تجار و بازرگانان و عدم سرمايه گذارى بخش خصوصى در امر صادرات اعلام كرد.
در ادامه اين همايش مديريت و برنامه ريزى استاندارى آذربايجان غربى با اشاره به موقعيت خاص جغرافيايى اين استان در كشور بر توسعه روش هاى نوين بازرگانى در استان تأكيد كرد.
ابراهيم حق جو افزود: آذربايجان غربى به لحاظ موقعيت ممتاز جغرافيايى و بازرگانى اين توانايى را دارد كه به قطب صادراتى كشور تبديل شود و اين مستلزم ورود روش هاى نوين بازرگانى به سيستم تجارى استان است.وى گفت: هم مرز بودن آذربايجان غربى با ۳ كشور و قرار گرفتن در مسير كريدور شرق به غرب از مزيت هاى بزرگ آن است كه در اين راستا با تلاش مسئولان بزودى شاهد رسمى شدن بازارچه هاى مرزى تمرچين پيرانشهر در استان خواهيم بود و با اين كار سطح مبادله هاى تجارى استان با عراق نيز افزايش خواهد يافت.وى همچنين ياد آور شد: گسترش فعاليت هاى نوين بازرگانى، فراهم كردن امكانات و تسهيلات براى بازرگانى خارجى و داخلى، ايجاد منطقه آزاد و تجارى و منطقه ويژه اقتصادى در استان، از جمله راهكارهاى تبديل استان آذربايجان غربى به قطب صادرات است.

[ مرتضى قديرى]

مسجد هم مانند هر ساختمان ديگر، بنايى است برآمده از تركيب موزون و برهم نهادن سنگ و آجر و آهن و مصالح ساختمانى ديگر، اما تأثيرى كه ديدن مسجد و رفتن به درون آن بر جسم و جان انسان مى گذارد، تأثير روحى و معنوى است؛ زيرا، مسجد به تعبيرى «نقش آسمان بر بسيط خاك است»؛ روح دارد؛ روح زيبا و بزرگ چون گنبد و گلدسته هاى آن؛ زيرا مسجد را انسان هاى خاكى آسمانى ساخته اند؛ انسان هايى كه در روز مساجد مى خواهيم يادى از آنها كنيم، هر چند نامشان را ندانيم؛ ذكر خيرشان واجب است؛ به سبب حقى كه بر گردن ما و بر جامعه ما دارند.
از زمان پيدايش نخستين مسجد كه اصحاب و مهاجران رسول مكرم اسلام(ص) به اذن خداوند در مدينه النبى ساختند تا امروز كه در هر شهر بزرگ ايران يك مسجد جامع بى نظير قد برافراشته، مسجد از لحاظ معمارى روند تكاملى داشته است؛ روندى كه فرجام آن را به صورت مسجد شيخ لطف الله، مسجد كبود، مسجد گوهرشاد و مساجد ديگرى كه هر يك گوهرى نادر و يگانه است، مى توان ديد. اما عظمت بار معنوى مسجد و مفهومى كه از شبستان، محراب، گنبد و گلدسته ها جلوه گر است، بسيار زيباتر و پرفروغ تر از زيبايى هاى ظاهرى مسجد است.
براى پى بردن به عمق موضوع بجاست كه كاربرى هاى مسجد و تأثيراتى را كه از ديرباز بر تحولات جامعه و زندگى فردى و اجتماعى مردم داشته است، دريابيم. هيچ بناى چند منظوره اى نيست كه تا اين حد بر شئون گوناگون زندگى فردى و اجتماعى و همچنين تحولات فكرى، فرهنگى و اخلاقى و جريان هاى سياسى و اجتماعى تأثير داشته باشد.
در طول تاريخ مسجد جايگاه وعظ و خطابه، شور و مشورت در كارهاى اجتماعى، اتحاد و همگرايى مردم، امداد و يارى رساندن به نيازمندان و آسيب ديدگان از بلاهاى طبيعى و حتى دادخواهى و دادرسى بوده است. افزون بر اين، چنانكه در دوران دفاع مقدس و در اين عصر، خود شاهد بوده ايم، مسجد به عنوان يك پايگاه شناخته شده و معتبر مردمى براى بسيج نظامى و تدارك نيرو و تجهيزات و سنگر پشت جبهه، براى مقابله با تهاجم خارجى دشمن و همچنين خنثى كردن عمليات پنهانى عوامل ستون پنجم، نقش كارساز و تعيين كننده داشته است.
در دوران مشروطيت، مسجد نقش اساسى در همگرايى و اجتماع مردم، تبادل اخبار و اطلاعات، بسيج مجاهدان، رايزنى، تداركات و امداد و نجات داشت و همچنين جايگاهى فراگير براى آموزش هاى دينى، فرهنگى و حتى سياسى بود. امروزه هم علاوه براين كاربردها، مسجد نقشى شايان توجه در اعتلاى فرهنگى و اخلاقى و آموزش جوانان و نوجوانان و ارشاد و هدايت آنان در بسيارى زمينه ها دارد.
