نفت و مشتقات آن آلودگى هاى فراوانى به دنبال دارد و به علت آن كه جامد نيست به راحتى در آب و در خشكى منتشر مى شود. آلودگى هاى نفتى تنها به كشتى ها مربوط نمى شود، هرچند اين آلودگى به نوبه خود از عمده ترين دلايل آلودگى آب ها به شمار مى رود.
بهره بردارى از منابع زير زمينى نظير معادن و ميدان هاى نفتى دقت و مهارت فوق العاده اى مى خواهد.چنانچه اين بهره بردارى ها بدون برنامه و نظارت و حضور كارشناسان باشد صدمات جبران ناپذيرى به محيط زيست وارد مى كند. به عنوان مثال ايجاد نفت به دليل آنكه ميليون ها سال طول كشيده و اكثراً در مناطقى است كه كمتر تحت نفوذ انسان بوده به مراتب سخت تر از ايجاد نيروگاه جديد است.
كمترين حضور انسان بيشترين آلودگى وتغيير را به دنبال دارد. قرار دادن سكوهاى نفتى و وسايل حفارى در مناطق دور افتاده نيز باعث تخريب محيط زيست و همچنين تغيير بافت زيستى منطقه مى شود.
آلودگى هاى خاك را مى توان به ۳ دسته عمده تقسيم بندى كرد: ۱- ريختن زباله ۲- دفع نادرست زباله ها ۳- آلودگى هاى شيميايى.
از اين ميان آلودگى هاى شيميايى صدمات زيان بارترى به دنبال دارد. آلودگى هاى شيميايى نظير نفت و يا كودهاى شيميايى در خاك نفوذ كرده و طراوت و شادابى خاك را از بين مى برند. در نتيجه گل ها و گياهان نمى توانند رشد كرده و اقدام به جذب دى اكسيد كربن و توليد اكسيژن كنند. از سوى ديگر در خاك هزاران موجود زنده وجود دارد كه به زنده بودن خاك كمك مى كنند. استفاده از آفت كش هاى شيميايى كه عمدتاً به صورت اسپرى است باعث انتشار سريع اين سموم در فضاى اطراف مى شود.
دفع نادرست و غير اصولى زباله نيز باعث تخريب خاك مى شود. استفاده از مواد تجديد پذير كه پس از استفاده، مجدداً به چرخه توليد باز مى گردند كه بهترين راه براى كاهش زباله ها است. هيچ كس به اندازه انسان درايجاد آلودگى در زمين و انتشار آن به ساير مناطق تأثير نداشته است.
طبق تحقيقاتى كه در سال ۲۰۰۲ از سوى آكادمى علوم آمريكا انجام شد مشخص شد كه سالانه بطور متوسط ۱‎/۳ ميليون تن نفت وارد آب هاى جهان مى شود. اين در حالى است كه در سال ۱۹۸۰ ۲‎/۳،ميليون ليتر نفت وارد اقيانوس ها شده بود كه نيمى از آن از لوله هاى انتقال نفت ناشى مى شد. بزرگترين و زيانبارترين آلودگى هاى نفتى به هنگام وقوع جنگ است. به عنوان مثال در سال ۱۹۹۱ و در حمله به كويت به دليل حمله عراق به نفتكش ها و سكوهاى اكتشاف نفت چيزى در حدود ۹۱۰ ميليون ليتر نفت وارد آب هاى نيلگون خليج فارس شده بود. آلودگى هاى نفتى هنگامى كه به نزديكى ساحل مى رسند صدمات بيشترى دارند. در نزديكى ساحل و به دليل حضور انسان در اين مناطق ميزان آلودگى ها و خطرات آن به مراتب بيشتر است.
