گروه اجتماعى ـ مهدى جابرى: تصور كنيد صبح زود است و همه براى رسيدن به محل كار و درس در يك صف طولانى انتظار ماشين مى كشند. خودروهاى شخصى داد مى زنند: دربست! دربست! همان لحظه يك تاكسى مى آيد. راننده پياده مى شود. فرياد مى زند: دربست! فقط دربست!
موضوع گردش خالى برخى تاكسى ها و پرهيز از حمل مسافر از سوى آنها، مسأله اى است كه بيشتر مردم هر روز شاهد آن هستند.
در شرايطى كه خودروهاى شخصى در بيشتر موارد از جابه جايى شهروندان امتناع مى ورزند و به دنبال مسافر دربستى هستند، اين نوع فعاليت برخى تاكسى ها كاملاً غيرقانونى و به دور از انصاف و حقوق شهروندى است.
«مرتضى ضامنى» مسئول روابط عمومى سازمان تاكسيرانى هاى كشور مى گويد: مسأله گردش خالى تاكسى ها، مشكلى است كه احتمالاً فقط در استان تهران وجود دارد و از استان هاى ديگر كشور، گزارشى در اين باره به ما ارسال نشده است. در تهران نيز با توجه به شكايت هاى مطرح و موارد گزارش شده، بحث فعاليت دربستى از مسائلى است كه با آن روبه رو هستيم .
فعاليت دربستى تاكسى ها
در بسيارى از موارد شاهد هستيم كه شهروندان در شرايط آب وهوايى نامناسب و درصف هاى طولانى در انتظار تاكسى و وسيله نقليه هستند و در همين حال، برخى از تاكسى ها كه تنها يك يا دو مسافر را حمل مى كنند و يا اصلاً هيچ مسافرى ندارند، بى تفاوت از كنار شهروندان منتظر مى گذرند و يا اگر خواسته باشند به شهروندان لطف كنند، همان جا ايستاده و فرياد مى زنند: دربست! داخل و خارج شهر! دربست!
اين كه آيا اين تاكسى ها مى توانند به حمل دربستى بپردازند يا نه، سؤالى است كه آن را با بالاترين مقام تاكسيرانى تهران مطرح كرديم.
«حسين تيمورى كرمانى» مديرعامل سازمان تاكسيرانى تهران در اين باره مى گويد: «تقاضاى مسافر دربستى از سوى رانندگان تاكسى كاملاً خلاف قانون است و آنها حق ندارند فعاليت دربستى داشته باشند و در صورت مشاهده و يا گزارش چنين مواردى به شدت با آنها برخورد مى شود. تاكسى هاى دربستى ما در سطح شهر كاملاً مشخص است و فقط آن مى توانند در اين زمينه فعاليت داشته باشند.»
اگر چه كمتر ديده شده كه با تاكسى هاى متخلف در اين باره برخورد شود و نيز اگر چه فعاليت دربستى تاكسى ها هميشه بوده و مستقيماً به سهميه اى شدن بنزين ربطى ندارد اما در اين ميان سؤال اساسى اينجاست كه با فعاليت دربستى، مقدار زيادى از سهميه بنزين اين تاكسى ها بدون استفاده باقى مى ماند. اين مقدار بنزين كجا مى رود؟
پديده بنزين فروشى در ميان برخى رانندگان
شايد «بنزين» بتواند علت گردش خالى برخى تاكسى ها و فعاليت دربستى آنها را مشخص كند.
تيمورى كرمانى مى گويد: پس از سهميه بندى بنزين ۴۲۹ مورد شكايت مردمى از تاكسى ها داشتيم كه مربوط به گردش خالى تاكسى ها، فروش بنزين و موارد ديگر بود و پس از بررسى هاى انجام شده، براى تعداد زيادى از تاكسى ها اخطار كتبى ارسال و در پرونده آنها درج شد. همچنين ۳۴ نفر از تاكسيرانى اخراج شدند كه ۷ نفر از اخراجى ها، رانندگانى بودند كه اقدام به فروش سهميه بنزين خود مى كردند، علاوه بر آن مجازات فراوان ديگرى نيز درباره افراد متخلف اعمال شد.
