]مريم وادى پور [

امروزه بيشتر افراد جامعه وسواس هاى شديدى نسبت به تركيب بدنى و وزن خود پيدا كرده اند و تب لاغرى آنچنان برخى را گرفته كه از هيچ كوششى در راه هرچه بيشتر قلمى شدن دريغ نمى كنند.
اين قصه نه تنها در شهر بلكه حتى به سطح شهرستان ها و گاهى روستاهاى كوچك نيز كشيده شده و اكنون اگر در خانواده هاى مرفه، صحبت از كاهش وزن مى شود، در خانواده هاى روستايى نيز«رژيم» ناشناخته نمانده است و اين سطح توقعات، افراد را هرچه بيشتر به سمت فعاليت هاى ورزشى و باشگاه ها و حتى به ورزش در پارك هاى عمومى سوق داده است و اكنون شاهد تكاپوى زيادى براى رفتن به انواع باشگاه هاى ورزشى بويژه از نوع پرورش اندام، آمادگى جسمانى، ايروبيك و... براى شكل بخشيدن به ابعاد بدنى هستيم. البته در اين ميان شمارى هستند كه به دليل بهره بردن از خواص درمانى اين كلاس ها به آنها روى مى آورند.
اين موارد از جهتى به دليل احتمال بالا رفتن شاخص هاى سلامت افراد جامعه جاى بسى مسرت دارد، البته به شرطى كه اين شادكامى به علت برخى حركات نادرستى كه گاه در برخى از باشگاه ها آموزش داده مى شود و از سويى نبود كادرى متخصص براى رده بندى سنى افراد در اين باشگاه ها با توجه به توانايى هاى جسمى آنها و از همه مهم تر تشكيل ندادن پرونده پزشكى خاص براى آنها، منجر به آسيب هاى جسمى دوستداران اين ورزش نشود.
* بدنسازى براى همه يك شكل نيست
رئيس انجمن فيزيوتراپيست ها درباره استاندارد بودن فعاليت هاى ورزشى كه در اين باشگاه ها ارائه مى شود، مى گويد: «باوجود اين كه امروزه شمار باشگاه هاى بدنسازى در كشور روبه رشد است، متأسفانه يكسرى حداقل هاى ضرورى نيز در برخى از باشگاه ها رعايت نمى شود، اين درحالى است كه اين مراكز بايد به طور كامل به وسيله كميسيونى خاص از نظر استانداردهاى مختلف بازرسى و كنترل شوند.»
دكتر محسن هاشمى با اشاره به اين كه هم اكنون در كلاس هاى بدنسازى افراد سنين مختلف با هم يك نوع فعاليت ورزشى انجام مى دهند، مى افزايد: «هم اكنون در اين كلاس ها مجموعه اى ازافراد با سنين متفاوت و در وضعيت بدنى مختلف، وزن و سطح سلامتى متفاوت، فعاليت هاى يكسان ورزشى انجام مى دهند و مربى هايى كه دراين كلاس ها آموزش مى دهند نيز براى عده اى كه گاه دچار بيمارى هاى بدنى مشكل سازى هستند، تنها به يادآورى اين كه چه فعاليتى انجام ندهند اكتفا مى كنند. درحالى كه بايد در اين كلاس ها براى هر گروه سنى خاصى برنامه ورزشى معينى درنظر گرفته شود.»
وى مى گويد: «با اين برنامه ريزى هر فرد در ابتداى ورود به اين سالن هاى ورزشى مى داند كه در چه سطحى بايد فعاليت كند، اما متأسفانه تا كنون اين موارد رعايت نشده و استانداردهاى اوليه ورزشى، اجرايى و علمى در بيشتر باشگاه ها لحاظ نمى شود . افراد بيشتر به دنبال درآمدزايى هستند، جداى از اين كه بيشتر مربيانى كه در اين باشگاه ها به كار گرفته مى شوند نيز تمرين هاى صحيح و مناسبى به افراد نمى دهند.»
دكتر هاشمى با ابراز مخالفت با اسم «تمرين هاى اصلاحى» كه در فعاليت اين باشگاه ها به كار مى رود اظهار مى دارد: «در اين كلاس ها بايد چند نكته اساسى رعايت شود. نخست آن كه نظارت بر آنها بايد تخصصى تر باشد. اگر فرض كنيم مربيان حاضر دراين باشگاه ها معلمان ليسانسه تربيت بدنى باشند ـ كه نيستند ـ بازهم وجود نظارت همزمان پزشك روى تمرينات ورزشكاران حاضر در باشگاه ها ضرورى است . »
وى مى گويد: «بسيارى از مواقع افرادى كه در اين كلاس ها شركت كرده اند به علت ابتلاى به عارضه براى درمان مراجعه كرده اند، بنابراين اين كه بگوييم در اين كلاس ها كسى دچار عارضه نمى شود، محال است چرا كه همه افراد جوان، پير، كم وزن و سنگين، مشكل دار و غيرمشكل دار در يك كلاس هستند و از همه مهم تر درجه بندى كلاس ها مشخص نيست.»