در بسيارى از مناطق سكو هاى حفارى در درياها مستقر است. اين سكوها پس از كشف نفت با دريل هاى مخصوص اقدام به حفارى و استخراج و سپس انتقال نفت مى كنند. در حفارى ها اين نكته بايد مد نظر قرار بگيرد كه كمترين آسيب را بر روى موجودات دريايى نظير ماهى ها داشته باشد. نكته اى كه در باره اين سكو ها بايد مد نظر داشت استحكام آنها است زيرا كه ممكن است در اثر توفان هاى دريايى اين سكو ها واژگون شده و ميليون ها ليتر نفت وارد آب شود. عمده ترين آلودگى به هنگام انتقال است. عبور لوله هاى انتقال از بستر دريا بسيار خطرناك است.كوچكترين برخورد با اين لوله ها باعث انتشار آلودگى مى شود ،آلودگى كه شايد براى جبران آن چندين و چند سال طول بكشد. در كنار اين آلودگى كه مستقيماً وارد آب ها مى شود، نشت لوله هاى انتقال نفت نيز باعث آلودگى مى شود. اكثر اين نشت ها عمدتاً به دليل فرسوده بودن لوله هاى انتقال است. ايجاد پست هاى نظارت و بازرسى نيز به دليل طولانى بودن و صعب العبور بودن راه هاى انتقال بسيار پر هزينه است. آلودگى ها بيشتر بر زندگى انسان ها اثر مى گذارند. علاوه بر آن بسيارى از موجودات نظيرمرغ ماهى خوار از حيوانات دريايى تغذيه مى كنند. آلودگى هاى نفتى موجب خواهد شد كه چرخه طبيعى زندگى جانوران دريايى به مخاطره بيفتد. اين تغيير در چرخه زيستى باعث تغيير در حيات انسان نيز مى شود.
بسيارى از شركت هاى نفتى امروزه به دنبال روش هاى جديد در انتقال نفت هستند تا خطرات زيست محيطى كمترى به دنبال داشته باشد. با اين همه استفاده از انرژى هاى جايگزين و تجديد پذير نظير انرژى باد، خورشيد و از همه مهمتر انرژى هسته اى در توليد انرژى از جمله كم هزينه ترين، با صرفه ترين و پاك ترين راه هاى توليد انرژى است.

* خشكسالى بختگان طبيعى بود
پس از خشك شدن درياچه بختگان و مرگ جوجه فلامينگوها بسيارى اين مسأله را مطرح كردند كه خشكسالى دراين منطقه طبيعى نبوده است. يعنى آبگيرى سدهايى مانند سيوند و درودزن موجب خشك شدن درياچه بختگان شده است اما معاون محيطى سازمان حفاظت محيط زيست چنين اعتقادى ندارد. «ما قبلاً به وزارت نيرو براى حق آبه سدهاى اين منطقه هشدار داده بوديم اما عامل اصلى وقوع چنين حادثه اى آبگيرى سدهاى اطراف نبوده است. ما نبايد مسائل غيرواقعى را بزرگ كنيم، بلكه بايد به چنين حوادثى با نگاه منطقى بنگريم. براى روشن شدن موضوع يك مثال مى زنم؛ درياچه اروميه به ۱۵ ميلياردمترمكعب آب احتياج دارد و اگر تمام سدهاى اطراف آن آبگيرى هم نكنند و آب رودها به درياچه بريزد تنها ۴۰۰ ميليون مترمكعب كمبود آب آن جبران مى شود. يعنى تنها يك سى ودوم آب موردنياز. مطمئناً آبگيرى سدها در خشكسالى درياچه بختگان بى تأثير نبوده است، اما تأثيرچندانى نداشته كه ما بخواهيم به آن بپردازيم. در اين منطقه برخلاف سال هاى گذشته در تابستان سال جارى خشكسالى به وجود آمد و اين يك مشكل طبيعى است و نبايد بيش از اين ها به آن پرداخت. ما بايد به مشكلاتى كه انسان ها در آن دخيل هستند بپردازيم و از بزرگنمايى چنين مشكلاتى كه عامل طبيعى موجب آن شده، بپرهيزيم.»

تخريب پارك ملى كوير براى اجراى طرح هاى ذخير ه سازى گاز و اكتشاف نفت و گاز متوقف ماند.
قرار بود هفته گذشته طرح ذخيره سازى گاز را شركت ملى گاز و طرح اكتشاف نفت و گاز را مديريت اكتشاف شركت نفت اجرايى كنندكه با نامه نگارى مسئولان سازمان حفاظت محيط ز يست و پيگيرى آنها اجراى اين طرح فعلاً متوقف مانده است.
* مهم ترين زيستگاه يوزپلنگ آسيايى در خاورميانه
پارك ملى كوير يكى از ۹ «زيست كره» جهان به شمار مى رود كه زيستگاه يوزپلنگ آسيايى در ايران است.
