گروه شهرستانها ـ در حالى كه با گذشت سال ها از ورود گونه شانه دار مهاجم به درياى خزر و لطمات سنگين ناشى از آن بر ذخاير ماهيان خاويارى اين دريا مى گذرد و به تازگى مهمانان ناخوانده ديگرى وارد خزر شده اند كه اين لطمات را بيشتر مى كند.
مهندس مهرشاد طاهرى، كارشناس ارشد زيست شناسى دريا و محقق ايستگاه پژوهشى درياى عمان و اقيانوس هند مركز ملى اقيانوس شناسى در چابهار گفت: تاكنون ۳ گونه كرم براى نخستين بار در آب هاى ايران (درياى خزر و درياى عمان) گزارش شده است كه در درياى خزر، كرم پرتار و كرم كم تار جنس در خليج چابهار است.
طاهرى با اشاره به مشكلات ايجاد شده از زمان ساخت كانال ولگا ـ دن به منظور ارتباط كشتيرانى در درياى خزر و ورود گونه هاى جديد و بيگانه افزود: در سال ،۲۰۰۴ اين گونه (كرم پرتار) در سواحل جنوبى درياى خزر (ساحل نور و خليج گرگان) مشاهده شد كه ماكزيمم تراكم به دست آمده از اين گونه تا ۱۷ هزار عدد در يك متر مربع به دست آمد.
اين كارشناس ارشد زيست شناسى دريا خاطرنشان كرد: گونه پرتاران از شاخه هاى كرم هايى هستند كه مهم ترين منابع غذايى ماهيان خزر بويژه در دوران طفوليت ماهيان خاويارى بوده كه برخى از آنها گوشتخوار و برخى از گل و لاى و لجن هاى عمق دريا ذخيره مى كنند و گونه هاى مشاهده شده در درياى خزر نيز لجن خوار هستند. وى افزود: گونه هاى مهاجمى چون كرم هاى كم تارو پرتار در بيشتر مواقع مى توانند تهديد براى ديگر گونه هاى كوچك، ساير كرم ها و حلزون ها باشند.

كيش - خبرنگار «ايران»: سازمان منطقه آزاد كيش توسعه فناورى اطلاعات و ارتباطات و همچنين رشد و گسترش آموزش عالى را به عنوان دو اولويت اصلى در صدر اهداف و سياست هاى خود قرار داده است.
مهندس مجيد شايسته، رئيس هيأت مديره و مديرعامل سازمان منطقه آزاد كيش در مراسمى در جمع انديشمندان و دانشمندان نخستين كنفرانس محاسبات و اطلاعات كوانتومى در جزيره كيش افزود: طرح ايجاد شهر دانشگاهى كيش و شهر الكترونيكى كيش، اجراى طرح هاى مرتبط با ICT همچون سلامت الكترونيك، گردشگرى الكترونيك، ارتقاى سيستم هاى مخابراتى و ارتباطى مورد توجه و اهتمام جدى اين سازمان است.
مديرعامل سازمان منطقه آزاد كيش در بخش ديگرى از سخنان خود گفت: ايجاد شهرك دانشگاهى به وسعت ۶۰ هكتار، استقرار و فعاليت شعب بين المللى ۵ دانشگاه بزرگ داخلى و ۲ دانشگاه بين المللى از جمله اقداماتى است كه در جهت اين اهداف قرار گرفته است.
شايسته در اين مراسم فناورى اطلاعات و ارتباطات را محور دگرگونى و توسعه در جهان امروز دانست و خاطرنشان كرد: سازمان منطقه آزاد كيش خود را متعهد به اجراى طرح هاى پيشرو و پيش برنده اين حوزه دانسته و از تمامى صاحب نظران و انديشمندان درخواست همكارى دارد. وى در خاتمه تصريح كرد: سازمان منطقه آزاد كيش در پى آن است كه جزيره زيباى كيش را به مكانى براى متخصصان و فناوران تبديل كند. نخستين كنفرانس محاسبات و اطلاعات كوانتومى ايران كه از روز جمعه گذشته با حضور بيش از يك صد نفر از دانشمندان و محققان ايرانى و خارجى در كيش برگزار شده بود، ديروز (دوشنبه) به كار خود خاتمه داد.