* مسجد «هويت ساز» است
امروزه پديد آمدن هر شهر و شهرك و محله جديد در اقصى نقاط ايران آنگاه به تكامل مى رسد و جلوه حسن ختام مى گيرد كه گنبد و گلدسته هاى مسجدى تازه ساز در آن قد برافرازد. در واقع، مسجد بخشى از كالبد هر شهر، شهرك و حتى روستاست.
ارتباط با مسجد همچنين بر ساختن هويت فردى تأثير دارد؛ چنانكه اين ارتباط گاه به شخصيت انسان ارزش و اعتبار مى بخشد و شناسنامه اى است كه نشان مى دهد آن شخص راستگو، خداترس، با ايمان و درستكار است.
از اين ديدگاه مسجد همچنين هويت يك گروه را نشان مى دهد؛ چنانكه وقتى مى گوييم «هم مسجدى» گروهى را در نظر مى آوريم كه اين صفات پسنديده را دربردارند.
مسجد جايى است كه مؤمن و بى ايمان، لااقل در دل، به آن احترام مى گذارند و گذر بيشتر مردمان جامعه دست كم براى برگزارى مجالس ترحيم بستگان شان به مسجد مى افتد و ناگزير در برهه اى از زمان تحت تأثير فضاى ملكوتى آن قرار مى گيرند.
با اين حال، مى توان گفت هنوز ظرفيت هاى نهفته مسجد و كاربرى هاى گوناگون آن ناشناخته و دست نخورده مانده است؛ چنانكه امروزه در بسيارى از زمينه هاى علمى، آموزشى و فرهنگى، مثلاً ايجاد كتابخانه، آموزش دروس تخصصى مدرسه و دانشگاه، حتى آموزش زبان خارجى و كاربرد رايانه و اينترنت، از مسجد به عنوان پايگاه آموزشى مى توان استفاده كرد.
به عنوان يك نمونه بارز مى توان به كار ارزنده متوليان و هيأت امناى مسجد هدايت تهران اشاره كرد كه چند سال پيش سينماى متروكه جنب مسجد را خريدند و به باشگاه ورزش هاى رزمى تبديل كردند.
* مسجد، آيينه تاريخ
كاويدن تاريخ و پرس وجو براى شناخت آثار تاريخى ايران زمين اگر بار غم بر دل ننشاند، دست كم «پرسه به غمشادى» است؛ چنانكه با ديدن شكوه معمارى يك مسجد كهن قلب انسان از شوق و جذبه تماشاى حاصل كار هنرمندان مؤمنى كه آن را ساخته اند، لبريز مى شود و با نگاه ديگر، تماشاى آثار ويرانگر زمان و دست تطاول جهل و بى خبرى و بى توجهى، شرنگ غم بر دل مى ريزد. اگر گذرتان به گنبد پرشكوه و غرورانگيز «سلطانيه» افتاد، پس از آن خوب است كه سرى هم به مسجد سجاس بزنيد تا اين احساس دوگانه غم و شادى را به روشنى دريابيد.
تصويرى از محراب مسجد قديمى سجاس را پيش رو داشت و خيره به آن مى نگريست. نگاه كردن كه نه، لايه هاى زمان را مى كاويد و شايد سال به سال ورق مى زد تا به نخستين برگ برسد.
هر ورق از اوراق دفتر زمان نشان دهنده حكايتى است. از آن زمان كه شهر پديد آمد و با مسجدى زيبا هويت يافت. آن زمان مسجد نشانه هويت شهر و هويت مردمان شهر بود؛ جلوه اى پرشكوه از معمارى سنتى ايرانى - اسلامى كه چون جلد مرصع و زركوب كتابى ارزنده و پربار، درونمايه اى غنى داشت. اين بنا فرجام و دستاورد همه چيز شهر بود: دانش، هنر، ذوق، خلاقيت و اعتلاى فرهنگى و اخلاقى و همچنين آبادانى و رونق كسب و كار و صنعت و تجارت. آرى، مسجد سجاس، در زمان هاى دور، برآيند آشكار و ملموس دستاوردهاى بسيار بود؛ هم دستاوردهايى كه در حوزه معنويت است؛ هم دستاوردهايى كه ملموس است، اما بار معنوى دارد؛ برآيند كارهاى گوناگون هنرى و صنعتى، خطاطى و گچبرى، سفالگرى و كاشيكارى و ... آن زمان كه ساخته شد، قله كمال بود؛ حالا مسجد سجاس كتاب خاطره است. آنچه پشتوانه پديد آمدن آن بود، ديگر نيست؛ واگرد كرده، از ياد رفته يا كوچيده است و ... جاى شكرش باقى است كه همين را هم نگه داشته اند تا يادآور شكوه و رونق گذشته باشد.