بنزين فروشى در ملأ عام
اگر به كنترل نامحسوس اطراف پمپ بنزين ها بپردازيد، مشاهده مى كنيد كه برخى تاكسى ها كارت سوخت خود را به كارگران پمپ بنزين مى سپارند تا سهميه بنزين آنها را بفروشند. وقتى هم كه افراد مطمئن باشند كه خبرى از كنترل نامحسوس نيست، خود در اطراف پمپ بنزين و در كنار ماشين شان مى ايستند و به فروش سهميه بنزين خود با قيمت ۳۵۰ تا ۵۰۰ تومان به ازاى هر ليتر اقدام مى كنند. يك كارگر پمپ بنزين مى گويد: موارد زيادى در روز به ما مراجعه مى شود كه در آن رانندگان تاكسى تقاضاى فروش سهميه خود را دارند و البته ما مطابق ضوابط از پذيرش اين موارد معذوريم و اين اقدام ها جرايم سنگينى نيز براى خود ما دارد.
وى مى افزايد: در طول روز مخصوصاً ساعات اوليه شب برخى تاكسى ها در اطراف پمپ بنزين توقف مى كنند و البته مشتريان، آنها را به خوبى مى شناسند و بازار منحصربه فردى در اينجا ايجاد شده است كه در روزهاى تعطيل، بنزين را تا ليترى ۷۰۰ تومان هم از تاكسى ها مى خرند.
يك راننده تاكسى نيز مى گويد: راه براى انحراف رانندگان باز است و انسان باوجدان و منصف مى طلبد كه قدم در اين راه نگذارد.
وى معتقد است: شايد اختصاص سهميه ويژه ماهانه ۸۰۰ ليتر براى تاكسى ها موجب ايجاد هرج ومرج شده باشد. چون برخى افراد با فروش بنزين، درآمد لازم خود را كسب مى كنند و در كنار آن روزى ۳-۲ دربست هم به تورشان مى خورد و علاوه بر آن، از استهلاك خودرو و گذران وقت در گرما و سرما نيز جلوگيرى مى شود و اين مسأله براى برخى افراد خوشايند است.
سهميه ۸۰۰ ليتر كارشناسى شده است
مدير روابط عمومى سازمان تاكسيرانى هاى كشور در پاسخ به اين سؤال كه سهميه ۸۰۰ ليترى چه تأثيرى در فروش بنزين از سوى برخى رانندگان داشته است، مى گويد: اين سهميه كاملاً كارشناسى شده است. به اين صورت كه يك تاكسى به طور متوسط براى طى يك مسافت مشخص در طول روز و حمل مسافر به اين سهميه نياز دارد و ميزان كمتر از آن، مشكلاتى را در حمل ونقل شهرى ايجاد مى كند. علاوه بر آن مسائل مربوط به بنزين فروشى و فعاليت دربستى مختص عده اى از تاكسى ها است. در حالى كه بسيارى از اين افراد در چارچوب ضوابط و با رعايت وجدان و انصاف فعاليت مى كنند.
مشكلات به مديريت شهرى برمى گردد
ضامنى معتقد است: تاكسيرانى و شهردارى تهران بايد بر نحوه فعاليت تاكسى ها نظارت كنند و مديريت شهرى بايد به گونه اى باشد كه اين تخلفات و فعاليت ها وجود نداشته باشد و موجب سرگردانى مردم و بى اعتمادى آنها نشود.
دكتر «حمزه شكيب» رئيس كميسيون توسعه و عمران شوراى شهر تهران نيز در اين باره مى گويد: با توجه به شرايط ايجاد شده و مسائلى كه به وفور در ميان رانندگان تاكسى ديده مى شود، بايد نظارت دقيق از سوى سازمان تاكسيرانى تهران و شهردارى تهران صورت گيرد و ما اين مسائل و معضلات را به تاكسيرانى تهران منتقل كرده ايم و پيگير هم هستيم تا به نتيجه برسد. وى مى افزايد: متأسفانه شاهد به وجود آمدن شرايطى هستيم كه شهروندان از خدمات رسانى تاكسى ها ناراضى هستند و مهم ترين دليل آن هم گردش خالى تاكسى ها است كه بازار خاصى را ايجاد كرده و علاوه بر تاكسى ها، آژانس ها را هم در بر مى گيرد.