ايلام - خبرنگار «ايران »: بزرگترين پايانه مرزى كشور در نقطه صفر مرزى شهرستان مهران، تا پايان امسال به بهره بردارى مى رسد.
على محمد آزاد، استاندار ايلام در بازديد از منطقه مرزى مهران گفت: تاكنون براى ساخت اين پايانه مرزى در زمينى به گستره ۴۰ هكتار، ۵۵ ميليارد ريال اعتبار هزينه شده است. وى پيشرفت فيزيكى اين پايانه در دست ساخت را از آغاز اجراى آن در خرداد سال ۸۳ تاكنون حدود ۴۵ درصد عنوان كرد و گفت: امسال ۶۵ ميليارد ريال اعتبار از محل سازمان پايانه هاى كشور براى تكميل اين پايانه مرزى اختصاص يافته است.
آزاد افزود: به منظور سرعت بخشى به كار، اكنون كار ساخت اين پايانه در ۲ بخش تجارى و مسافرى از سوى ۲ پيمانكار در دست اقدام است. وى گفت: بر اساس برنامه زمان بندى شده و با توجه به نياز تجار و زوار منطقه، قرار است اين پايانه مسافرى تجارى تا پايان امسال به بهره بردارى برسد. استاندار ايلام افزود: با بهره بردارى از اين پايانه، زمينه لازم براى ارائه خدمات مطلوب به ۲۰ هزار زائر عتبات عاليات و بازرگانان ۲ كشور فراهم مى شود.

اردبيل ـ خبرنگار «ايران»:۴ طرح بزرگ صنعتى و توليدى در استان اردبيل با حضور على اكبر محرابيان، سرپرست وزارت صنايع و معادن و جمعى از مسئولان محلى استان به بهره بردارى رسيد.
سرپرست وزارت صنايع و معادن در اين آيين، مجتمع توليد فرآورده هاى لبنى، سنگبرى طرح توسعه آرتاويل تاير و طرح توسعه كارخانه سيمان اردبيل را افتتاح كرد. سرپرست سازمان صنايع ومعادن استان اردبيل گفت: براى اجراى اين طرح ها يك هزار و ۲۳۴ ميليارد ريال سرمايه گذارى شده و با راه اندازى آنها امكان اشتغال ۴۸۱ نفر فراهم شده است.
فريبرز شجاع، با اشاره به سرمايه گذارى ۵۰۰ ميليارد ريالى براى اجراى طرح توسعه كارخانه سيمان اردبيل با ايجاد زمينه اشتغال براى ۱۰۰ نفر افزود: اين طرح ظرفيت توليد روزانه سيمان در اين كارخانه را از ۲ هزار و ۳۰۰ تن به ۳ هزار و ۵۰۰ تن افزايش داد. وى همچنين از سرمايه گذارى ۵۲۰ ميليارد ريالى براى اجراى طرح توسعه كارخانه لاستيك اردبيل خبر داد و بيان كرد: با راه اندازى طرح توسعه اين واحد توليدى علاوه برايجاد اشتغال براى ۱۵۰ نفر ظرفيت توليد لاستيك دراين كارخانه از ۴۰ هزار و ۵۰۰ تن به ۵۰ هزار تن افزايش يافت.

