|
رئيس سازمان بورس اوراق بهادار خبر داد:
ورود ابزارهاى جديد مالى به بورس
|
|
|
تنظيم: عليرضا ابراهيمى
اشاره: بورس ها (اعم از اوراق بهادر يا كالا) بازارهاى متشكل و سازمان يافته اى هستند كه نظام مبادله را سامان مى دهند و با استفاده از ابزارهاى مربوطه، شبكه سنتى داد و ستد را به شبكه هاى سازمان يافته و با سازو كار مشخص در راستاى رفع مشكلات مربوط به نوسانات قيمتى و ريسك هاى توليدى و محدوديت هاى نقدينگى تبديل مى كنند.
نكته حائز اهميت اين است كه كارآمدى بورس ها در ساختارهاى رقابتى با تعدد خريداران و فروشندگان محقق مى شود زيرا در اين بازارها عملكرد بورس به بهبود كارآيى و شفافيت بازار مى انجامد. با توجه به اهميت پرداختن به موضوع بازار سهام گفت وگوى رئيس سازمان بورس اوراق بهادار دكتر على صالح آبادى با صدا و سيما از حضورتان مى گذرد:
* به چه علتى بورس بايد محور سرمايه گذارى ها قرار بگيرد؟
از ۳ ديدگاه به بورس نگاه مى شود؛ از نگاه سرمايه گذار، شركت بورسى و از ديدگاه اقتصاد كلان، كه به بررسى كامل اين ۳ ديدگاه مى پردازيم:
۱- مزيت هاى سرمايه گذارى در بورس از نگاه سرمايه گذار: سرمايه گذارى كه در بورس سرمايه گذارى مى كند مى تواند دارايى خود را در هر زمانى تبديل به پول نقد كند، در حالى كه سرمايه گذارى در ساير بخش ها مانند ملك به اين شكل نيست كه قابليت نقدشوندگى سريع داشته باشد، يعنى اگر كسى ملكى را خريدارى كند ممكن است سال ها توان فروش آن ملك را نداشته باشد در حالى كه نقدشوندگى سهام از مزاياى سرمايه گذارى در بورس است.
كشف قيمت از ديگر مزايايى است كه براى سرمايه گذار در بورس وجود دارد.
دارايى سهامدار در بورس هميشه مشخص است، بنابراين سهامدار مى داند كه قيمت دارايى اش در بورس به چه ميزان است.
در حالى كه اگر دارايى فرد در بورس نباشد قيمت آن به وضوح و روشنى معلوم نيست.
از ديگر مزاياى بورس از نگاه سرمايه گذار جهت دادن به سرمايه هاى خرد است، اگر كسى فرضاً يك ميليون تومان پول داشته باشد نمى تواند با اين مقدار پول كارخانه فولاد، مس و ... احداث كند ولى مى تواند از پتانسيل هاى اقتصادى كشور در اين بخش ها بهره ببرد، بنابراين اگر در صنعت و يا بخش هاى ديگر كشور سودآورى وجود داشت، با پول اندك مى تواند در سودآورى شريك شود، بدون اين كه بخواهد در ايجاد آن كارخانه نقشى داشته باشد.
مزيت ديگر بورس براى سرمايه گذارى شفافيت اطلاعاتى بورس است. يعنى در هر زمان مى توانيد آخرين وضع شركت را ملاحظه و تحليل كنيد و وضع مالى، تجارى و ... شركت را بررسى نماييد.
* به چه صورت اين وضع را مى توان نشان داد؟
بورس اطلاعات را از شركت ها دريافت مى كند و شركت ها در فواصل مشخصى اين اطلاعات را در اختيار بورس قرار مى دهند و بورس اين اطلاعات را در اختيار سرمايه گذاران قرار مى دهد و اگر در اين زمان اتفاق خاص و با اهميتى در اين شركت روى بدهد يا قرارداد مهمى انعقاد شود، شركت ها موظفند اين اطلاعات را به سازمان بورس منعكس كنند.