وى با تأكيد بر اين كه كلاس هاى ورزشى ابتدا بايد درجه بندى شوند، مى افزايد: «بايد نرخ هاى اخذ شده به نحوى باشد كه هر كس تنها براى مقطعى خاص مراجعه نكند اين باشگاه ها بايد در ابتداى ورود هر فرد كارنامه اى شامل مشخصات كلى و نيز نتيجه پيشرفت ورزشى ورزشكاران خود را داشته باشند. اين در حالى است كه اكنون هيچ شاخصى دال بر عملكرد و بهبودى افراد در اين باشگاه ها وجود ندارد.»
به گفته رئيس انجمن فيزيوتراپيست ها هم اكنون برخى باشگاه هاى بدنسازى به اندازه اى در كار و خاصيت فعاليت هاى خود مبالغه مى كنند كه بيشتر جنبه معجزه پيدا كرده است و جاى فيزيوتراپ ها كه مى توانند نظارت مؤثرى بر تمرينات اين باشگاه ها داشته باشند نيز خالى است.« بايد با ديدى تخصصى برنامه اى جامع بر مبناى تمام شاخص هاى ضرورى براى اين باشگاه ها تدوين شود و هر نهادى كه مجوز فعاليت به اين باشگاه ها مى دهد بستر نظارت بر فعاليت اين مراكز را براى فيزيوتراپ ها و متخصصان فراهم كنند.»
وى همچنين درباره برخى تجهيزات و دستگاه هاى ورزشى كه هم اكنون در برخى پارك ها نصب شده است، مى گويد: «معلوم نيست كه از اين وسايل كه در معرض باران و سرما هستند، چگونه استفاده خواهد شد. بهترين فضا براى نصب دستگاه هاى ورزشى قراردادن آنها در فضايى بسته است. همچنين اين وسايل بايد در اختيار افرادى باشد كه دائم از آنها استفاده مى كنند. متأسفانه اين كار بدون در نظر گرفتن صرفه آن ، صورت گرفته است.»
* فدراسيون آيروبيك هم هست
اما نمى توان منكر شد كه ايجاد اين شرايط مسلماً به دليل ضعف در بخشى از سيستم مديريتى سالن هاى ورزشى است.فدراسيون «آمادگى جسمانى و ايروبيك» نامى آشنا براى خيلى هاست. اين فدراسيون ۲ سال پيش تأسيس شد. از آنجايى كه بسيارى از افراد تمايل داشتند صرفاً براى حفظ سلامت خود ورزش كنند و آمادگى جسمانى و ايروبيك تنها رشته اى است كه شرايط خاص و چندان پيچيده اى ندارد، اين رشته مورد اقبال بسيارى قرار گرفت.
فاطمه ابوالقاسمى، رئيس فدراسيون آمادگى جسمانى و ايروبيك در اين زمينه با اشاره به اين كه ۲ سال پيش تلاش ها براين بوده است كه مردم به دست كم
۱۰ دقيقه ورزش روزانه سوق داده شوند، مى گويد: «براين اساس مدتى ورزش هاى صبحگاهى در پارك ها راه افتاد اما متأسفانه افرادى كه رهبر اين گروه ها براى تمرين ورزش مى شدند متخصص كار نبودند و البته براى اين كه مشخص شود كسى صددرصد متخصص كار است بايد از اوآزمونى گرفته شود يا اين كه افراد دست كم اطلاعات اوليه اى از وضع بدنى كسانى كه به ورزش عمومى روى مى آورند مطلع باشند.»
وى با اشاره به اين كه هم اكنون در تهران بيش از ۴هزار مكان ورزشى و باشگاه وجود دارد، اظهار مى كند: «در كنار اين باشگاه ها يكهزار و ۱۰۰ پارك نيز فعاليت مى كنند و ما نيز تلاش كرده ايم تا شمارى از اين پارك ها را تجهيز كنيم.»
