محسن جندقى

وقتى كه نام طبيعت به ميان مى آيد مردم باصفاى روستايى و عشايرى را به ياد مى آوريم. با وجود اين كه همواره خبر از كاهش تعداد روستاها به ميان مى آيد اما بازهم نمى توان آنها را فراموش كرد. شايد بسيارى از مسئولان، مردم، بخش خصوصى و دولتى از لزوم احياى روستاها سخن مى گويند اما يكى از راه هايى كه مى تواند براى رسيدن به اين هدف كمك كند «گردشگرى» است. «گردشگرى عشايرى و روستايى» يكى از ابعاد مهم صنعت گردشگرى به شمار مى رود. در كشورهاى اروپايى مانند آلمان كه حدود نيمى از جمعيت را افراد روستايى تشكيل مى دهد، روستا نقش تعيين كننده اى در تمام زمينه ها ايفا مى كند. در مقابل در كشور ما كه هر روز از تعداد روستاها كاسته مى شود مى توان با استفاده از صنعت گردشگرى به احياى آن پرداخت. البته هم اكنون روستاهايى وجود دارد كه به علت سابقه خود و همچنين اطلاع رسانى مناسب گردشگر جذب مى كند. ماسوله در استان گيلان و «ابيانه» در استان اصفهان نمونه اى از اين روستاها به شمار مى روند كه گردشگران و توريست هاى بسيارى را جذب مى كند اما مگر چند ماسوله و ابيانه در كشورمان وجود دارد؟
روستاهاى بسيارى مانند كوهرنگ در استان چهارمحال و بختيارى در ايران وجود دارد كه داراى ظرفيت بالاى گردشگرى هستند اما اطلاع رسانى چندانى در اين زمينه نمى شود. براى احياى روستاهاى هدف گردشگرى بايد از كجا شروع كرد؟
* تبليغات روستايى
آژانس داران در اين باره مى توانند نقش عمده اى را ايفا كنند. يوسف احمدى يكى از آژانس داران درباره احياى روستاهاى هدف گردشگرى مى گويد: «هر جايى كه معروف شود قطعاً مشترى هاى بيشترى را جذب مى كند. براى تورهاى داخلى جايى مانند نمك آبرود و ماسوله گردشگر زيادترى نسبت به ديگر روستاها مشترى دارند. البته اين را قبول دارم كه آژانس هاى مسافرتى مى توانند معرف خوبى براى روستاها باشند اما تضمينى بر جذب مشترى وجود ندارد.»
احمدى به ظرفيت بالاى گردشگرى عشايرى نيز اشاره مى كند: «خيلى ها دوست دارند كه به محل هايى كه عشاير هستند بروند و از نزديك با نوع زندگى كردن آنها آشنا شوند. آنها مى خواهند از نزديك ييلاق و قشلاق را ببينند چرا كه درصد بسيار كمى از مردم كشورمان ايل ها و عشاير را از نزديك ديده اند. من مى توانم به مشتريانم بازديد از عشاير را پيشنهاد و به علت جذاب بودن موضوع مشترى مناسبى پيدا كنم اما بايد زمينه اين كار فراهم شود يا خير. سازمان گردشگرى و ميراث فرهنگى بايد با هماهنگى با ايلات و عشاير اين زمينه را فراهم كند تا علاقه مندان نيز تجربه در كنار آنها بودن را پيدا كنند.»
* ۳۸۰ روستاى هدف گردشگرى
هيچ كس به ظرفيت بالاى گردشگرى عشاير و روستايى در كشورمان شكى ندارد اما اگر براى احياى اين هدف كارى انجام شده نتايج محسوسى به دنبال نداشته است. محمدعلى نمازى دبير كميته گردشگرى روستايى و عشايرى سازمان ميراث فرهنگى و گردشگرى در اين باره به «ايران» مى گويد: «روستاها و عشاير كشور ظرفيت بالايى دارند و هم اكنون تورهاى بسيارى براى بازديد گردشگران از روستاهاى هدف گردشگرى برگزار مى شود. همچنين تعدادى از آژانس هاى مسافرتى برنامه بازديد از عشاير را اجرا مى كنند. البته اين درست است كه تعداد روستاهاى گردشگرى كه تور در آن برگزار مى شود محدود است اما با اتمام مطالعات و بررسى كه از ۲ سال گذشته آغاز شده گردشگرى روستايى و عشايرى در آينده اى نزديك وسعت پيدا خواهد كرد.»
