غزاله مرعشى

دانشمندان هر روز بيشتر به ارتباط ميان ذهن و سلامت افراد پى مى برند. تحقيقات نشان داده است كه استرس، افسردگى و عصبانيت زمينه بروز
بيمارى ها را فراهم مى كند. از طرفى، اگر شما احساس خوبى نسبت به خود داشته باشيد، نگرش تان به زندگى و دنياى اطراف مثبت باشد و به طور كلى اگر انسان فعال و سرزنده اى باشيد، شادتر و سلامت تر خواهيد بود.
موارد زيادى از جمله ژنتيك، محيط زندگى، غذايى كه مى خوريد، بيمارى ها، خواب و حتى فصل ها روى حالت روحى شما اثر مى گذارد. ولى مهم ترين عامل، طرز تفكر شما درباره خودتان است. اگر ديد مثبتى به خود و توانايى هايتان داشته باشيد، نه تنها در مقايسه با ساير افراد با مشكلات زندگى بهتر مقابله مى كنيد بلكه خشنودتر و موفق تر خواهيد بود، اعتماد به نفس بيشترى خواهيد داشت و به احتمال زياد سالم تر خواهيد بود.
استرس و افسردگى، خطر ابتلا به هرگونه بيمارى، از سرماخوردگى گرفته تا پوكى استخوان و ناراحتى هاى قلبى را افزايش مى دهد ولى افرادى كه عزت نفس بالايى دارند كمتر به اين حالات روحى دچار مى شوند.
اين كه افراد تا چه اندازه براى خود ارزش و احترام قائل مى شوند معمولاً ريشه در دوران كودكى آنها دارد و زمان نخستين تأييدها يا تأييد نشدن ها از سوى والدين، معلمان و دوستان، ولى هنگامى كه بزرگتر مى شويم، نحوه قضاوت كردنمان درباره خودمان به اين برمى گردد كه تا چه اندازه در رويارويى بامشكلات و موقعيت هاى مختلف در زندگى به ويژه درباره عشق و شغل موفق مى شويم.
توانايى ما در دوست داشتن و دوست داشته شدن، به زندگيمان هدفمندى و خشنودى عميقى مى دهد. همچنين مى توانيم حس غرور و رضايتمندى را از موفقيت هاى شغلى كسب كنيم و كسانى كه ملاقات مى كنيم يا با آنها كار مى كنيم مى توانند احساس ما نسبت به خودمان و اهميت نقشمان در زندگى را تقويت كنند.
راه هاى زيادى وجود دارد تا ارزش و احترام بيشترى براى خود قائل شويد يا به عبارت بهتر خود را بيشتر دوست بداريد.
* هويت خود را از نو بسازيد
نقش خود را در زندگى دوباره تعريف كنيد. به توانايى هاى منحصر به فردتان فكر كنيد كه شما را از ديگران متمايز مى سازد. ممكن است شغل كوچك و معمولى اى داشته باشيد ولى مطمئن باشيد كه نقشى حياتى در جامعه داريد زيرا بدون حضور شما گروهى از مردم دچار مشكل مى شوند.
به كسانى فكر كنيد كه شما را دوست دارند و وجودتان در زندگى آنها اهميت زيادى دارد.
* با خودتان مانند يك منتقد رفتار نكنيد
نبايد بيش از اندازه به خودتان سخت بگيريد. با گفت وگوهاى مثبت درونى، نگرش منفى تان نسبت به خود و زندگى را تغيير دهيد.
* از تلاش و كوشش هر روزه لذت ببريد
بهتر است براى به دست آوردن چيزى تلاش كنيم و شكست بخوريم تا اين كه بدون تلاش به چيزى دست يابيم. روى هدف هايى متمركز شويد كه به فعاليت هاى مورد علاقه تان مربوطند. هدفمند بودن به شما حس خوبى مى دهد، حتى اگر نتوانيد به طور كامل به اهدافتان برسيد، از تلاش كردن و مصمم بودنتان لذت خواهيد برد.
* براى خودتان وقت بگذاريد
روزنامه و مجله بخوانيد، ورزش كنيد و به فعاليت هاى مورد علاقه تان بپردازيد. اين مورد براى خانم ها بسيار مهم است زيرا گاهى آنها آنقدر سرگرم رسيدگى به ديگر افراد خانواده مى شوند كه نيازها و علاقه هاى خود را ناديده مى گيرند.

