يوان سرافرازى
گاز ايران به دجله و فرات رسيد؛ يك هفته پس از توافق بزرگ تهران و اسلام آباد، اين بار «سوريه» به جمع خريداران گاز ايران پيوست. صادرات سالانه ۲ تا ۳ ميليارد مترمكعب گاز پارس جنوبى تا كرانه هاى مديترانه. با تفاهمنامه جديد، اضلاع صادرات گاز تكميل شد؛ يك لوزى گاز. از شرق به شبه قاره و پاكستان، شمال به تركيه، اروپا و ارمنستان، امارات و كويت و عمان در جنوب و اين بار سوريه از غرب. سيفان علاو فرستاده ويژه بشار اسد صبح پنجشنبه تفاهمنامه خريد گاز ايران را با نوذرى همتاى ايرانى اش به امضا رساند. تفاهمنامه اى كه در صورت تبديل به قرارداد از سال ۲۰۰۹ اجرايى مى شود. گاز هم از خاك تركيه صادر خواهد شد. هنوز از جزئيات تصميمات دو كشور خبرى نيست. اين دومين همكارى دو كشور اسلامى است كه پيش از اين با مشاركت ونزوئلا براى ساخت يك پالايشگاه رقم خورده بود. ولى اين پايان راه نيست؛ ديدار سيفان علاو و نوذرى - سرپرست وزارت نفت - برداشت ديگرى هم داشت؛ ايران در سوريه پروژه كارت هوشمند سوخت را اجرا خواهد كرد. سيفان در سفر به ايران طراحى چنين پروژه اى را براى اجرا در سوريه سفارش داد.
سرمايه گذارى با خريداران
ابعاد تفاهم ايران و سوريه به زودى مشخص مى شود. با نظر وزراى نفت دو كشور، كار گروه هايى در آينده نزديك براى نهايى كردن اين تفاهمنامه از سوى دو كشور كار خود را آغاز خواهند كرد.
سرپرست وزارت نفت در جلسه مشترك با همتاى سورى با اشاره به ديدار وزير نفت سوريه با معاونان وزارت نفت ايران گفت: در اين ديدارها نحوه همكارى هاى ايران و سوريه در بخش هاى مختلف به ويژه در ميدان هاى گازى ساخت پالايشگاه، صنايع پتروشيمى، خدمات فنى و مهندسى و پروژه كارت هوشمند سوخت مورد بررسى قرار گرفت.
نوذرى افزود: پس از پياده سازى موفقيت آميز طرح كارت هوشمند كه به صرفه جويى ۳۰ درصدى و كاهش مصرف بنزين منجر شد سوريه هم علاقه مندى خود را براى استفاده از تجارب ايران اعلام كرد. يارانه پرداختى سوريه هم در بخش انرژى كم نيست. با بالا رفتن قيمت نفت و حامل ها، اين كشور به سمت كاهش مصرف و استفاده از سوخت هاى ارزان تر رفته است؛ گو اين كه اين ۲ توافق هم در راستاى استراتژى انرژى سوريه بوده است. هنوز رقم دقيق ۲ يا ۳ ميليارد مترمكعبى فروش گاز به سوريه مشخص نيست اما در صورت توافق ايران به ثبت عدد ۳ ميليارد مترمكعب در قرارداد، سالانه يك سوم از توليد يك فاز ۲۵ ميليون مترمكعبى پارس جنوبى به هم پيمانان اسد اختصاص خواهد يافت؛ چنانچه ۳ ميليارد مترمكعب گاز ايران به سوريه صادر شود، ارزش مالى اين قرارداد بر مبناى قيمت?هاى ۰۵۲ دلارى گاز براى هر ۰۰۰۱ مترمكعب در بازارهاى جنوب?شرق مديترانه حداقل ۰۵۷ ميليون دلار در سال خواهد بود. گرچه سوريه از همين حالا خواستار افزايش سقف صادرات گاز ايران شده است.
سورى ها اما در توسعه فازها هم مشاركت خواهند كرد. به عبارتى سرمايه گذارى هاى توسعه اى بخش گاز هم از سوى متقاضيان تأمين خواهد شد. موقعيت ويژه جغرافيايى ايران چرخه توليد، توسعه و صادرات را به پيش مى برد.
قراردادهاى ۹ ماهه به جاى يك ساله
يك تحول در عقد قراردادهاى گاز. اين تجربه از صادرات به تركيه گرفته شد.
قرارداد با طرف هاى سورى هم ۹ ماهه امضا مى شود. به گفته سرپرست وزارت نفت با توجه به مصرف بالاى گاز در فصل زمستان و نياز ايران به حجم بيشترى از گاز توافق شد تا گاز توليدى تا مدت ۳ ماه در اختيار ايران بوده و غيرقابل صادرات باشد.
توليد گاز ايران اكنون روزانه به حدود ۴۵۰ ميليون متر مكعب مى رسد اما مصرف زمستانه ايران سال گذشته رقم ۴۷۵ ميليون متر مكعب را هم به ثبت رساند. با اين حال قطع گاز صادراتى به تركيه و واردات از تركمنستان گزينه هاى جبران كمبود گاز محسوب مى شوند. اين تفاهم با توجه به كند بودن روند توسعه فازها تضمينى براى عرضه گاز به شبكه هاى داخلى است. سرپرست وزارت نفت در اين ديدار اعلام كرد: قراردادهاى صادرات گاز به كشورهاى مختلف از جمله سوريه تا در مدار قرار گرفتن پالايشگاه هاى جديد ۹ ماهه منعقد مى شود.
خط توليد بنزين
سفيان علاو، وزير نفت سوريه اعلام كرد: در پى تأكيد رؤساى جمهور ۳ كشور سوريه، ايران و ونزوئلا براى همكارى در زمينه ساخت پالايشگاه مقرر شده است كه پالايشگاهى با ظرفيت روزانه ۱۴۰ هزار بشكه در سوريه ساخته شود. بدين ترتيب خط توليد بنزين از سوريه تا سرزمين چشم بادامى هاى چين كشيده شد. خطى موازى با خط تقاضاى كشورهاى بزرگ مصرف كننده نفت و بنزين با سرمايه گذارى ايران در مالزى، اندونزى و چين. به گفته صاحبنظران مسائل انرژى، ساخت اين پالايشگاه علاوه بر تأمين نيازهاى داخلى ۳ كشور، گزينه اى اقتصادى براى بازار جديد عراق خواهد بود. علاو، وزير نفت سوريه تصريح كرد: روابط تهران و دمشق مستحكم است و سوريه خواستار گسترش همكارى ايران در بخش نفت و گاز است. همسايه شمال غربى شريك بزرگ اقتصادى اين بار در حوزه انرژى.