* افزايش درصدباسوادى موجب گرديده كلاس هاى سواد آموزى در برخى مناطق با كمبود شاگرد روبرو شود
گرگان - خبرنگار «ايران»: طبق برنامه چهارم توسعه تا پايان سال ۱۳۸۷ همه افراد سنين بين ۱۰ تا ۲۹ سال در استان گلستان باسواد مى شوند.
كاهش تعداد بى سوادان و كم سوادان بويژه در گروه سنى زير ۴۰ سال، شرايطى را به وجود آورده كه كلاس هاى سوادآموزى در روستاها و برخى از مناطق شهرى استان گلستان، با كمبود شاگرد روبه رو است.
قاسم محمدى، مدير نهضت سوادآموزى گلستان با بيان اين مطلب افزود: امسال در ۸۷ روستا جشن شكرگزارى سوادآموزى برگزار مى شود. اين جشن براى باسوادى ۲ هزار نفر و نيز ۲ هزار و ۴۳۷ نفر ديگر كه در طرح افزايش باسوادى و محروميت زدايى حضور داشتند انجام مى شود.
محمدى افزود: براساس برنامه چهارم توسعه در سال ۸۶ استان گلستان بايد با يك هزار و ۱۰۰ نيرو بيش از ۲۲ هزار نفر از بى سوادان را در ۴ دوره تحت پوشش قرار دهد كه فعلاً ۳۵۰ همكار زن و مرد و ۲۰۰ مأمور اين كار را انجام خواهند داد.
وى در گزارشى از نيمه اول سال ۸۶ گفت: ۷۰۰۷ دانش آموز در ۴۷۴ كلاس در دوره هاى مقدماتى و تكميلى تحت پوشش قرار گرفتند اما در نيمه دوم بايد ۱۵ هزار و ۸۸۲ نفر را در۱۲۴۸ كلاس تحت پوشش قراردهيم.
محمدى با اشاره به تعداد ۵۰۰ نفر آموزشيار در استان و كمى تعدادشان، از آنها خواست فعاليت خود را دوره هاى مقدماتى بيشتر كنند تا رتبه نهضت سوادآموزى استان گلستان كه در سال ۸۵ از ۲۰ به رتبه ۱۴ صعود يافته بيش از پيش افزايش يابد.
مدير نهضت سوادآموزى گلستان همچنين با اشاره به جذب ۳۵۰ آموزشيار نهضت سوادآموزى در نيمه دوم پارسال پس از ۱۰ سال در اين سازمان تصريح كرد: جذب اين افراد نيز از علت هاى مهم افزايش درصد باسوادى در استان و افزايش جذب ۱۲ درصدى بى سوادان شده است.
محمدى با اشاره به طرح ها براى مبارزه با بى سوادى خاطرنشان كرد: طرح محروميت زدايى يا كاهش بى سوادى در روستاهاى باجمعيت يك تا ۲ هزار نفر و طرح آموزش فرد به فرد سازمان توانسته ۱۵۰۰ نفر از متقاضيان سوادآموزى را از نعمت سواد بهره مند سازد.به گفته وى در طرح فرد به فرد، در صورتى كه هر فرد باسواد بتواند يك بى سواد را آموزش دهد و آن فرد در آزمون نهضت قبول شود، مبلغى به عنوان پاداش يا حق الزحمه به آموزش دهنده داده مى شود كه تشكل هاى مختلف مردم نهاد از جمله بسيج سازندگى استان در آن مشاركت دارند. وى با اشاره به رشد ۱۱۰ درصدى فعاليت نهضت در امسال نسبت به مدت مشابه سال قبل يادآور شد: همچنين پس از اتمام دوره هاى مقدماتى و تكميلى سوادآموزى، به منظور تداوم آموزش، ۸۷ گروه پيگير با ۹۵۸ فراگير، سوادآموزان را همراهى مى كنند.
محمدى در همين زمينه خاطرنشان كرد: با اين كه از بى سوادى مطلق در استان كاسته شده اما همچنان تعداد زيادى از افراد اين گروه يعنى بى سواد مطلق در ميان بانوان و نيز افراد ساكن در روستاها وجود دارد.
مدير نهضت سوادآموزى گلستان با اشاره به جمعيت ۸۲‎/۱۰ درصدى باسوادان استان تصريح كرد: استان با دارا بودن حدود ۲۵ هزار نفر بى سواد، هنوز ۲ درصد از ميانگين درصد باسوادى كشورى عقب است. برابر آمار، استان گلستان در سال ۸۵ از باسوادى ۸۷‎/۷۰ درصدى زنان، ۸۷‎/۵۷ درصدى مردان، ۸۸‎/۳۹ درصدى باسوادى شهرى، ۷۶‎/۲۴ درصد باسوادى روستايى برخوردار بوده است.
سرهنگ پاسدار قربانعلى رضائى، مسئول بسيج سازندگى استان گلستان هم در اين رابطه گفت: در راستاى اجراى طرح سوادآموزى در استان، بيش از ۲۰۰ مربى بى سوادان ۱۰ تا ۴۹ سال روستاها و مناطق محروم استان را به صورت رايگان آموزش مى دهند. رضايى تصريح كرد: با اجراى اين طرح ۴ هزار بى سواد در ۸۰ روستاى استان گلستان از نعمت خواندن و نوشتن بهره مند خواهند شد.

