جواد شمس

محوطه چمن پشت موزه ظروف مجموعه كاخ سعدآباد، لوكيشن فيلمبردارى شيك و پرجاذبه اى است كه در آن يك مسابقه تلويزيونى براى پخش در شبكه ۲ سيما ضبط مى شود. وقتى به دكور نگاهى مى اندازى، پر است از رنگ هاى شاد. سكوهاى رنگى محل نشستن تماشاگران كه بعد از شنيدن هر پاسخ صحيح صداى دست زدن از آن بلند مى شود. نمايشگرهاى رايانه اى كه مقابل شركت كنندگان قرار گرفته اند. همه چيز مهياى ساخت يك مسابقه جذاب براى مخاطب عام است. اما برعكس ديگر مسابقه هايى با فضايى انيميشن كه چشم به ديدن آنها عادت كرده است، اين يك مسابقه قرآنى است. مسابقه اى با نام «نسيم سبز».

* شنا برخلاف جريان آب
نسيم سبز برخلاف ديگر مسابقه هاى با موضوع قرآن سيما، ساختارشكنى كرده و از فضاى خشك و كليشه خارج شده است.
در آن ۳ گروه كه خواهر و برادر يا زن و شوهر هستند، شركت مى كنند. سؤال ها از طريق اتاق فرمان و توسط رايانه مقابل شركت كنندگان قرار مى گيرد و پس از اعلام مجريان مسابقه گروه هاى زرد، سبز و قرمز بايد به سؤال هاى مطروحه پاسخ دهند.
طراحان مسابقه گذر از يك مرحله ۱۴ خانه اى را براى اين مسابقه در نظر گرفته اند و شركت كنندگان با قرار گرفتن در هر يك از خانه هاى توجه، تذكر، تفكر، تهذيب، توكل، توسل، تواضع، تولا، تبرا، تسليم، توحيد، تسنيم، تعليم و تقوا با سؤال مربوط به آن خانه روبه رو مى شوند. سؤال هاى پيرامون شخصيت ائمه اطهار(ع) در خانه تولا قرار دارد و آيتم تيراندازى نيز مربوط به خانه تبرا است كه در آن جهاد دفاعى در راه خدا نمود پيدا مى كند. مابقى خانه ها نيز حاوى سؤال هاى قرآنى و ادبيات دينى هستند. در صورت ارائه پاسخ صحيح توسط شركت كنندگان، صفحه اى سبز كه نماد بهشت برين است بر روى صفحه تلويزيون نمايش داده مى شود و در حالت عكس آن صفحه اى كه در آن آتش جهنم تداعى مى شود، نمايان خواهد شد.
در پايان مسابقه نيز كارنامه اعمال گروه هاى شركت كننده اهدا خواهد شد. تعداد پاسخ هاى مثبت نشانگر اعمال نيك و تعداد پاسخ هاى منفى به معناى خطاهاى زندگى است و طبيعى است كه گروه با كارنامه اعمال درخشان تر به مرحله بعد مسابقات راه پيدا مى كند. درجه بندى پاداش ها در كارنامه اعمال به ترتيب با عنوان رضوان، فردوس، جنت، فضل، مغفرت و رحمت ناميده مى شوند.
* شادابى ظاهرى و مفهوم درونى
مجريان برنامه جواد خالصى و مهيار مهرآذر هستند كه با زبان طنز و شوخى فضاى مسابقه را روح دو چندانى مى بخشند. تماشاگران هم آنها را هدايت مى كنند و در كل شادى و طراوت در فضاى قرآنى مسابقه موج مى زند. جذابيت بخشيدن به مسابقه قرآنى «نسيم سبز» هدف اصلى سازندگان آن است. محمد تاجيك، تهيه كننده اين مسابقه مى گويد: هدف اصلى ما جذب مخاطب عام براى برنامه هاى معارفى است. ما قصد داريم تا مباحث معارفى را در قالب يك برنامه جذاب و شاداب براى مخاطب ارائه دهيم.
ارائه برنامه شاداب به معناى دور شدن از مفاهيم نيست. به همين دليل در اين مسابقه وله هايى گنجانده شده كه در آن مباحث قرآنى مطرح مى شوند. همچنين مديران كشورى و لشكرى و شعرا و عرفا و برخى چهره هاى مردمى با حضور در اين برنامه در خصوص مسائل و فعاليت هاى قرآنى صحبت مى كنند.