* چه نوع شركت هايى مى توانند وارد بورس شوند؟
فقط شركت هاى سهامى عام مى توانند وارد بازار سهام شوند. به دليل اين كه شركت هاى سهامى عام اگر افزايش سرمايه دهند، فرد مى تواند در افزايش سرمايه شركت كند و سهام جديد را خريدارى كند، در غير اين صورت اگر مى تواند حق تقدم سهام را به فرد ديگرى واگذار كند، در حالى كه اگر شركت سهامى عام در بورس نباشد، از اين مزيت برخوردار نيست، به دليل اين كه قيمت سهم مشخص نيست و ممكن است حق سهامدار شركت پايمال شود.
بنابراين حق و حقوق سهامدار در بازار سهام بيشتر رعايت مى شود.
۲- مزيت هاى شركتى كه وارد بورس مى شود:
شركتى كه وارد بورس مى شود اگر نياز به منابع مالى جديد براى توسعه، فعاليت و سرمايه گذارى جديد داشته باشد مى تواند از طريق افزايش سرمايه منابع مالى خود را تأمين كند، بدون اين كه نياز داشته باشد به بانك مراجعه كند، لذا در اقتصادهايى كه مبتنى بر بازار هستند عمدتاً شركت ها منابع مالى را از بازار سرمايه تأمين مى كنند.
مزيت ديگرى كه شركت هاى بورسى دارند اين است كه مى توانند از ابزارهاى مالى ديگرى مانند انتشار اوراق مشاركت استفاده كنند و يا از ابزارهاى مالى جديد بانكدارى مانند صكوك كه ان شاءالله تا پايان سال در بورس اجرا مى شود استفاده كنند.
مزيت ديگر اين كه شركتى كه در بورس است خوشنامى دارد و بهاى بيشترى در بازارهاى داخلى و جهانى به اين شركت ها مى دهند.
۳- مزيت بازار سهام از ديدگاه اقتصاد كلان:
از ديد اقتصاد كلان بازار سهام مى تواند نقدينگى موجود در جامعه را به سمت خود جلب كند، بنابراين اگر نقدينگى جامعه به سمت كالاهاى واقعى (ملك و....) حركت كند به معناى اين است كه تورم و مشكل اقتصادى در كشور در حال شكل گيرى است، در حالى كه مى توانيم از طريق بورس سرمايه هاى سرگردان را در بازار بورس آورده و تورم را در كشور كنترل كنيم.
مزيت ديگر شركت هايى كه در بورس وارد مى شوند اين است كه مى توانند در جامعه اشتغال ايجاد كنند و سرمايه گذارى مولد انجام دهند و با اين كار تشكيل سرمايه در اقتصاد روى مى دهد. بازار سرمايه مى تواند به دولتمردان در سياستگذارى و برنامه ريزى جهت دهد.
نقش ديگر بازار سرمايه در اقتصاد كلان اين است كه اگر شركتى در خارج از بورس بخواهد شكل بگيرد سهام آن از طريق بانك به مردم عرضه شود و پذيره نويسى جديد صورت پذيرد، سهامدارى كه مى خواهد سهام اين شركت را خريدارى كند به وضع بازار سهام و شركت هاى مشابه اين شركت كه در بورس وجود دارد نگاه مى كند، به دليل اين كه در چند سال آينده نيز وضع اين شركت مانند وضعيت شركتى كه امروز در بورس است خواهد شد، اين مسأله به بازار عملى و سرمايه گذارى در كشور جهت مى دهد.
لذا مى توان نتيجه گرفت كه بازار سرمايه بايد محور سرمايه گذارى ها قرار گيرد.
* چه ابزارهايى وظيفه نظارت بر حفظ حقوق اوراق به فروش رفته در بازار سهام را برعهده دارند؟
در بازار بورس همواره ريسك وجود دارد و احتمالات نوسانات قيمت در همه بورس هاى دنيا هست، كه اين افزايش و كاهش ها به عوامل متعددى بستگى دارد از جمله اقتصادى، صنعتى، جهانى و ... تمامى اين عوامل برقيمت سهام مؤثرند.
بازار بورس بايد داراى ويژگى بازدهى مطلوب، ريسك معقول و قابليت بالاى تبديل شدن دارايى به وجه نقدباشد.