اصفهان - خبرنگار «ايران»:معضل كارگاه ها و مشاغل مزاحم در سطح شهر اصفهان در شرايطى به عامل آلايندگى هاى صوتى و زيست محيطى بدل شده اند كه اخيراً با اعلام نارضايتى برخى از شهروندان و صاحبان مشاغل مختلف در مركز شهر، ابعاد گسترده ترى به خود گرفته تا آنجا كه شوراى شهر اصفهان را برآن داشته تا با تشكيل كميته اى با محوريت شهردارى و عضويت دستگاه هاى ديگر گام هاى جدى ترى براى رسيدگى به معضل اين نوع مشاغل بردارد. اگرچه رسيدگى به اين نوع مشاغل در قانون شهردارى ها از وظايف اين نهاد ديده شده است اما تاكنون به علت مشكلات و معضلات متعدد اين نوع مشاغل، شهردارى ها در انجام اين وظيفه قانونى خود به اندازه كافى موفق نبوده اند.
غلامرضا شيران مسئول كميسيون عمران، حمل و نقل و محيط زيست شوراى شهر اصفهان با اشاره به اين كه مسائل زيست محيطى و بهداشت مردم شهر يكى از مهم ترين اولويت هاى شوراى شهر است مى گويد: با تقسيم بندى منابع آلاينده شهرى و ايجاد كميته هاى مربوط به هر يك در صدد پيگيرى و حل معضلات آلاينده در سطح شهر هستيم. وى در مورد آلاينده هاى ايجاد شده از مشاغل صنعتى سبك و كارگاه ها و مشاغل مزاحم اعم از مراكز تجارى صنعتى كوچك و بزرگ در محله هاى مسكونى گفت: در اين زمينه ما از ابزارى كه بر اساس قانون شهردارى ها در حيطه مسئوليت آن تعريف شده است، استفاده مى كنيم. وى با اشاره به اين كه نوع و ميزان آلايندگى بسيارى از اين مشاغل مزاحم هنوز شناسايى نشده مى گويد: در كميته اى كه به همين منظور ايجاد شده از نمايندگان دستگاه ها و كارشناسان ذيربط دعوت به عمل آمده تا با انجام كار كارشناسى ميزان تأثير سنجى و آثار سوء اين آلاينده ها روى مردم بررسى شود تا ما بتوانيم با تبديل آن به يك مصوبه در شوراى شهر به صورت مشخص ترى اقدام به ساماندهى اين نوع مشاغل كنيم. وى با بيان اين كه متأسفانه هنوز هيچ آمار دقيقى از اين مشاغل مزاحم و نوع آلايندگى توليد شده و همچنين تأثير آن بر روى سلامت شهروندان دردست نيست مى گويد: كار كميسيون و كميته مربوطه در واقع بررسى همين موارد است تا در نهايت با شناسايى و تقسيم بندى اين نوع مشاغل و با توجه به شاخص هاى ديگرى مانند افزايش جمعيت نسبت به بازنگرى قوانين قبلى اقدام شود .
* كارگاه هاى زرگرى، گاودارى ها و مشكلات تنفسى
چندى قبل از سوى كسبه بازار بزرگ اصفهان و به خصوص كاسبان سراى مخلص، نامه اى به سازمان حفاظت محيط زيست استان ارسال شده بود كه نسخه اى از آن نيز در اختيار رسانه ها قرار گرفت. در اين نامه به دود ناشى از كارگاه هاى زرگرى اشاره و اعلام شده بود كه كسبه بازار از دود ناشى از اسيد سولفوريك و سيانور سمى ناشى از اين كارگاه ها دچار مشكل تنفسى شده اند. در اين نامه از سازمان حفاظت محيط زيست درخواست شده بود، نسبت به كارگاه هاى مستقر در سراى مخلص، تيمچه نبى، سراى قصر، سراى حاج حسن، و كوچه ميرعماد رسيدگى شود. قاسمى معاون محيط زيست انسانى سازمان حفاظت محيط زيست اصفهان با اشاره به اين كه ساماندهى مشاغل مزاحم درون شهر بر اساس بند ۲۰ قانون شهردارى ها بر عهده آنهاست، مى گويد: متأسفانه برخورد يا ساماندهى اين مشاغل به علت مسائل عديده به راحتى امكان پذير نيست. او با بيان اين كه ديد كارشناسى آلاينده بودن اين مشاغل را تأييد مى كند مى گويد: ميزان آلايندگى اين مشاغل برخلاف كارخانه ها كه آلودگى مشخص و قابل اندازه گيرى دارند، نامشخص و ضعيف است و نصب دستگاه هاى سنجش بر سردودكش هاى اين كارگاه ها نيز چيزى را نشان نمى دهد .
بر اساس مصوبه هيأت دولت در سفر اخير رياست جمهورى به استان نيز مقرر شده در مسير جاده فرودگاه اصفهان، زمينى به مساحت ۵۰ هكتار از سوى شركت شهرك هاى صنعتى در اختيار اين نوع مشاغل گذاشته شود اما مسأله اى كه درباره كارگاه هاى زرگرى وجود دارد اين است كه ظاهراً صاحبان اين نوع شغل به خصوص به علت مسأله امنيت به راحتى حاظر به نقل مكان از مركز شهر نيستند.
كمال حيدرى معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشكى اصفهان نيز با اشاره به اين كه برخورد يا ساماندهى مشاغل آلاينده درون شهرى از عهده مركز بهداشت خارج است به جلسه اخير شوراى شهر و تشكيل يك تيم نظارتى مشترك با همكارى شهردارى، مركز بهداشت استان و محيط زيست اشاره مى كند و مى گويد: اگرچه برخورد قانونى با آنها از جمله وظايف شهردارى هاست اما به علت عدم شفافيت اجرايى در قانون، برخورد با اين مشاغل به تنهايى از عهده اين نهاد هم خارج است و به راحتى امكان ساماندهى آنها وجود ندارد. زرگرى ها؛ گاودارى ها، كارگاه هاى سوزاندن لاستيك و.... از جمله اين مشاغل هستند كه برخى مانندكارگاه هاى طلاسازى از گذشته ها به علت نياز به محيط هاى امن در مركز شهرها قرار داشتند و در برخى ديگر در اثر افزايش جمعيت و رشد حاشيه نشينى، بوده است.

