فاطمه اميرى

بر روى ديوار اتاق ثبت نام در يك مجموعه ورزشى، ۲عكس به فاصله كمى از هم نصب شده است. پائين يكى از عكس ها كه تصوير آدمى با اضافه وزن زياد را نشان مى دهد، نوشته شده است: «قبل از ورزش» و پائين عكس ديگر كه همان آدم با اندامى لاغر و كشيده است، اين جمله زيرنويس شده است: «بعد از ورزش!»
براساس استانداردهاى جهانى مردم ورزش مى كنند تا به سلامتى و تندرستى دست يابند. اما در كشور ما اغلب مردم ورزش مى كنند تا لاغر شوند. البته اين فقط انگيزه كسانى است كه ورزش كردن جاى ثابتى در برنامه هاى روزانه و هفتگى شان پيدا كرده است. چرا كه تعداد زيادى از مردم اصولاً با ورزش ميانه اى ندارند. با اين همه ميان انگيزه هاى ورزش كردن در كشور ما با كشورهاى عمدتاً پيشرفته، تفاوت هاى ديگرى هم وجود دارد. چنانچه مردم در آن كشورها ورزش مى كنند تا علاوه بر سلامتى، احساس خوبى از زندگى بيابند. انرژى و نيروى بيشترى براى روبه رويى با مشكلات زندگى كسب كنند و سطح توانايى خود را افزايش دهند. درصد كمى هم فقط به خاطر سفارش و تجويز پزشك به ورزش مى پردازند. اما آمارها در كشور ما كاملاً متفاوت است. در حالى كه ۶۵ درصد از مردمى كه ورزش مى كنند صرفاً با هدف لاغرى و رسيدن به تناسب اندام راهى باشگاه هاى ورزشى مى شوند، ۳۵ درصد باقى مانده هم انگيزه هايى مانند تفريح و سرگرمى، گريز از محيط خانه، دستور و تجويز پزشك و در نهايت كسب سلامتى و رسيدن به تندرستى دارند.
فرناز ياربخت مدرس ايروبيك و مدير يك باشگاه ورزشى در تفسير اين آمار مى گويد: «هدف عمده از ورزش كه دستيابى به سلامت و تندرستى است، در كشور ما در بين گروهى كه به ورزش مى پردازند، در رده آخر اهميت و توجه قرار دارد. اين درحالى است كه فقط ۱۰ درصد مردم با هدف سلامتى و تندرستى به ورزش مى پردازند. اما حتى آن عده اى كه با هدف لاغرى و تناسب اندام به ورزش روى آورده اند، اگر در اين كار استمرار داشته و آن را به برنامه دائمى روزانه و هفتگى خود تبديل كنند، به تدريج به معجزه هاى ورزش پى مى برند و بعد از مدتى، اولويت آنها نيز تغيير كرده و كسب سلامتى و تندرستى به انگيزه مهم و اساسى شان از ورزش كردن تبديل مى شود.»
* خدمتى كه به بدن خود مى كنيم
دبير فدراسيون آمادگى جسمانى و ايروبيك، بر توجه به گسترش ورزش آمادگى جسمانى و ايروبيك در سطح جامعه تأكيد مى كند. به عقيده او فرهنگ سازى در خصوص ورزش همگانى يكى از ضرورت هاى زندگى امروزى است. بابك سودمند مى گويد: «آمادگى جسمانى بايد به عنوان يكى از عوامل مؤثر در پيشرفت همه رشته هاى ورزشى مورد توجه قرار گيرد.»
فاطمه ابوالقاسمى رئيس فدراسيون آمادگى جسمانى و ايروبيك هم اظهارنظر مشابهى دارد. به عقيده او «ورزش ايروبيك مناسب براى همه قشرهاى جامعه از جمله زنان، مردان، قشر كارمند و دانش آموز است.» او سپس به فقر حركتى بين دختران اشاره كرده و مى گويد: «حداقل بايد ۱۰ تا ۱۵ فعاليت ورزشى در برنامه روزانه مدارس كشور گنجانده شود.» على رغم اين تأكيدات و اين كه بسيارى متخصصان علوم ورزشى معتقدند ورزش هاى همگانى و عمومى مانند پياده روى، آمادگى جسمانى و ايروبيك وسيله اى مؤثر براى جلوگيرى از افسردگى، بى حوصلگى و اضطراب بوده و سبب ايجاد نشاط، تمركز ذهن و بالارفتن خلاقيت فكرى مى شود، هنوز ورزش در بين مردم عموميت پيدا نكرده است.