* آيا روش هاى ديگر سرمايه گذارى غير از خريد سهام در بورس ايران وجود دارد؟
در بحث ساير اوراق بهادارى كه مى تواند در بورس باشد مانند اوراق مشاركت شركت ها، صكوك و... بايد گفت كه ميزان ريسك پذيرى اين ابزارها نسبت به سهام خيلى پائين تر است و مردم مى توانند علاوه بر اين كه بخشى از پول خود را به خريد سهم اختصاص مى دهند، بخشى از آن را نيز به خريد اوراق مشاركت و... اختصاص دهند. بازار سهام كشور در حال حاضر تك محصولى است و فقط سهام شركت ها را در بازار سهام داريم و در آينده نزديك از بورس تك محصولى خارج و به سمت جذب نقدينگى از طريق فروش اوراق مشاركت و ابزارهاى مالى ديگر پيش مى رويم.
* ارزش بورس در حال حاضر چقدر است؟
ارزش بورس در حال حاضر حدود ۴۴ ميليارد دلاراست.
* چند شعبه بورس در كشور وجود دارد و چه آينده اى را براى اين شعبات پيش بينى مى كنيد؟
در حال حاضر ۲۲ شعبه بورس داريم كه وابسته به بورس تهران هستند و مردم از طريق اينترنت مى توانند سهام را خريدارى كنند و در آينده اى نزديك بورس تهران جمع مى شود و خريدها از طريق دفاتر كارگزارى انجام مى گيرد و تا ۵ سال آينده تمامى دفاتر و شعبات بورس قابليت جمع شدن دارند و در حال حاضر تمامى اطلاعات شركت ها و بازارها در سايت موجود است.
در حوزه اوراق بهادار ۹۰ شركت كارگزارى با ۳۵۰ شعبه فعال در سراسر كشور داريم.در بورس فلزات ۱۱ شركت كارگزارى و در بورس كشاورزى ۲۰ شركت كارگزارى وجود دارد.
* نحوه خريد سهام از طريق بورس توسط اشخاص حقيقى به چه صورت است؟
مشترى براى خريد سهم در مرحله اول پس از بررسى وضع سهم در بازار براساس اطلاعات موجود بايد تصميم به خريد بگيرد و پس از آن به كارگزار مراجعه و فرم هايى كه طراحى شده را تكميل كند، سپس در اين فرم ها تعداد سهام و قيمت مدنظر سهامدار را وارد مى كند و كارگزار براساس قيمتى كه مشترى پيشنهاد مى دهد و براساس تعدادى كه مى خواهد اطلاعات مشترى را وارد سيستم بورس مى كند. سيستم معاملات بورس سفارشات عرضه و تقاضا را هنگامى كه قيمت آنها مساوى شد به صورت اتوماتيك معامله را انجام مى دهد بدون اين كه كارگزار متوجه شود. وظيفه كارگزار اين است كه صرفاً درخواست را وارد سيستم كند. بنابراين سرمايه گذار بايستى قيمت را پيشنهاد و ميزان مبلغ سرمايه گذارى و نوع سهام را در فرم ها تكميل كند و برخى از مواقع مشترى ممكن است قيمت مشخص ندهد و قيمت را باز بگذارد و بگويد هر قيمتى را كه بازار تعيين كرد، همان مقدار را كارگزار براى آن خريدارى كند و قبل از خريد توسط كارگزار، مشترى بايد پول را به حساب كارگزار واريز كند و بعد از خريد، بورس برگه سهام را در اختيار مشترى قرار مى دهد و هر وقتى كه مشترى خواست سهام را بفروشد بايد به كارگزار مراجعه و برگه سهم را به كارگزار ارائه و درخواست فروش را تكميل كند و قيمت را مشخص و مجدداً كارگزار عرضه را وارد سيستم معاملات بورس مى كند و معامله را انجام مى دهد.
* آيا كارگزار در تعيين نوع سهام و قيمت آن مى تواند از مشترى وكالت بگيرد؟
اگر مشترى بخواهد به يك كارگزار مراجعه كند بايد در فرم درخواست خريد نوع سهم را وارد كند. ممكن است فردى آشنايى به وضع سهام ها نداشته باشد و از كارگزار بخواهد كه سهم را وارد فرم كند ولى بدون درخواست مشترى اين كار امكانپذير نيست.