شيراز - خبرنگار «ايران»: مرحله نخست فنس كشى محوطه تاريخى پاسارگاد با هدف حفاظت فيزيكى و تثبيت حريم اين مجموعه ارزشمند باستانى اجرا شد.
مسئول گروه عمرانى بنياد پژوهشى پارسه پاسارگاد با اشاره به اين كه فنس هاى قبلى در سال ۱۳۴۸ در اطراف محوطه نصب شده و تا حدود زيادى فرسوده شده بود گفت: طول فنس هاى اوليه تقريباً ۸ كيلومتر بود و فنس هاى جديد در محل قبلى نصب و جايگزين شده اند كه در مرحله نخست، ۴ كيلومتر فنس كشى انجام شده است.
مهندس مسعود رضايى منفرد افزود: عمليات فنس كشى جديد از سال ۸۵ با اعتبارى در حدود ۳۸۰ ميليون تومان آغاز شد كه در حال حاضر با ۹۵ درصد پيشرفت فيزيكى، تحويل موقت شده است.
وى يادآور شد: در فاز اول، علاوه بر بخشى از مجموعه پاسارگاد، اطراف محوطه مقدس نيز كه قبلاً بدون حصار و فنس بوده و در نزديكى پاسارگاد قرار دارد نيز فنس كشى شد.
رضايى منفرد با تأكيد بر اين كه فنس هاى اجرا شده در اطراف پاسارگاد، از استانداردهاى لازم براى حفاظت از اين مجموعه تاريخى برخوردارند گفت: به دليل بالا بودن سطح آب و وجود رطوبت در منطقه، ابتدا كار سنگ چينى اطراف محوطه انجام شد و سپس فنس هاى كاملاً مقاوم و از نوع گالوانيزه به ارتفاع يك متر و ۸۰ سانتيمتر بر روى آنها نصب شد.
وى در پايان اظهار داشت: فاز دوم فنس كشى اطراف پاسارگاد به طول ۴‎/۵ كيلومتر نيز در دستور كار بنياد پژوهشى پارسه پاسارگاد قرار دارد كه در صورت تأمين اعتبار، اجراى آن از همين امسال آغاز خواهد شد.