سال گذشته مطالعات گردشگرى ۴۰ روستا آغاز شده و بايد با ۵۰ روستاى ديگر امسال بررسى هاى آن به پايان برسد. يعنى تا پايان امسال ۹۰ روستا خواهيم داشت كه مطالعات گردشگرى آن به پايان رسيده و بهره بردارى از آن آغاز مى شود.
نمازى در اين باره بيشتر توضيح مى دهد: «حدود ۳۸۰ روستاى هدف گردشگرى شناسايى شده اند كه در كتاب ۷ جلدى به معرفى آن پرداخته ايم. البته تا پايان مطالعه و بررسى هاى كارشناسى ۹۰ روستا به پايان مى رسد تا زمينه گسترش و سرمايه گذارى در آنها فراهم آيد. ما قصد داريم براى روستاهاى هدف گردشگرى امكانات رفاهى مثل جاده، درمانگاه، مراكز اقامتى تعريف كنيم تا با برنامه ريزى هاى انجام گرفته شاهد توسعه صنعت گردشگرى شويم.»
* تسهيلات بسيار براى سرمايه گذاران در روستا
سرمايه گذاران صنعت گردشگرى مى توانند براى سرمايه گذارى در روستاها تسهيلات بسيارى دريافت كنند. دبير كميته گردشگرى عشايرى و روستايى در اين باره مى گويد: «طرح هاى سرمايه گذاران براى سرمايه گذارى در روستاها پس از تأييد در كميته راهبردى براى دريافت تسهيلات به معاون سرمايه گذارى و طرح هاى سازمان ميراث فرهنگى و گردشگرى معرفى مى شود.»
شايد براى خيلى ها اين جمله كه تا ۲ سال ديگر تعداد گردشگران روستايى و عشايرى در كشور بيش از ساير اماكن ديگر مى شود تعجب آور و دور از ذهن باشد اما نمازى اعتقاد ديگرى دارد: «در حال حاضر درصد بالايى از گردشگران را طبيعت گردان تشكيل مى دهند. اگر برنامه هاى ما اجرايى شود تا ۲ سال ديگر شاهد خواهيم بود بسيارى از مردم به گردشگرى در روستاها و عشاير روى مى آورند.»
بدين ترتيب بايد انتظار حضور تعداد كثيرى از گردشگران در روستاها و مناطق عشايرى را داشته باشيم و اگر تعداد گردشگران در روستاها از بازديدكنندگان از تخت جمشيد و نقش جهان بيشتر شد تعجب نكنيم.
او از هماهنگى با آژانس ها براى توسعه گردشگرى روستايى و عشايرى خبر مى دهد و مى گويد: «با ۲۰ دفتر خدمات و آژانس جلسه اى ترتيب داديم و نتايج خوبى براى ارائه خدمات به گردشگران روستايى و عشايرى گرفته شد. اين آژانس ها هم اكنون نيز مبادرت به اعزام گردشگر به مناطق روستايى و عشايرى مى كنند.»
* ايجاد شغل
دبير كميته گردشگرى روستايى و عشايرى درباره مشاركت روستائيان و ذينفع بودن آنها نيز مى گويد: «از دهياران روستاهاى هدف گردشگرى خواسته ايم جوانان تحصيلكرده آن روستاها كه به تورگردانى علاقه دارند معرفى كرده تا پس از آموزش به عنوان راهنمايان تورهاى روستايى مشغول به فعاليت شوند. در مطالعات و بررسى هاى خود شريك كردن اهالى روستا و مناطق عشايرى در سرمايه گذارى روستاهاى هدف نيز پيش بينى شده است.»