براى تيتراژ آغازين اين مسابقه نيز يك كار مفهومى ساخته شده است و در آن خلقت و رشد آدمى در قالب قرار گرفتن يك شاخه در گلدان نمايش داده مى شود.
مجيد اخشابى نيز آهنگساز آن است كه در تيتراژ پايانى شعرى از مولانا را اجرا مى كند. جذابيت هاى بصرى گفت وگوهاى ميان برنامه، وله هاى تصويرى، شادابى، ساخت تيتراژ مفهومى و پخش ترانه مجموعه اى از اقدام هايى است كه براى نخستين بار در يك مسابقه قرآنى مربوط به سيما مورد استفاده قرار مى گيرد.
* چه كسانى اين مسابقه را مى سازند؟
براى رسيدن به جايگاه فعلى زحمات بسيارى كشيده شده است.
تاجيك در اين باره مى گويد: از حدود يك سال پيش، كار تحقيق و پژوهش پيرامون برنامه و استخراج سؤال ها آغاز شده است. سؤال ها از منابعى چون كتاب ولايت مقام معظم رهبرى، آئين وهابيت آيت الله سبحانى و ۳ كتاب از استاد شهيد مطهرى انتخاب شده و طى گذر از ۴ مرحله استخراج از متن، طراحى، گزينش و تأييد انتخاب شده اند.
پس از طى مراحل تحقيق و پژوهش ۵۵ نفر به صورت تمام وقت و نيمه وقت اقدام به تهيه، ساخت و ضبط مسابقه مى كنند كه به ادعاى تهيه كننده آن از بهترين مجموعه عوامل صدا و سيما هستند.
۶ فيلمبردار اين كار عظيم از جمله حرفه اى ترين فيلمبرداران سيما هستند كه مسئوليت ضبط برنامه هاى مهمى را بر عهده داشته اند. نورپردازان و صدابرداران فعال در حوزه سينما و موسيقى براى همكارى در اين مسابقه دعوت شده اند. بهترين واحد سيار سيما در اختيار اتاق فرمان قرار گرفته و آقاى كلانترى كارگردان مجموعه رئيس گروه كارگردانى سازمان صدا و سيماى جمهورى اسلامى ايران، مسئوليت هدايت گروه را به عهده دارد. هم او كه مى گويد: «نسيم سبز تقليدى از هيچ مسابقه تركيه اى، ايتاليايى و يا اسپانيايى نيست و در حقيقت يك مسابقه ايرانى با موضوع زيباى قرآن است.»
انجام تحقيقات گسترده و جمع آورى گروهى حرفه اى از برنامه سازان سيماى جمهورى اسلامى سبب شده تا اين مسابقه علاوه بر داشتن ظاهر جذاب داراى عمق و محتوا نيز باشد.
تاجيك در اين خصوص مى گويد: اين برنامه نخستين مسابقه قرآنى در تلويزيون است كه براى مخاطب عام طراحى شده است. با اين حال از موضوعات مختلف براى موضوع اصلى برنامه حسيب بودن را انتخاب كرديم تا به واسطه آن بتوانيم كارهاى نيك و بد خودمان كه در طول روز انجام داده ايم را بشناسيم و در عين حال روال برنامه ضمن جاذبه هاى ظاهرى اش به صورت خيلى ساده مشكلات جامعه را مطرح مى كند.
* مشاركت كنندگان در طرح
بدون شك كار بزرگى چون تهيه مسابقه نسيم سبز، نيازمند مشاركت گروه هاى فعال در حوزه قرآن است.
محمد تاجيك، تهيه كننده اين مسابقه در اين باره مى گويد: اين برنامه با مشاركت سازمان تبليغات اسلامى و با كمك گروه فرهنگ و معارف اسلامى شبكه دو ساخته مى شود. در بحث جوايز نيز سازمان اوقاف و امور خيريه و دبيرخانه ستاد عالى كانون هاى فرهنگى هنرى مساجد ما را يارى خواهند داد.
اعزام ۵ زوج برتر مسابقه به مكه مكرمه و اهداى سكه بهار آزادى و اعزام به سفر مشهد مقدس كه شامل تمام گروه هاى شركت كننده مى شود، جوايز مسابقه قرآنى نسيم سبز هستند. اين مسابقه در طول ماه مبارك رمضان و پيش از نماز مغرب و عشاء از شبكه دو سيما به روى آنتن مى رود.