* آيا كارگزار مى تواند بدون دخالت خريداران در خريد و فروش سهام وارد شود؟
در مورد تمامى سهام ها نمى توانند اين كار را انجام دهند. در مورد سهامى كه مشتريان زيادى دارد و توجه عده زيادى به اين بازار است كه چه موقع بايد خريد و فروش را انجام دهند اگر كارگزار بخواهد قيمت سهام را بالا ببرد عده اى وارد بازار مى شوند و سهام را عرضه مى كنند و از انجام افزايش قيمت سهم جلوگيرى مى كنند. البته به طور مطلق نمى توان گفت كه هيچ زمانى كارگزاران قيمت سهام را بالا نمى برند و يا نمى شود قيمت را پائين آورد. در قوانين بازار اوراق بهادار داريم كه دستكارى قيمت سهام در بازار جرم است. براى جلوگيرى از انجام اين كار در بورس نرم افزارى به نام سمپا وجود دارد كه فرمول هايى براى اين نرم افزار تعريف شده كه اين سيستم به ما اخطار مى دهد و مى توانيم متوجه شويم كه كدام كارگزار قيمت را بالا مى برد و با كارگزار متخلف برخورد مى شود . دستكارى در بازار بورس علاوه بر تخلف جرم نيز محسوب مى شود.
* علت مطرح شدن فصلى به نام ضدانحصار در لايحه اصل ۴۴ چه بود؟
در لايحه اصل ،۴۴ فصلى به نام ضدانحصار آورده شده است به دليل اين كه شخصى نتواند به تنهايى بازار را در اختيار خود بگيرد و تنها تعيين كننده قيمت سهام باشد.
* بورس چه نقشى در اجراى اصل ۴۴ دارد؟
شركت هاى زيادى در نوبت واگذارى در بورس هستند كه در ابتدا ما از شركت هاى بزرگ براى عرضه در بورس شروع كرديم. از شركت هايى كه داراى سود و رشد مناسب هستند. اولى آنها شركت صنايع ملى مس ايران و شركت فولاد مباركه اصفهان در سال ۸۵ بود. در سال ،۸۶ شركت آلومينيوم و شركت فولاد خوزستان و شركت مپنا را در برنامه داشتيم.
شركت هاى مختلف وابسته به صنايع پتروشيمى، شركت مخابرات و ... مراحل آماده سازى براى عرضه در بورس را به صورت فعال طى مى كنند.
نكته اى كه بايد عرض كنم بحث آماده سازى شركت ها براى عرضه در بورس است، قيمت محصولات، شفافيت صورت هاى مالى شركت، بايد مشخص باشد.
* به چه ميزان به خريداران سهام تازه عرضه شده در خصوص واقعى بودن قيمت سهام مى توانيد اطمينان دهيد؟
اعتقاد راسخ ما اين است كه مردمى كه سهام خريدارى مى كنند بايد سود كنند. نبايد دست مردم در بازار سرمايه بسوزد و مردم از بازار فرار كنند. بنابراين تأكيد ما بر قيمت منطقى سهام در بازار بورس است. قيمتى باشد كه مردم از خريد سهام سود برده و جذب بازار سرمايه شوند.
* كسانى كه سهام عدالت دريافت كرده اند مى توانند سهام خود را در بورس عرضه كنند؟
در حال حاضر خير. پروسه كسانى كه سهام عدالت دريافت كرده اند اين گونه است كه سهام شركت هاى دولتى به شركت كارگزارى سهام عدالت داده شده است و سهام شركت كارگزارى سهام عدالت به شركت هاى سرمايه گذارى به صورت استانى داده شده و سهام شركت هاى استانى به تعاونى هاى شهرستان و نهايتاً مردم سهامدار تعاونى هاى شهرستان ها هستند، اين وضعيت حال حاضر سهام عدالت است. در مرحله بعدى قرار است شركت كارگزارى سهام عدالت موضوع فعاليت آن تغيير كند يا منحل شود و سهامى كه به شركت كارگزارى سهام عدالت داده شده، به شركت هاى سرمايه گذارى استانى توزيع شود و شركت هاى سرمايه گذارى استانى طبق فرمان مقام معظم رهبرى بايد وارد بورس شوند. داخل شركت هاى استانى، سهام شركت هاى توليدى است، مانند سهام فولاد، مس و ... اين شركت توليدى در داخل شركت هاى سرمايه گذارى استانى هستند و اين شركت ها بايد وارد بورس شوند كه در بورس قابليت معامله سهام را دارند.