سعيد كاكا آقازاده

شهرستان سردشت يكى از شهرهاى استان آذربايجان غربى است و با داشتن موقعيت كوهستانى، جنگل هاى انبوه، دره هاى سرسبز، رودخانه هاى پرآب و پرندگان رنگارنگ طبيعت بسيار زيبايى به وجود آورده است. سردشت را پل فلزى رودخانه «زاب» كه از دوران جنگ به يادگار مانده است، از جاده اصلى جدا مى كند. طبيعت سردشت و جاده هاى پرپيچ و خمى كه دل كوه را شكافته و انبوه درختان جنگلى آن آنقدر زيباست كه ديدن آن مى تواند براى هر تازه واردى بسيار جذاب باشد. اگر در دوران جنگ، سردشت بمباران نمى شد، جنگل هاى اطراف آن بسيار گسترده تر مى نمود و اين منطقه به يكى از زيباترين و ديدنى ترين مناطق كشورتبديل مى شد. با اين وصف مى توان گفت اين منطقه بكرترين مناظر را دارد، به طورى كه سردشت و شهرهاى اطراف آن را بايد شمال بدون رطوبت ناميد.
وسعت اين شهر ۱۴۱۱ كيلومتر مربع است و ۳۰۹۰۴ تن جمعيت دارد. جمعيت روستاهاى اطراف آن نيز ۶۲۲۶۴ نفر برآورد مى شود. سردشت كه داراى ۲ بخش و ۶ دهستان است، در جنوب غربى شهرستان مهاباد واقع شده و از اين شهر ۱۲۵ كيلومتر فاصله دارد. فاصله سردشت از مرز ايران و عراق نيز ۳۰ كيلومتر است. اين شهر از طرف جنوب هم از شهرستان بانه ۶۰كيلومتر فاصله دارد.
اكنون ۵ هزار هكتار از اراضى سردشت را باغ هاى بسيار زيبا در بر گرفته است. محصولات منطقه انگور سياه، گلابى، سيب، بادام، گردو و نخود است و از محصولات جنگلى آن نيز مازوج، سقز و دانه روغنى بنه را مى توان نام برد.
سردشت در ادوار تاريخى نام هاى مختلفى داشته و برخى از تاريخ نويسان تنها به دليل نزديكى لفظى، سردشت را «زردشت» ناميده و آن را زادگاه زردشت پنداشته اند و به هر حال، وجود آثارى از آتشخانه هاى روستاى «هورمز آباد» كه گويا الهام گرفته از «اهورامزدا» است و همچنين روستاهاى «وليو، ليلا» حاكى از سابقه سكونت در اين منطقه است.

* چشم اندازهاى طبيعى سردشت
با نگاهى به چشم اندازهاى طبيعى سردشت به جرأت مى توان گفت كه طبيعت جنگلى آن در برخى مناطق تقريباً دست نخورده مانده و وجود اين جنگل هاى زيبا، روستاى خدر آباد و بيوران و زميران را دو چندان كرده است، برخى چشم اندازهاى زيباى سردشت عبارتند از:

* چشمه «گراو»

اين چشمه از چشمه هاى آب معدنى است و املاح آن حداقل يك گرم در ليتر است. اين چشمه در نزديكى روستاى «كانيه گويز» در شرق حوزه زاب است و از آن آب جوشان فوران مى كند. اين چشمه معدنى گازدار است و مى گويند آب آن براى درمان عوارض پوستى مفيد است. اين چشمه در جوار شرقى رودخانه «زاب» ميان روستاهاى هرمزآباد و كانيه گويز قرار دارد. آب اين چشمه پس از جريان در سطح زمين از خود موادى بر جاى مى گذارد كه روز به روز بر حجم توده مخروطى شكل آن افزوده مى شود.

* آبشار شلماش

از مهم ترين آبشارهاى حوضه زاب در مسير رودخانه، شلماش است كه به امتداد شمال غربى و جنوب شرقى در پايين دست «ويسك» و «چشم تمو» به رودخانه زاب مى ريزد. اين رودخانه درست روى گسل فرعى روستاى «آلمان» و روستاى «شلماش» جارى است. در نزديكى اين روستا ۳ آبشار در مسافت كوتاه ۲۰۰ مترى نمايان هستند كه آبشار جنوبى تر به علت ارتفاع فراوان و شكست شيب در مركز آن مانند ۲ آبشار ديده مى شود و آبشار شمالى تر كه در اطراف آن پوشش جنگلى متراكم وجود دارد، از چشم اندازهاى طبيعى و زيباى منطقه است و هر سال تعداد بسيارى از گردشگران به تماشاى آن مى آيند؛ بويژه آنكه در چند سال اخير با آسفالت شدن جاده سردشت به آبشار شلماش و همچنين عرضه خدمات بهداشتى و ايجاد جايگاه براى رفاه خانواده ها شمار گردشگران در اين منطقه سرسبز افزايش يافته است.
همچنين رودخانه زيباى «زاب» در مسير ۴۰۰ تا ۴۴۰ كيلومترى خود زيبايى هاى بسيار به وجود آورده و زلالى و سردى سرچشمه اين رود در روستاى «بيوران سفلى» مثال زدنى است.