شمسى آذرنيوش مدرس ايروبيك و محقق در زمينه ورزش مى گويد: «بيشترين بهانه مردم براى ورزش نكردن، نداشتن وقت و امكانات است اما حركات ورزشى را همه جا و همه وقت مى توان انجام داد. بايد مردم را آگاه كرد كه ورزش، انجام دادن حركات سخت و سنگين نيست كه احتياج به صرف وقت زياد و انرژى فراوان داشته باشد، بلكه ورزش مى تواند تركيبى از حركات مفرح، شادى بخش و درست و كاملى باشد كه همه جا در خانه، محل كار و باشگاه ورزشى مى شود آنها را انجام داد. مردم با اين همه بيمارى هاى مختلف روبه رو هستند كه بسيارى از آنها نتيجه كم تحركى و ورزش نكردن است. واقعاً شايد خيلى ازمردمى هم كه ورزش مى كنند، به درستى ندانند كه چه خدمتى به بدن خود مى كنند!»
* وسايلى كه آينه دق مى شوند
شروع يك برنامه ورزشى مى تواند چندان هم دشوار نباشد. اگر كسى گام اول را براى شركت در اين كلاس ها بردارد. ادامه راه برايش آسان تر مى شود. با اين همه استمرار در انجام دادن حركات ورزشى و پرداختن به ورزش نياز به آموزشى دارد كه بايد به مردم ارائه شود.
خيلى ها با انگيزه در كلاس هاى ورزشى ثبت نام مى كنند. وسايل مورد نياز را مى خرند و با ساكى آماده روانه باشگاه هاى ورزشى مى شوند. اما بعد از چند جلسه ديگر از شور و اشتياق اوليه خبرى نيست تا جايى كه صبح ها بيدار شدن و رفتن به كلاس ورزشى به كار سخت و طاقت فرسايى تبديل مى شود و بعد از مدتى هم عطاى اين كار را به لقاى آن مى بخشند و از همه انگيزه و اشتياق ورزش كردن فقط ساكى باقى مى ماند كه روى آن را غبار مى گيرد و كفش ها و لباس هاى ورزشى كه آينه دق مى شوند. شمسى آذرنيوش پيشنهادهايى براى كسانى دارد كه يا در آغاز راه ثبت نام و رفتن به كلاس هاى ورزشى اند و يا در ابتداى راه، خسته و بى حوصله از ادامه تصميم خود از ورزش كردن منصرف مى شوند. او مى گويد: «نكته مهم اين است كه براى ورزش كردن قيد و محدوديتى قائل نباشيم. درست است كه ورزش كردن در ساعت هاى اوليه روز بهتر و مطلوب تر است، اما براى كسانى كه در آغاز راه هستند بايد اين قدرت انتخاب را قائل باشيم كه هر ساعت از روز كه مى توانند ورزش كنند. در اين صورت اگر صبح ها بهانه فرستادن بچه ها به مدرسه را دارند، در ساعت هاى ميانى روز و عصرها ورزش كنند. كلاس ها و ورزش هايى را انتخاب كنند كه با روحيه آنها سازگارى بيشترى دارد و انجام دادنش خارج از قدرت بدنى شان نيست. اغلب شركت كننده ها در كلاس هاى ايروبيك از اين انتخاب خود راضى اند. زيرا حركات موزون، محيط شاد و نظم موجود در اين ورزش و تركيب حركات قدرتى، آمادگى جسمانى با حركات آرام تر با هر روحيه، سن و وضع و سلامت جسمانى و قدرت بدنى جور درمى آيد. همچنين علاقه مند شدن به محيط باشگاه و كلاس ورزشى، پيدا كردن دوستانى كه ديدن آنها مى تواند انگيزه اى براى رفتن به كلاس شود در استمرار ورزش تأثير دارد. در ايجاد محيط دوستانه و برقرارى رابطه اى صميمانه بين اعضاى كلاس، مربى نقش مهم و مؤثرى دارد. در واقع او بايد كارى كند كه تمام اعضاى كلاس احساس كنند، حضورشان مهم و مورد توجه است و هر غيبت، ترك كلاس و نبودن در فضاى آن به چشم مى آيد. اين توصيه ها فقط براى اين است كه علاقه مندى براى شركت در كلاس و ادامه آن ايجاد شود، چرا كه بعد از جلسه هاى اول، با روشن شدن منافع ورزش در زندگى هر يك از شركت كننده ها، آنها آن قدر انگيزه مى يابند كه در هر شرايطى خود را به باشگاه ورزشى مى رسانند.»