مهدى محمدى

با خودم فكر مى كردم اگر يك دوست نامه اى برايم بنويسد و در بهترين زمان و از طريق بهترين كسانش برايم بفرستد چه عكس العملى از جانب من بهتر خواهد بود؟ بويژه اگر او دوستى شفيق باشد و جز خير من نخواهد.
او چقدر مرا مى خواسته كه با اين همه تشريفات برايم نامه نوشته! او در نامه اش حرف هايى دارد كه هيچ وقت كهنه نمى شود. حرفهايى كه هيچ كس به من نگفته و نمى تواند بگويد. خداى بزرگ در رمضان كه بهترين ماه است و در شب قدر كه از يك عمربيشتر مى ارزد و از طريق بهترين بنده اش، بهترين پيام دوستى را براى ما فرستاده است.
خوب است با هم مهمترين راه هاى بهره مندى بهتر از آن را مرور مى كنيم:
۱- وضو بگيريم: رسول خدا خوش نداشت بدون وضو نام زيباى خدا و كلام او را بر زبان آورد.
۲- مسواك بزنيم: دهانهايتان راه هايى براى قرآن است. آنها را با مسواك زدن خوشبو سازيد.
۳- به خدا پناه ببريم:حواس ها بايد كاملاً جمع باشد. هر مانعى بر سر راه است بايد برداشته شود؛ خيال ها و اوهام باطل و شر شيطان. به خدا پناه مى بريم از شر همه شان: «أعوذ بالله من الشيطان الرجيم».
۴- تدبر و انديشه كنيم: در احوال رسول خداگفته اند، ايشان هرگاه قرآن مى خواند به سرعت از آيه ها نمى گذشت. اگر به آيه اى مى رسيد كه بشارتى داشت خوشحال مى شد و از خدا آن را طلب مى كرد. از آيات عذاب هم مى ترسيد و به خدا پناه مى برد.
۵- با ترتيل بخوانيم: قرآن را به آرامى و شمرده شمرده بخوانيم نه با عجله و شتاب. اين دستور قرآن است، اگر مى خواهيم بهتر بفهميم و در دلمان اثر كند. اميرمؤمنان - عليه السلام - فرموده است: همتتان آن نباشد كه فقط سوره را تمام كنيد و بس.
۶- با صداى خوش: هر چيزى زينتى دارد و زينت كلام خدا، صداى زيباست. خوش صدا خواندن هم به اين است كه طورى بخوانيم كه فرح بخشى بهشت و دردناكى عذاب را بچشيم و ديگران هم آن را حس كنند.
امام زين العابدين- عليه السلام- به اندازه اى زيبا قرآن كريم مى خواندند كه ديگران پشت در منزل ايشان جمع مى شدند تا صداى زيباى قرآن خواندن را بشنوند.
۷- آهسته نخوانيم: اگر مزاحم كسى نيستيم بهتر است بلند قرآن بخوانيم. چرا كه توان تدبر بالا مى رود و دلمان بيدار مى شود. بويژه اگر ديگران هم از خواندن ما بهره مند مى شوند.
۸- از روى مصحف و كتاب بخوانيم نه از حفظ: نگاه كردن به قرآن به تنهايى عبادت است و نور چشم را زياد مى كند. آنان كه سواد خواندن ندارند هم با نگاه به خط قرآن از ثوابش بهره مى برند.
۹- قرآن عهدنامه خدا با بنده هاست: چه خوب است كه هر مسلمانى به اين عهدنامه نگاهى انداخته و روزى ۵۰ آيه از آن را بخواند. اين فرموده امام صادق(ع) و راستگوست. بله، نسخه گنج را بر طاق اتاق يا داخل صندوقچه گذاشتن، برسر نهادن، بوسيدن و از گنج بى نصيب شدن خطاست. بايد با راهنمايى گنج نامه به گنج برسيم.
۱۰- خانه هاى خود را با تلاوت قرآن نورانى كنيم: خواندن قرآن كريم مخصوص مسجد نيست. اين كار هم اثر تربيتى بر اعضاى خانواده مان دارد، كه بعضى ها با خانواده خود شب ها برنامه تلاوت چند صفحه از قرآن دارند و هم بركت و روزى خانه را زياد مى كند. اين خانه ها براى اهل آسمان مى درخشند مانند ستاره ها براى اهل زمين.
۱۱- شخصى به نيابت از پيامبر اكرم (ص) و اهل بيت ايشان- عليهم السلام- ختم قرآن كريم كرد. نزد امام كاظم - عليه السلام - آمد. ايشان فرمودند: پاداش تو آن است كه در روز قيامت با آنها خواهى بود. و سه بار اين را گفتند.
از اول خلقت تا به حال آدم هاى خوب كم نبوده اند و زحمت آن هاست كه حاصلش ديندارى امروز ماست. گل اين آدم هاى خوب هم چهارده معصومند. اگر مى خواهيم از تلاوتمان بهتر استفاده كنيم و خدا هم ثواب بيشترى به ما بدهد همت را بلند بگيريم و همه خوبان عالم را در ثواب قرآن خواندنمان شريك كنيم. از آن چيزى كم نمى شود و ما را با آنها در بهشت همنشين خواهد كرد.
۱۲- حرف آخر: مهم آن است كه پيام روح انگيز خدا را بهتر بفهميم و به كار ببنديم. خواندن هدف ميانه است نه نهايى. خدا كند كه در ميانه راه نمانيم.