وى درباره متولى صدور مجوز براى فعاليت باشگاه هاى ايروبيك و آمادگى جسمانى، مى گويد: «اين مجوز را سازمان هاى تربيت بدنى استان ها صادر مى كنند . ادارات تربيت بدنى استان ها اطلاعات مربوط به همه فدراسيون ها را جمع آورى كرده و آن را در اختيار باشگاه هاى ورزشى قرار مى دهند اما چون فدراسيون آمادگى جسمانى و ايروبيك به تازگى تشكيل شده و هم اكنون منتظر اجازه كميسيون ماده ۵ سازمان تربيت بدنى براى نظارت بر باشگاه هاست، هنوز باشگاه ها مطلع نيستند كه بايد براساس استانداردهاى فدراسيون، فعاليت كنند.»
* باشگاه نبايد كمتر از ۱۰۰ متر باشد
ابوالقاسمى با بيان اين كه از اين پس باشگاه هاى آمادگى جسمانى براى فعاليت بايد به طور حتم با فدراسيون آمادگى جسمانى و ايروبيك در ارتباط باشند، اظهار مى كند: «بسيارى از مربيان اين رشته كارت ندارند و از آنجا كه هم اكنون فدراسيون اجازه نظارت ندارد، نمى تواند وارد امر نظارت شود. اما بازرسان اماكن ورزشى استان ها موظفند بر كارت مربى هنگام بازرسى از باشگاه ها نظارت كنند.»
وى با بيان اين كه استانداردهاى باشگاه هاى آمادگى جسمانى و ايروبيك براساس استانداردهاى جهانى تدوين شده است، توضيح مى دهد: «در اين رشته هر فرد به ۳ متر مربع فضا براى فعاليت نياز دارد و فضاى هيچ باشگاهى نبايد از ۱۰۰ متر مربع كمتر باشد و شمار افراد مجاز براى پذيرش در اين فضا نبايد بيشتر از ۳۰ نفر باشد.»
رئيس فدراسيون آمادگى جسمانى و ايروبيك با بيان اين كه در ۲ سال گذشته ۳ هزار مربى براى باشگاه هاى آمادگى جسمانى و ايروبيك تربيت شده اند، مى افزايد: «همچنين ۱۱۰ كارشناس ارشد و دكتراى تربيت بدنى در ۶ دوره با علم روز دنيا آشنا شده اند و از اين پس نيز مربيان براساس درجه بندى هاى انجام شده تنها در درجه مربوط به خود مجاز به فعاليت هستند و با اين شيوه مربى هرگروه سنى متفاوت خواهد بود. اين طرح هم اكنون در ۳ استان به صورت آزمايشى در حال اجراست.»
وى با تأكيد بر ضرورت بررسى وضع بدنى افرادى كه وارد باشگاه هاى تربيت بدنى مى شوند از سوى كميته پزشكى ورزشى مى گويد: « فدراسيون طرحى درباره تهيه فرم وضع بدنى و جسمانى براى افرادى كه وارد باشگاه هاى آمادگى جسمانى و ايروبيك مى شوند در دست دارد كه در صورت اجرا شدن آن هر فرد با ورود به اين باشگاه داراى پرونده پزشكى - ورزشى مى شود و در صورت اجراى اين طرح همه باشگاه ها موظف مى شوند خود را با اين مقررات تطبيق دهند.»
به گفته وى ارائه كارت سلامت، جداسازى افراد سنين مختلف درباشگاه هاى آمادگى جسمانى و ايروبيك، ضرورت داشتن كارت مربى و كارت ماساژر، رعايت شرايط فيزيكى باشگاه ها و... از جمله برنامه هاى فدراسيون براى ساماندهى وضع باشگاه هاى آمادگى جسمانى و ايروبيك است.
ابوالقاسمى درباره نظارت بر حركات اصلاحى كه در اين باشگاه ها ارائه مى شود، مى گويد: «كميته حركات اصلاحى در سازمان وجود دارد كه ورزشكاران را از نظر بدنى چك مى كند و باشگاه ها مى توانند با اخذ قرارداد با اين كميته نفرات خود را از نظر ابتلا به ناهنجارى هاى فيزيكى چكاپ كنند.»
وى در پايان با تأكيد بر اين كه فروش هرگونه آمپول هاى نيروزا و مكمل هاى غذايى در باشگاه هاى ورزشى غير مجاز است، مى گويد: «باشگاه هايى كه شرايط فدراسيون آمادگى جسمانى و ايروبيك را رعايت نكنند طبق قانون با آنها برخورد و در صورت تخطى از فعاليت آنها جلوگيرى مى شود.»