با توجه به اين كه سهام واگذارى به شركت سرمايه گذارى استانى هنوز كامل نشده، تا دو سال اين شركت ها اجازه واگذارى سهام را ندارند و بايستى واگذارى ها مشخص و ساز و كار آن تعيين شود.
* آيا ميزان مشخصى براى خريد سهام توسط مردم مشخص شده است؟
شخصى از ۵۰ هزارتومان تا بى نهايت مى تواند پول وارد بازار سهام كند. مردم براى خريد سهام بايد به شركت هاى كارگزارى كه داراى مجوز سازمان بورس هستند مراجعه كنند و اسامى اين شركت هاى كارگزارى در سايت سازمان بورس اعلام شده است. بعضى از كارگزارى ها از طريق اينترنت نيز سفارش مى گيرند و فقط مشترى يك بار بايد جهت امضا حضوراً به كارگزار مراجعه كند و رمز ورودى مخصوص خود را دريافت كند تا بتواند تعداد و قيمت سهام را كنترل كند.
* بعضى از مردم اشكالاتى از لحاظ شرعى به بورس وارد كرده اند. در اين خصوص توضيح دهيد؟
در مورد مسائل شرعى كتابى نوشتم به نام بازارهاى مالى اسلامى كه به جنبه هاى مختلف بورس نگاه كرده ام و در آن كتاب عدم اشكال شرعى بورس را ثابت كرده ام و گفته ام كه بورس مصداق واقعى سود و زيان است و شهروندان با سرمايه گذارى در بورس در اقتصاد و توليد كشور مشاركت مى كنند و امكان ضرر و زيان و سود براى آنها وجود دارد، بنابراين هيچ مشكلى از لحاظ شرعى وجود ندارد.
* آيا كارگزاران نسبت به يكديگر ارجحيتى دارند؟
خير، به دليل اين كه همه آنها يك نوع خدمات را انجام مى دهند و تفاوت برخى از آنها بستگى به مديريت كارگزارى دارد كه بعضى از آنها خدمات بهترى ارائه مى دهند. بعضى از كارگزارى ها وظايف بيشترى دارند ولى براى مشترى عادى هيچ تفاوتى وجود ندارد، تعدادى از آنها مجوز سبدگردانى دارند، به طور مثال فردى ۱۰ميليون تومان پول دارد و خودش وقت ندارد كه هميشه در بورس باشد مى تواند قراردادى با كارگزار امضا كند و ۱۰ ميليون تومان را در اختيار او قرار دهد. كارگزار با پول اين فرد كار مى كند و طبق قرارداد در پايان دوره به هر ميزان كه سهام باقى مانده باشد را مى فروشد و به سرمايه گذار مى دهد، همه كارگزارى ها اين مجوز را ندارند.
* در ابتداى شكل گيرى دولت نهم شبهاتى درخصوص عدم اعتقاد دولت به بورس مطرح شده بود اما در ادامه ديديم كه اين طور نيست، مى خواستم ببينم كه ديدگاه رئيس جمهور در خصوص بورس چيست؟
به تازگى خدمت رئيس جمهور بودم و درخصوص بورس صحبت هاى بسيار خوبى انجام شد، آقاى رئيس جمهور تأكيدهاى فراوانى بر رونق بازار بورس داشتند و محورهايى را براى ما مشخص كردند كه سازمان بايد انجام دهد، در آن جلسه تصميماتى گرفته شد. قرار شد تمام بازارهاى رقيب بازار بورس تضعيف شوند و بازار بورس محور سرمايه گذارى قرار گيرد. فرهنگ سازى در بازار سهام انجام شودكه ما در حال تجهيز استوديويى خبرى در بازار سهام هستيم تا اخبار بازار سهام را به صورت روزانه و كامل به اطلاع مردم عزيزمان برسانيم و طرح هاى بسيار ديگرى مطرح شد كه در آينده اى نزديك به استحضار مردم عزيز و گرانقدر مى رسانيم.
|