وَ نُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ ما هُوَ شِفاء وَ رَحْمَة لِلْمُؤْمِنِين وَ لا يَزِيدُ الظَّالِمِينَ إِلَّا خَسارا
وما آنچه را براى مؤمنان مايه درمان ورحمت است از قرآن نازل مى كنيم ولى ستمگران را جز زيان نمى افزايد.
سوره اسراء- آيه۸۲


* همان طور كه جسم ما انسان ها بيمار مى شود روح وقلب هم دچار بيمارى مى شود.چيزى كه هست در اولى نشانه هاى بيمارى آشكارتر است وما را سريع به پيش پزشك مى كشاند ولى ممكن است يك انسان ساليان دراز گرفتار بيمارى هاى متعدد روحى باشد وخود احساس نكند.
روح انسان به طور طبيعى وفطرى سالم است ولى بر اثر عواملى دچار بيمارى مى شود. بيمارى هاى روحى ۲ گونه اند.بعضى از آنها به اعتقادات وتفكر مربوطند و برخى هم به رفتار وعمل:
« خدا ما رو رها كرده وكارى به كار ما نداره، چه كسى بهشت وجهنم رو ديده؟ نقد روبگير ونسيه رو رها كن! با پول وپارتى همه چيز حلّه!»وچيزهايى از اين دست بيمارى هاى فكرى هستند. نفاق ودورويى، ريا، حسد، كبر وغرور، عيب جويى، تمسخر ديگران ودهها بيمارى ديگرهم از مرض هاى رفتارى ما آدم ها محسوب مى شوند.
همان طور كه گفتيم ممكن است كسانى دچار بيمارى مزمن شده وآنقدر با بيماريشان خو گرفته باشند كه خود نفهمند كه بيمارند!