در برنامه «انسان و كره مسكون» يونسكو، زيست كره به ذخيره گاه نمونه هاى خاص جانورى اطلاق مى شود كه اهميت فراوانى براى مجامع بين المللى دارد.
همچنين پارك ملى كوير تنها پارك ملى در كشور است كه هيچ مستثنياتى در آن وجود ندارد و پروانه چراى دام در اين منطقه صادر نمى شود چرا كه زيستگاه با ارزش يوزپلنگ آسيايى است.
* تخريب به سبك نفتى
توسعه صنعتى و اقتصادى در هر منطقه اى موجب رضايت خاطر مردم آن نقطه از كشور مى شود اما نمى توان به اين بهانه و با قيمت گزاف از بين بردن محيط زيست، دست به چنين كارى زد. تخريب محيط زيست به معناى پرداخت هزينه هنگفت زندگى است.
قرار است طرح اكتشاف نفت و گاز درحساس ترين نقاط پارك ملى كوير اجرا شود و اين يعنى از بين رفتن مهم ترين زيستگاه يوزپلنگ آسيايى. همچنين درصورت اجراى چنين طرح سنگينى تخريب گسترده اى در پارك ملى كوير انجام مى شود و انفجارها و حفر چاه هاى فراوان مطمئناً تأثير سويى در اكوسيستم اين منطقه باارزش مى گذارد. به گفته كارشناسان حتى اين احتمال وجود دارد كه در پارك ملى كوير، خشكسالى و كوير ديگرى متولد شود.
* نامه به مسئولان
اگر تخريب پارك ملى كوير ـ كه مقدمات آن فراهم شده بود ـ آغاز مى شد، متوقف كردن اين طرح سخت بود. اين طرح ها فاقد مجوز زيست محيطى است و انجام آن غيرقانونى به حساب مى آيد. دكتر دلاور نجفى معاون محيطى سازمان حفاظت محيط زيست در اين باره به «ايران» مى گويد: «فعلاً تخريب پارك ملى كوير متوقف شده است و ما با ارسال نامه اى به رياست جمهورى، معاون اول رئيس جمهور و سرپرست وزارت نفت خطرات اجراى اين طرح را عنوان كرديم.
قطعاً مسئولان اجرايى به اين نكته توجه مى كنند كه تخريب محيط زيست ضربات جبران ناپذيرى را به محيط پيرامون وارد مى كند.»
* مسأله را سياسى نكنيد
بسيارى از دوستداران محيط زيست براى اين كه طرح هاى مخرب محيط زيست متوقف شود قصد دارند اين مسائل را به رسانه هاى خارجى و مجامع بين المللى بكشانند.
به طور يقين اين حركت نه تنها موجب كاهش تخريب ها نمى شود بلكه امكان دارد نتيجه عكس نيز بدهد. نجفى اين مسأله را اينگونه بيان مى كند: «خوشبختانه مسئولان رده بالاى كشور حساسيت بالايى به مسأله محيط زيست دارند و لذا با پيمودن مسيرهاى قانونى مى توان از تخريب محيط زيست جلوگيرى كرد، اما اگر مسأله را سياسى كنيم و به رسانه هاى بين المللى و خارجى بكشانيم صحيح نيست. درباره تخريب پارك ملى كوير ما اجازه نداديم كه مسئولان مجامع بين المللى از اين مسأله باخبر شوند چرا كه مطمئناً واكنش نشان مى دهند.
در واقع پارك ملى كوير يكى از نقاط حساس براى يونسكو و دوستداران محيط زيست جهان محسوب مى شود و اگر مسئولان آن از قريب الوقوع بودن تخريب اين منطقه مطلع شوند، پارك ملى كوير از فهرست ۹ زيست كره خارج خواهدشد. ما مستندات و گزارش هاى خود را براى جلوگيرى ازتخريب اين منطقه ارزشمند ارائه كرديم و اميدواريم كه چنين اتفاقى رخ بدهد.»
با تغييرات در رأس مديريت وزارت نفت، مسئولان سازمان حفاظت محيط زيست و دوستداران محيط زيست اميدوار هستند كه با عنايت مسئولان جديد اين وزارتخانه به مقوله محيط زيست، پارك ملى كوير و تمام مناطقى كه با صنايع نفتى در معرض تخريب و آلودگى قرار دارند، از مشكلات محيط زيستى رهايى يابند.