ميترا آقاميرسليم ـ كارشناس آموزش ابتدايى

بازى يكى از نيازهاى اساسى كودكان و مهم ترين و اساسى ترين فعاليت كودك به شمار مى رود كه در عين سرگرم كردن كودك كاركردهاى مهم ديگرى دارد. هر يك از اين كاركردها به جنبه اى از زندگى كودك مربوط مى شود كه او را براى ورود به زندگى بزرگسالى آماده مى سازد. از اين لحاظ شرايط بازى، آزادى كودك در بازى، اسباب بازى هاى مورد استفاده كودك و مدت زمانى كه به بازى با كودك اختصاص داده مى شود اهميت زيادى دارد.
كودكى كه از بازى مى گريزد هرگز رشد سالم ندارد و از لحاظ روانى بيمار است و بايد فوراً به درمان او پرداخت. محروم ساختن كودك از بازى بيش از هر چيز او را ناراحت مى كند و چه بسا ممكن است موجب بروز ناراحتى هاى عصبى شود. از روى فعاليت هاى كودك، مى توان به ميزان هوش و اطلاعات وى پى برد. خلاصه كودك به محيطى نيازمند است كه بتواند خودش باشد، جايى كه بتواند بدود، صدا كند، بالا برود، فرياد كشد، بشكند و بسازد.
هنگام بازى است كه كودك با كمال آزادى، حواس خود را به كار مى اندازد و نيروى تفكر، ابداع و اختراع خود را پرورش مى دهد. كودك از طريق بازى، تمام استعداهاى خود را در ۴ عرصه رفتار بشرى به كار مى اندازد كه عبارتند از: جنبش و حركت، تطابق، زبان و رفتار شخصى و اجتماعى. او بازوهاى خود را به جلو پرتاب و پاهايش را خم مى كند (جنبش)، چشمان خود را بر دست گره كرده اش مى دوزد (تطابق)، صداهاى مختلف را تقليد مى كند (زبان) و مادرش را با صدا مى خواند (رفتار اجتماعى).
با آن كه ميل به بازى در سنين بالا كم كم كاهش پيدا مى كند و كارهاى مهمى جاى آن را مى گيرد ولى به اعتقاد روانشناسان تا سال هاى پايانى عمر نيز تمايل به بازى در انسان وجود دارد. هر چند شكل و ظاهر و هدف بازى عوض شده باشد. امروزه ثابت شده است كودكانى كه به اندازه كافى و به درستى بازى نمى كنند از رشد ذهنى مناسب و رشد اجتماعى درست بى بهره هستند.
«ويليام استون» محقق مى نويسد: بازى غريزه اى براى رشد و نمو استعدادها و يا تمرين مقدماتى براى اعمال آتى است. از طريق بازى فرصت هاى بسيارى براى يادگيرى به وجود مى آيد كه در اين ميان دو چيز اهميت بيشترى دارد يكى حل مسأله و ديگرى خلاقيت. اگر طفلى در اين مرحله بتواند از طريق بازى خود را سرگرم كند به نوعى خودكفايى رسيده و اعتماد به نفس بيشترى پيدا كرده است.
از ديدگاه «ويجيناساكس» روانشناس بازى و بازى درمانگر، بازى يكى از فعاليت ها و اهداف مهم كودك در زندگى است. او نمى تواند از راه ديگرى غير از بازى به كشف محيط پيرامون خود بپردازد، استعدادهاى خود و توانايى هايش را شناسايى كند و آنها را به كار گيرد. كودك حين بازى به تمرين زندگى بزرگسالى مى پردازد.
* ارزش هاى بازى
ارزش ها و فوايد بازى را براى كودكان مى توان چنين خلاصه كرد: ارزش بدنى، ارزش ذهنى، ارزش اجتماعى، ارزش يادگيرى، ارزش درمانى، ارزش تربيت اخلاقى.
توجه به اين نكات اهميت دارد:
۱ ـ هرگز به طور مستقيم در بازى هاى كودك مداخله نكنيد.
۲ـ اسباب بازى ها بايد متحرك و قابل انتقال باشد و براى كودكان تازگى داشته باشد.
اسباب بازى ها بايد طورى درست شده باشد كه كودك را در رشد و تكامل حواس، ادراك فاصله و اندازه و شكل و صدا كمك كند.