* يگانه خالق وپروردگار هستى، نسخه شفا بخش خود قرآن كريم را براى انسان فرستاده واز او مى خواهد براى درمان بيمارى خود به اين نسخه عمل كند.قرآن كريم كمك مى كند بيمارى هاى قلب را كه توان شناخت حق و ايستادگى در راه آن را از بين برده وما را دچارشك و وسوسه مى كند شناخته وآن را از بين ببريم. قصه ها، عبرت ها، مثل ها، بشارت ها وهشدارهاى قرآن كريم راه مبارزه با هواى نفس را به انسان مى آموزند وهمچون داروهايى زنگار قلب را مى زدايند. قرآن كريم، رحمت نيز هست .به همين دليل زمينه را براى اصلاح وترميم زخم ها فراهم مى كند و نور علم وايمان، اخلاق خوش وفضيلت هاى انسانى را به بشر هديه مى دهد.

* اگر قرآن كريم نسخه شفابخش است تنها با بوسيدن وبرسر گرفتن در شب قدر از اثوات آن بهره مند نمى شويم بلكه . بايد آن را فهميد وبه دستوراتش عمل كرد.

* آيات قرآن كريم همچون قطره هاى حيات بخش باران است كه در باغ، لاله مى روياند و در شوره زار خس!همان طوركه قرآن كريم براى مؤمنان شفا ورحمت است براى كافران وكسانى كه از آن رويگردانند زيان ونقمت است. متعصبان لجوج و دشمنان قسم خورده حق كه با حالت صد در صد منفى به سراغ قرآن كريم مى آيند مسلماً بهره اى از آن نخواهند داشت. كسانى كه خود را از نور هدايت قرآن كريم پنهان مى كنند كورسوى چراغ فطرت خود را- كه آنها را به سوى خدا مى خواند- خاموش مى كنند.چرا كه با لجاجت وپافشارى بر عقيده ورفتار نادرست آن را در درون خود محكم تر مى كنند.وقتى هم به ناچار به پايان خط رسيدند قلبى بيمار تحويل خداى خود مى دهندوالبته در آن روز تنها قلب سالم مى خرند وبس.اينجاست كه قرآن كريم هدايت بخش، جز زيان براى كافران نيست.

* امام على (عليه السلام) مى فرمايند:«از اين كتاب بزرگ آسمانى براى بيمارى هاى خود شفا بخواهيد و براى حل مشكلاتتان از آن يارى بطلبيد، چرا كه در اين كتاب درمان بزرگترين دردها است: درد كفر و نفاق و گمراهى و ضلالت.» ايشان در سخن ديگرى قرآن كريم را چنين توصيف مى نمايند : «كتاب خدا را محكم بگيريد، زيرا رشته اى است بسيار مستحكم و نورى است آشكار، دارويى است شفا بخش و پر بركت و آب حياتى است كه عطش تشنگان حق را فرو مى نشاند .هر كس به آن تمسك جويد او را حفظ مى كند و آن كس كه به دامنش چنگ زند نجاتش مى بخشد، انحراف در آن راه ندارد تا نياز به راست نمودن داشته باشد و هرگز خطا نمى كند تا از خوانندگانش پوزش بطلبد. تكرارش موجب كهنگى و يا ناراحتى گوش نمى گردد (وهر قدر آن را بخوانند، شيرين تر و دلپذيرتر خواهد بود) كسى كه با قرآن كريم سخن بگويد راست مى گويد و كسى كه به آن عمل كند گوى سبقت را از همگان مى برد.»