* رودخانه زاب

اين رودخانه به دليل واقع شدن در بخش ميانى به واسطه كوه هاى بلند جنگلى، دره اى ژرف به وجود آورده كه تا قسمت فعلى (قسمت جنوبى سردشت) امتداد يافته است. مهم ترين تنگه اين بخش «تنگه گرژال» است كه به تازگى سدى بر روى آن ساخته مى شود. شاخه اى از «زاب» صغير از كوه هاى شمال غرب پيرانشهر (سياه كوه با ارتفاع ۳۵۷۸ متر) سرچشمه مى گيرد. همچنين آب شعبه هايى مانند «چم لاوين»، «چم بادين» و جانداران به تنگه گرژال مى ريزد. اين رود دردشت «كلوى» در ۶ كيلومترى سردشت و در پيچ و خم كوهستان جريان دارد و با پيوستن شعبه هاى ديگرى به آن مانند چم، شلماش و زرگه، مرز بين ايران و عراق را در منطقه «آلان» پديد آورده است. اين رودخانه از طريق «چم تيت» وارد خاك عراق شده و با رودهاى ديگر به درياچه «دُوكان» عراق مى رسد و بعد به دجله مى پيوندد. در كنار همين رود ابومسلم خراسانى، مردان بن حمار آخرين خليفه اموى را شكست داد.
روى رودخانه زاب صغير ۳ پل ساخته شده است: «پل قلاتاسيان» را در اواسط قرن سيزدهم شيخ مولانا صادق از مريدان شيخ يوسف شمس الدين برهان ميان روستاهاى بنى آوا و موسالان ساخت. «پل فلزى» كه در سه راهى سردشت ـ مهاباد ـ بانه است از سوى عزيزخان مركى سردار كل از رجال معروف دوره قاجاريه و داماد ميرزا تقى خان فراهانى ساخته شده است. سومين پل نيز «پل تيت» در ۶ كيلومترى روستاى «بيتوش» است. رودخانه زاب در مسير خود از پيرانشهر، سردشت تا عراق چشم اندازهاى بسيار زيبا را به وجود آورده كه بويژه در فصل بهار بسيار تماشايى است.

* حمام قديمى سردشت

حمام قديمى جنب كاروانسراى الياس آقا (پارك كنونى شهر) به دستور عزيزخان مركى سردار كل والى كردستان ساخته شده و در سال ۱۳۷۸ در فهرست آثار ملى به ثبت رسيده است.

* روستاى بيوران

در شرق شهرستان سردشت روستاى سرسبز و خوش آب و هوايى به نام «بيوران» است كه سرچشمه معروفى دارد. آب اين سرچشمه در وسط تابستان آن قدر سرد است كه كمتر كسى مى تواند دستهايش را به مدت يك دقيقه در آن نگهدارد.

* پل قلاتاسيان

جلگه اصلى «زاموا» كه رودخانه «زاب» كوچك در آن جارى است در بخش ميانى درميان كوه هاى بلند جنگلى، دره اى ژرف به وجود آورده كه با شترگلوهاى متعدد تا قسمت سفلى امتداد يافته است. مهم ترين تنگه اين بخش، تنگه مشهور گرژال است. يكى از پل هاى باقيمانده بر روى اين رودخانه پل «قلاتاسى» يا «قلا تاسيان» است. اين پل شمالى، جنوبى است و در حقيقت به استثناى يكى از ستون هاى شمالى كه سنگ چينى ملات آن تقريباً از پايه شروع شده است بقيه ستون ها را سنگ هاى طبيعى دو طرف پل كه ناشى از شيب تند كوهستانى و آخرين دامنه آن است با ۳ ستون سنگى نيمه تمام طبيعى كه هر كدام با سنگ چينى محكم پايه هاى اصلى پل را تشكيل مى دهند. اين پل كه به نام روستاى قلاتاسى، خوانده مى شود بر سرراه قديمى ميرآباد به مهاباد در قسمت شمالى رودخانه «زاب» كوچك بنا شده است. تاريخ ساخت پل درست مشخص نيست اما آنچه مسلم است در اواسط قرن سيزدهم هجرى به دستور شخص نيكوكارى به نام شيخ مولانا ساخته شده كه به همين جهت به نام پل «مولانا» شهرت دارد.