پژوهش بر روى ورزشكارانى كه سال هاى متمادى و طولانى ورزش كرده اند نشان داد كه بسيارى از اين ورزشكاران، بيش از همه به خاطر احساس خوب و مثبتى كه از ورزش كردن به دست آورده اند، در ورزش استمرار داشته ا ند. محققان تغذيه و ورزش، يافتن احساس خوب در هنگام و بعد از ورزش را به ترشح هورمون اندروفين در بدن انسان ربط داده و مى گويند: «اين هورمون موجب احساس سرخوشى، شادى و سبكى در بدن فرد ورزشكار شده و رخوت، سستى و تنبلى را از او دور مى كند.»
* سالن ورزشى ۸۰ مترى
در كشورهاى پيشرفته، ورزش جزئى از زندگى مردم شده است. آنها به ورزش مى پردازند همان گونه كه غذا مى خورند، مسواك مى زنند و مى خوابند و قبل از شروع فعاليت روزانه و حتى پس از پايان ساعت هاى كار روانه باشگاه هاى ورزشى مى شوند. در پارك ها مى دوند. پياده روى و دوچرخه سوارى مى كنند و در هر گوشه اى از پارك و حتى پياده روها جايى براى انجام دادن حركات ورزشى به خود اختصاص مى دهند.
فرناز ياربخت در اين باره مى گويد: «يك ذهن باز كه حاصل ورزش كردن است با توان بيشترى براى كسب انرژى، خلاقيت و تحمل بالاترى در مواجهه با مشكلات روزمره دارد از عهده كارهاى پيچيده برمى آيد و در حوادث ناگهانى، واكنش بهترى از خود نشان مى دهد و از همه مهم تر ورزش كردن موجب طول عمر مفيدتر و با كيفيت بهترى مى شود.»
فدراسيون آمادگى جسمانى و ايروبيك در سال ۸۴ در ايران تأسيس شد.
بابك سودمند دبير اين فدراسيون مى گويد: «ما با فاصله اى حدود ۱۸ سال از اين لحاظ، از دنيا عقب هستيم.» در حال حاضر تأكيد بر روى عمومى كردن ورزش ايروبيك بيش از همه به اين دليل است كه مردم در هر سنى مى توانند به آن بپردازند. شمسى آذرنيوش مى گويد: «ايروبيك با سه يا چهار نوبت در هفته مى تواند تأثير زيادى روى سلامتى و فرم يابى بدن داشته باشد. از طرفى اگر كسى شرايط مناسب جسمى ندارد، از اضافه وزن رنج مى برد. حتى اگر در دوران نقاهت پس از بيمارى به سر مى برد، مى تواند تمرينات ايروبيك را انجام دهد. شكل حركات، متنوع بودن آنها و اين كه وسايل خيلى خاصى براى انجام دادن آنها نياز نيست، از فوايد ديگر ورزش ايروبيك است.»
حداقل فضا براى تشكيل كلاس بدنسازى و ايروبيك ۸۰ مترمربع است. در بسيارى از مناطق شهر مى توان چنين فضايى را يافت. بنابراين ايروبيك ورزشى است كه مى توان آن را در محيط هاى كوچك نيز انجام داد.
عادت دادن مردم به ورزش شايد كارى سخت و دشوار در نظر بيايد، اما در نهايت تضمين نوعى زندگى است كه در آن سلامت اعضاى جامعه حفظ شده و بيمارى ها به راحتى اجازه حضور و ظهور نمى يابند. سال هاست كه تلاش مسئولان تربيت بدنى ترويج ورزش هاى همگانى و تشويق همه اعضاى خانواده به پرداختن به آنها است. توصيه متخصصان علوم ورزشى به مردم اين است كه فقط كافى است حركت كنند تا معجزه سلامتى را ببينند.