۳ـ براى اين كه كودكان در فعاليت و كار كردن با اسباب بازى هاى خود آزاد باشند بهتر است اسباب بازى هاى ارزان قيمت در اختيارشان گذاشته شود.
۴ـ هنگام خريد اسباب بازى به تمايلات و احتياجات كودكان توجه كنيد نه خوشايند خود يا زيبايى اسباب بازى.
۵ ـ محيط بازى بايد از حيث وسايل و اسباب بازى براى هر سن غنى باشد.
۶ ـ بازى هايى براى كودكان پيشنهاد كنيد كه به تربيت ذوق و ميل زيبا دوستى آنان كمك كند.
۷ ـ در تمام بازى ها نبايد از تربيت اجتماعى كودك غفلت كرد.
به واسطه بازى طفل با اخلاقيات اجتماع و آداب و معاشرت، قوانين و مقررات اجتماعى، سنت ها و آداب و رسوم، آشنا مى شود و مى فهمد زندگى هميشه موفقيت و پيروزى نيست، بلكه گاهى هم شكست است.
با اين همه نبايد بازى تمام اوقات كودك را اشغال كند و بر جسم و جان او غالب شود زيرا در آن صورت طفل به آن خو مى گيرد و از كارهاى اساسى تر و ضرورى تر بازمى ماند.
*فايده بازى كودك براى والدين
حداقل فايده براى بازى كودك اين است كه وسيله اى است براى شناخت طفل و رفتار والدين اما در جنبه شناخت طفل بايد يادآور شويم كه كودك حين بازى، ناخودآگاه شخصيت خود را بروز مى دهد و حتى بسيارى از آنچه را كه قادر نيست بيان كند، عيان مى سازد.
از طريق بازى كودك مى توان زبان كودكان، افكار و عواطف آنها، طرز برخورد و تمايلات فردى شان را دريافت. درباره شناخت والدين نيز كودك از طريق بازى با عروسك آنچه را كه از والدين ديده نشان مى دهد. او با عروسك مدارا، مهربانى، پرخاش، دورويى و حيله گرى مى كند و اين همه از آن باب است كه طفل مقلد ماهرى است.
*روش هاى پايان دادن به بازى كودكان
اكثر والدين بدون برنامه ريزى قبلى سعى مى كنند كودك خود را از ادامه بازى بازدارند. دوركردن كودك از بازى كار دشوارى است چون كودك چنان در قالب و نقش خود در بازى فرو مى رود كه قادر نيست به دستور والدين قدم به جهان واقعيت ها بگذارد. افكار، احساسات و تصورات او تحت تأثير موضوع بازى قرار مى گيرد.
درباره كودكان بزرگتر، مى توان هنگام شروع بازى اعلام كرد كه مثلاً براى بازى كردن تا ساعت ۱۲ فرصت داريد و ۱۰ دقيقه مانده به پايان بازى به كودك اعلام كنيد كه تا ۱۰ دقيقه ديگر بازى را به پايان برساند كه وقت ناهار است. با اين روش كودك قانع شده و نظر والدين را بهتر خواهد پذيرفت. ولى درباره كودكان خردسال، بهترين شيوه داخل شدن در جريان بازى كودك است. براى مثال اگر كودك ۴ ساله اى با همسالان خود مشغول بازى است، مادر كودك كه شخصى آشنا و آگاه به مسائل تربيتى و روحيات كودك است با يك نقشه، يك سطل حلبى را دردست مى گيرد و با قطعه چوبى شروع به كوبيدن كرده و مى گويد: اينجا كودكستان است و ساعت ناهار فرا رسيده است. طبق دستور مربى همه به سوى ناهار ..
همچنين مى توان با استفاده از روش ايفاى رفتار نادرست، رفتار كودك را اصلاح كرد. براى مثال والدين مى توانند درباره كودكى كه وقت ناهار هميشه با تأخير سر سفره غذا حاضر مى شود و صدازدن و ناراحتى در او تأثيرى ندارد، صحبت كنند كه هر كدام نقش ديگرى را ايفا كند. در اين روش كودك نقش والدين را ايفا كرده و سر سفره غذا حاضر مى شود و از يكى از والدين كه نقش كودك را ايفا مى كند دعوت مى كند كه دست از بازى بكشد و سر سفره ناهار حاضر شود.