زهرا حبيبى

باغ شاهزاده يا شازده ماهان كه در دامنه هاى شمالى كوه هاى تيگران اين بخش قرار گرفته است، همچون نگينى زيبا در دل كوير مى درخشد.
احمدعلى خان وزيرى در كتاب تاريخ كرمان در مورد اين باغ نوشته: باغ ناصريه را محمدحسن خان سردار بنا كرد و عمارت آن را ناصرالدوله ساخت.
در اين كتاب آمده است: اين باغ كه امروز به باغ شاهزاده موسوم است و در نيم فرسنگى ماهان واقع شده به وسيله عبدالحميد ميرزا فرمانفرما حاكم كرمان در اواخر دوره قاجاريه بنا شده است. فرمانفرما براى ساختن اين باغ از اطراف و اكناف كرمان كارگر گرفت و بسيارى از متمكنان در ساختن آن اجباراً كمك كردند و حتى نهال درخت ها را نيز از هر گوشه اى آوردند.
روايتى هست كه چون خبر مرگ ناگهانى ناصرالدوله را به ماهان بردند، بنايى كه مشغول تكميل سردر ساختمان بود به محض وصول خبر تغار گچ را كه به دست داشت محكم به ديوار چسباند و خود از چوب بست پائين آمد و اين تغار گچ سال ها همچنان باقى بود. طرح اصلى باغ مانند باغ هاى سنتى ايران داراى دو عمارت با يك رشته آبنما و حوض هاى به هم پيوسته در محور مركزى است كه آن را به يكى از زيباترين باغ هاى تاريخى ايران مبدل ساخته است. عمارت سردر، عمارت شاه نشين و حمام قسمت هاى مختلف اين باغ را تشكيل مى دهد.
عمارت اصلى ابتدا به صورت ساختمانى دو اشكوبه (طبقه) با ايوان هاى قوسى و سايه بانى سنتى بوده است. سال ها قبل طبقه فوقانى آن تخريب شده كه در سال ۱۳۷۰ به همان شكل اوليه (دو اشكوبه) بازسازى شد.
در ضلع شرقى باغ و نزديك عمارت اصلى حمامى زيبا كه داراى خزينه هاى سنگى و ديوارهاى كاشيكارى است، قرار گرفته است. حمام باغ همزمان با بازسازى ساختمان اصلى، مرمت شده و هم اكنون به صورت موزه در آمده است. در قسمت جلو عمارت اصلى، حوض بزرگى با ۵ فواره قرار دارد. اين حوض كه آبش از قنات معروف به تيگران سرچشمه مى گيرد به پاشويه سنگى اطراف آن ريخته و از آنجا به شكل آبشار جارى مى شود. در امتداد جريان آب از دو سمت گلكارى پياده روهاى اصلى و رديف هايى از سروهاى بلند، چشم اندازى زيبا را پديد آورده است. مساحت باغ شازده حدود پنج هكتار و داراى انواع درختان ميوه است. اين باغ كه در زمان رژيم گذشته به علت بى توجهى در شرف نابودى و فراموشى قرار داشت در سال ۱۳۷۰ به شكل زيبايى بازسازى و مرمت شد. عمليات بازسازى باغ را ۳۵ استاد بنا و ۵۰۰ كارگر به مدت هفت ماه انجام دادند. در بازسازى باغ شازده علاوه بر تجديد بناى ساختمان اصلى باغ، قسمت هايى از آن ديوارگذارى شد.
ساخت رستوران، ميهمانسرا، سنگفرش محوطه و راهروها، تعمير فواره ها، هرس درختان، چمنكارى و گلكارى محوطه، تأمين روشنايى، ايجاد سرويس هاى بهداشتى و برقرارى سامانه صوتى از كارهاى انجام يافته در زمينه بازسازى باغ شازده بود.
اين باغ كه روزگارى براى تفريح حاكم كرمان و خانواده اش ساخته شده بود در حال حاضر به يك مركز جلب گردشگر تبديل شده است به طورى كه سالانه بيش از ۱۵۰ هزار گردشگر داخلى و خارجى از آن ديدن مى كنند.
در سال هاى اخير گردشگرانى از كشورهاى آلمان، فرانسه، هند، مصر،پاكستان، آسياى ميانه و كشورهاى حاشيه خليج فارس از اين باغ بازديد كرده و زيبايى آن را مورد تحسين قرار داده اند.