* پازل تاريخ
به گفته يك هنرشناس با ذوق، «مسجد قديمى سجاس خاطره اى است كه استوار ايستاده، تاريخ را تماشا كند.» اما خود به «پازل تاريخ» بيشتر شبيه است؛ چرا كه هر تكه از وجودش را مى توان چون كتاب خواند و معنى كرد. سيماى امروز مسجد سجاس يك درس اساسى و عبرت آموز دربردارد و آن اين كه مسجد نه تنها نشانه هويت ملى و اسلامى يك منطقه و فرآورده دست هاى توانمند و توانمندى هاى مردمان در كارهاى فنى، صنعتى و هنرى و همچنين رونق كسب و تجارت و رفاه آنان است، بلكه به مثابه بخشى جدايى ناپذير از پيكره شهر، مى تواند روند واپسگرايى، انزوا، تك افتادگى و فراموش شدن يك ديار را نشان دهد؛ روندى كه بيشتر نتيجه كوچيدن به شهرهاى بزرگ است. امروز، محراب و ديوارهاى آجرى مسجدهاى قديمى تك افتاده و متروك مانده چون آيينه اى است كه پيشينه تاريخى اين شهر را نشان مى دهد. از اين رو، براى حفظ هويت شهر دست كم بايد آنچه را از آن مانده است، حفظ كرد.
* ويژگى هاى تاريخى مسجد سجاس
با توجه به شيوه معمارى و خصوصاً تزئين هاى آجركارى و گچبرى و همچنين شباهت آن به بناها و مساجد ديگر، گفته مى شود كه مسجد سجاس متعلق به دوره سلجوقيان و اواخر قرن پنجم هجرى است؛ چنانكه كتيبه هايى به خط كوفى، نسخ و ثلث و مزين به آياتى از سوره ملك و گچبرى هاى زيبا و طرح هاى اسليمى دوره هاى سلجوقى، ايلخانى و مغول از جلوه هاى خيال انگيز اين مسجد تاريخى است.
* عظمت مساجد بزرگ اصفهان
زيبايى هاى كار مسجدسازان بزرگ ايران زمين و مسجدسازان بزرگى چون لرزاده را در مسجد امام و مسجد شيخ لطف الله اصفهان مى توان ديد؛ اما زيبايى هاى ظاهرى براى نشان دادن اهميت كار سازندگان اين مساجد و مبانى علمى شگفت انگيز كار آنها كافى نيست. از اين رو، بهتر است اول درباره جذابيت هاى ظاهرى بگوييم تا سپس عظمت كارهاى ناپيدا، ناشناخته و ناگفته را در ساخت اين مساجد بى نظير دريابيم.
مسجد امام (ره) كه قبلاً مسجدشاه يا سلطانى ناميده مى شد، از بناهاى دوره صفوى است كه در سال هاى ۱۰۲۱ تا ۱۰۴۰ ساخته شده است. ساختمان مسجد از نظر معمارى، كاشيكارى و عظمت گنبد و مناره هاى بلند آن از شاهكارهاى معمارى قرن يازدهم است.
كتيبه اى كه بر سر در اصلى مسجد روى كاشى معرق و به خط ثلث عليرضا عباسى و به تاريخ ۱۰۲۵ هجرى است، زيرهمين كتيبه است. در اين مسجد كتيبه ديگرى نصب شده كه معرف نام استاد على اكبر اصفهانى و مباشر و ناظر ساختمان مسجد «محب على الله بيگ» است.
گنبد عظيم كاشيكارى ۲ پوشه مسجد و ۲ مناره بلند و باشكوه آن نيز كتيبه هايى در بردارند كه در كتيبه گنبد سال ۱۰۳۷ هجرى درج شده است.
مسجد شيخ لطف الله يكى از زيباترين و ديدنى ترين آثار تاريخى اصفهان به شمار مى رود؛ زيرا، تناسب ساختمان گنبد و سر در و كاشيكارى شبستان، محراب گرانبها، از اره سنگى و كتيبه هاى زيباى آن كه عليرضا عباسى نوشته و با بهترين كاشى هاى معرق ساخته شده، عظمت و شكوه آن را دوچندان كرده است.
ساختمان مسجد شيخ لطف الله در سال ۱۰۱۱ هجرى شروع شده و در سال ۱۰۲۸ پايان يافته است. بر روى گنبد مسجد كاشيكارى معرق شاخ و برگ اسليمى وكتيبه اى به خط ثلث بر كاشى سفيد معرق بنا و صحن لاجوردى نقش بسته است. به گفته كارشناسان، كاشيكارى سقف داخلى شبستان مسجد با ريزه كارى هاى خاص آن از آثار معمارى و كاشيكارى شگفت انگيز قرن يازدهم هجرى است.