* تور عشاير
امروز ۸ مهرماه به عنوان روز گردشگرى و طبيعت گردى نامگذارى شده است. اگر صحبت هاى دبير كميته گردشگرى روستايى و عشايرى اجرا شود ديگر در پشت شيشه هاى آژانس هاى مسافرتى عبارت تور روستايى «رود فارياب» استان بوشهر و آبشار آن و تور عشاير استان چهارمحال و بختيارى را مشاهده خواهيد كرد. چرا ما مثل گروه آلمانى كه هفته گذشته از نزديك عشاير استان چهارمحال و بختيارى را ديدند و چند روز با آنها زندگى كردند نبايد از اين ظرفيت ها بهره ببريم؟

على زنگنه

كهن ترين بنايى كه در پرده اى از ابهام پوشيده شده و هنوز باقى مانده است ، با تمامى پيشرفتهاى علمى و تكنولوژى در دنياى امروز، باز هم انسانها قادر به كشف رمز و راز آن نيستند. هنوز حتى انسان نمى تواند به دقت قديم و آثار قديمى ،سنگهاى ساختمانى را با همان ظرافت بسازد . هنوز استادان از روى هم چيدن سنگهايى به قطعات هفتاد تن مشابه آنچه كه با دقت و وسواس عظيم در بناى هرم بزرگ به كاررفته است ، عاجزند . هنوز محاسبات رياضى ما در اندازه گيرى ابعاد زمين و حركت سياره ها از دقت و صحت محاسبات انجام شده در زمان بناى هرم بزرگ برخوردار نيست. مردمان باستان در گوشه و كنار دنيا هرمهايى ساخته اند اما هيچ كدام به بزرگى و معروفيت اهرام مصر نيستند.
مصريان باستان در فاصله زمانى ۲۶۳۰ قبل از ميلاد تا ۱۵۳۰ قبل از ميلاد بيش از ۹۰ هرم سلطنتى ساخته اند. نخستين هرم در طول سلطنت دجوسر(۲۶۱۱ق م-۲۶۳۰ق م)در ساكارا ساخته شد. بزرگترين هرم، هرم خفو مى باشد كه به هرم بزرگ معروف است. اين هرم براى خفو فرعون آن زمان ساخته شد. اين هرم در شرق سرزمين گيزا به همراه هرم فاخرا و منكورا (پسر و نوه خفو) قرار دارد. ازهرم خفو به عنوان يكى از عجايب هفتگانه جهان ياد مى شود كه هنوز باقى مانده است.
براساس نوشته هاى تاريخى، عجايب هفتگانه عبارت بودند از: آرامگاه موزله (يونان)، اهرام مصر، فانوس اسكندريه، مجسمه عظيم رودِس(يونان)، باغهاى معلقه بابل، مجسمه الپ و معبد آرتيمس كه از اين آثار تنها اهرام مصر بر جاى مانده است.
اهرام مصر از سه هرم بزرگ تشكيل شده است كه دركنار آنها هرم هاى كوچكى نيز وجود دارند. از اين اهرام به عنوان مقبره هايى براى پادشاهان و ملكه ها استفاده مى كردند چون مصريان اعتقاد داشتند كه مرده ها پس از مرگ زندگى مى كنند و به همراه اجساد آنها مقدار زيادى مواد غذايى، وسايل زندگى و سلاح دفن مى كردند.اكثر هرمها در فلات ضلع شرقى رود نيل به پاخاسته اند در جايى كه خورشيد طلوع مى كند.مصريان عقيده داشتند كه روح حاكمان مرده بدنهايشان را ترك مى كنند و هر روز به همراه خورشيد از طريق آسمان به مسافرت مى روند و هنگامى كه خورشيد از شرق طلوع مى كند به بدنهايشان باز مى گردند. وقتى ما اهرام مصر را از نزديك مى بينيم هرم وسطى از همه بزرگتر به نظر مى رسد ولى اين اشتباه است زيرا كه هرم وسط چون روى زمين مرتفع ترى بنا شده است بزرگ تر به نظر مى رسد. ولى در اصل هرم خفو كه سمت چپ هرم وسط قراردارد از همه بزرگتر است.
اهرام مصر از هر نظر چه از نظر معمارى و موقعيت جغرافيايى در محل مناسبى قرار دارد.
-هرم به گونه اى ساخته شده است كه به چهار جهت اصلى مشرف است.
-خط مدارى كه از روى جيزه مى گذرد دقيقاً خشكى ها وآب هاى روى كره زمين را نصف مى كند و هرم در چنين نقطه اى از نصف النهار ساخته شده است.
-اندازه سطحى چهارجانبى حرم دقيقاً برابراست با ارتفاع هرم.
تمامى اين محاسبات بيان گر آن است كه اهرام مصر با اندازه گيرى هاى دقيق رياضى و نجومى همراه است كه نشان مى دهد در آن زمان مصريان از نظر معمارى بسيار پيشرفته بوده اند.
يكى از آثار بسيار زيبايى كه در روبه روى هرم بزرگ قرار دارد مجسمه ابولهل است .اين مجسمه از لحاظ معمارى بسيار زيبا مى باشد و طبق مدارك به دست آمده اين مجسمه وظيفه محافظت از اهرام مصر و قبر خفو را دارد.